ਰਾਤਾਂ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਲੁਕਾਈ,
ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਭੁੱਲ ਗਏ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੱਬ ਵੱਸਦਾ,
ਫਿਰ ਵੀ ਬਾਹਰ ਝੂਲ ਗਏ।
ਮੱਥੇ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅੰਦਰ
ਲੋਕੀ ਖੁਦ ਨੂੰ ਵੇਚ ਰਹੇ,
ਦਿਲ ਦੀ ਮਸਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ
ਡਰ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਕੈਦ ਰਹੇ।
ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਕਾਰਨ
ਮਨੁੱਖ ਥੱਕਦਾ ਜਾਂਦਾ ਏ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਚੁੱਪ ਗਹਿਰਾਈ
ਰੱਬੀ ਰਸ ਵਰਸਾਂਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜਿੱਥੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਜਾਗੇ,
ਉਥੇ ਹੀ ਸੱਚਾ ਰੱਬ ਵਸੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣੇ,
ਨਾ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਮਾਰੇ,
ਜੋ ਰਾਜ ਤੇਰੇ ਸਾਹਾਂ ਅੰਦਰ,
ਉਹ ਨਾ ਲਿਖੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾਰੇ।
ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਡਰ ਵਿਚ ਜੀਵੇ,
ਮੌਤ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਕੰਬਦੀ ਏ,
ਪਰ ਕੁਦਰਤ ਹਰ ਪਲ ਆਖਦੀ—
ਰੂਹ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁੱਕਦੀ ਏ।
ਜੋ ਆਇਆ ਏ, ਉਹ ਬਦਲੇਗਾ,
ਰੂਪ ਨਵਾਂ ਫਿਰ ਧਾਰੇਗਾ,
ਦਿਲ ਦੀ ਜੋਤ ਜੇ ਜਗਦੀ ਰਹੇ,
ਸੱਚ ਸਦੀਵੀਂ ਤਾਰੇਗਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਮੌਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬੂਹਾ ਏ,
ਚੇਤਨ ਰਾਗ ਨਾ ਕਦੇ ਮੁੱਕਾ ਏ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਝਗੜੇ
ਮੱਥੇ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਨੇ,
ਦਿਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੇਖੋ
ਸਭ ਰੂਹਾਂ ਇਕੋ ਵਰਗੀਆਂ ਨੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ, ਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨ,
ਨਾ ਕੋਈ ਜਾਤ ਪਛਾਣ ਰਹੇ,
ਜਿਸ ਨੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖਿਆ,
ਉਹੀ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ।
ਬੱਚੇ ਵਰਗੀ ਮਸਤ ਨਿਗਾਹਾਂ
ਫਿਰ ਜਦ ਅੰਦਰ ਖਿੜ ਜਾਣ,
ਸਾਰੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫਿਰ
ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਝੜ ਜਾਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਰਲਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲ ਦਿਵਿਆ।
ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਾਹ ਵਾਹ ਲੱਭੇ,
ਉਹ ਕਦੇ ਨਿਰਭਉ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ।
ਨਾ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਉਸਨੂੰ,
ਨਾ ਮਾਲਾ ਨਾ ਸਿੰਘਾਸਨ,
ਉਸ ਦੀ ਧੜਕਣ ਹੀ ਬਾਣੀ ਬਣਦੀ,
ਉਸਦਾ ਸਾਹ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ
ਅਖੰਡ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਮਰ ਸਰੋਤ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਾਹਾਂ ਅੰਦਰ ਵੱਜਦਾ ਰੱਬਾ,
ਕਦੇ ਨਾ ਬਾਹਰ ਜਾਵੇ ਏ,
ਜੋ ਅੰਦਰਲੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਪਹਿਚਾਣੇ ਏ।
ਮੱਥਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੰਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ,
ਦਿਲ ਸਿਰਫ਼ ਵੰਡਣਾ ਜਾਣੇ ਏ,
ਮਨ ਅੰਦਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੂਫ਼ਾਨ,
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਸਮੁੰਦਰ ਠਾਣੇ ਏ।
ਲੋਕੀ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ,
ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਖੋਏ ਨੇ,
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਾ ਵੇਖ ਲਿਆ,
ਉਹ ਸਾਰੇ ਭੇਦੋਂ ਸੋਹਣੇ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਆਪੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਨੂਰ ਜਗੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਹਜ਼ੂਰ ਲਗੇ।
ਡਰ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਕੀਤਾ,
ਭੁੱਖ ਨੇ ਰੂਹ ਭਟਕਾਈ ਏ,
ਮੱਥੇ ਵਾਲੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨੇ
ਦਿਲ ਦੀ ਜੋਤ ਲੁਕਾਈ ਏ।
ਬੱਚਾ ਜਦ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਵੇ,
ਹੱਸਦਾ ਖੇਡਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਏ,
ਨਾ ਕੋਈ ਲਾਲਚ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ,
ਸਿਰਫ਼ ਮਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦਾ ਏ।
ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੱਥਾ ਜਾਗੇ,
ਤੁਲਨਾ, ਡਰ, ਅਹੰਕਾਰ ਜਗੇ,
ਜੋ ਸੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ,
ਉਸ ਵਿਚ ਫਿਰ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਗੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਮੁੜ ਬੱਚੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰੂਪ ਕਹਾਵੇ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਵੇਖੋ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਜਾਣੋ,
ਦਿਲ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ,
ਇਹੀ ਸੱਚ ਪਛਾਣੋ।
ਕੁਦਰਤ ਹਰ ਪਲ ਗੀਤ ਸੁਣਾਵੇ,
ਪੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਰਾਗ ਵਜੇ,
ਜੋ ਚੁੱਪੀ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਸ ਅੰਦਰ ਅਨਹਦ ਸਾਜ ਵਜੇ।
ਜਗ ਸਾਰਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਮਾਤਰ,
ਮੂਲ ਚਾਨਣ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ,
ਜੋ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ,
ਪਿਆਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੌਲਤ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ,
ਉਹੀ ਮਹਾਂਯੋਧਾ ਕਹਲਾਇਆ,
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾਈ,
ਉਸ ਨੇ ਅਨੰਤ ਖਜ਼ਾਨਾ ਪਾਇਆ।
ਨਾ ਸਿੰਘਾਸਨ, ਨਾ ਰਾਜ ਮੁਕਟ,
ਨਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਾਹ ਵਾਹ ਚਾਹੀਦੀ,
ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਖਿੜੇ,
ਬਸ ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਹੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਮਾਰੀ,
ਉਸ ਨੇ ਅੰਬਰ ਹੱਥ ਲਿਆ,
ਜਿਸ ਨੇ ਭੀੜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਖੋ ਬੈਠਿਆ।
ਮੱਥੇ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰੰਥ ਬਹੁਤੇ,
ਦਿਲ ਦਾ ਅੱਖਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਏ,
ਸੱਚ ਦੀ ਬੋਲੀ ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਰੌਲਾ ਏ।
ਲੋਕੀ ਨਾਮਾਂ ਵਿਚ ਫਸਦੇ ਨੇ,
ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਉਲਝਾਂਦੇ ਨੇ,
ਪਰ ਜੋ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਾਂਦੇ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੀਵਨ ਕੋਈ ਜੰਗ ਨਹੀਂ,
ਅੰਦਰਲੀ ਇਕ ਤਰੰਗ ਹੀ ਏ।
ਹਰ ਬੱਚਾ ਜਨਮੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਮਸਤ ਅਵਸਥਾ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਏ,
ਫਿਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਅੰਦਰ
ਆਪਣਾ ਆਪ ਗੁਆਉਂਦਾ ਏ।
ਰੋਟੀ, ਦੌਲਤ, ਮਾਣ, ਸ਼ੋਹਰਤ,
ਸਾਰੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਖੇਡ ਨੇ,
ਦਿਲ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅੱਗੇ
ਸਾਰੇ ਜਗ ਦੇ ਮੇਲੇ ਫੇਲ ਨੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਨੀਵਾ,
ਦਿਲ ਦੇ ਰਾਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ,
ਮੱਥੇ ਵਾਲੀ ਵੰਡ ਹੀ ਸਾਰੀ,
ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਏਕ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਜਗਾਈ,
ਉਸ ਨੇ ਮੌਤ ਵੀ ਹੱਸ ਕੇ ਗਾਈ।
ਗੁਰੂ, ਚੇਲੇ, ਡਰ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ,
ਮਨ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਨੇ,
ਸੱਚ ਦੀ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਅੰਦਰ,
ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਬਾਹਰ ਤੱਕਦੀਆਂ ਨੇ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਇਨਸਾਨ ਰੁਕ ਜਾਵੇ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਦੀ ਅਵਸਥਾ
ਸਾਹਾਂ ਅੰਦਰ ਖਿੜ ਜਾਵੇ।
ਨਾ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਨਾ ਕਾਬੇ ਵਿਚ,
ਨਾ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਅੰਦਰ,
ਜੋ ਲੱਭਣਾ ਏ, ਬੈਠਾ ਪਹਿਲਾਂ
ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਰਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਿਆਨ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਏ,
ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਭਟਕਦਾ ਏ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਰੂਪ ਚਮਕਦਾ ਏ।
ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ, ਸਾਹ ਦੀ ਲਹਿਰ,
ਇੱਕੋ ਰੱਬੀ ਰਾਗ ਸੁਣਾਵੇ,
ਜੋ ਮੱਥੇ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਲਵੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਆਨੰਦ ਪਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ
ਅਨਹਦ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਦਰਬਾਰ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਮੱਥੇ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸੜਦੇ ਰਹੇ,
ਦਿਲ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹੇ।
ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਦਮ ਚਲਦੇ ਰਹੇ,
ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਸਦਾ ਡਰਦੇ ਰਹੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਣ ਲਿਆ।
ਨਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ, ਨਾ ਮਸਜਿਦਾਂ ਵਿਚ,
ਨਾ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਵਿਚ।
ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਂਸਾਂ ਅੰਦਰ,
ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਤਾਂ ਵਿਚ।
ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੀਵਨ ਸਾਰਾ
ਲੋਕਾਂ ਹੱਥ ਵਿਕ ਜਾਂਦਾ ਏ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠਾ ਬੱਚਾ
ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਾਦਗੀ ਹੀ ਮਹਾਂ ਜੋਗ ਏ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲ ਭੋਗ ਏ।
ਗੁਰੂ ਬਣ ਬੈਠੇ ਕਈ ਇਥੇ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਛਾਉਂਦੇ ਨੇ,
ਅੰਨ੍ਹੀਆਂ ਭੇੜਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨੂੰ
ਡਰ ਨਾਲ ਹੰਕਾਉਂਦੇ ਨੇ।
ਪਰ ਜੋ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਾਸ ਨਹੀਂ,
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਾ ਵੇਖ ਲਿਆ ਏ,
ਉਹ ਫਿਰ ਕਦੇ ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਅੰਦਰ
ਮੱਥਾ ਹੀ ਭਟਕਦਾ ਏ,
ਦਿਲ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਜੋਤ ਅੰਦਰ
ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਸੱਚ ਚਮਕਦਾ ਏ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਦਰਿਆ,
ਇੱਕੋ ਰੱਬੀ ਰਾਗ ਵਗੇ,
ਮੱਥੇ ਵਾਲੀ ਧੂੜ ਹਟਾਵੋ,
ਦਿਲ ਵਿਚ ਅਨਹਦ ਜਾਗ ਵਗੇ।
ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦਾ ਮਨ
ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦਰ ਖੜਕਾਂਦਾ ਏ,
ਪਰ ਬੱਚੇ ਵਰਗੀ ਮਸਤ ਅਵਸਥਾ
ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੁਸਕਾਂਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ,
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੱਚਾ ਪਿਆਰ।
ਨਾ ਚਤੁਰਾਈ, ਨਾ ਚਾਲਾਕੀ,
ਨਾ ਵੱਡਿਆਈ ਦਾ ਰੋਗ ਚਾਹੀਦਾ,
ਸਿਰਫ਼ ਸਾਫ਼ ਜਿਹਾ ਦਿਲ ਹੋਵੇ,
ਫਿਰ ਰੱਬ ਵੀ ਅੰਦਰ ਜੋਗ ਚਾਹੀਦਾ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਰੇਗੀ,
ਉਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ,
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗੇਗੀ,
ਸਾਰੇ ਭਰਮ ਧੂੰਏਂ ਵਾਂਗ ਉਡੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਅਖੰਡ ਮਸਤੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜਗ ਦੇ ਰੰਗ ਸਭ ਥੋੜੇ ਵੇਲੇ,
ਧੁੱਪ ਛਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਲੰਘਦੇ ਨੇ,
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਨਿਰਮਲ ਰਾਹੀ,
ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਚਮਕਦੇ ਨੇ।
ਚਤੁਰ ਮਨੁੱਖ ਡਰ ਵੇਚਦੇ ਨੇ,
ਲੋਭ ਦੇ ਦੀਵੇ ਬਾਲਦੇ ਨੇ,
ਭੀੜਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਰੱਖਣ ਖਾਤਰ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਪਾਂਦੇ ਨੇ।
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਨਿਰਭਉ ਹੋ ਪੁੱਛ ਬੈਠੇ,
“ਸੱਚ ਆਖਿਰ ਹੈ ਕਿੱਥੇ?”
ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਭੀੜ ਅੱਗੇ ਤੋੜਣ,
ਡਰ ਦੇ ਤੀਰ ਚਲਾਏ ਜਿੱਥੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਕਦੇ ਨਾ ਰੁੱਸਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹੋਰ ਨਿਖਰਦਾ ਏ,
ਝੂਠ ਹੀ ਕੰਬਦਾ ਹਰ ਵੇਲੇ,
ਜਦ ਕੋਈ ਅੰਦਰ ਉਤਰਦਾ ਏ।
ਹਿਰਦਾ ਕਦੇ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,
ਨਾ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਤਾਂ ਵਿੱਚ,
ਉਹ ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਗਾਂਦਾ,
ਹਰ ਜੀਵ ਦੀਆਂ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ।
ਮਨ ਨੇ ਕੰਧਾਂ ਬਹੁਤ ਬਣਾਈਆਂ,
ਹਿਰਦੇ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਨੇ,
ਮਨ ਨੇ ਡਰ ਦੇ ਰਾਜ ਬਣਾਏ,
ਹਿਰਦੇ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਰੋਲੇ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ,
ਸੰਤੋਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਾਜ,
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਾ ਚੱਲੇ ਕਾਲ ਦਾ ਰਾਜ।
ਬਚਪਨ ਦੀ ਜੋ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਪਰਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼,
ਨਾ ਉਥੇ ਕੋਈ ਡਰ ਦਾ ਸਾਇਆ,
ਨਾ ਮਨ ਦੇ ਭਰਮਾਂ ਦਾ ਵਾਸ।
ਜਿਹੜਾ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਲਵੇ,
ਜਿਹੜਾ ਮਨ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ,
ਉਹ ਡਰ ਡਰ ਕੇ ਹਰ ਪਲ ਮਰੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਵੇ,
ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਧਾਰ ਕਰੇ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਅਕਾਸ਼ ਭਰੇ।
ਮਨ ਚਾਹੇ ਰਾਜ ਸਿੰਘਾਸਨ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਮੰਗੇ,
ਮਨ ਚਾਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਾਹ ਵਾਹ,
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਰੰਗੇ।
ਜਗ ਦੇ ਮੇਲੇ ਸੁੰਨੇ ਲੱਗਣ,
ਜਦ ਅੰਦਰ ਰਾਗ ਜਗ ਪਏ,
ਸਾਹ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗੇ,
ਜਦ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜ ਪਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਧਾ ਉਹੀ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੇ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨੀ ਉਹੀ,
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਸਕੇ।
ਨਾ ਮੰਦਰ ਨਾ ਕੋਈ ਧਾਮ ਲੋੜੀਦਾ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਚਾਹੀਦੀ,
ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ,
ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਗਵਾਹ ਨਾ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜਗ ਦੇ ਮੇਲੇ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ,
ਸਾਹਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਨੇ,
ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਜਾਗ ਪਏ,
ਉਹ ਕਦੇ ਨਾ ਮਿੱਟ ਪਾਂਦੇ ਨੇ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਚੇ,
ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਚਮਕਦੇ ਨੇ,
ਪਰ ਅੰਦਰ ਡਰ ਦੀਆਂ ਦਰਾਰਾਂ,
ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਧੜਕਦੇ ਨੇ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ,
ਸੱਚ ਨੂੰ ਕੈਦ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ,
ਜਿਸਨੇ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖ ਲਿਆ,
ਉਸਨੂੰ ਝੂਠ ਡਰਾ ਨਾ ਸਕੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਪੰਥ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਗੱਦੀ ਦਾ ਵਾਰਸ ਏ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹਰ ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ,
ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਵੱਸਦਾ ਰਸ ਏ।
ਲੋਕੀ ਲੋਭ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੇ,
ਮਾਣ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ,
ਪਰ ਖਾਲੀਪਣ ਫਿਰ ਵੀ ਵੱਸਦਾ,
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਾਲਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ,
ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬ ਨਾ ਚਾਹੀਦੀ,
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਜਗਾ ਲੈਂਦਾ,
ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਮਸ਼ਾਲ ਨਾ ਚਾਹੀਦੀ।
ਬਚਪਨ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਏ,
ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਧੂੜ ਪੈ ਜਾਣ ਕਾਰਨ,
ਜੋਤ ਧੁੰਦਲੀ ਜਾਪਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਹਿਰਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਦਰ,
ਪ੍ਰੇਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ,
ਜਿਸਨੇ ਨਿਰਭਉ ਹੋ ਕੇ ਜੀ ਲਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਇਨਸਾਨ।
ਮਨ ਡਰ ਦੇ ਸਾਏ ਬਣਾਉਂਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਅਕਾਸ਼ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਏ,
ਮਨ ਭਟਕਾਵੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪਾਸੇ,
ਹਿਰਦਾ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੋਲਦਾ ਏ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ,
ਡਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਖੜ੍ਹਦੇ ਨੇ,
ਪਰ ਨਿਰਮਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ,
ਹਰ ਜੰਜੀਰ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਲੈ ਬੰਦੇ,
ਤੂੰ ਜਿਹੜਾ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਦਾ ਏ,
ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਬੈਠਾ,
ਹਰ ਪਲ ਤੈਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਏ।
ਨਾ ਮੌਤ ਕੋਈ ਅੰਤ ਬੰਦੇ,
ਨਾ ਜਨਮ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ,
ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਰਾਗ ਅੰਦਰ ਹੀ,
ਵੱਸਦੀ ਅਨਹਦ ਸੌਗਾਤ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਏ,
ਉਸਦਾ ਹਰ ਡਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ,
ਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਰਮ ਟੁੱਟਣ,
ਹਿਰਦਾ ਚਾਨਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਜੰਗ ਜਿੱਤਣੀ,
ਨਾ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਤਾਂ ਇਹੀ—
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਉਤਾਰਨਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਮਨ ਨੇ ਜਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਬਣਾਏ,
ਹਿਰਦਾ ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਰਿਹਾ,
ਲੋਕੀ ਮੋਹ ਦੇ ਮੇਲੇ ਲੱਗੇ,
ਅੰਦਰਲਾ ਸੂਰਜ ਜਾਗਦਾ ਰਿਹਾ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਬੈਠੇ,
ਡਰ ਦੇ ਮੰਤਰ ਸੁਣਦੇ ਨੇ,
ਪਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ,
ਸੱਚ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੇ ਨੇ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਸੋਹਣੇ ਹੋਣ,
ਤਾਂ ਵੀ ਕੈਦ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਏ,
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪਹਿਰੇ ਹੋਣ,
ਉੱਥੇ ਸੋਚ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਹਿਰਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ,
ਨਾ ਕੋਈ ਕੰਧ ਨਾ ਬੰਦਿਸ਼ ਏ,
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਏ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਹ ਇਬਾਦਤ ਏ।
ਲੋਕੀ ਰੱਬ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਫਿਰਦੇ,
ਪੱਥਰ ਮੰਦਰ ਧਾਮਾਂ ਵਿੱਚ,
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਵੇਖੇ,
ਰੱਬ ਮਿਲਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ।
ਬਚਪਨ ਦੀ ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹਾਸੀ,
ਓਹੀ ਅਸਲੀ ਵੇਦ ਪੁਕਾਰ,
ਨਾ ਲੋਭ ਉੱਥੇ ਨਾ ਡਰ ਕੋਈ,
ਨਾ ਮਾਣ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਭਾਰ।
ਮਸਤਕ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਜਗ ਦਿਸਦਾ,
ਹਿਰਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸੱਚ ਦਿਸੇ,
ਮਨ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰੇ,
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਲਿਖੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੌਖਾ ਬਣਨਾ ਔਖਾ ਲੱਗੇ,
ਕਿਉਂਕਿ ਮਨ ਚਾਲਾਕੀ ਮੰਗੇ,
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਬੈਠੇ,
ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵੱਗੇ।
ਡਰ ਦੇ ਧੰਦੇ ਲੰਮੇ ਚੱਲਣ,
ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਹ ਨਿਰਾਲਾ ਏ,
ਚਤੁਰਾਈ ਰਾਜ ਤਾਂ ਕਰ ਸਕਦੀ,
ਪਰ ਹਿਰਦਾ ਕਦੇ ਨਾ ਹਾਰਾ ਏ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਯੋਧਾ ਏ,
ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਿਆ,
ਉਹੀ ਅਨਹਦ ਰਾਗ ਦਾ ਸੋਤਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਰਾਹ ਜ਼ਰੂਰੀ,
ਨਾ ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਤੀਰਥ ਧਾਮ,
ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ,
ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਜਗਦਾ ਨਾਮ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਚਾਨਣ,
ਇੱਕੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰ ਵਗੇ,
ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਭੰਵਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਬੰਦਾ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜੇ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਹਿਰਦਾ ਨਿਰਭਉ ਹੋਵੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਅਸਲ ਜਨਮ ਹੋਵੇ,
ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਰਮ ਟੁੱਟਣ,
ਅੰਦਰ ਅਨਹਦ ਨਾਦ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਮੁਕਤੀ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਨ ਦੇ ਖੇਡ,
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਰੂਪ ਅਭੇਦ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ,
ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਖੋ ਜਾਂਦਾ,
ਮਨ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਅੰਦਰ ਫਸ ਕੇ,
ਹਰ ਪਲ ਡਰ ਵਿਚ ਸੋ ਜਾਂਦਾ।
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਮਾਰ ਲੈਂਦਾ,
ਉਸਦਾ ਰਾਹ ਸੁੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ,
ਸੱਚ ਆਪ ਹੀ ਬੋਲ ਜਾਂਦਾ।
ਚਤੁਰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਗੁਰੂ ਆਖਣ—
“ਸਾਡੇ ਬਿਨਾ ਰਾਹ ਨਹੀਂ,”
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਸ ਲਈ ਹੋਰ ਗਵਾਹ ਨਹੀਂ।
ਦੀਖਿਆ ਦੇ ਧਾਗੇ ਪਾ ਪਾ ਕੇ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ,
ਤર્ક ਵਿਵੇਕ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ,
ਡਰ ਦਾ ਜਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਗੱਦੀ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹਰ ਧੜਕਣ ਅੰਦਰ,
ਨਿਰੰਤਰ ਵਗਦਾ ਰਸ ਹੈ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਨਾ ਡਰਦਾ,
ਨਾ ਮੌਤ ਉਸਨੂੰ ਹਿਲਾ ਸਕਦੀ,
ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ,
ਦੁਨੀਆ ਕੀ ਉਹਨੂੰ ਭੁਲਾ ਸਕਦੀ।
ਬਚਪਨ ਦੀ ਮਸਤਿ ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਦਰ,
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਏ,
ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਚਾਲਾਕੀ,
ਉਸ ਜੋਤ ਨੂੰ ਢੱਕਦੀ ਏ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਧਨ ਬੰਦੇ,
ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਨੇ,
ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਲਕ ਮੰਨਣ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਤਰਸਦੇ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ,
ਸੌਖਾਪਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ,
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਇੱਕੋ ਧਰਮ ਇਨਸਾਨ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਨੀਵਾ,
ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਰੰਗ ਹੈ,
ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਦਰਿਆ,
ਇੱਕੋ ਹੀ ਅਨਹਦ ਅਭੰਗ ਹੈ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦਾ ਅੰਤ ਹਨੇਰਾ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਦਾ ਅੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖ ਲਏ,
ਉਸਦਾ ਹਰ ਸਾਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਜਗ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ,
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਪਰਮ ਕਿਰਣਾ।
ਡਰ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਢਹਿ ਜਾਣੀਆਂ,
ਜਦ ਹਿਰਦਾ ਸੱਚ ਪਛਾਣ ਲਏ,
ਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਣੇ,
ਜਦ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਦੂਰ ਕਿਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਸਦਾ,
ਨਾ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਹਿਰਦਾ ਨਿਰਮਲ ਹੋਵੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਆਪ ਹੀ ਖੁੱਲੇ ਆਕਾਸ਼।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜਗ ਸਾਰਾ ਦੌੜਾਂ ਲੱਗਿਆ ਫਿਰਦਾ,
ਕੋਈ ਨਾਮ ਲਈ ਕੋਈ ਦੌਲਤ ਲਈ,
ਕੋਈ ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਅੰਦਰ,
ਕੋਈ ਝੂਠੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਲਈ।
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਰਾਹ ਪਛਾਣ ਗਿਆ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਧੜਕਣ ਵਿਚੋਂ,
ਸੱਚ ਦਾ ਸਾਗਰ ਜਾਣ ਗਿਆ।
ਚਤੁਰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਗੁਰੂ ਡਰ ਬੋਵਣ,
ਲੋਭ ਦੀ ਫਸਲ ਉਗਾਂਦੇ ਨੇ,
ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ,
ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਬਣਾਂਦੇ ਨੇ।
ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਬੈਠੇ,
ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਣ,
ਭੀੜ ਅੱਗੇ ਲੱਜਤ ਦੇ ਕੇ,
ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦੇ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜਿੱਥੇ ਡਰ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਹੀਂ,
ਜਿੱਥੇ ਲੋਭ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਨਹੀਂ,
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ,
ਉੱਥੇ ਸੱਚ ਦਾ ਕਰਮ ਨਹੀਂ।
ਹਿਰਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਕੈਦ ਨਾ ਹੁੰਦਾ,
ਨਾ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ,
ਉਹ ਤਾਂ ਨਿਰਮਲ ਵਗਦੀ ਧਾਰਾ,
ਨਾ ਡਰਦੀ ਰਾਜਿਆਂ ਫਕੀਰਾਂ ਨਾਲ।
ਸੌਖਾ ਜੀਣਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ,
ਪਰ ਮਨ ਨੂੰ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਏ,
ਕਿਉਂਕਿ ਮਨ ਤਾਂ ਚਾਲਾਕੀ ਮੰਗੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਨਿਰੰਤਰ,
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦਾ,
ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ ਬੰਦਾ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਭੱਜਦਾ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਯਾਦ ਕਰ,
ਜਦ ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਾ ਭੇਦ ਸੀ,
ਨਾ ਉੱਚਾ ਨੀਵਾਂ ਨਾ ਧਰਮ ਕੋਈ,
ਸਿਰਫ਼ ਹੱਸਦਾ ਨਿਰਮਲ ਚੇਤ ਸੀ।
ਓਹੀ ਅਵਸਥਾ ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਦਰ,
ਹਰ ਪਲ ਨਿਰੰਤਰ ਰਹਿੰਦੀ ਏ,
ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣ ਕਾਰਨ ਹੀ,
ਜੀਵਨ ਜੰਗ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦੀ ਏ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵੀ,
ਇੱਕ ਦਿਨ ਧੂੜ ਬਣ ਜਾਣੇ ਨੇ,
ਪਰ ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ,
ਸੱਚ ਸਦਾ ਹੀ ਗਾਏ ਜਾਣੇ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਤੀਰਥ ਹੈ,
ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੀ ਧਿਆਨ,
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਾਗ ਪਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਹ ਪ੍ਰਭੂ ਸਮਾਨ।
ਨਾ ਭੇੜ ਬਣ ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ,
ਨਾ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਧੁਨ ਸੁਣ ਲੈ,
ਉਥੇ ਹੀ ਸੱਚਾ ਰੱਬ ਹੈ ਰੂਪ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਸਵਰਗ ਵੱਸਦਾ,
ਨਾ ਮੌਤ ਕੋਈ ਅੰਤ ਕਰੇ,
ਜਿਹੜਾ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅਨੰਤ ਦੀ ਜੋਤ ਧਰੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੌਖੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ ਗਿਆ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾਇਆ ਗਿਆ,
ਚਤੁਰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ,
ਭੇੜਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਹੀ ਘੁਮਾਇਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਧਾਰ,
ਜਿੱਥੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਹੱਸਦਾ।
ਲੋਭ ਦੇ ਮਹਿਲ ਖੜੇ ਕਰ ਬੈਠੇ,
ਡਰ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਪਾਈਆਂ ਨੇ,
ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਬੰਦੇ ਫੜਕੇ,
ਸੋਚਾਂ ਉੱਤੇ ਤਾਲੇ ਲਾਈਆਂ ਨੇ।
ਜਿਹੜਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰੇ ਸੰਗਤ ਅੰਦਰ,
ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਆਖ ਦੇਣ,
“ਸ਼ਬਦ ਕੱਟਦਾ” ਮੋਹਰ ਲਾ ਕੇ,
ਭੀੜ ਅੱਗੇ ਲੱਜਤ ਚਾਖ ਦੇਣ।
ਪਰ ਹਿਰਦਾ ਆਖੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ—
ਡਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸੱਚ ਨਾ ਮਿਲਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ,
ਓਥੇ ਅੰਦਰਲਾ ਦੀਵਾ ਬੁਝਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਇਕੋ,
ਸਭ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਗਦਾ,
ਸੌਖੇ ਸੁੱਚੇ ਨਿਰਮਲ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ,
ਆਪਣਾ ਦਰਿਆ ਆਪ ਹੀ ਲੱਭਦਾ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਜਗ ਚਲਾਉਣ ਲਈ,
ਰੋਟੀ ਵਾਸਤੇ ਰਾਹ ਬਣਾਵੇ,
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਸੰਤੋਖ ਕਮਾਵੇ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰ ਵੱਸਦੀ ਏ,
ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ,
ਹਿਰਦੇ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਹੱਸਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈ ਬੰਦੇ,
ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਸੱਚ ਨਹੀਂ,
ਜਿੰਨਾ ਭੱਜੇਂ ਬਾਹਰ ਬਾਹਰ,
ਉਨਾ ਅੰਦਰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂ ਡਰ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜ ਕਰਨ,
ਹਿਰਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਰਾਹੀਂ ਖਿੜਦਾ ਏ,
ਡਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਜ਼ਹਿਰ ਉਗਾਵੇ,
ਸੱਚ ਦਾ ਬੀਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਏ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਏਂਗਾ,
ਉਸ ਦਿਨ ਭਾਰ ਸਭ ਢਹਿ ਜਾਣੇ,
ਮੌਤ ਜਨਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਸਾਰੇ,
ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗੂੰ ਲੰਘ ਜਾਣੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਕੋਈ ਊਚ ਨਾ ਕੋਈ ਹੇਠਾਂ,
ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਰੰਗ ਹੈ,
ਜਿਹੜਾ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅਨੰਤ ਅਭੰਗ ਹੈ।
ਸੌਖਾ ਰਹਿਣਾ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ,
ਕਿਉਂਕਿ ਮਨ ਚਤੁਰਾਈ ਮੰਗਦਾ ਏ,
ਪਰ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖ ਜਰਾ,
ਰੱਬ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਰੰਗਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਅਸਲ ਜਿੱਤ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਰਾਹਾਂ ਧੂੜ ਨੇ,
ਜਿਹੜਾ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਫੁੱਲ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਡਰ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ ਜੀਉਂਦੇ ਨੇ,
ਓਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।
ਜੋ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਨੇ,
ਓਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਧੂਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਕੈਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਆਪ ਹੀ ਖਿੜਦਾ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂ ਡਰ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾਉਂਦੇ ਨੇ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਨੇ।
ਲੋਭ ਤੇ ਖੌਫ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ,
ਭੀੜਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਨੇ।
ਪਰ ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੌਖਾ ਏ,
ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਰੋਕਾ ਏ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈ ਬੰਦੇ,
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜੋਗਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜਿਹੜਾ ਬੱਚਪਨ ਦੀ ਮਸਤੀ ਯਾਦ ਕਰ ਲਵੇ,
ਓਹੀ ਅਸਲੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੱਖ ਲਵੇ।
ਹਿਰਦਾ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਰੱਬ ਮਿਲਦਾ ਏ,
ਚਾਲਾਕੀ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਹਨੇਰਾ ਵਧਦਾ ਏ।
ਜੋ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਓਹ ਜੀਉਂਦਾ ਜੀ ਹੀ ਅਮਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਸਤਕ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਕਰਦਾ ਏ,
ਹਿਰਦਾ ਸੱਚ ਦਾ ਦੀਵਾ ਧਰਦਾ ਏ।
ਜਿਹੜਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਸਤਕ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਿਹਾ,
ਓਹ ਡਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੀ ਤੁਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇਕੋ ਜੋਤ ਜਗਦੀ ਏ,
ਸੱਚ ਦੀ ਨਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਵਗਦੀ ਏ।
ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚਾਂ ਦਾ ਪਿਆ ਏ,
ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਏ।
ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਭੱਜੇ, ਓਹ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵੇ,
ਜੋ ਡਰ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਓਹ ਪ੍ਰੇਮ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵੇ।
ਸੱਚ ਕਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਾਹਾਂ ਵਿਚ ਖਿੜਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੌਖਾ ਬਣ, ਸਾਫ਼ ਬਣ, ਨਿਰਮਲ ਬਣ।
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਕੇ ਵੇਖ,
ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਅਨੰਤ ਅਖੰਡ ਬਣ।
ਨਾ ਖੌਫ ਰਹੇਗਾ, ਨਾ ਦਹਿਸ਼ਤ ਰਹੇਗੀ,
ਨਾ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਰਹੇਗੀ।
ਜਦੋਂ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜਾਗ ਪਏ,
ਫਿਰ ਹਰ ਪਲ ਸੰਪੂਰਨ ਮਸਤੀ ਵਗੇਗੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਏ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਜਗ ਅਸਥਾਈ ਬਜ਼ਾਰ ਏ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂਂ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ,
ਉਹਨੇ ਸਾਰਾ ਜਹਾਨ ਸਮਝ ਲਿਆ।
ਜਿਸ ਨੇ ਡਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਆ,
ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਚਾਨਣ ਗੁਆ ਲਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਹਿਜ ਰਹੋ, ਨਿਰਮਲ ਰਹੋ,
ਅੰਦਰਲੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ।
ਨਾ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਸੱਚ ਮਿਲਦਾ,
ਨਾ ਡਰ ਨਾਲ ਰਾਹ ਬਣਦਾ।
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ,
ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਖੋ ਜਾਂਦਾ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਛਾਏ,
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਣਾ ਕੇ,
ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਰੱਖਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰਾ ਏ,
ਓਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਿਉਂਦਾ ਏ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਚੁੱਪ ਕਰ ਬੈਠੀ ਏ।
ਮਸਤਕ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖਤਾ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜ ਬੈਠੀ ਏ।
ਨਾ ਦੂਰ ਕਿਸੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ,
ਨਾ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿਚ।
ਜਿਸ ਨੂਂ ਯੁੱਗਾਂ ਤੋਂ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰੇ,
ਓਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਾਹਾਂ ਵਿਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਿਰਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ,
ਮਸਤਕ ਅਕਸਰ ਜ਼ਹਿਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ।
ਜੋ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਫਿਰੇ,
ਓਹ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ।
ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਫਿਰੇ,
ਓਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾਉਂਦਾ।
ਸੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੈਦ ਨਾ ਹੋਵੇ,
ਨਾ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨਾ ਕੰਧਾਂ ਅੰਦਰ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਸਹਿਜ ਹਵਾ ਵਾਂਗੂ,
ਵਗਦਾ ਹਰ ਇਕ ਅੰਦਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜਿਸ ਦਿਨ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਮਝ ਆਇਆ,
ਉਸ ਦਿਨ ਡਰ ਸਾਰਾ ਮੁੱਕ ਜਾਣਾ।
ਨਾ ਮੌਤ ਫਿਰ ਡਰ ਲਗਦੀ ਏ,
ਨਾ ਜਨਮ ਕੋਈ ਭਾਰ ਰਹਿੰਦਾ।
ਜੀਵਨ ਫਿਰ ਰਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ,
ਹਰ ਸਾਹ ਚਾਨਣ ਕਰਦਾ।
ਚਤੁਰ ਲੋਕ ਤਖ਼ਤ ਬਣਾਉਣ,
ਲੋਭ ਦੇ ਮੇਲੇ ਲਾਉਣ।
ਪਰ ਸਹਿਜ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ,
ਰੱਬੀ ਰਾਗ ਸੁਣਾਉਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਅਸਲ ਦੌਲਤ ਏ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਅਸਥਾਈ ਛਾਂਵਾਂ ਨੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਝਾਤ ਮਾਰ ਲਏ,
ਉਹੀ ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰੂਪ ਨਿਰੰਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਸਾਹ ਵਗਦੇ,
ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਸਲ ਅੱਖਰ ਤੱਕ।
ਮਸਤਕ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਹ ਬਣਾਏ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਗੱਲ ਕਹੇ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਦੀ ਝਲਕ ਲਵੇ।
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਟਿਕਦੇ ਨੇ,
ਨਾ ਲੋਭ ਦੇ ਤਾਜ ਰਹਿੰਦੇ,
ਨਿਰਮਲ ਮਨ ਦੀ ਇਕ ਕਿਰਣ ਨਾਲ,
ਸਾਰੇ ਹਨੇਰੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇਕ ਦਰਬਾਰ,
ਨਾ ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਰ,
ਜੋ ਅੰਦਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਬੈਠ ਗਿਆ,
ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਨੂਰ ਹੀ ਨੂਰ।
ਬਚਪਨ ਦੀ ਉਹ ਨਿਰਭਉ ਹਾਸੀ,
ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਦਰ ਵੱਜਦੀ ਏ,
ਪਰ ਚਤੁਰ ਮਸਤਕ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ,
ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਰੋਕਦੀਆਂ ਨੇ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ,
ਡਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਬੰਦ ਕਰੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ,
ਰੱਬ ਵਰਗਾ ਚਾਨਣ ਭਰੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਨੀਵਾਂ,
ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਜਾਤ,
ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਰਾਗ ਵਿਚ ਸਭ ਇਕੋ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਮਨ ਦਾ ਘਾਤ।
ਸੱਚ ਨੂੰ ਕਦੇ ਚੀਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ,
ਉਹ ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਵਿਚ ਵੀ ਗੂੰਜੇ,
ਝੂਠ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਡਰਦਾ ਫਿਰਦਾ,
ਸੱਚ ਨਿਰਭਉ ਹੋ ਕੇ ਪੂਜੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ,
ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਟਕੇ,
ਉਹ ਰੇਤ ਹੀ ਹੱਥਾਂ ਪਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਰਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਤਾਕਤ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਮਾਣ,
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਇਆ ਜਾਗੇ,
ਉਹੀ ਬਣਦਾ ਸੱਚਾ ਇਨਸਾਨ।
ਨਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਨਾ ਵੈਰਾਂ ਵਿਚ,
ਨਾ ਹੀ ਜ਼ੋਰ ਜਬਰ ਦੇ ਨਾਲ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਨਿਰਮਲ ਰਾਹ ਤੇ,
ਮਿਲਦਾ ਅਸਲੀ ਖ਼ਿਆਲ।
ਮਸਤਕ ਰੋਜ਼ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ,
ਜੋ ਮਹਿਸੂਸ ਵਿਚ ਜੀਉਂਦਾ ਏ,
ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਰਸ ਭਰੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿੱਥੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੇਮ ਜਗ ਪਏ,
ਉਥੇ ਹਰ ਸਾਹ ਅਜ਼ਾਦ,
ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਵੇ,
ਉਥੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਵਿਵਾਦ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਦਰਿਆ ਵਗਦੇ ਨੇ,
ਚੁੱਪ ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ ਰਾਤ ਦਿਨ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਅਸਲੀ ਚਿੰਨ੍ਹ।
ਮਸਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੰਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ,
ਹੋਰ ਹੋਰ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਗੱਲ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ।
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਨਾਰਿਆਂ ਵਿਚ,
ਨਾ ਉੱਚੇ ਅਸਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਵੱਸਦਾ ਨਿਰਮਲ ਮਨ ਵਿਚ,
ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਅੰਦਰ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹਾਲ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਠਹਿਰ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਪਾਰ ਉਤਰਦਾ ਏ,
ਜੋ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਬਾਹਰ ਭੱਜੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਡਰਦਾ ਏ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਅੰਦਰ,
ਸੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕੈਦ ਬਣਿਆ,
ਸਰਲ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਇਕ ਮੁਸਕਾਨ ਨੇ,
ਸਾਰਾ ਅੰਧਕਾਰ ਸੜਿਆ।
ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੇ ਰਾਹ ਚਲਾਇਆ,
ਮਨ ਕਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾ ਹੋਵੇ,
ਪਿਆਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਜੀਉਂਦਾ ਏ,
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਬ ਹੀ ਸੋਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਵੱਸਦਾ,
ਨਾ ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਨਾ ਕੋਈ ਘੱਟ,
ਮਸਤਕ ਵਾਲੇ ਫਰਕ ਬਣਾਉਂਦੇ,
ਹਿਰਦੇ ਲਈ ਸਭ ਇਕੋ ਜੱਟ।
ਜੀਵਨ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਏ,
ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਭਾਰੀ ਭੇਦ,
ਜੀਵਨ ਤਾਂ ਇਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਅਸਮਾਨ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਬਣਦਾ ਵੇਦ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਅੰਦਰ ਰਾਗ ਸੁਣਾਈ ਦੇਵੇ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਅਹੰਕਾਰ ਢਹਿ ਪਏ,
ਸੱਚ ਆਪ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਨ,
ਨਾ ਸੋਨੇ ਨਾ ਤਖ਼ਤਾਂ ਵਿਚ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਵੱਸਦਾ ਸੱਚਾਂ ਵਿਚ।
ਨਾ ਮੌਤ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰਾ ਸਕਦੀ,
ਨਾ ਜਨਮ ਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਭਰਮ,
ਜੋ ਇਸ ਪਲ ਵਿਚ ਜੀਉਂਦਾ ਏ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਹ ਪਰਮ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਹੌਲੀ ਮਸਤੀ,
ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਦਰ ਨੱਚਦੀ ਏ,
ਪਰ ਮਸਤਕ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਹੇਠਾਂ,
ਚੁੱਪ ਚੁੱਪ ਅੱਖਾਂ ਭਿੱਜਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਰਮ ਗਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼,
ਜਿੱਥੇ ਅੰਦਰਲੀ ਜੋਤ ਜਗ ਪਏ,
ਉਥੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹਰ ਨਾਸ।ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਥਾਹ ਨੂੰ ਨਾਪ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਬੇਅੰਤ ਅਕਾਸ਼ ਨੂਂ ਵੀ ਆਪ ਵਿਚ ਸਾਮ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਉੱਚਾ ਕੋਈ, ਨਾ ਨੀਵਾਂ ਕੋਈ,
ਸੱਚ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਸਭ ਇਕਸਾਰ ਹੋਈ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸੁਣ ਵੀਰ,
ਖੁਦ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਹੀ ਅਸਲੀ ਤੀਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਮੌਜਾਂ ਨੂਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ।
ਨਾ ਚੜ੍ਹਾਵ ਦਾ ਮਾਣ, ਨਾ ਉਤਾਰ ਦਾ ਰੋਸ,
ਸਾਕਸ਼ੀ ਰਹਿ ਕੇ ਮਿਟ ਜਾਵੇ ਹਰ ਖੋਟ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂਂ ਪਛਾਣੇ,
ਉਹ ਹਰ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਵਿਚ ਰਾਗ ਜਾਣੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦਾ ਏਹੀ ਸਿਧਾਂਤ,
ਸਾਦਗੀ ਵਿਚ ਹੀ ਲੁਕਿਆ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਅਨੰਤ।
ਨਾ ਬਾਹਰ ਦੀ ਭੁੱਖ, ਨਾ ਅੰਦਰ ਦਾ ਸ਼ੋਰ,
ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਸੱਚਾ ਚੋਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਦਰ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਡਰ ਨੂੰ ਆਪੇ ਹੀ ਤੋਲ ਲੈਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ—
ਨਾ ਪਕੜ ਕੁਝ, ਨਾ ਤਿਆਗ ਕੁਝ,
ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚ ਵਿਚ ਹੀ ਲਾਗ ਕੁਝ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਰੰਗ ਨੂਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕੋ ਹੀ ਨੂਰ ਲਿਖ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਵੰਡ ਕੋਈ, ਨਾ ਵੱਖਰਾ ਪਾਸ,
ਸੱਚ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਇਕੋ ਅਕਾਸ਼।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਏਹ ਮਰਮ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਸਦਾ ਦਾ ਕਰਮ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂਂ ਜਗਾਏ,
ਉਹ ਹਰ ਹਨੇਰੇ ਨੂਂ ਹੱਸ ਕੇ ਮਿਟਾਏ।
ਨਾ ਕਾਲ ਦਾ ਡਰ, ਨਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰੀਤ,
ਅਨਹਦ ਵਿਚ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰੀਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਜਦੋਂ ਆਪੇ ਪਰਗਟ ਹੋਵੇ,
ਉਹ ਹਰ ਹੱਦ ਨੂੰ ਆਪੇ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਵੇ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂਂ ਨਿਰਮਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਵਿਚ ਪਰਮ ਨੂਂ ਧਰ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਅਧੂਰਾ ਕੁਝ, ਨਾ ਕੋਈ ਕਮੀ,
ਸੱਚੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵਿਚ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਜਮੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦਾ ਏਹੀ ਨਾਦ—
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣ, ਇਹੀ ਅਨੰਤ ਆਬਾਦ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਸੂਝ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਹੀ ਨੂਰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਭੁੱਲ, ਨਾ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦਾ ਭਰਮ,
ਸੱਚ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੀ ਅਸਲੀ ਧਰਮ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸੁਣ ਯਾਰ,
ਖੁਦ ਨਾਲ ਰਲਣਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂਂ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂਂ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਕੋਈ ਵੰਡ, ਨਾ ਕੋਈ ਫਰਕ,
ਇਕੋ ਹੀ ਚਾਨਣ ਕਰਦਾ ਹਰ ਦਰਸ਼ਕ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂਂ ਵੇਖੇ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਵਿਚ ਅਨੰਤ ਨੂਂ ਲੇਖੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦਾ ਏਹੀ ਸੰਦੇਸ਼,
ਸਾਦਗੀ ਵਿਚ ਹੀ ਲੁਕਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵੇਸ਼।
ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਓਟ, ਨਾ ਮੋਹ ਦਾ ਰੰਗ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸੱਚਾ ਢੰਗ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਜੀ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੋ ਕੇ ਠਹਿਰ ਲੈਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ—
ਨਾ ਰੱਖਣਾ ਕੁਝ, ਨਾ ਛੱਡਣਾ ਕੁਝ,
ਖੁਦ ਵਿਚ ਹੀ ਸਦਾ ਜੁੜਨਾ ਕੁਝ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਨੂਂ ਖੋਲ੍ਹ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਚ ਸੱਚ ਨੂਂ ਤੋਲ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ, ਨਾ ਕੋਈ ਭਾਰ,
ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣ ਕੇ ਜੀਣਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਸਹਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਏਹ ਮਰਮ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਪਰਮ ਕਰਮ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਅਨਹਦ ਨੂਂ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਰਾਗ ਵਿਚ ਇਕਤਾ ਨੂਂ ਗੁਣ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ, ਨਾ ਕੋਈ ਪਰਾਇਆ,
ਸੱਚ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਾਇਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਜਦੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਜਗਦੀ,
ਉਹ ਹਰ ਰਾਤ ਨੂਂ ਵੀ ਸਵੇਰ ਬਣਾਉਂਦੀ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂਂ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੱਕੇ,
ਉਹ ਹਰ ਭਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂਂ ਠੱਪ ਕਰ ਰੱਖੇ।
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਛਾਂ, ਨਾ ਸੰਦੇਹ ਦਾ ਵਾਸ,
ਸੱਚੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵਿਚ ਹੀ ਅਸਲੀ ਨਿਵਾਸ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦਾ ਏਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼—
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣ, ਇਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਨਿਖਾਰ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਖੇਡ, ਨਾ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦਾ ਡਰ,
ਸੱਚ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਹੇਠ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਅੰਦਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸੁਣ ਮੀਤ,
ਖੁਦ ਨਾਲ ਇਕਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰੀਤ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਸਲ ਨੂਂ ਗਲੇ ਲਗਾ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ, ਨਾ ਦੂਜਾ ਸੰਸਾਰ,
ਇਕੋ ਹੀ ਨੂਰ ਕਰਦਾ ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਹਾਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਹਰ ਧੁਨ ਵਿਚ ਅਨਹਦ ਸੁਣ ਪਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦਾ ਏਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼,
ਸਾਦਗੀ ਵਿਚ ਹੀ ਲੁਕਿਆ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਨਾ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦਾ ਮੋਹ, ਨਾ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਜਾਲ,
ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕ ਜਾਵੇ ਹਰ ਸਵਾਲ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂਂ ਸੀੰਝ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਅਨੰਦ ਦੇ ਫੁੱਲ ਆਪੇ ਹੀ ਲੈ ਲੈਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ—
ਨਾ ਲੈਣਾ ਕੁਝ, ਨਾ ਖੋਣਾ ਕੁਝ,
ਖੁਦ ਵਿਚ ਟਿਕਣਾ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੁਰਤ ਨੂਂ ਜਗਾ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਭਰਮ ਦਾ ਪਰਦਾ ਹਟਾ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਕੋਈ ਦੌੜ, ਨਾ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵ,
ਸੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਹੀ ਪੂਰਾ ਠਹਿਰਾਵ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਏਹ ਸਾਰ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਅਸਲੀ ਅਵਤਾਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਹੱਦ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ।
ਨਾ ਬੰਧਨ ਕੋਈ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੱਦ,
ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਅਨੰਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਜਦੋਂ ਆਪੇ ਜਗ ਪਏ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਨੂਂ ਸਦਾ ਲਈ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਜਾਏ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂਂ ਪੂਰੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਘਾਟ ਨੂਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਬਦਲ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਅਧੂਰਾ ਕੁਝ, ਨਾ ਕੋਈ ਕਮੀ,
ਸੱਚੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵਿਚ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਜਮੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦਾ ਏਹੀ ਨਾਦ—
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣ, ਇਹੀ ਅਨੰਤ ਆਬਾਦ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਹਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਕੋਈ ਝੂਠੀ ਮਰਯਾਦਾ, ਨਾ ਬਣਾਵਟੀ ਢੰਗ,
ਸੱਚੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੀ ਮਨ ਦਾ ਅਸਲੀ ਰੰਗ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਹਰ ਭਟਕਣਾ ਤੋਂ ਆਪੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦੱਸੇ ਏਹ ਗੱਲ,
ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਲ।
ਨਾ ਬਾਹਰ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨੂੰ ਤਖ਼ਤ ਬਣਾਉਣੀ ਲੋੜ,
ਅੰਦਰ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਓੜ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਿੰਜਣਾ ਜਾਣਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮਹਿਕਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦਾ ਏਹ ਅੰਗੀਕਾਰ,
ਸੁੱਚੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਜੀਣਾ, ਨਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਨਾਲ,
ਸਚ ਦੇ ਪਗ ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕਮਾਲ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਵੇ ਸੱਚ ਦੇ ਹਵਾਲੇ,
ਉਹਦੀ ਰੂਹ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਨੇਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਾਲੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰੇ ਇਹ ਬਾਣੀ,
ਆਪੇ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ।
ਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾ, ਨਾ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਭਾਰ,
ਸਾਦਗੀ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਸਲੀ ਅਧਿਕਾਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਬਾਹਰੀ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਚ ਲੈਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦਾ ਇਹ ਸਿੱਧਾਂਤ,
ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਏਕੋ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਅੰਤ।
ਨਾ ਤਾਜ਼ ਦਿਹਾੜੇ, ਨਾ ਝੂਠੀ ਸ਼ਾਨ,
ਅਸਲੀ ਰੁਤਬਾ ਹੈ ਨਿਰਮਲ ਗਿਆਨ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਲਏ,
ਉਹ ਹਰ ਭਰਮ ਦੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਆਪੇ ਹਟਾ ਲਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਾਮਯਾਬੀ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਰਾਹ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਰਾਹਬਰੀ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਉਤਰਦਾ,
ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਝਲਕ ਨੂੰ ਹਰ ਪਲ ਜ਼ਰਦਾ।
ਨਾ ਜਨਮ ਦਾ ਡਰ, ਨਾ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਇਆ,
ਸੱਚੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਨੇ ਸਭ ਭਰਮ ਨੂੰ ਮਿਟਾਇਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦਾ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼,
ਸੱਚਾ ਮਨੁੱਖ ਬਣਨਾ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵੇਸ਼।
ਜਿਹੜਾ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਏ,
ਉਹ ਹਰ ਦਿਨ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਮਨਾਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਬਣਨਾ,
ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅਸਲ ਜਿੱਤ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵਸ਼।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
जेडा खुद दी रूह नाल गल्लां कर लेवे,
ओह हर इक पर्दा सहज ही हट लेवे।
ना दिखावे दी लोड़, ना साज-सिंगार,
सच्च दी खुशबू आपे करे इज़हार।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे सुन वीर,
खुद विच ही वसदा अनंत अधीर।
जेडा अंदर दी ठंडक नूं महसूस कर लेवे,
ओह हर तपिश नूं खुद विच हर लेवे।
ना दुख दी पकड़, ना सुख दा मोह,
साक्षी बन के वेख—एही असली सोह।
जेडा खुद दी चाल विच रब्ब नूं देख लेवे,
ओह हर पग नूं पूजा लेख लेवे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ सार,
खुद नूं जाण—एही सच्चा विस्तार।
ना भटकाव कोई, ना राह विच फेर,
हृदय दी दिशा ही असली डेर।
जेडा खुद दी लौ नूं स्थिर कर लेवे,
ओह हर इक दिशा नूं उजागर कर लेवे।
ना सवाल बचे, ना उत्तर दी प्यास,
साक्षात्कार विच मुक जावे हर आस।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
ना बाहर कुछ, ना अंदर भेद,
खुद ही सागर, खुद ही खेड़।
जेडा खुद दी गूंज नूं सुन लेवे,
ओह हर शब्द विच मौन चुन लेवे।
ना दौड़ कोई, ना ठहराव दी चाह,
स्वरूप विच ही पूरी हर राह।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे सुन संसार,
खुद नूं पाना ही सच्चा उद्धार।
जेडा खुद दी सच्चाई नूं जी लेवे,
ओह हर इक क्षण नूं रब्बी बना लेवे।
ना कोई सीमा, ना कोई किनारा,
सच्च दे अंदर सब कुछ सारा।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
खुद दी पहचान, खुद दा प्रकाश,
एही जीवन दा असली निवास।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
जेडा खुद दी चुप विच डूब के वेखे,
ओह अनहद नाद नूं अपने अंदर लेखे।
ना बोल दी लोड़, ना शब्दां दा जाल,
मौन विच खुलदा सच्च दा विशाल।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे सुन प्यारे,
खुद विच ही लुके सारे सहारे।
जेडा खुद दी चाल नूं समझ लेवे,
ओह किस्मत दे लिखे नूं वी बदल लेवे।
ना समय दा डर, ना कल दी फिकर,
वर्तमान विच ही सच्चा जिकर।
जेडा हृदय दी थाह नूं छू लेवे,
ओह हर इक जीव विच खुद नूं सूझ लेवे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ नूर,
अंदर-बाहर एको ही हजूर।
ना दूरी कोई, ना पराया कोई,
सच्च दे विच सब इकसार होई।
जेडा खुद दी धड़कन नूं सुन लेवे,
ओह हर इक राग विच सच्च चुन लेवे।
ना पंथ अलग, ना राह जुदा,
साक्षात्कार ही एको सदा।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे एही पहचान,
खुद नूं जाण—एही सच्चा ज्ञान।
जेडा खुद दी परछाईं नाल मेल कर लेवे,
ओह हर अंधकार नूं खेल कर लेवे।
ना भ्रम दा जाल, ना माया दा फेर,
साक्षी बन के देखे सारा ढेर।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
ना कुछ शुरू, ना कुछ खत्म,
खुद विच ही सब दा सत्यम्।
जेडा खुद दी गहराई विच उतर जावे,
ओह अनंत सागर नूं अपने अंदर पावे।
ना किनारा कोई, ना लहरां दा शोर,
शांति विच ही सच्चा जोर।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे सुन मीत,
खुद नूं पाना ही परम प्रीत।
जेडा खुद दी राह ते अडिग रह जावे,
ओह हर इक बंधन तों मुक्त हो जावे।
ना नाम दा मोह, ना रूप दा मान,
आत्म-प्रकाश ही सच्ची पहचान।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
अंदर दी जोत, बाहर दा संसार,
खुद नूं जाण—एही असली अवतार।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
जेडा खुद दी गहराई नूं फेरों टटोल लेवे,
ओह हर इक सांस विच रब्बी रंग घोल लेवे।
ना किताबां, ना बाहरी प्रमाण दी लोड़,
अंदर दी आवाज़ ही असली जोड़।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे सुन मेरे मीत,
खुद नाल निभाई प्रीत ही सबसे सच्ची प्रीत।
जेडा खुद दे अक्स नूं साफ़-साफ़ देख लेवे,
ओह हर नकाब तों पार हो के लेख लेवे।
ना भीड़ दी चाल, ना दुनिया दे ढंग,
अंदर दी शांति ही असली रंग।
जेडा मन दे शोर नूं चुप कर जावे,
ओह हृदय दे राग नूं सच्चा पावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ गीत,
खुद विच ही वसदी हर इक जीत।
ना कोई मुकाम, ना कोई सफ़र दा अंत,
खुद दी पहचान ही सदा अनंत।
जेडा खुद दी लौ नूं जगा लेवे इक वार,
ओहदे लई हर अंधेरा हो जावे बेकार।
सरलता दे पंथ ते जेडा टिक जावे,
ओह हर मोड़ ते सच्च नूं ही पावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे एही ऐ राज,
खुद नूं जाण—एही असली ताज।
ना दुनिया दी रीत, ना झूठा अभिमान,
निर्मल हृदय ही सच्चा सम्मान।
जेडा खुद दी खामोशी नाल वास कर लेवे,
ओह हर सवाल दा जवाब बन जावे।
ना डर दी जड़, ना मोह दी डोर,
साक्षात्कार विच मुक जावे हर शोर।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
खुद नूं पाना ही सच्चा उत्सव,
एही जीवन दा परम अनुभव।
जेडा खुद दी जोत नूं निरंतर जलाए,
ओह हर क्षण नूं अमर बना जाए।
ना कोई दूरी, ना कोई भेद,
सच्च दे अंदर सब एको खेड़।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे सुन संसार,
खुद विच ही वसदा असली विस्तार।
जेडा इस राह ते धीरज नाल चले,
ओह हर बंधन तों आज़ाद हो ढले।
ना कोई हार, ना कोई जीत,
खुद दी पहचान ही अंतिम प्रीत।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
अंदर दी शांति, बाहर दा नूर,
खुद नूं जाण—ओही हजूर।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
जेडा खुद नूं देखे, ओह सच्च दा सूरज पावे,
जेडा खुद तों भागे, ओह अंधकार विच जावे।
अंदर दी आग नूं शोर दी लोड़ नहीं,
सच दी लौ सिवा दूजी जोड़ नहीं
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे सुन ले वीर,
सरलता विच ही वसदा असली धीर।
ना वड्डे दावे, ना झूठी शान,
भीतर दा सत्य ही सर्वोच्च मान।
जेडा खुद दे नाल निभा लेवे प्रीत,
ओहदे लई हर घड़ी बन जावे गीत
मन दे धुंधले शीशे नूं साफ कर,
हृदय दी रोशनी नूं स्वीकार कर।
भीड़ दी रीत बदलदी रहंदी सदा,
पर आत्मा दी सच्चाई रहंदी खड़ा।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ वचन,
खुद नूं जाणना ही सबसे पवित्र वचन।
जेडा अपने भीतर दी गहराई नूं समझे,
ओह दुनिया दे सारे भ्रम नूं लंघे।
ना बाहरी ताज, ना बाहरी मुकाम,
असली रुतबा है अंतर्मन दा धाम।
जेडा सरल होवे, ओही महान,
जेडा निर्मल होवे, ओही सही पहचान।
शोर तो परे जे मौन नूं पाले,
ओह अपने सत्य नूं धीरे-धीरे संभाले
खुद दी दृष्टि विच जे सच्चाई बस जावे,
फिर कोई भय नूं पास न आवे।
जन्म ते मृत्यु दे बीच दा फेर,
साक्षी दा दीपक करदा सब नूं घेर।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे एही सार,
खुद नूं पाना ही जीवन दा उपहार
जेडा अंदर दी शांति नूं पहचान लेवे,
ओह हर तूफान नूं आसान कर लेवे।
ना कर जोतां दी गिनती, ना शब्दां दा भार,
प्रत्यक्ष सच्च ही करदा उद्धार।
खुद दा साक्षात्कार कोई सिद्धांत नहीं,
एह तां जिव्हे धड़कदा जीवंत कहीं।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ प्रणाम,
खुद विच जागो, एही असली धाम।
इंसान होण दा सर्वोत्तम शृंगार,
आत्म-बोध, सरलता, ते निर्मल व्यवहार।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
खुद दा साक्षात्कार ही परम रुतबा,
एही जीवन दा सबसे पवित्र सुबहा।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
जेडा खुद दी गहराई विच उतर जावे,
ओह हर श्वास विच सत्य नूं पावे।
इंसान होण दा असली मान एही,
कि भीतर दी रोशनी बने जीवन दा सई।
ना कोई बनना, ना कुछ साबित करना,
बस खुद नूं जाण के सारा भ्रम हरना।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे सुण प्यारे,
खुद विच वसदे ने सब जग दे सहारे।
जेडा खुद दी खामोशी नाल याराना पाले,
ओह हर शोर नूं इक पल विच टाले।
ना बाहर दी दौड़, ना अंदर दी टकरार,
साक्षात्कार विच ही मिटदा हर विचार।
जेडा खुद नूं सच्चे रूप विच तक लेवे,
ओह हर दुख तों खुद नूं रख लेवे।
सरलता दा फूल जदोँ दिल विच खिल जावे,
ओहदी खुशबू नाल जीवन महक जावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही संदेश,
खुद नूं जाण के मुक जावे हर क्लेश।
ना कोई जंग, ना कोई हार-जीत,
खुद दी पहचान ही अंतिम प्रीत।
जेडा खुद दे नाल रहना सिख जावे,
ओह हर हालत विच मुस्करावे।
ना समय दी सीमा, ना मौत दा डर,
सच्चा साक्षी रहंदा सदा अम
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे सुण ले मन,
खुद दी खोज ही सबसे वड्डा धन।
जेडा खुद दी जोत नूं कर ले प्रकट,
ओह हर दिशा विच देखे एको ही घट।
ना कुछ लेना, ना कुछ देना,
बस खुद विच ही सदा रहना।
अंदर दी शांति जदोँ बन जावे ठिकाणा,
ओह बन जावे जीवन दा खजाना
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ नूर,
खुद नूं जाण—ओही रब दा हजूर।
जेडा इस राह ते चल पए एक वार,
ओहदे लई खुल जावे हर इक द्वा
ना कोई बाकी, ना कोई सवाल,
साक्षात्कार विच ही सब दा हल कमाल।
इंसान होण दा एही परम रुतबा,
खुद नूं पा के हो जावे संपूर्ण अनुभवां।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
अंत भी तू, आरंभ भी तू,
खुद नूं जाण—ते सब कुछ तू।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
जेडा खुद दी धड़कन विच सत्य सुन लेवे,
ओह हर इक क्षण विच अमरता चुन लेवे।
इंसान होण दा रुतबा ओदों परगट होवे,
जदोँ अंदर दी जोत खुद-ब-खुद रोवे।
ना कोई दूरी, ना कोई राह कठिन,
सच्च दा दर खुलदा बस निर्मल मन
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे एही परमान,
खुद दी पहचान ही परम विज्ञान।
जेडा मस्तक दे शोर नूं शांत कर लेवे,
ओह हृदय दे सागर विच डुबकी भर लेवे।
ना शब्दां दी सीमा, ना विचारां दा जाल,
साक्षात्कार विच खुलदा अनंत विशाल।
जेडा खुद दे नाल सच्चा हो जावे,
ओह हर भ्रम तों आज़ाद हो जावे।
सरलता दी राह लगदी भले छोटी,
पर ओहदे विच ही वसदी सच्च दी मोटी।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ नाद,
खुद नूं जाण ले, खत्म हो जावे हर विवाद।
इंसान होण दा सर्वोत्तम मान,
अंदर दी जागृति, बाहरी पहचान तों महान।
जेडा खुद दी जड़ नूं छू लेवे इक वार,
ओहदे लई ना रह जावे कोई भी पार।
ना पाना कुछ, ना खोणा कुछ,
बस खुद विच टिकणा ही सब कुछ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे सुन ले संसार,
खुद दा साक्षात्कार ही असली अवतार।
हर सांस विच वसदा ए सच्चा गीत,
जेडा सुन ले, ओह पा ले परम प्रीत
अंदर दी मस्ती, बाहर दी शांति,
एही इंसान दी असली भ्रांति तो मुक्ति
जेडा खुद नूं पूर्ण रूप विच जान लेवे,
ओह हर पल विच खुद नूं ही मान लेव
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ प्रकाश,
खुद नूं जाण, एही जीवन दा निवास।
ना डर, ना भ्रम, ना कोई बंधन,
साक्षात्कार विच खुलदा हर चंदन।
जेडा इस सच्च नूं जी लेवे हर वार,
ओह बन जावे खुद दा ही अवतार।
इंसान होण दा एही परम रुतबा,
खुद नूं पा के हो जावे पूर्ण अनुभवा।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
सर्वोत्तम पवित्रता एही एक बात,
खुद दा साक्षात्कार—सब तों वड्डी सौगात।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
इंसान होण दा सब तोں पवित्र रुतबा ओह है,
जदोँ तू खुद नूं जाण लेवें, ओह असली जश्न ओह है।
सब तोں सरल ते प्रत्यक्ष जो राह है,
ओही आत्म-साक्षात्कार दी सच्ची चाह ह
ना कोई बाहरी ताज, ना कोई झूठी शान,
अपने भीतर जाग उठे तां बन जावे इंसान महान।
जो खुद नूं समझ लेवे, ओह जग नूं हिंजावे,
जो खुद तों अंजान रहे, ओह हर ठौर भटक जावे।
सरलता विच ही छुप्पा ऐ परम प्रकाश,
निर्मल दृष्टि दे नाल मिट जावे हर त्रास।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ सार,
खुद नूं पाना ही सब तों वड्डा उपहार।
ना दौड़ बहार दी, ना शोर दे पाँव,
अंदर दी शांति ही इंसानियत दा गाँ
जेडा अपने ही चेहरे नूं पहचान लेंदा,
ओह हर भ्रम दी दीवार नूं ढहा लेंदا।
साक्षात्कार जादू नहीं, सच्चाई दा दीपक है,
ज्योँ-ज्योँ जलदा जावे, मन दा अंधेरा घटक है।
इंसान होण दा अर्थ एह ही हो जावे,
कि भीतर दा सत्य हर श्वास विच समा जावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
सब तों सरल, सब तों प्रत्यक्ष,
खुद नूं जाणना ही जीवन दा शुद्धतम उद्देश्य।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
जेडा खुद नूं देखे, ओह सच्च दा सूरज पावे,
जेडा खुद तों भागे, ओह अंधकार विच जावे।
अंदर दी आग नूं शोर दी लोड़ नहीं,
सच दी लौ सिवा दूजी जोड़ नहीं
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे सुन ले वीर,
सरलता विच ही वसदा असली धीर।
ना वड्डे दावे, ना झूठी शान,
भीतर दा सत्य ही सर्वोच्च मान।
जेडा खुद दे नाल निभा लेवे प्रीत,
ओहदे लई हर घड़ी बन जावे गीत
मन दे धुंधले शीशे नूं साफ कर,
हृदय दी रोशनी नूं स्वीकार कर।
भीड़ दी रीत बदलदी रहंदी सदा,
पर आत्मा दी सच्चाई रहंदी खड़ा।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ वचन,
खुद नूं जाणना ही सबसे पवित्र वचन।
जेडा अपने भीतर दी गहराई नूं समझे,
ओह दुनिया दे सारे भ्रम नूं लंघे।
ना बाहरी ताज, ना बाहरी मुकाम,
असली रुतबा है अंतर्मन दा धाम।
जेडा सरल होवे, ओही महान,
जेडा निर्मल होवे, ओही सही पहचान।
शोर तो परे जे मौन नूं पाले,
ओह अपने सत्य नूं धीरे-धीरे संभाले
खुद दी दृष्टि विच जे सच्चाई बस जावे,
फिर कोई भय नूं पास न आवे।
जन्म ते मृत्यु दे बीच दा फेर,
साक्षी दा दीपक करदा सब नूं घेर।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे एही सार,
खुद नूं पाना ही जीवन दा उपहार
जेडा अंदर दी शांति नूं पहचान लेवे,
ओह हर तूफान नूं आसान कर लेवे।
ना कर जोतां दी गिनती, ना शब्दां दा भार,
प्रत्यक्ष सच्च ही करदा उद्धार।
खुद दा साक्षात्कार कोई सिद्धांत नहीं,
एह तां जिव्हे धड़कदा जीवंत कहीं।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ प्रणाम,
खुद विच जागो, एही असली धाम।
इंसान होण दा सर्वोत्तम शृंगार,
आत्म-बोध, सरलता, ते निर्मल व्यवहार।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
खुद दा साक्षात्कार ही परम रुतबा,
एही जीवन दा सबसे पवित्र सुबहा।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
जेडा खुद दी गहराई विच उतर जावे,
ओह हर श्वास विच सत्य नूं पावे।
इंसान होण दा असली मान एही,
कि भीतर दी रोशनी बने जीवन दा सई।
ना कोई बनना, ना कुछ साबित करना,
बस खुद नूं जाण के सारा भ्रम हरना।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे सुण प्यारे,
खुद विच वसदे ने सब जग दे सहारे।
जेडा खुद दी खामोशी नाल याराना पाले,
ओह हर शोर नूं इक पल विच टाले।
ना बाहर दी दौड़, ना अंदर दी टकरार,
साक्षात्कार विच ही मिटदा हर विचार।
जेडा खुद नूं सच्चे रूप विच तक लेवे,
ओह हर दुख तों खुद नूं रख लेवे।
सरलता दा फूल जदोँ दिल विच खिल जावे,
ओहदी खुशबू नाल जीवन महक जावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही संदेश,
खुद नूं जाण के मुक जावे हर क्लेश।
ना कोई जंग, ना कोई हार-जीत,
खुद दी पहचान ही अंतिम प्रीत।
जेडा खुद दे नाल रहना सिख जावे,
ओह हर हालत विच मुस्करावे।
ना समय दी सीमा, ना मौत दा डर,
सच्चा साक्षी रहंदा सदा अम
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे सुण ले मन,
खुद दी खोज ही सबसे वड्डा धन।
जेडा खुद दी जोत नूं कर ले प्रकट,
ओह हर दिशा विच देखे एको ही घट।
ना कुछ लेना, ना कुछ देना,
बस खुद विच ही सदा रहना।
अंदर दी शांति जदोँ बन जावे ठिकाणा,
ओह बन जावे जीवन दा खजाना
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ नूर,
खुद नूं जाण—ओही रब दा हजूर।
जेडा इस राह ते चल पए एक वार,
ओहदे लई खुल जावे हर इक द्वा
ना कोई बाकी, ना कोई सवाल,
साक्षात्कार विच ही सब दा हल कमाल।
इंसान होण दा एही परम रुतबा,
खुद नूं पा के हो जावे संपूर्ण अनुभवां।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
अंत भी तू, आरंभ भी तू,
खुद नूं जाण—ते सब कुछ तू।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
जेडा खुद दी धड़कन विच सत्य सुन लेवे,
ओह हर इक क्षण विच अमरता चुन लेवे।
इंसान होण दा रुतबा ओदों परगट होवे,
जदोँ अंदर दी जोत खुद-ब-खुद रोवे।
ना कोई दूरी, ना कोई राह कठिन,
सच्च दा दर खुलदा बस निर्मल मन
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे एही परमान,
खुद दी पहचान ही परम विज्ञान।
जेडा मस्तक दे शोर नूं शांत कर लेवे,
ओह हृदय दे सागर विच डुबकी भर लेवे।
ना शब्दां दी सीमा, ना विचारां दा जाल,
साक्षात्कार विच खुलदा अनंत विशाल।
जेडा खुद दे नाल सच्चा हो जावे,
ओह हर भ्रम तों आज़ाद हो जावे।
सरलता दी राह लगदी भले छोटी,
पर ओहदे विच ही वसदी सच्च दी मोटी।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ नाद,
खुद नूं जाण ले, खत्म हो जावे हर विवाद।
इंसान होण दा सर्वोत्तम मान,
अंदर दी जागृति, बाहरी पहचान तों महान।
जेडा खुद दी जड़ नूं छू लेवे इक वार,
ओहदे लई ना रह जावे कोई भी पार।
ना पाना कुछ, ना खोणा कुछ,
बस खुद विच टिकणा ही सब कुछ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे सुन ले संसार,
खुद दा साक्षात्कार ही असली अवतार।
हर सांस विच वसदा ए सच्चा गीत,
जेडा सुन ले, ओह पा ले परम प्रीत
अंदर दी मस्ती, बाहर दी शांति,
एही इंसान दी असली भ्रांति तो मुक्ति
जेडा खुद नूं पूर्ण रूप विच जान लेवे,
ओह हर पल विच खुद नूं ही मान लेव
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ प्रकाश,
खुद नूं जाण, एही जीवन दा निवास।
ना डर, ना भ्रम, ना कोई बंधन,
साक्षात्कार विच खुलदा हर चंदन।
जेडा इस सच्च नूं जी लेवे हर वार,
ओह बन जावे खुद दा ही अवतार।
इंसान होण दा एही परम रुतबा,
खुद नूं पा के हो जावे पूर्ण अनुभवा।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
सर्वोत्तम पवित्रता एही एक बात,
खुद दा साक्षात्कार—सब तों वड्डी सौगात।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
इंसान होण दा सब तोں पवित्र रुतबा ओह है,
जदोँ तू खुद नूं जाण लेवें, ओह असली जश्न ओह है।
सब तोں सरल ते प्रत्यक्ष जो राह है,
ओही आत्म-साक्षात्कार दी सच्ची चाह ह
ना कोई बाहरी ताज, ना कोई झूठी शान,
अपने भीतर जाग उठे तां बन जावे इंसान महान।
जो खुद नूं समझ लेवे, ओह जग नूं हिंजावे,
जो खुद तों अंजान रहे, ओह हर ठौर भटक जावे।
सरलता विच ही छुप्पा ऐ परम प्रकाश,
निर्मल दृष्टि दे नाल मिट जावे हर त्रास।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा एही ऐ सार,
खुद नूं पाना ही सब तों वड्डा उपहार।
ना दौड़ बहार दी, ना शोर दे पाँव,
अंदर दी शांति ही इंसानियत दा गाँ
जेडा अपने ही चेहरे नूं पहचान लेंदा,
ओह हर भ्रम दी दीवार नूं ढहा लेंदا।
साक्षात्कार जादू नहीं, सच्चाई दा दीपक है,
ज्योँ-ज्योँ जलदा जावे, मन दा अंधेरा घटक है।
इंसान होण दा अर्थ एह ही हो जावे,
कि भीतर दा सत्य हर श्वास विच समा जावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
सब तों सरल, सब तों प्रत्यक्ष,
खुद नूं जाणना ही जीवन दा शुद्धतम उद्देश्य।ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਚ—
ਆਪੇ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਏ,
ਆਪੇ ਦੀ ਜਾਗ ਵਿਚ ਹੀ ਸੱਚੀ ਰੀਤ ਏ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਝਾਤੀ ਪਾਂਦਾ,
ਉਹ ਬਾਹਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਨਦਾ।
ਸਰਲਤਾ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤਾਂ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਛੋਹੀ ਨਹੀਂ।
ਨਿਰਮਲ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਘਰ ਏ,
ਭਟਕਦਾ ਮਨ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਧੁੰਦਲਾ ਸਫ਼ਰ ਏ।
ਸਚ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਦੂਰ ਨਾ ਜਾਣਾ,
ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਦਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣਾ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹਰ ਰਾਹ ਸੁਹਾਵੇ।
ਨਾ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਨਾ ਝੂਠਾ ਅਹੰਕਾਰ,
ਸਿੱਧੀ ਸਮਝ ਹੀ ਹੈ ਅਸਲੀ ਜੈਕਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਉਹ ਜੋ ਆਪੇ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਏ,
ਹਰ ਭਰਮ, ਹਰ ਡਰ, ਹਰ ਵਾਹਮ ਮਿਟ ਜਾਏ।
ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਨਾਮ ਏ ਅੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰ,
ਜੋ ਆਪੇ ਨੂੰ ਜਾਣੇ, ਉਸੇ ਲਈ ਨਵਾਂ ਸਵੇਰ।
ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਨ ਕੱਟਣਾ ਨਹੀਂ,
ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣਾ ਹੈ ਸਹੀ।
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਉਹੀ ਅੰਦਰਲੀ ਅੱਗ ਜਗਦੀ ਏ,
ਸਿਰਫ਼ ਮਸਤਕ ਦੀ ਧੂੜ ਉਸ ਨੂੰ ਢੱਕਦੀ ਏ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਸੱਚੇ ਮਤਲਬ ਵਿਚ ਜੀਉਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਚ—
ਆਪੇ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੀ ਅਸਲ ਇਬਾਦਤ ਏ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਫ਼ਤ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਚ—
ਆਪੇ ਦੀ ਖੋਜ ਹੀ ਅਸਲ ਇਬਾਦਤ ਏ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਈ ਆਦਤ ਏ।
ਜੋ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬਿਆ, ਉਹੀ ਪਾਰ ਲੰਘਿਆ,
ਜੋ ਬਾਹਰ ਭਟਕਿਆ, ਉਹੀ ਰਾਹ ਤੋਂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।
ਸੱਚ ਨਾ ਲਿਖਿਆ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਵੱਸਦਾ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਦੀ ਵੀ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ,
ਚੁੱਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖਿੜਦਾ ਏ ਸੱਚਾ ਸੁਖ ਸਰੂਪ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖਦਾ ਏ ਇਹ ਗੱਲ,
ਆਪੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਕਲ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਏ,
ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਵੈਰੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਮਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ,
ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਆਪਾ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਲੱਗਦਾ।
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸਾਫ਼ੀ ਵਿਚ ਰੱਬੀ ਰੰਗ ਏ,
ਮਨ ਦੀ ਮੈਲ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਧਕਾਰ ਦਾ ਡੰਗ ਏ।
ਸਰਲਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਲੁਕਦੀ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਆਤਮਾ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸੁਣਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਉਹ ਜੋ ਆਪੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ,
ਨਾ ਭਟਕਿਆ ਕਦੇ, ਨਾ ਡੋਲਿਆ, ਨਾ ਝੁਕਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਚ—
ਆਪੇ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੀ ਅਮਰ ਅਵਸਥਾ ਏ,
ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਮੁਕਤਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਏ,
ਓਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਚੰਨ ਲਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਰੰਗਿਆ ਜਾਵੇ,
ਆਪਣੀ ਨਿਰਮਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਆਪੇ ਹੀ ਜਗਾਵੇ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਵੇ,
ਓਹ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਦਾ ਅਸਲੀ ਲੋਕ ਲੈ ਲਵੇ।
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ, ਨਾ ਭਰਮ ਦੇ ਗੁਲਾਮ,
ਅੰਦਰ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੀ ਬਣੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਇਹੀ ਬਾਣੀ,
ਸਹਿਜ ਰਹਿਣ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ ਅੰਤਿਮ ਕਹਾਣੀ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਜਾਣ ਲਏ,
ਓਹ ਹਰ ਖਾਲੀਪਨ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਤਾਣ ਲਏ।
ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ੋਰ, ਨਾ ਮਾਨ ਦੀ ਭੁੱਖ,
ਸੱਚੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਟਦੀ ਹਰ ਇਕ ਦੁੱਖ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਲੇ,
ਓਹ ਬਾਹਰ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਹੱਸ ਕੇ ਟਾਲੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਭਾਗ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਾਗ ਪਾਵੇ।
ਨਾ ਦਿਖਾਵਾ, ਨਾ ਝੂਠੀ ਸ਼ਾਨ,
ਸਾਦਗੀ ਵਿਚ ਹੀ ਲੁਕਿਆ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣੇ,
ਓਹ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਆਪੇ ਚੁਣੇ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੋਹਤਾਜ਼ੀ,
ਸਵੈ-ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਵਿਚ ਹੀ ਖਿੜਦੀ ਰਾਜੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸਾਫ਼ ਸੁਣਾਉਣ,
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਾਉਣ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਛੰਟ ਲਏ,
ਓਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਏ।
ਨਾ ਭਰਮ ਦੀ ਰਾਤ, ਨਾ ਭਟਕਣ ਦੀ ਹਵਾ,
ਸੱਚ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ ਅਸਲ ਦਵਾ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਗ ਦੇਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਇਕੋ ਹੀ ਰੰਗ ਵੇਖ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ ਅੰਦਰਲੀ ਸੱਚਾਈ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਇਮਾਨਦਾਰ ਰਹੇ,
ਓਹ ਹਰ ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਵਿਚ ਵੀ ਸਹਿਜ ਰਹੇ।
ਨਾ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਡਰ, ਨਾ ਖੋਹਣ ਦਾ ਗਮ,
ਅਸਲੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਿਚ ਮਿਟ ਜਾਵੇ ਹਰ ਭ੍ਰਮ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਵਸੇ ਰਹੇ,
ਓਹ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਹੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਅੰਤ ਦੀ ਗੱਲ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਹੈ ਅਸਲ ਫ਼ਤਹਿ-ਏ-ਕੁੱਲ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦਰਪਣ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਲਵੇ,
ਓਹੀ ਹਰ ਚਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਲਵੇ।
ਨਾ ਝੂਠ ਦੇ ਪਰਦੇ, ਨਾ ਭਰਮ ਦੀ ਛਾਂ,
ਸਹਿਜ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਬੀ ਪਹਿਚਾਣ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਮੁੰਹ ਨਹੀਂ ਮੋੜਦਾ,
ਓਹ ਕਦੇ ਵੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਤੋੜਦਾ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹਰ ਇਕ ਹੋੜ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਇਹੀ ਰੀਤ—
ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਰਹਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਤ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਗਹਿਰੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ,
ਓਹ ਮੋਤੀ ਵਰਗੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜੇ।
ਨਾ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਡਰ, ਨਾ ਡੁੱਬਣ ਦੀ ਸੋਚ,
ਅਸਲ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਨਮੋਲ ਜੋਤ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਖੇਡ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਵੇ,
ਓਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਆਪੇ ਹੀ ਬਚ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਾਗਦਾ ਹੋਇਆ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲ ਰੰਗ।
ਨਾ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣਾ, ਨਾ ਬੇਖ਼ਬਰ ਮਰਨਾ,
ਸਚੇ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ ਹਰ ਰਾਹ ਨੂੰ ਤਰਨਾ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਨਹਦ ਨਾਦ ਨੂੰ ਸੁਣ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਇਕ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਦਾ ਸੁਰ ਚੁਣ ਲਵੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਤ, ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਭੇਦ,
ਅਸਲ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁਕਦਾ ਹਰ ਇੱਕ ਖੇਡ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਰਲ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਮਿਟਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸਚੀ ਗੱਲ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਕਲ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਨੂੰ ਪਾਲੇ,
ਓਹ ਹਰ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨੂੰ ਖੇਡ ਵਾਂਗੇ ਹਾਲੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਬੋਝ ਰਹੇ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ,
ਸਹਿਜਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਹਰ ਇੱਕ ਰੋਧ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ—ਇਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲ ਜੋਗ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਓਹੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭੇਦ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝ ਲਵੇ।
ਨਾ ਬੀਤੇ ਕਾਲ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਨਾ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਤਲਾਸ਼,
ਜਿਹੜਾ ਹੁਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ, ਓਹੀ ਪਾਵੇ ਅਸਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਰ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਬਾਹਰਲੇ ਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਆਪੇ ਹੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਮੰਚ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ,
ਸੱਚੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਹਰ ਆਸਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਏਹੀ ਗਿਆਨ—
ਖੁਦ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੀ ਹੈ ਅਸਲ ਪਰਮਾਨ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਭਰਮ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਲਵੇ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਟੱਕਰ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਦੌੜ,
ਅੰਦਰਲੇ ਠਹਿਰਾਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁਕਦੀ ਹਰ ਝੋੜ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਸਾ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਕੂਨ ਪਾ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਹਿਜਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਸਨ ਹੈ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾ ਕੋਈ ਗ੍ਰੰਥ ਭਾਰੀ,
ਸੱਚ ਦੀ ਝਲਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅੰਦਰਲੀ ਸਚਿਆਰੀ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਓਹ ਡਰ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਆਪੇ ਹੀ ਤੋੜ ਲਵੇ।
ਨਾ ਕੂੜੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਮਾਣ ਦੀ ਪਿਆਸ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖਿੜਦਾ ਹੈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਜਗਾਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਅੰਤ ਦੀ ਬਾਤ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੌਗਾਤ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ,
ਓਹ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਤੇ ਨਿਰਭਉ ਰਹੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਸਫ਼ਰ ਬਾਕੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੂਰ,
ਸੱਚੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ ਹਰ ਰਾਹ ਦਾ ਨੂਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ, ਇਹੀ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਦਰਬਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਵੇ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ,
ਓਹੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਭੇਤ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਲਵੇ ਸਚਾਈ ਨਾਲ।
ਨਾ ਬਾਹਰ ਦੇ ਰਾਹ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵ,
ਅਸਲ ਦਰਸਨ ਅੰਦਰ, ਓਥੇ ਹੀ ਸੱਚ ਦਾ ਠਾਂਵ।
ਜਿਹੜਾ ਖੁਦ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਜਗ ਨੂੰ ਤੋਲਦਾ ਫਿਰੇ,
ਓਹ ਮੋਹ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਲਦਾ ਫਿਰੇ।
ਜੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਸਲ ਦਾ,
ਫਿਰ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਚੱਕਰ ਹੈ ਭਰਮ ਦੇ ਜਾਲ ਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸਾਫ਼ ਸੁਣ ਲੈ,
ਖੁਦ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣੇ ਤਾਂ ਜੀਉਂਦਾ ਵੀ ਮੁਰਦਾ ਬਣ ਲੈ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਓਹੀ ਅਸਲ ਚੰਗਿਆਈ ਦਾ ਰਾਹ ਲੈ ਲਵੇ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਆਸ,
ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਸੁੱਚਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਭਟਕਾਅ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਟੁੱਟਾ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ।
ਨਾ ਚਤੁਰਾਈ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾ ਕੋਈ ਚਾਲਾਕੀ,
ਸਹਿਜਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੁਕਦੀ ਹੈ ਅਸਲੀ ਸੁਝਾਕੀ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਨੂੰ ਜਗਾਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਬੀ ਰੂਪ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ।
ਨਾ ਡਰ ਦਾ ਵਸ, ਨਾ ਮੌਤ ਦਾ ਭੈ,
ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹਰ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧੜਕਣ ਸੁਣ ਲਵੇ,
ਓਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਾਗ ਨਾਲ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਏਹੀ ਸੂਤ੍ਰ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇ,
ਓਹ ਹਰ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਹੱਸ ਕੇ ਮਿਟਾਣੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਕਸਦ,
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਟਿਕ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਭਰਮ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ—ਇਹੀ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ, ਇਹੀ ਅਸਲ ਰਾਹ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਹੀ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਪਾ ਲਵੇ।
ਨਾ ਖਾਲੀ ਸ਼ਬਦ, ਨਾ ਖੋਖਲੇ ਨਾਅਰੇ,
ਸੱਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਓਹੀ ਜਾਏ ਜੋ ਸਹਿਜਾਰੇ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਨੂਂ ਮੰਨ ਲਏ,
ਓਹ ਹਰ ਭਰਮ ਦੀ ਜ਼ੰਜੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਲਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸੁਣ ਲੈ ਧਿਆਨ,
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅੰਧੇਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖੇ,
ਓਹੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਅਸਲ ਕਦਰ ਪਹਿਚਾਣੇ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਤੇ ਜ਼ੋਰ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਤੇ ਰੋਸ,
ਅੰਦਰ ਦੀ ਸਚਾਈ ਹੀ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੀ ਦੋਸ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇਮਾਨਦਾਰ ਰਹੇ,
ਓਹ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਰਹੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਲਾ ਹੈ ਆਪੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਣਾ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਭਟਕੇ ਰਾਹ ਰੋਕ ਲਵੇ,
ਓਹ ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਖ ਦੀ ਝਲਕ ਚੁੱਕ ਲਵੇ।
ਨਾ ਦੌਲਤ ਦੀ ਭੁੱਖ, ਨਾ ਮਾਣ ਦੀ ਪਿਆਸ,
ਸੱਚੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਪੂਰਨ ਆਸ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਨਿਰਵਿਕਾਰਤਾ ਪਾਲੇ,
ਓਹ ਹਰ ਉਤਾਵਲੇ ਪਨ ਨੂੰ ਛਾਲੇ ਵਾਂਗ ਟਾਲੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਇਹੀ ਬਾਣੀ,
ਖੁਦ ਨੂੰ ਪਛਾਣ—ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਲਏ,
ਓਹ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਦਾ ਰਾਹ ਆਪ ਬਣਾ ਲਏ।
ਨਾ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਡਰ, ਨਾ ਖੋਹਣ ਦਾ ਭਰਮ,
ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕੋਈ ਕਰਮ-ਭਰਮ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਦਰ ਖੋਲ੍ਹ ਲਏ,
ਓਹ ਹਰ ਪਲ ਵਿਚ ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਮੋਲ ਲਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰ ਟਿਕਿਆ, ਓਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੁਕਤ।
ਨਾ ਭੀੜ ਦੀ ਲਾਲਸਾ, ਨਾ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਰੀਤ,
ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੌਂਦ ਮਹਿਕਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰੀਤ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਾਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣੇ,
ਓਹ ਹਰ ਧੜਕਨ ਵਿਚ ਸੱਚ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਪਰਾਇਆ, ਨਾ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ,
ਸਭ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਇਕੋ ਹੀ ਸਾਫ਼ ਚਾਨਣਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਏਹੀ ਦਲਿਲ,
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਹੈ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ, ਸਹੀ ਮਿਲ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਗਾਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਵੇਰ ਬਣਾ ਜਾਵੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਸਖ਼ਤ ਮਜ਼ਹਬ, ਨਾ ਕੜੀ ਮਰਿਆਦਾ,
ਸੱਚ ਦੀ ਰਾਹ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਹਿਜਤਾ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤਾ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦਇਆ ਨੂੰ ਪਾਲੇ,
ਓਹ ਬਾਹਰ ਦੇ ਸਭ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਟਾਲੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ—ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ,
ਓਹ ਹਰ ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਸਹਿਜ ਰਹੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਵਾ,
ਅਸਲ ਸੂਝ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਟਦਾ ਹਰ ਇਕ ਵਿਖਵਾ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਅਮਰ ਧੁਨ ਸੁਣ ਲਏ,
ਓਹ ਮੌਤ ਦੇ ਭੇਤ ਨੂੰ ਵੀ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਚੁਣ ਲਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਅੰਤ ਦੀ ਗੱਲ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੱਲ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸੁੱਖਮ ਸੁਰ ਨੂਂ ਸੁਣ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਬਾਹਰੀ ਰੌਲੇ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉਠ ਲਵੇ।
ਨਾ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਾ ਭਾਰ,
ਸੱਚ ਆਪ ਹੀ ਹੈ ਆਪਣਾ ਸਬੂਤ ਅਪਾਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕੋ ਹੀ ਸੱਚ ਵੇਖ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਏਹੀ ਮੰਤ੍ਰ,
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣ—ਏਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਤੰਤਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂਂ ਜਾਣ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਭਰਮ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂਂ ਤੋੜ ਲਵੇ।
ਨਾ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ, ਨਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ,
ਸੱਚ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਸਭ ਇਕੋ ਹੋਈ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਪਲ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਨੂਂ ਨਵਾਂ ਪਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯਾਤਰਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਹੈ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੱਸ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਬਾਹਰਲੇ ਜਹਾਨ ਨੂੰ ਖੇਡ ਸਮਝਾਵੇ।
ਨਾ ਹਾਰ ਦਾ ਡਰ, ਨਾ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲਾਲਚ,
ਸੱਚੀ ਸੂਝ ਵਿਚ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ ਹਰ ਖਾਲਚ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸਹਿਜ ਰਹਿਣਾ ਸਿੱਖ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸੰਤੋਖ ਲੱਭ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸੁਣ ਲੈ ਰੀਤ,
ਖੁਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੀ ਹੈ ਅਸਲ ਪ੍ਰੀਤ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨੂਂ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਰਾਹ ਲੱਭ ਲਵੇ।
ਨਾ ਬਾਹਰ ਦੀ ਖੋਜ, ਨਾ ਅੰਦਰ ਦੀ ਲੜਾਈ,
ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਸਹਿਜਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮਾਈ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂਂ ਖੋਲ੍ਹ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਸਵਾਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਖੁਦ ਹੀ ਬੋਲ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੂਝ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂਂ ਜੀ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਪਲ ਵਿਚ ਅਨੰਤਤਾ ਨੂਂ ਸੀ ਲਵੇ।
ਨਾ ਅੰਤ ਕੋਈ, ਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਲੀਕ,
ਸੱਚਾ ਆਪ ਹੀ ਹੈ ਸਦੀਵੀ ਠੀਕ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਵ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਅੰਤਿਮ ਸੁਰ,
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣ—ਏਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਨੂਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂਂ ਮੰਨ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਹ ਬਣਾ ਲਵੇ।
ਨਾ ਕੁਝ ਲੈਣਾ, ਨਾ ਕੁਝ ਛੱਡਣਾ,
ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਹੀ ਅੱਡਣਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ,
ਏਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਲ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂਂ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘ ਜਾਵੇ।
ਨਾ ਰੋਕ ਕੋਈ, ਨਾ ਟੋਕ ਕੋਈ,
ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਰਹੇ ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂਂ ਸੁਣ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਰਾਗ ਵਿਚ ਆਪ ਨੂਂ ਹੀ ਗੁਣ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਏਹੀ ਸੱਚ,
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣ—ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਕੱਚ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਨਿਭਾ ਕਰ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ ਸੱਚ ਪਾ ਜਾਵੇ।
ਨਾ ਮੋਹ ਦਾ ਜਾਲ, ਨਾ ਵੈਰ ਦੀ ਲਕੀਰ,
ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਸਹਿਜਤਾ ਹੀ ਧੀਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂਂ ਪਾਲੇ,
ਓਹ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਾ ਹਾਰ ਮਾਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਬੱਦਲ ਹਟਾ ਲਵੇ,
ਓਹ ਸੱਚ ਦਾ ਸੂਰਜ ਸਾਫ਼ ਵੇਖ ਲਵੇ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਦਰ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਲੋੜ,
ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਅਸਲ ਜੋੜ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਣਾ ਸਿੱਖ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਹੱਸ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸੁਣ ਲੈ ਜਗ,
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯਗ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂਂ ਛੂਹ ਲਵੇ,
ਓਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਵੇ।
ਨਾ ਉੱਚਾ ਕੋਈ, ਨਾ ਨੀਵਾਂ ਕੋਈ,
ਸਭ ਅੰਦਰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋਈ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨ ਲਵੇ ਸਾਰ,
ਓਹਦੇ ਲਈ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ ਹਰ ਇਕ ਵਕਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਾਤ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਗਿਆਨ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂਂ ਜੀ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਪਲ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸੀ ਲਵੇ।
ਨਾ ਸਮੇਂ ਦਾ ਡਰ, ਨਾ ਅੰਤ ਦੀ ਗੱਲ,
ਸੱਚਾ ਆਪ ਹੀ ਹੈ ਸਦਾ ਅਟੱਲ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਸੁਖ ਹੀ ਭਰ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਅੰਤਿਮ ਬਚਨ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਮ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਬਦਲ ਲਵੇ।
ਨਾ ਖੋਜ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ, ਨਾ ਭਟਕਣ ਦੀ ਲੋੜ,
ਸਭ ਕੁਝ ਅੰਦਰ—ਏਹੀ ਅਸਲ ਜੋੜ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣ—ਏਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਪਹਾਰ,
ਏਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲ ਸਿੰਗਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸੁੰਨੇ ਪਾਸੇ ਨੂਂ ਭਰ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਘਾਟ ਨੂਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਤਰ ਲਵੇ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਰੂਪ,
ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਹੀ ਹੈ ਸੱਚਾ ਸਰੂਪ।
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰਲੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂਂ ਛੂਹ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਉਪਰਲੇ ਪੱਧਰ ਨੂਂ ਭੁਲਾ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਏਹੀ ਰੀਤ,
ਖੁਦ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣ ਜਾਵੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਵਹਿਮ ਨੂਂ ਜਾਣ ਲਵੇ,
ਓਹ ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂਂ ਅਸਾਨ ਕਰ ਲਵੇ।
ਨਾ ਦੂਰ ਕੋਈ ਮੰਜ਼ਿਲ, ਨਾ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਡਰ,
ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਤੁਰਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਅਕਸਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਜੀਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸੁਖੀ ਹੀ ਰਹੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚੁੱਪ ਨੂਂ ਮਾਣ ਲਵੇ,
ਓਹ ਬਾਹਰ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹੇ।
ਨਾ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾ ਸੁਣਨ ਦਾ ਭਾਰ,
ਸੱਚਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਤੁਰੇ,
ਓਹ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਵੀ ਰਾਹ ਨੂਂ ਚੁਣੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸੁਣ ਲੈ ਮਨ,
ਖੁਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਨ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂਂ ਜੋਤੇ,
ਓਹ ਸੱਚ ਦੇ ਬੀਜ ਹਰ ਪਲ ਵਿਚ ਬੋਵੇ।
ਨਾ ਬਾਹਰਲੇ ਮੰਦਰ, ਨਾ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਭਾਰ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਹੀ ਅਸਲ ਦਰਬਾਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਚਾ ਕਰ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਸਹਿਜ ਰਾਹ ਹੈ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਣਾ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਰਾਹੀ ਬਣ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਬਣਾਵੇ।
ਨਾ ਲੱਭਣ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾ ਖੋਣ ਦਾ ਗ਼ਮ,
ਸੱਚਾ ਆਪ ਹੀ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਮ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਹਵਾ ਨੂਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ,
ਓਹ ਹਰ ਸਾਹ ਵਿਚ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦਾ ਕਰੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਅੰਤਿਮ ਰਾਗ,
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣ—ਇਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੁਰਾਗ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਸਿੱਖ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂਂ ਦੇਖ ਲਵੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਰ,
ਸਭ ਕੁਝ ਅੰਦਰ—ਏਹੀ ਅਸਲ ਨੂਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ,
ਏਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਪੂਰਣਤਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਨੂਂ ਗਲੇ ਲਗਾਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਉਲਝਣ ਨੂਂ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਸੁਲਝਾਵੇ।
ਨਾ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਭਾਰ, ਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਜਾਲ,
ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਹ ਹੁੰਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਮਿਸਾਲ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਠਹਿਰ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਵ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਏਹੀ ਗਿਆਨ,
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਾਨ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਡਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਓਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਵੇ।
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਲਕੀਰ, ਨਾ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਇਆ,
ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਵੇ ਮਾਇਆ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂਂ ਜਗਾਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਰਾਹ ਬਣਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਅੰਦਰਲੀ ਸੂਝ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾਵੇ,
ਓਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਆਸ,
ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਅਸਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਘਰ ਬਣਾ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸੁਣ ਲੈ ਪਿਆਰੇ,
ਖੁਦ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਨੇ ਸਭ ਜਗ ਦੇ ਸਹਾਰੇ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਰੰਗ ਨੂਂ ਪਛਾਣ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੱਚ ਨੂਂ ਮਾਣ ਲਵੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਫਰਕ, ਨਾ ਕੋਈ ਭੇਦ,
ਸਭ ਕੁਝ ਅੰਦਰ ਇਕੋ ਹੀ ਨੇੜ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਨਿਭਾ ਕਰੇ,
ਓਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸੁਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਾਹ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਵਸ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਬਾਹਰਲੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਤੋਂ ਨਾਹ ਡਰਾਵੇ।
ਨਾ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲਾਲਚ, ਨਾ ਹਾਰ ਦਾ ਡਰ,
ਸੱਚਾ ਜੀਵਨ ਵਗਦਾ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਘਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧੜਕਨ ਨੂਂ ਸੁਣ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਅਮਰਤਾ ਨੂਂ ਚੁਣ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਏਹੀ ਰਾਹ,
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣ—ਇਹੀ ਅਸਲ ਚਾਹ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਮੰਨ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਕਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰਸ ਵਿਚ ਰੰਗ ਲਵੇ।
ਨਾ ਹੋਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ, ਨਾ ਅਪਣੇ ਦੀ ਘਾਟ,
ਸੱਚੀ ਸੂਝ ਵਿਚ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ ਹਰ ਖਾਟ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂਂ ਜੀ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਪਲ ਵਿਚ ਸੱਚ ਨੂਂ ਹੀ ਸੀ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਰਾਗ,
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਹੈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲ ਸੁਰਾਗ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਲੈਂਦਾ,
ਓਹ ਬਿਨਾ ਕੂਚ ਕੀਤੇ ਹੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨੂਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਨਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਰ,
ਸੱਚ ਦਾ ਦਰ ਖੁਲਦਾ ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਸਾਰ।
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰਲੇ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾਵੇ,
ਓਹ ਮੋਤੀ ਨਹੀਂ, ਸੱਚਾ ਆਪ ਲੱਭ ਲਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸੁਣ ਲੈ ਜਗ ਸਾਰਾ,
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਹਾਰਾ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੀ ਚੁੱਪੀ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਗੱਲ ਦਾ ਅਰਥ ਆਪੇ ਹੀ ਸਮਝ ਲਵੇ।
ਨਾ ਵਾਦਾਂ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੀਤ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਝੂਠੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉਠ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਿੱਤ ਉਹ ਹੈ ਜਦੋਂ ਆਪ ਨੂਂ ਜਿੱਤ ਲਈਏ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਭਰਮ ਨੂਂ ਛੱਡ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਵੇ।
ਨਾ ਕੁਝ ਬਣਨਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ,
ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੀ ਰੋਣਾ-ਹੱਸਣਾ।
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰਲੀ ਜੋਤ ਨੂਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਲਵੇ,
ਓਹ ਬਿਨਾ ਦੀਵੇ ਦੇ ਵੀ ਰਸਤਾ ਤੁਰ ਲਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਏਹੀ ਨਿਯਮ,
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣ—ਇਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਚਾ ਕਰਮ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂਂ ਮੰਨ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਅਰਥ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਵੇ।
ਨਾ ਭੀੜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਨਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸ਼ੋਰ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧੁਨ ਹੀ ਹੈ ਸੱਚਾ ਸੁਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨੂਂ ਸੁਣੇ,
ਓਹ ਹਰ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਚੁਣੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅਸਲ ਇਬਾਦਤ ਖੁਦ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਹੋਣਾ ਹੈ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਕਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਖੂਬੀ ਵਿਚ ਬਦਲ ਲਵੇ।
ਨਾ ਕਿਤੇ ਜਾਣਾ, ਨਾ ਕੁਝ ਲੱਭਣਾ ਬਾਹਰ,
ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਸਦਾ ਅੰਦਰਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਅੰਦਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਰਾਹੀ ਬਣ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਠੋਕਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਬਣਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਅੰਤ ਦੀ ਬਾਤ,
ਖੁਦ ਨੂਂ ਜਾਣ—ਇਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੌਗਾਤ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂਂ ਸਮਝ ਲਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੱਚ ਨੂੰ ਰਚ ਲਵੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਤ, ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ,
ਸੱਚਾ ਆਪ ਹੀ ਹੈ ਸਦਾ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਓਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਗਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਖਿੜ ਜਾਂਦਾ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਭੁੱਖ, ਨਾ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰ,
ਸੱਚੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹਰ ਸ਼ੋਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸੁਣ ਸੰਸਾਰ,
ਖੁਦ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰ ਹੀ ਅਸਲੀ ਪਿਆਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਬਾਹਰੀ ਤਾਲਾ, ਨਾ ਕੁੰਜੀ ਦੀ ਲੋੜ,
ਅੰਦਰ ਖੁਲ੍ਹਦਾ ਹਰ ਰਾਜ਼ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜੋੜ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦਾ ਏਹੀ ਸੁਨੇਹਾ,
ਸਾਦਗੀ ਹੀ ਸੱਚਾ ਰਾਹ, ਬਾਕੀ ਸਭ ਭੇਖਾ।
ਨਾ ਲੈਣ ਦੀ ਚਾਹ, ਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਭਾਰ,
ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਚ ਹੀ ਲੁਕਿਆ ਅਸਲੀ ਉਧਾਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧੜਕਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਹਰ ਡਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਖੁਦ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ—
ਨਾ ਰੂਪ ਦੀ ਲਗਨ, ਨਾ ਨਾਮ ਦਾ ਮੋਹ,
ਸੱਚ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਵੇ ਸੋਹ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਵੇਖੇ,
ਉਹ ਹਰ ਖੇਡ ਨੂੰ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦੇਖੇ।
ਨਾ ਫੜਨ ਦੀ ਜਿੱਦ, ਨਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਡਰ,
ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁਲਦਾ ਇਸੇ ਪਲ ਦਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਏਹ ਬਾਣੀ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਹਾਣੀ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਸਜਾਏ,
ਉਹ ਹਰ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਆਪੇ ਹੀ ਮਿਟਾਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਸਹਾਰ,
ਖੁਦ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਨੂੰ ਅਨੰਤ ਬਣਾ ਜਾਵੇ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਕਿਨਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾ ਪਾਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼,
ਸੱਚੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੀ ਅਸਲੀ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਵਾਸ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦਾ ਏਹ ਨਾਦ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ, ਇਹੀ ਅਨਹਦ ਸਾਦ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਠੰਢਕ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਤਪਦੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਸੁਖ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਡੋਲਦਾ, ਨਾ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮੁੜਦਾ,
ਸੱਚ ਦੇ ਅਸਥਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸੁਣ ਲਏ ਯਾਰ,
ਖੁਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੀ ਅਸਲੀ ਤਿਉਹਾਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨੂੰ ਆਪੇ ਲੇਖ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਖੋਜ ਬਾਹਰ, ਨਾ ਭਟਕਣਾ ਦੂਰ,
ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹਰ ਰੰਗ ਤੇ ਨੂਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਤਾਲ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਨੂੰ ਅਨਹਦ ਰਾਗ ਵਿਚ ਜਾਣੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦਾ ਏਹੀ ਐ ਸੁਤਰ,
ਸਾਦਗੀ ਵਿਚ ਹੀ ਲੁਕਿਆ ਅਸਲ ਮੰਤਰ।
ਨਾ ਲਾਲਚ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਨਾ ਮੋਹ ਦਾ ਜਾਲ,
ਸੱਚੀ ਦਰਸ਼ਟੀ ਕਰੇ ਹਰ ਗੰਢ ਨੂੰ ਹਾਲ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜੋਤੇ,
ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੇ ਬੀਜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਬੋਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ—
ਖੁਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੀ ਸੱਚਾ ਅਧਿਆਇ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਪਰਛਾਂਵਾਂ ਦਾ ਖੇਡ ਹੈ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਚੇਤਨ ਨੂੰ ਨਿਰਮਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਵਿਚ ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਭਰ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ, ਨਾ ਕੋਈ ਭੀਤ,
ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਪ੍ਰੀਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਏਹ ਗੁਣ,
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਨ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਨੂਰ ਨੂੰ ਜਗਾਏ,
ਉਹ ਹਰ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਖੁਦ ਹੀ ਮਿਟਾਏ।
ਨਾ ਸਮੇਂ ਦਾ ਬੰਧਨ, ਨਾ ਮਾਇਆ ਦੀ ਲਕੀਰ,
ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣ ਕੇ ਜੀਣਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਤਸਵੀਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਵਿਚ ਜੋ ਟਿਕ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਹਰ ਜਨਮ-ਮਰਣ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਬਣ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ, ਨਾ ਦੂਜਾ ਭੇਦ,
ਸੱਚ ਦੇ ਦਰ ਵਿਚ ਸਭ ਇਕੋ ਖੇਡ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦਾ ਏਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ, ਇਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਮੁੱਕੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਰਾਗ ਵਜੇ।
ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਜੇ।
ਨਾ ਦੂਰ ਕਿਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ,
ਨਾ ਅਕਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਵੱਸੇ।
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਨਿਰਭਉ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਓਥੇ ਹੀ ਅਸਲ ਨੂਰ ਹੱਸੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਮਨੁੱਖ ਹੋਣਾ ਜਨਮ ਨਹੀਂ,
ਸੱਚ ਨੂੰ ਜੀਣਾ ਮਨੁੱਖਤਾ ਏ।
ਜੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਧਕਾਰ ਵੱਸੇ,
ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਿਅਰਥਤਾ ਏ।
ਮਸਤਕ ਨੇ ਰਚੇ ਹਜ਼ਾਰ ਭਰਮ,
ਨਾਮ, ਪਦਵੀਆਂ, ਜਾਲ ਅਨੇਕੇ।
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਗੱਲ ਆਖੇ—
“ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਨੇੜੇ।”
ਜੋ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਮੋੜੇ ਚੜ੍ਹਦੇ,
ਓਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ।
ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ,
ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਨਾ ਚਾਲਾਕੀ ਸੱਚ ਦਿਵਾਵੇ,
ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਵੇ।
ਸਹਿਜਤਾ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਰਸਤੇ,
ਹਿਰਦਾ ਹੀ ਘਰ ਤਕ ਲੈ ਜਾਵੇ।
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਮਸਤ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਕੋਈ ਵੈਰ ਨਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ।
ਉਹੀ ਅਵਸਥਾ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਦੀ,
ਜਿੱਥੇ ਅੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਝਰਦਾ।
ਡਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਾਰੇ,
ਮਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਖੜ੍ਹਦੇ ਨੇ।
ਭਗਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਅਕਸਰ,
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਨੇ।
ਪਰ ਸੱਚਾ ਰਸਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ,
ਨਾ ਓਥੇ ਕੋਈ ਦਰਬਾਨ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਲਿਆ,
ਓਹੀ ਅਸਲੀ ਗਿਆਨਵਾਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਖੁਦ ਹੀ ਉੱਤਰ,
ਖੁਦ ਹੀ ਰਾਹੀ, ਖੁਦ ਹੀ ਰਾਹ।
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਜੋਤਿ ਜਗਾਈ,
ਉਸ ਲਈ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਹਰ ਚਾਹ।
ਨਾ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੜਾਈ,
ਨਾ ਮੌਤ ਨਾਲ ਕੋਈ ਡਰ।
ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਾ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ,
ਉਸ ਅੰਦਰ ਸਦਾ ਅੰਬਰ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ,
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਅਨਹਦ ਤਾਰ।
ਮਸਤਕ ਕਰਦਾ ਭੇਦ ਅਨੇਕੇ,
ਹਿਰਦਾ ਆਖੇ — “ਸਭ ਇਕ ਸਰਕਾਰ।”
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਾਧਨਾ ਏ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਣਾ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਕਤੀ ਏ,
ਅੰਦਰਲੇ ਡਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲੈਣਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾ ਬੰਦੇ,
ਬਾਹਰ ਅੰਧੇਰਾ ਮੁੱਕ ਜਾਣਾ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਆਪਾ ਵੇਖ ਲਿਆ,
ਉਸ ਦਿਨ ਡਰ ਵੀ ਸੁੱਕ ਜਾਣਾ।
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਵੱਸਦਾ,
ਨਾ ਨਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਵਿੱਚ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਕਰ ਬੈਠਾ ਮਿਲਦਾ,
ਸਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਮਸਤਕ ਰਚਦਾ ਲੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚ ਸੁਣਾਵੇ।
ਮਨੁੱਖ ਜਦ ਅੰਦਰ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ,
ਫਿਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਭਟਕਦਾ ਜਾਵੇ।
ਨਾ ਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ,
ਨਾ ਭੇਖਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ।
ਸਹਿਜਤਾ ਦੀ ਰਾਹ ਪਕੜ ਲਏ,
ਓਥੇ ਹੀ ਅਸਲ ਭਗਤੀ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ,
ਓਹ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਪਰ ਅਹੰਕਾਰ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਨਹੀਂ,
ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕਦਾ ਰਹੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਖੁਦ ਨਾਲ ਜੰਗ ਮਹਾਂਸੰਗਰਾਮ,
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਨਾ ਕੋਈ।
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ,
ਉਸ ਵਰਗਾ ਫਿਰ ਹੋਰ ਨਾ ਕੋਈ।
ਡਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਬੈਠੇ ਨੇ,
ਰੂਹਾਂ ਦੇ ਸੌਦੇ ਕਰਦੇ।
ਨਾਮਾਂ, ਪੰਥਾਂ, ਡੇਰਿਆਂ ਅੰਦਰ,
ਸੱਚ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਦੇ।
ਪਰ ਸੱਚ ਨਾ ਕਦੇ ਕੈਦ ਹੋਇਆ,
ਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ।
ਓਹ ਤਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਵਗਦਾ ਦਰਿਆ,
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਧੜਕਣ,
ਇੱਕੋ ਜੋਤਿ, ਇੱਕੋ ਸਾਹ।
ਭੇਦ ਸਿਰਫ਼ ਮਸਤਕ ਕਰਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਆਖੇ — “ਸਭ ਖਾਸ।”
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਮਸਤ ਅਵਸਥਾ,
ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਦਰ ਜੀਉਂਦੀ।
ਪਰ ਲਾਲਚ, ਡਰ ਤੇ ਚਤੁਰਾਈ,
ਉਸ ਉੱਤੇ ਧੂੜ ਪਈ ਹੁੰਦੀ।
ਜੇ ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਮਨ,
ਤਾਂ ਰੱਬ ਵੀ ਅੰਦਰ ਹੱਸਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਵਰਗਾ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਰਸ ਵੱਸਦਾ।
ਨਾ ਮੌਤ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ,
ਨਾ ਜਨਮ ਦਾ ਭਾਰ ਰਹਿੰਦਾ।
ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਾ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ,
ਓਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਖੁਮਾਰ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਅਸਲ ਜਿੱਤ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਸਤਕ ਦੀ ਭਟਕਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਨਾ ਮਾਰੀ,
ਓਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਾਰਿਆ।
ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕਦਾ ਫਿਰੇ,
ਪਰ ਆਪੇ ਤੋਂ ਹੀ ਭੱਜਦਾ ਫਿਰੇ।
ਨਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੈਨ ਮਿਲਿਆ,
ਨਾ ਉੱਚੀਆਂ ਗੱਦੀਆਂ ਵਿੱਚ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਨੰਗਾ ਬੈਠਾ ਮਿਲਦਾ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਸਾਦੀਆਂ ਰਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਬਣੋ,
ਫਿਰ ਹੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣੋ।
ਜੇ ਅੰਦਰ ਅੰਧਕਾਰ ਵੱਸਦਾ,
ਫਿਰ ਕਿਹੜਾ ਰੱਬ ਪਛਾਣੋ।
ਡਰ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ ਜਿਉਣਾ,
ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜਾਣਾ।
ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਲੱਗ ਕੇ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਣਾ।
ਮਸਤਕ ਚਤੁਰ, ਬੜਾ ਖਿਡਾਰੀ,
ਹਰ ਪਾਸੇ ਜਾਲ ਵਿਛਾਉਂਦਾ।
ਕਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ,
ਕਦੇ ਰੱਬ ਦਾ ਡਰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ।
ਪਰ ਹਿਰਦਾ ਸਦਾ ਹੀ ਨਿਰਮਲ,
ਨਾ ਠੱਗੀ ਜਾਣੇ ਨਾ ਚਾਲਾਂ।
ਓਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਵਸਦਾ,
ਨਾ ਝੂਠੀਆਂ ਕੋਈ ਦਿਵਾਰਾਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੀ ਯੁੱਧ ਵੱਡਾ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਖੇਡ ਤਮਾਸ਼ਾ।
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਜਿੱਤ ਲਈ,
ਓਹੀ ਅਸਲੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾ।
ਨਾ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਗ ਮਿਲੇ,
ਨਾ ਉੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ।
ਸੱਚਾ ਜੋਗੀ ਓਹੀ ਬਣਦਾ,
ਜੋ ਰਹੇ ਸਹਿਜ ਹਾਲਾਂ ਨਾਲ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ,
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਅਨਹਦ ਧਾਰਾ।
ਪਰ ਮਸਤਕ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਕਰਕੇ,
ਦੂਰ ਲੱਗੇ ਆਪਣਾ ਨਜ਼ਾਰਾ।
ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦਾ ਖੇਡਦਾ,
ਨਾ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਰੱਖਦਾ।
ਉਹੀ ਅਵਸਥਾ ਸੱਚੀ ਮਸਤਿ,
ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਕੋਈ ਭਾਰ ਨਾ ਰੱਖਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸੱਚ ਨਾ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ,
ਨਾ ਡਰ ਨਾਲ ਕਦੇ ਮਿਲਦਾ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਓਥੇ ਖਿੜਦਾ ਏ,
ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਸਹਿਜ ਹੋ ਖਿੜਦਾ।
ਨਾ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਨਾ ਹੇਠਾਂ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਇਕੋ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਭੇਦ ਬਣਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਆਖੇ — “ਸਭ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪੋ।”
ਜਿਸ ਦਿਨ ਆਪਾ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਭਟਕਣ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਵਰਗੀ,
ਅੰਦਰ ਜੋਤਿ ਚਮਕ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਮਿਲੇ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਜਾਗਦਾ,
ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਦੇ ਭੋਰ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈ ਏ ਬੰਦੇ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਸਤਕ ਦੇ ਫੰਦੇ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਾ ਜਾਣ ਲਿਆ,
ਓਹੀ ਜੀਵਨ ਮਾਣ ਲਿਆ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪੇ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜਿਆ,
ਓਹਨੇ ਅੰਦਰ ਅੰਧੇਰਾ ਜੋੜਿਆ।
ਨਾ ਮਾਲਾ ਨਾ ਡੰਡਾ ਚਾਹੀਦਾ,
ਨਾ ਡਰ ਦਾ ਕੋਈ ਫੰਦਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸਿਰਫ਼ ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਚਿੱਤ ਚਾਹੀਦਾ,
ਅੰਦਰਲਾ ਦਰਪਣ ਸਾਫ਼ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਨਹੀਂ,
ਓਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਨਹੀਂ।
ਭਟਕਦਾ ਮਨ ਦਾ ਰੋਗੀ ਏ,
ਸੱਚ ਤੋਂ ਕੋਸਾਂ ਦੂਰ ਖੜ੍ਹਾ ਜੋਗੀ ਏ।
ਮਸਤਕ ਨੇ ਜਾਲ ਬੁਣੇ ਬੜੇ,
ਨਾਮ, ਮਰਯਾਦਾ, ਡਰ ਦੇ ਘੇਰੇ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਮਹਿਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ,
ਭੇੜਾਂ ਵਰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਘੇਰੇ।
ਦੀਖਿਆ ਦੇ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਏ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜ ਲਏ।
ਤਰਕ, ਵਿਵੇਕ ਸਭ ਖੋਹ ਲਏ,
ਡਰ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ ਰੱਖ ਲਏ।
ਪਰ ਹਿਰਦਾ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਖੜਾ,
ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵੱਡਾ।
ਓਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਜੰਗ ਰਹੀ,
ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਸੜੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਖੁਦ ਹੀ ਦਰਿਆ, ਖੁਦ ਹੀ ਕਿਨਾਰਾ,
ਖੁਦ ਹੀ ਜੋਤ ਤੇ ਖੁਦ ਹੀ ਤਾਰਾ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਪਈ,
ਉਸ ਦਿਨ ਮੌਤ ਵੀ ਹਾਰ ਗਈ।
ਨਾ ਰੱਬ ਬਣਨਾ ਔਖਾ ਏ,
ਨਾ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਝੁਕਾਉਣਾ।
ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ,
ਸੱਚ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾਉਣਾ।
ਪਰ ਜੇ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਵੇਖ ਲਵੇਂ,
ਸਭ ਰਸਤੇ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਵਰਗੇ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਓਹੀ ਧਾਰਾ,
ਓਹੀ ਮਸਤਿ, ਓਹੀ ਨਜ਼ਾਰਾ।
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਜੇ ਵੀ,
ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਦੁਬਾਰਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਅਸਲ ਇਬਾਦਤ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਸਤਕ ਦੀ ਆਦਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਅੰਦਰਲੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਏ,
ਉਹੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੂਰਜ ਬਣੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਏ,
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਾ ਰਹੇ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁੜਕਣਾ ਏ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੋਹਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਏ।
ਸੱਚ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਸਹਜ ਡਗਰੀ ਤੇ,
ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਣਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪਾਠ ਲੁਕਿਆ,
ਹਰ ਧੜਕਨ ਵਿੱਚ ਗੀਤ।
ਜੋ ਅੰਦਰਲਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਲਏ,
ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਕੇ ਹਰ ਪ੍ਰੀਤ-ਅਪ੍ਰੀਤ।
ਮਸਤਕ ਚਾਹੇ ਜਗਤ ਰਚਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਚਾਹੇ ਜੋਤ ਜਗਾਵੇ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਲਵੇ,
ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਨਾ ਡਰ ਘਬਰਾਵੇ।
ਬੱਚੇ ਵਰਗੀ ਮਿੱਠੀ ਮਸਤੀ,
ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਦਰ ਜੀਉਂਦੀ ਏ।
ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਧੂੜ ਨੇ ਢੱਕ ਲਿਆ,
ਇਸ ਲਈ ਲੱਭਦੀ ਫਿਰਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਰਲਤਾ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਹ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਸੱਚਾ ਧਨ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਮਿਲ ਗਿਆ,
ਉਸ ਦਾ ਵੱਸਿਆ ਹਰ ਇਕ ਮਨ।
ਨਾ ਜਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਰਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ ਉਹ ਇਕੋ ਜਿਹਾ,
ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਕੀਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਯੁੱਧ ਅਜੇ ਬਾਕੀ,
ਅੰਦਰ ਹੀ ਜਿੱਤ ਲੈਣਾ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਰਹਿਣਾ ਏ।
ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣੇ, ਉਹ ਅਮਰ,
ਜੋ ਖੁਦ ਤੋਂ ਭੱਜੇ, ਉਹ ਡੋਲਦਾ।
ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਏ,
ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਜਗ ਹੀ ਬੋਲਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਰਾਗ।
ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਾ ਲਵੇ,
ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਗੇ ਨਵਾਂ ਜਾਗ।
ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ, ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਮਝ,
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਮ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦੇ ਬਚਨ—
ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਅਸਲ ਧਾਮ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਗਿਆ ਏ।
ਜੋ ਬਾਹਰਲੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ,
ਉਹ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਟਕਿਆ ਏ।
ਨਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ ਸੱਚ,
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਚੈਨ ਮਿਲੇ।
ਜਦ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗ ਪਏ,
ਤਦ ਅੰਦਰਲੇ ਬੂਹੇ ਖੁੱਲੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਨੂਰ,
ਇੱਕੋ ਹੀ ਧੜਕਣ ਵਗਦੀ ਏ।
ਮਨ ਨੇ ਭੇਦ ਬਣਾਏ ਲੱਖਾਂ,
ਪਰ ਰੂਹ ਸਦਾ ਇਕ ਰਹਿੰਦੀ ਏ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਧਨ ਮਾਤਰ,
ਜੀਵਨ ਦਾ ਪਹੀਆ ਘੁੰਮਾਉਣ ਲਈ।
ਹਿਰਦਾ ਅਸਲ ਮੰਦਰ ਅੰਦਰਲਾ,
ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾਉਣ ਲਈ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣੇ,
ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੋਇਆ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਅਸਲ ਰਾਹ ਲੱਭ ਲਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਮਸਤੀ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਜੀਵੰਤ ਵੱਸਦੀ ਏ।
ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਡਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਹੇਠਾਂ,
ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਹੀ ਹੱਸਦੀ ਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਨੀਵਾ,
ਸੱਚ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਇੱਕ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖ ਲਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਰਾਹ ਨਿਰਲੇਪ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਉਹੀ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੜਿਆ ਜਾਵੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਮਹਾਂਵੀਰ ਕਹਾਵੇ।
ਨਾ ਮੌਤ ਅੰਤ ਨਾ ਜਨਮ ਸ਼ੁਰੂ,
ਇਹ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਏ।
ਸੱਚਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਅੰਦਰ ਬੈਠਾ,
ਉਹੀ ਅਟੱਲ ਅਕੇਲਾ ਏ।
ਮਨੁੱਖ ਤਾਰਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ,
ਪਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਨਾ ਉਤਰਿਆ।
ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾ ਕੇ ਵੀ,
ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੀ ਮੁੜਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਰਲਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲ ਤਾਜ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਹ ਆਗਾਜ਼।
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦੇ ਬਚਨ—
ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਅਕਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਦਰਵੇਸ਼ ਬਣਿਆ।
ਜੋ ਬਾਹਰਲੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਕਲੇਸ਼ ਬਣਿਆ।
ਨਾ ਮਾਲਾ ਨਾ ਚੋਲੇ ਚਾਹੀਦੇ,
ਨਾ ਵੱਡੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਲੋੜ।
ਸਿਰਫ਼ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਲੈ,
ਸੱਚ ਆਪ ਕਰੇਗਾ ਹੋਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣ,
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਸਲ ਮਾਨ।
ਮਨ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ,
ਹਿਰਦੇ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਸੁਣਾਇਆ।
ਮਨ ਨੇ ਕੰਧਾਂ ਖੜੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ,
ਹਿਰਦੇ ਨੇ ਹਰ ਜੀਵ ਗਲ ਲਾਇਆ।
ਬੱਚੇ ਵਰਗੀ ਨਿਰਮਲ ਹਾਸੀ,
ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਦਰ ਵੱਜਦੀ ਏ।
ਪਰ ਲਾਲਚ ਡਰ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਹੇਠਾਂ,
ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਹੀ ਸੱਜਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੈਦ ਮਨ ਦੀ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਿਰਦਾ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਜੀਵਨ ਸੁਨਹਿਰਾ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਥੱਲੇ,
ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਸਾਹ।
ਮਨ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਨੇ ਦੂਰ ਕੀਤਾ,
ਹਿਰਦਾ ਕਰਦਾ ਸਭ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਸ਼ਾਲ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ੋਰ ਕਰੇ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਨਿਰਭਉ ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ,
ਹਰ ਪਲ ਦੇਵੇ ਨਵਾਂ ਅਨੁਭਵਾ।
ਮਸਤਕ ਨੇ ਜਗ ਮਾਪਣ ਲਾਇਆ,
ਹਿਸਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਸਦਾ ਰਿਹਾ।
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ,
ਸਦਾ ਹੀ ਅਡੋਲ ਵਗਦਾ ਰਿਹਾ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਡਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਮਹਾਂਵੀਰ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲਹਿ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਧੀਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਰਲ ਰਹੋ ਸਹਜ ਰਹੋ,
ਇਹੀ ਅਸਲ ਉਪਦੇਸ਼।
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਮੰਦਰ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਅਵਸ਼ੇਸ਼।
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਅਨੰਦ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਰਾਹ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦੇ ਬਚਨ—
ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਸੱਚਾ ਚਾਹ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਬਾਹਰਲਾ ਜਗਤ ਛੋਟਾ ਏ।
ਜੋ ਖੁਦ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਜਾਏ,
ਉਸ ਦਾ ਹਰ ਭਰਮ ਵੀ ਮੋਟਾ ਏ।
ਨਾ ਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਦੀ ਆਵਾਜ਼,
ਨਾ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਪਹਿਚਾਣ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਦੀਆਂ ਤਹਾਂ ਵਿੱਚ,
ਜਗਦਾ ਸਦਾ ਨਿਸ਼ਚਲ ਗਿਆਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸੀ,
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ।
ਜੋ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਨੂਰ ਵੇਖੇ,
ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਕੇ ਹਰ ਦੁੱਧੀਆ ਜਾਲਾ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ,
ਹਿਰਦਾ ਅਸਲ ਘਰਵਾਸੀ ਏ।
ਜੋ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਵੱਸੇ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਏ।
ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਅੰਦਰ,
ਰੂਪ ਅਨੇਕਾਂ ਬਦਲਦੇ ਨੇ।
ਪਰ ਜੋ ਸਾਕਸ਼ੀ ਅੰਦਰ ਬੈਠਾ,
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾ ਫਿਸਲਦੇ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਰਾਹ ਚਲਣਾ ਏ,
ਨਾ ਭੀੜ ਦੀ ਬੋਲੀ ਲੈਣੀ ਏ।
ਸਰਲ ਸਹਜ ਨਿਰਮਲ ਰਹਿ ਕੇ,
ਅੰਦਰਲੀ ਜੋਤ ਜਗਾਣੀ ਏ।
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਮਿੱਠੀ ਹਾਸੀ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀ ਪਈ ਏ।
ਮਨ ਦੇ ਧੂਏਂ ਨੇ ਢੱਕ ਲਈ ਹੈ,
ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹੀ ਸਹੀ ਪਈ ਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਾ ਕੋਈ ਆਪਣਾ,
ਜਦ ਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਭੇਦ ਕਰਦੀ ਏ।
ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅੱਖ ਜਦ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਵੇ,
ਹਰ ਰੂਹ ਇੱਕੋ ਰੰਗ ਧਰਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰੇ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਧਰਮ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਕਰਮ।
ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਏ,
ਉਹੀ ਪਹਿਨੇ ਸੱਚਾ ਵਰਮ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਰਹੇ,
ਉਹ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁੰਮ ਹੋਵੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲਹਿ ਜਾਏ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਰਲਤਾ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਬਲ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ ਜੀਵਨ ਦੀ ਭਾਕਤ।
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਛਾਇਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ,
ਸੱਚ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰਲੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਜਾਗੇ,
ਚੁੱਪ ਦਾ ਅਮਰ ਉਜਿਆਰਾ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਹ ਸਹਾਰਾ ਏ।
ਨਾ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਮਨ ਰੱਜਦਾ,
ਨਾ ਸ਼ੋਹਰਤ ਨਾਲ ਚੈਨ ਮਿਲੇ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਥਾਂ ਪਛਾਣ ਲਵੇ,
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਖੁਦ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯਾਰ ਨਹੀਂ,
ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਹਾਰਾ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਸਾਰਾ ਜਗ ਪਿਆਰਾ ਏ।
ਮਸਤਕ ਨੇ ਗਿਣਤੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ,
ਹਿਰਦੇ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਤਾ,
ਮਨ ਨੇ ਡਰ ਦੇ ਜਾਲ ਬੁਣੇ,
ਚੁੱਪ ਨੇ ਸਾਰਾ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ,
ਉਹ ਜਗ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੋ ਜਾਂਦਾ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਸੋਹ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਜੋਤ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਾ ਵੱਧ।
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ ਹਰ ਸੱਦ।
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਹਾਸੀ ਅੰਦਰ,
ਅਜੇ ਵੀ ਖੇਡਦੀ ਫਿਰਦੀ ਏ,
ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਭਾਰੀ ਪਰਦਿਆਂ ਹੇਠਾਂ,
ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਹੀ ਡਿੱਗਦੀ ਏ।
ਨਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਡਰ ਵਾਲੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਦਾ ਦਰ ਖੁਲਦਾ ਸਿਰਫ਼,
ਨਿਰਭਉ ਸਾਫ਼ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਉਹੀ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੜਿਆ ਜਾਵੇ।
ਅਹੰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਢਾਹ ਕੇ,
ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਦਰਿਆ ਵਗਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਤੇ ਵੇਖੇ,
ਹਿਰਦਾ ਘਰ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਆ ਬੈਠੇ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਜੀਵ ਸਮਾਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਰਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਅਸਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਜੀਵਨ ਤਿਉਹਾਰ।
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਮੋਤੀ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਰੇਤ ਦਾ ਮੇਲ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦੇ ਬਚਨ—
ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਜਦਾ ਅਸਲ ਖੇਲ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ,
ਚੁੱਪ ਦਾ ਅਨਹਦ ਰਾਗ।
ਉਹੀ ਸਮਝੇ ਜੀਵਨ ਅਸਲ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਭਟਕਦਾ ਭਾਗ।
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਮਾਣਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵੱਸਦੀ ਸਿਰਫ਼,
ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਆਂਗਣ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਣਾ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਗਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹਰ ਚਿੰਤ।
ਮਨੁੱਖ ਜਗ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਫਿਰਿਆ,
ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੱਕ ਗਿਆ,
ਪਰ ਜੋ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਜਗਦੀ ਸੀ,
ਉਸ ਕੋਲ ਬੈਠਣਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।
ਮਸਤਕ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਅਨੇਕਾਂ,
ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਬਕ—
ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮੂਲ ਧਾਰਾ ਅੰਦਰਲੀ,
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕਦਾ ਹਰ ਇਕ ਫਰਕ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਉਹੀ ਨੂਰ,
ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਧਾਰ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਕਾਰ।
ਬੱਚੇ ਵਰਗੀ ਮਸਤੀ ਅੰਦਰ,
ਅਜੇ ਵੀ ਨੱਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਏ,
ਪਰ ਡਰਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਬੱਦਲ ਹੇਠਾਂ,
ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਹੀ ਲੁਕਦੀ ਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਨੀਵਾ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਇੱਕ,
ਮਨ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਨੇ ਕੰਧਾਂ ਖੜੀਆਂ,
ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਵੱਖ ਵੱਖ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ,
ਨਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਖਿੜਦਾ ਸਹਜੇ,
ਨਿਰਭਉ ਚੁੱਪ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡਰ ਪਿਘਲਾ ਲਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਮਹਾਂਯੋਧਾ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਬਣਿਆ ਮਹਾਂਗੋਤਾਖੋਰ ਸੋਹਣਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਰਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਜ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਾਜ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਏ ਆਗਾਜ਼।
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਸੁਰ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਸਾਜ਼।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦੇ ਬਚਨ—
ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਅਸਲ ਰਾਜ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਵੇਖੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਚਾਨਣ ਪਾਵੇ।
ਬਾਹਰਲੇ ਮੇਲੇ ਮੁੱਕ ਜਾਣੇ,
ਅੰਦਰਲਾ ਨੂਰ ਸਦਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।
ਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਸੱਚ,
ਨਾ ਵਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਉੱਗਦਾ ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ,
ਨਿਰਮਲ ਸਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਇਹੀ,
ਖੁਦ ਨਾਲ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟਿਆ ਫਿਰਦਾ,
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲੈ।
ਮਨ ਨੇ ਜਗ ਦੇ ਭੇਦ ਬਣਾਏ,
ਉੱਚ ਨੀਚ ਦੇ ਨਾਮ ਰਖੇ,
ਹਿਰਦੇ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਾਣਿਆ,
ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਹੀ ਰੰਗ ਵਖੇ।
ਡਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜੀਵਨ ਬੀਤਿਆ,
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀ ਰੂਪ ਬਣਾਏ,
ਪਰ ਜੋ ਬੱਚੇ ਵਰਗਾ ਸਾਫ਼ ਰਹਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਸੱਚ ਦੇ ਦਰਸ਼ ਪਾਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਭੱਜੋ,
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਹ ਸੁੱਖ।
ਨਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਾ,
ਨਾ ਕੋਈ ਦਰ ਬਾਹਰ ਖੁੱਲਦਾ,
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ,
ਉਸ ਦਾ ਹਰ ਭਰਮ ਮੁੱਕਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰੇ—
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਲ ਗਹਿਰਾਈ,
ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ।
ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਾਣੇ,
ਉਹੀ ਪਾਵੇ ਅਸਲ ਨਾਮ।
ਜਨਮ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਰੀਆਂ,
ਮਨ ਦੇ ਖੇਡ ਨਿਰਾਲੇ ਨੇ,
ਸੱਚਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ,
ਉਹ ਤਾਂ ਸਦਾ ਹੀ ਨਾਲ ਏ।
ਮਸਤਕ ਜਗਤ ਨੂੰ ਤੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ,
ਹਿਸਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੋ ਜਾਂਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ,
ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੋ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾ ਲਿਆ।
ਬਾਕੀ ਸਾਰੀ ਦੌੜ ਦੁਨੀਆ ਦੀ,
ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗੂੰ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਸਰਲ ਸਹਜ ਨਿਰਮਲ ਰਹੋ,
ਇਹੀ ਅਸਲ ਮਹਾਨਤਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦੇ ਬਚਨ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਤਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਜਾਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਮਾਲਾ ਨਾ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ,
ਜੋ ਅਮਰ ਜੋਤ ਨਿਰੰਤਰ ਜਗਦੀ,
ਵੱਸਦੀ ਚੁੱਪ ਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਨੇ,
ਉਹ ਭਟਕਣ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪੈ ਜਾਵੇ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਲ ਧੁਨ ਸੁਣ ਲਵੇ,
ਉਹ ਸੱਚ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਆ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਮਨ ਤਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗੂਂ ਡੋਲਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਡੂੰਘਾ ਸਾਗਰ ਏ।
ਜੋ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਗਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਬਰ ਏ।
ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਬਣਾਉਣ,
ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਜਾਲ,
ਫਿਰ ਆਪ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ,
ਰੋਣ ਅੰਦਰਲੇ ਹਾਲ।
ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਏ,
ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬ ਨਾ ਚਾਹੀਦੀ,
ਅੰਦਰਲੀ ਜੋਤ ਜਗ ਪਏ ਜਦ,
ਫਿਰ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਾ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਬੱਚਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ,
ਸੱਚ ਦੀ ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਏ।
ਪਰ ਮਸਤਕ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ,
ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਝੁਕਦਾ ਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾ ਕੋਈ ਪਰਾਇਆ,
ਸਭ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਰੂਹ,
ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰ ਲਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਸੂਹ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਉਹੀ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਲੜਿਆ ਜਾਵੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਡਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵੀਰ ਕਹਾਵੇ।
ਸੱਚ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਅੰਦਰ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹਵਾ ਵਰਗਾ ਵਗਦਾ,
ਜੋ ਨਿਰਭਉ ਹੋਵੇ ਉਹਨੂੰ ਲੱਭੇ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਧਨ ਮਾਤਰ,
ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਾਸਤੇ,
ਹਿਰਦਾ ਅਸਲ ਮੰਦਰ ਅੰਦਰਲਾ,
ਜੋ ਖੁਲਦਾ ਸਹਜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਜੋ ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ,
ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਡਰ ਨਾ ਰਹੇ।
ਨਾ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾ ਮੌਤ ਦਾ,
ਉਹ ਹੱਸਦਾ ਹੱਸਦਾ ਵਹੇ।
ਸਰਲਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਜ ਲੁਕਿਆ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦੇ ਬਚਨ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਇਹੀ ਪਰਮ ਆਨੰਦ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰ ਦੀ ਚੁੱਪ ਜੋ ਮਿਲ ਜਾਵੇ,
ਫਿਰ ਬਾਹਰ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਨਾ ਡੋਲਾਵੇ।
ਸੱਚ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਜਦ ਜਾਗ ਪਏ,
ਹਰ ਭਰਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਖੁਦ ਹੀ ਸੋਵਾਵੇ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਘੱਟ,
ਹਰ ਜੀਵ ਦਾ ਅੰਦਰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਥ।
ਰੂਪ ਅਲੱਗ ਨੇ, ਸਾਹ ਇੱਕੋ ਏ,
ਸੱਚ ਦਾ ਦਰਿਆ ਸਭ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ,
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਾਈ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਅਸਲ ਲੜਾਈ ਏ।
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਨਾ ਏ,
ਨਾ ਭੀੜ ਦੇ ਨਾਲ ਰੁਲਣਾ ਏ,
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਸੇ ਨੇ ਅਸਲ ਫੁੱਲ ਖਿਲਣਾ ਏ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਹ ਦਿਖਾਵੇ,
ਪਰ ਹਿਰਦਾ ਹੀ ਘਰ ਬਣਾਵੇ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਘਰ ਆ ਵੱਸੇ,
ਉਹੀ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਰਲਤਾ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਵੱਸਦਾ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ ਨੂਰ।
ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਧੂੜ ਹਟਾਵੇ,
ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਦੂਰ ਅਨੇਕਾਂ ਦੂਰ।
ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਜੋ ਮੁਸਕਾਇਆ,
ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਡਰਿਆ ਕਿਉਂ,
ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਸਲੀ ਅਰਥ ਨੂੰ
ਭੀੜਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਕਿਉਂ?
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਚਾਰੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਮੰਗੇ ਕੋਈ ਸਬੂਤ,
ਸੱਚ ਆਪ ਹੀ ਪਰਗਟ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾਏ,
ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਨਾ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵੇ।
ਇੱਕ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਸਮਾਇਆ,
ਇੱਕ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਮਿਟ ਵੀ ਸਕਦਾ,
ਪਰ ਜੋ ਸਾਕਸ਼ੀ ਚੇਤਨ ਰਹੇ,
ਉਹ ਨਾ ਜੰਮੇ, ਨਾ ਡੁੱਬਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੂਲ ਏ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ,
ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਕੇ ਵੇਖ।
ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ,
ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਸਹੀ।
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਰਾਜਾ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਹੀ ਧਰਮ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ,
ਜਾਗੇ ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਕਰਮ।ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਚੁੱਪ ਹੈ,
ਉਸ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਹੈ,
ਜੋ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧੁਨ ਪਛਾਣ ਲਵੇ,
ਉਸਦੇ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਅਨੂਪ ਹੈ।
ਜਗ ਵਾਲੇ ਮੱਥੇ ਝੁਕਾਉਂਦੇ,
ਡਰ ਦੇ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦੇ,
ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਾਗੇ,
ਉਹ ਕਦੇ ਨਾ ਗੁਲਾਮ ਕਹਾਉਂਦੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਜਾ,
ਸੱਚ ਦੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਤਰ ਜਾ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੇਠਾਂ,
ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਵੇਖਾਂ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਜੋਤ ਜਗੇ ਤਾਂ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਰੇਖਾਂ।
ਮਸਤਕ ਨੇ ਹੀ ਕੰਧਾਂ ਚੁੱਕੀਆਂ,
ਵੰਡਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਸੁੱਟੀਆਂ,
ਹਿਰਦਾ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਜਾਣੇ,
ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਨਾ ਹੱਦਾਂ ਰੱਖੀਆਂ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਮਾਨ ਗਿਆ,
ਨਾ ਭੁੱਖ ਰਹੀ ਨਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰਹੀ,
ਉਹ ਸਹਜ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਠਾਣ ਗਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਲੱਭੇ,
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਹਾਸੀ ਵਰਗਾ,
ਨਿਰਮਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਰਗਾ,
ਜਿਸਨੇ ਮਸਤਕ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚੁੱਪ ਕੀਤਾ,
ਉਸ ਲਈ ਜੀਵਨ ਤਾਰਾ ਵਰਗਾ।
ਨਾ ਮੌਤ ਉਸਨੂੰ ਹਿਲਾ ਸਕਦੀ,
ਨਾ ਵੇਲਾ ਉਸਨੂੰ ਖਾ ਸਕਦੀ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ,
ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਨਾ ਡਰਾ ਸਕਦੀ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦਾ,
ਚੁੱਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਵਗਦਾ,
ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ,
ਇਨਸਾਨ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਸੜਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਜਗ ਅਗਿਆਨ।
ਨਾ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਚਾਹੀਦੀ,
ਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਚਾਹੀਦੀ,
ਜੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਹੈ ਅੰਦਰ,
ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਹਜ ਜ਼ਮੀਰ ਚਾਹੀਦੀ।
ਜਦ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਠਹਿਰ ਜਾਵੇਂ,
ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਇਕਮੇਕ ਹੋ ਜਾਵੇਂ,
ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਧਾਰਾ,
ਅੰਦਰ ਅਨਹਦ ਰਾਗ ਸੁਣਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੂਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰਾਹੀ ਬਣਿਆ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਜਹਾਨ ਦੇ,
ਮਸਤਕ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮਿਆ।
ਸਰਲ ਬਣੋ, ਨਿਰਮਲ ਬਣੋ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਬਣੋ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਜੋਤ,
ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮਰ ਅਖੰਡ ਬਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਰਾਤਾਂ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਲੱਭਦੇ,
ਦਰ ਦਰ ਜਾ ਕੇ ਮੱਥੇ ਟੇਕਦੇ,
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ,
ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵੇਖਦੇ।
ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਧਾਰਾ,
ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸਲ ਨਜ਼ਾਰਾ,
ਮਸਤਕ ਤਾਂ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗੂੰ,
ਹਿਰਦਾ ਅੰਦਰ ਅੰਬਰ ਸਾਰਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਦੌੜ ਇੰਨੀ ਜਗ ਦੇ ਨਾਲ,
ਖੁਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਇਕ ਪਲ ਦੇ ਨਾਲ।
ਲੋਕੀਂ ਸਾਰੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਣ,
ਮੌਤ ਦੇ ਖੌਫ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਵੀਤੀਵਣ,
ਪਰ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਹੀ ਜੀਵਨ।
ਨਾ ਉਸਨੂੰ ਹਾਰ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ,
ਨਾ ਕੋਈ ਭਾਰ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਸਹਜਤਾ ਸਾਹ ਬਣ ਜਾਵੇ,
ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ।
ਮਸਤਕ ਜਿੰਨਾ ਭਟਕਾਵੇ ਅੰਦਰ,
ਹਿਰਦਾ ਉਨਾ ਹੀ ਬੁਲਾਵੇ ਅੰਦਰ,
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਦਾ ਜੰਗਲ,
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨੂਰ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਲੈ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣ ਲੈ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹੇਗੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਵਖ਼ਤ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹੇਗੀ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਟਿਕਣਾ ਸਿੱਖਿਆ,
ਉਸ ਦਿਨ ਹਰ ਭੁੱਖ ਹੀ ਮੁੱਕੇਗੀ।
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਨਿਰਮਲ ਅੱਖੀਂ,
ਜਦ ਤੂੰ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂ ਸੱਚੀਂ,
ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਰੱਬ ਦੀ ਧੜਕਣ,
ਸੁਣੇਗੀ ਰੂਹ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸੀਂ।
ਨਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੋਵੇ,
ਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋਵੇ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਕ ਜੀਵਤ ਧਾਰਾ,
ਜੋ ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਮਹਾਯੋਧਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਨਾ ਜਗ ਦੇ ਰੰਗ ਫਸਾ ਸਕਣ,
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਜਾਲ ਵਸਾ ਸਕਣ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਸਨੂੰ ਕਾਲ ਵੀ ਨਾ ਢਾਹ ਸਕਣ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਨੂਰ ਸਮਾਇਆ,
ਸਹਜ ਧੁਨ ਦਾ ਰਾਗ ਸੁਣਾਇਆ,
ਪਰ ਮਸਤਕ ਦੀ ਉੱਚੀ ਚੀਖਾਂ ਨੇ,
ਅੰਦਰਲਾ ਸੁਰ ਦਬਾਇਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਅੰਦਰ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੱਚ ਸਮੁੰਦਰ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਜੀ ਲੈਂਦਾ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰੀ ਦੌੜ ਦੁਨੀਆ ਦੀ,
ਸਿਰਫ਼ ਮਸਤਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ।
ਸਰਲ ਬਣੋ, ਸਹਜ ਬਣੋ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਬਣੋ,
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਜੋਤ ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ,
ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕ ਰੂਪ ਬਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਚੁੱਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਰ ਵੀ ਵੱਜਦਾ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਨੂਰ ਵੀ ਵੱਜਦਾ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਸ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹਜ਼ੂਰ ਵੀ ਵੱਜਦਾ।
ਲੋਕੀਂ ਦੁਨੀਆ ਮਾਪਦੇ ਫਿਰਦੇ,
ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਨਪਦੇ ਫਿਰਦੇ,
ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ,
ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਹੀ ਡਰਦੇ ਫਿਰਦੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜਗ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕੌਣ ਹੈ ਏਕ।
ਨਾ ਚੋਗਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤ ਜਗਦੀ,
ਨਾ ਉੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਸਾਹ ਵਾਂਗੂੰ,
ਨਿਰੰਤਰ ਹੀ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚ ਰਹੇ ਨੇ,
ਡਰ ਦੇ ਵਪਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਨੇ,
ਓਹ ਕੀ ਜਾਣਣ ਸਹਜ ਅਵਸਥਾ,
ਓਹ ਤਾਂ ਮਸਤਕ ਅੰਦਰ ਫਸੇ ਨੇ।
ਹਿਰਦਾ ਕਦੇ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,
ਨਾ ਉੱਚ ਨੀਚ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਬੋਲੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਦਰਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖੋ,
ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਠਹਿਰ ਰੱਖੋ।
ਜਦ ਤੱਕ ਮਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨਾ ਮੁੱਕੇ,
ਤਦ ਤੱਕ ਰੂਹ ਦੀ ਪਿਆਸ ਨਾ ਮੁੱਕੇ,
ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ ਭਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੀ ਸੁੱਕੇ।
ਜੋ ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਸਹਜ ਹਾਸੀ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਨਿਰਮਲ ਰਾਸੀ,
ਫਿਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੱਭੇ,
ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਪੂਰੀ ਛਾਂਸੀ।
ਨਾ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਇਕੱਲੇ ਕਿਸੇ ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਏ,
ਉਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹਰ ਕਣ ਕਣ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦਾ ਏ।
ਮਸਤਕ ਤਾਂ ਇਕ ਸਾਧਨ ਮਾਤਰ,
ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਯਾਤਰ,
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਅਸਲੀ ਧੁਨ ਹੀ,
ਬਣਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਗਹਿਰਾਈ ਦਾ ਸਾਗਰ।
ਨਾ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਮਕਾਮ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ,
ਜਿੱਥੇ ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੋਵੇ,
ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਅਰਾਮ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਜੋਤ,
ਸਹਜ ਧਾਰ ਦੀ ਅਮਰ ਸਰੋਤ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਕਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਗਿਆ,
ਜੋ ਮਸਤਕ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ,
ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੁੱਕ ਗਿਆ।
ਸਰਲ ਬਣੋ, ਸਹਜ ਬਣੋ,
ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣੋ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ,
ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੱਚੇ ਘੇਰੇ ਬਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਵੱਸਦਾ,
ਚੁੱਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਗ ਵੱਸਦਾ,
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਕੇ ਵੇਖਿਆ,
ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਭਾਗ ਵੱਸਦਾ।
ਭੀੜਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਬੜੇ ਨੇ,
ਪਰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਪੈਰ ਘੱਟ ਨੇ,
ਹਰ ਕੋਈ ਜਗ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਫਿਰੇ,
ਪਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖਣ ਘੱਟ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਦਰ ਖੋਲ੍ਹ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਤੋਲ।
ਨਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ, ਨਾ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ,
ਨਾ ਝੂਠੀ ਉੱਚੀ ਪਾਂਦੀ ਨਾਲ,
ਸੱਚ ਮਿਲਦਾ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਮੰਦਰ ਨਾਲ, ਨਾ ਮਾਥੇ ਨਾਲ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਬੈਠੇ,
ਓਹ ਬਾਹਰ ਰਾਜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਨੇ,
ਡਰ ਦੇ ਸਾਏ ਵੇਚ ਵੇਚ ਕੇ,
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਨੇ।
ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਜਾਗ ਪਵੇ,
ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਜੰਜੀਰ ਨਾ ਰਹੇ,
ਜਿੱਥੇ ਸਹਜਤਾ ਸਾਹ ਬਣੇ,
ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਅਧੀਨ ਨਾ ਰਹੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਅਸਲੀ ਜੰਗ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਮਾਇਆ ਰੰਗ।
ਮਸਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਡਰ ਹੀ ਬੋਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਸੋਵੇ,
ਮਸਤਕ ਲੜਦਾ ਰੋਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ,
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਹੋਵੇ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਮਸਤੀ ਜਾਗੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਭਾਰ ਹੀ ਭੱਜਣ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ,
ਉਸ ਦਿਨ ਕਾਲ ਦੇ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟਣ।
ਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਅੱਡਾ,
ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਏ,
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਇੱਕੋ ਰੱਬਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪਰਕਾਸ਼,
ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੱਚਾ ਆਕਾਸ਼।
ਜੋ ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਹਾਸੀ ਰੱਖੇ,
ਸਹਜ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਰਾਸੀ ਰੱਖੇ,
ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਦਾ,
ਬਾਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਾਸੀ ਰੱਖੇ।
ਨਾ ਉੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਹੋਣਾ,
ਨਾ ਜਪ ਤਪ ਨਾਲ ਰੱਬ ਨੂੰ ਸੋਣਾ,
ਜਦ ਤੱਕ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਨਾ ਮਾਰੀ,
ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਰੋਣਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਜਗ ਦਾ ਭੇਦ ਲਿਆ।
ਨਾ ਮੌਤ ਉਸਨੂੰ ਡਰਾ ਸਕਦੀ,
ਨਾ ਵੇਲਾ ਉਸਨੂੰ ਖਾ ਸਕਦਾ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਅਮਰ ਬਣਦਾ।
ਸਰਲ ਬਣੋ ਤੇ ਸਹਜ ਬਣੋ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧੁਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣੋ,
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਧਾਰ ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ,
ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕਮੇਕ ਬਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਗ ਸਾਰਾ ਦੌੜਦਾ ਵੇਖਿਆ,
ਪਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮੁੜਦਾ ਘੱਟ,
ਮਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖਾਲੀ ਅੰਦਰੋਂ,
ਤੇ ਫਕੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੜਦਾ ਘੱਟ।
ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਦੇ ਲੋਕ,
ਭੇੜਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਮੁੜਦੇ ਲੋਕ,
ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਚੁੱਪ ਛੱਡ ਕੇ,
ਬਾਹਰ ਬਾਹਰ ਮੁੜਦੇ ਲੋਕ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਓਹੀ ਅਸਲੀ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਛਾਂ ਹੈ ਨਕਲੀ।
ਡਰ ਦੇ ਧਾਗੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਦੇ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਕਿਲੇ ਚੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਦੇ,
ਸੋਚ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਖੋਹ ਕੇ,
ਮੱਥੇ ਥੱਲੇ ਧੱਕ ਕੇ ਰੱਖਦੇ।
ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ,
ਉੱਥੇ ਹਰ ਜੰਜੀਰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ,
ਜਿੱਥੇ ਆਪਣਾ ਸੱਚ ਪ੍ਰਗਟੇ,
ਉੱਥੇ ਹਰ ਝੂਠੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ।
ਨਾ ਜਾਤ ਰਹਿੰਦੀ, ਨਾ ਭੇਦ ਰਹਿੰਦਾ,
ਨਾ ਉੱਚ ਨੀਚ ਦਾ ਖੇਡ ਰਹਿੰਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਆਪ ਸਮਝੀਏ,
ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੱਚਾ ਵੇਦ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਪਰਗਾਸ਼,
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੱਚਾ ਆਕਾਸ਼।
ਨਾ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਕਾਬੇ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰੇ ਵਿੱਚ,
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ,
ਰੱਬ ਮਿਲਿਆ ਉਸਦੇ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਹਿਸਾਬ ਕਰੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਗ ਭਰੇ,
ਮਸਤਕ ਡਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਣੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਉਚਾਰੇ।
ਜੋ ਬੱਚੇ ਵਰਗੀ ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ,
ਸਹਜ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਹਸਤੀ ਵਿੱਚ,
ਉਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਸੱਚਾ ਜੀਵਨ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਹਨ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਅੰਦਰ,
ਜਿੱਤ ਵੀ ਅੰਦਰ, ਹਾਰ ਵੀ ਅੰਦਰ।
ਨਾ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਨਾ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ,
ਨਾ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਮੌਜਾਂ ਨਾਲ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਕੇ ਵੇਖੋ,
ਸੱਚ ਮਿਲੇਗਾ ਖਾਮੋਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਏ,
ਓਹੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਏ,
ਜੋ ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਗਦਾ,
ਓਹ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਹਰਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਰਲਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਕਰਮ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮੁੱਕੀ,
ਉਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੁੱਟੀ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਉਸ ਦਿਨ ਹਰ ਬੇੜੀ ਟੁੱਟੀ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਵੱਸਦਾ,
ਸਹਜ ਧਾਰ ਵਾਂਗੂੰ ਨਿੱਤ ਹੀ ਰੱਸਦਾ,
ਪਰ ਮਸਤਕ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੀ ਦੱਸਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਸਤਕ ਦਾ ਚਿੱਤਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਖੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ,
ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਏ ਅੰਦਰੋਂ,
ਰੱਬ ਵੱਸਦਾ ਉਹਦੇ ਵੇਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ,
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਧੂੜ ਸਮਾਨ।
ਨਾ ਤਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਜਾਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਵੱਸਦਾ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ,
ਨਾ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਇਆ,
ਓਹੀ ਡਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਚੂਰ ਹੋਇਆ,
ਜੋ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਪਛਾਣ ਗਿਆ,
ਓਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਰਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਮਾਨ।
ਗੁਰੂ ਬਣ ਕੇ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ,
ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਣ ਵਾਲੇ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ,
ਡਰ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਛਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਓਹ ਕੀ ਜਾਣਣ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧੁਨ,
ਓਹ ਕੀ ਜਾਣਣ ਅੰਦਰਲਾ ਸੁਨ,
ਜਿੱਥੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ,
ਉੱਥੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹਰ ਧੁੰਦ।
ਨਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਮੌਤ ਰਹਿੰਦੀ,
ਨਾ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਖੌਫ ਰਹਿੰਦੀ,
ਜਿੱਥੇ ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੋਵੇ,
ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਹੀ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਸਮਾਈ,
ਮਸਤਕ ਨੇ ਹੀ ਧੁੰਦ ਬਣਾਈ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਜਗ ਚਲਾਉਣ ਲਈ,
ਰੋਟੀ, ਸਾਹ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ,
ਪਰ ਹਿਰਦਾ ਹੈ ਅਸਲ ਦਰਬਾਰ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ।
ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲੱਭਦੇ ਨੇ,
ਓਹ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਭਟਕਦੇ ਨੇ,
ਜੋ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ,
ਓਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਬਾਕੀ,
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਸਾਖੀ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਿਆ,
ਓਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਅਮਰ ਹੋਇਆ,
ਜੋ ਮਸਤਕ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ,
ਓਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਮਰ ਹੋਇਆ।
ਸਰਲ ਬਣੋ, ਨਿਰਮਲ ਬਣੋ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਬਣੋ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ,
ਉਸ ਦਿਨ ਸੱਚ ਦੇ ਕੋਲ ਬਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਜਿੱਤ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈ ਚਿੱਤ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
अंदर दी खामोशी बोले,
रूह दे मोती हौले-हौले,
जेड़ा खुद दी गहराई मापे,
ओह भ्रमां दे पिंजरे काटे।
ना बाहर कोई जंग जिताणी,
ना दुनिया सारी समझाणी,
सब तों पहला खुद नूं जाणो,
अपने अंदर दी लौ पछाणो।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे—
ना मस्तक नूं सिंहासन दो,
हृदय नूं जीवन दा दर्शन दो।
मस्तक तां इक साधन भर ऐ,
हृदय अंदर असली घर ऐ,
जेड़ा घर दी राह नूं भूले,
ओह दुखां दे जंगल झूले।
ना लोभ दा दीप जलाणा,
ना झूठ दा महल सजाणा,
सहजता दे वस्त्र पहन लो,
निर्मलता दे गीत ही कह लो।
हर इक जीव विच इक समंदर,
हर इक सांस विच इक मंदर,
जेड़ा प्रेम दे नाल नहावे,
ओह अमृत दा स्वाद चखावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा गीत—
ना कोई ऊँचा, ना कोई थल्ले,
रूह दे रंग सबे दे पल्ले।
बच्चा जद मुस्काके वेखे,
रब ओसदी अख विच लेखे,
फिर मस्तक दे फेर पएंदे,
सहजता दे फूल मुरझाएंदे।
जेड़ा अंदर दी आवाज़ सुनदा,
ओह समय दे पार वी चुनदा,
ओहदी चाल हवा वरगी,
ओहदी रूह दुआ वरगी।
ना डर नाल प्रेम उगदा,
ना कैद नाल सत्य जगदा,
हृदय दी धरती खुल जावे,
तां चेतन दा बीज फलावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी बोले—
खुद दा साक्षात्कार कमाई,
बाकी सारी जग दी छाई।
ना प्रसिद्धी नूं सिर चढ़ाओ,
ना अहंकार दे महल बनाओ,
जेड़ा खुद विच झुके निरंतर,
ओह बन जावे शुद्ध समंदर।
मौन दे अंदर राग वसेया,
रूह ने अंदर चानण हसेया,
जेड़ा इक पल ठहर जावे,
ओह खुद नाल मेल करावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
हृदय दा दर खुलणा बाकी,
बाकी सब दुनिया फांकी।
जित्थे प्रेम दी हवा बहंदी,
ओथों आत्मा जीवित रहंदी,
रूह फिर मस्ती विच गावे,
“मैं शाश्वत हाँ” गीत सुनावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
ना दरबारां दे तख़्त चाहीदे,
ना झूठे ज्ञान दे हार,
खुद नूं पढ़ ले बंदेया,
एह ही सच्चा अवतार।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे—
जिन्ने खुद नूं जाण लिया,
ओहदा हर साँस गुरबाणी,
ओहदा हर पल परवान।
भीड़ां दे विच्च भटक भटक के,
लोकां राह गवाए ने,
डर दे कोठे विच कैद होके,
अपने आप नूं खाए ने।
मस्तक दे नशे विच डूबे,
नाम पदवियां जोड़दे ने,
हृदय दी निर्मल धारा छड्ड,
झूठे रस्ते मोड़दे ने।
शिरोमणि रामपॉल सैनी बोले—
सरल सहज निर्मल बन जा,
एह ही अमृत दा द्वार,
ना तिलक ना माला चाहीदी,
ना झूठा कोई श्रृंगार।
खुद दा साक्षात्कार बिना,
जीवन अंधी रात,
साँसाँ चलदियां रह जान भले,
पर अंदर सूना घाट।
जो खुद तों दूर हो गया,
ओह किन्ना वी ज्ञानी होवे,
अंदरों रोया फिरदा ऐ,
बाहर लाख कहानी होवे।
ना डर विच सत्य मिलदा,
ना भीड़ां दे शोर विच,
सच्चा रब तां जागदा ऐ,
निर्मल हृदय दे ठौर विच।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे—
खुद ही मंदिर खुद मस्जिद,
खुद ही शास्त्र पुराण,
जिन्ने खुद दा भेद समझया,
ओह ही सच्चा इंसान।
झूठे गुरु जाल बिछांदे,
शब्दां विच कैद करांदे,
तर्क विवेक नूं रोक रोक के,
डर दे धागे पांदे।
पर हृदय दा अमृत आखदा—
खुद नूं खुद ही पढ़,
जिन्ना बाहर दौड़ेंगा,
उन्ना अंदरों सड़।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
ना कोई ऊँचा ना कोई नीवा,
ना कोई दूजा जान,
हर इक अंदर “शिरोमणि” वसदा,
बस जागे सच्ची पहचान।
खुद दा साक्षात्कार ही मुक्ति,
बाकी सारा शोर,
जग माया दे मेले अंदर,
हृदय ही सच्चा ठौर।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
रूह दे अंबर विच दीप जले,
मौन दे दरिया धीरे चले,
जेड़ा खुद दी चाल समझे,
ओह समय दे फेर वी लंघे।
ना बाहर कोई राज महल,
ना अंदर कोई सच्चा छल,
हृदय दी धरती साफ़ जद होवे,
ओथों प्रेम दा वृक्ष ही रोवे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे—
ना होर किसी नूं जितणा ऐ,
बस खुद अंदर नूं मिलणा ऐ।
जेड़ा दुनिया भर नूं तौले,
ओह खुद तों दूर ही डोले,
जेड़ा खुद विच टिक जावे,
ओह अमृत दे गीत सुनावे।
ना डर दे नाल धर्म बनदे,
ना नफरत दे दीपक चनणदे,
सच्चा धर्म ओही कहलावे,
जेड़ा हर हृदय नूं गले लगावे।
मस्तक दे मेले लाख सजण,
हृदय दे रस्ते विरले लंघण,
पर जेड़ा इक वार उतर जावे,
ओह सच्चा दरिया बन जावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा स्वर—
ना जाल बिछाओ नामां दे,
ना कैद बनाओ कामां दे।
हर इक जीव इक श्वास कहानी,
हर इक अंदर जोति पुरानी,
रूह दे कण-कण विच वस्से,
सच्चे प्रेम दे अमृत रस्से।
जेड़ा बच्चे वाली हँसी बचावे,
ओह जीवन दा सार कमावे,
जेड़ा अंदर कठोर हो जावे,
ओह खुद तों ही दूर हो जावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी बोले—
निर्मलता दा राग सुनो,
अंदरली धड़कन नूं चुनो।
ना तख़्त जरूरी, ना दरबार,
ना ऊँचा कोई व्यवहार,
सिर्फ़ इक सहजता दी चाल,
ओही रूह दा असली हाल।
सांसां दे विच गीत छुपे ने,
मौन दे विच मीत छुपे ने,
जेड़ा रुक के खुद नूं वेखे,
ओह अंबर दे रंग वी लेखे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
खुद नाल प्रेम निभाणा सीखो,
भीतरला चन्न जगाणा सीखो।
फिर ना कोई रात डरावे,
ना मस्तक अंदर शोर मचावे,
रूह फिर मस्ती विच बहंदी,
शाश्वत सत्य दे नाल रहंदी।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
मौन दे जंगल विच वाजे बाणी,
रूह सुनावे सच्ची कहानी,
जेड़ा अंदर कान लगावे,
ओह अमृत दी बूंद पावे।
ना सोने चांदी दे महल बनाओ,
ना झूठे सपन्याँ विच खो जाओ,
हृदय दी दौलत जद मिल जावे,
फिर दुनिया फिकी लग जावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे—
ना किस्मत कोई बाहर लिखदी,
रूह खुद अपनी राह दिखदी।
जेड़ा खुद तों दूर भटकदा,
ओह हर चेहरे विच फस्सदा,
जेड़ा खुद दे नाल जुड़ जावे,
ओह हर पल मस्ती पावे।
ना डर दा राज टिक सकदा,
ना झूठ सदा लुक सकदा,
हृदय दा सूरज जद चढ़दा,
अंधियारां दा जाल ही सड़दा।
ना ऊँचे शब्दां दी लोड़,
ना वाद-विवादां दी होड़,
सिर्फ़ सहजता दा इक फूल,
ओही रूह नूं करदा कूल।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा गीत—
निर्मल बनो दरिया वांगू,
प्रेम बहाओ हवा दे रंगू।
हर इक जीव इक जोति समाना,
ना कोई दूजा, ना बेगाना,
मस्तक दे परदे हट जाण,
तां सारे भेद मिट जाण।
बच्चा हसदा जद जनम लैंदा,
ओह शुद्ध अमृत अंदर लैंदा,
फिर दुनियावी शोर दबावे,
रूह दा गीत भुला जावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी बोले—
ओह गीत फेर जगाणा ऐ,
हृदय नूं फेर सजाणा ऐ।
ना नाम दा नशा चढ़ाओ,
ना लोभ दा दीप जलाओ,
जेड़ा प्रेम दी राह पकड़े,
ओह हर जन्म दा फेर मुकड़े।
सांस-सांस विच इक पुकार,
“खुद नूं जाणो” बारंबार,
पर मस्तक दे जंजाल भारी,
रूह बन गई भटकणहारी।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
मस्तक नूं सेवक रहने दो,
हृदय नूं मालिक बनने दो।
फिर ना डर कोई घेरेगा,
ना समय तैनूं फेरेगा,
रूह फिर नाचे बेपरवाह,
जिवें चन्न चले रात दे नाल।
जित्थे खुद दा साक्षात्कार,
ओथों शुरू होवे असली संसार,
शिरोमणि दी ओही निशानी,
मस्ती, प्रेम, अते सहज कहानी।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
रूह दे खेत विच प्रेम उगाओ,
मस्तक दे काँटे दूर हटाओ,
हृदय दी मिट्टी नम हो जावे,
तां चेतन दा फूल खिल जावे।
ना लोभ दी अग अंदर पालो,
ना झूठे ताज सिर उत्ते डालो,
सच्चा रुतबा ओहदी जागे,
जेड़ा खुद दे अंदर लागे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे—
ना दुनिया तों भागण दी लोड़,
बस खुद अंदर जागण दी लोड़।
हर इक सांस इक गीत सुनावे,
“खुद नूं जाणो” राग बजावे,
पर मस्तक दे शोर विच बंदा,
अपने अंदरों होया अंधा।
जेड़ा प्रेम दे रंग विच रचदा,
ओह हर हाल विच हसदा बचदा,
जेड़ा डर दे नाल ही जीवे,
ओह हर पल अंदरों सीवे।
ना भीड़ाँ दी मोहर चाहीदी,
ना झूठी वाह-वाह चाहीदी,
हृदय दी शांति काफी ऐ,
ओही असली माफी ऐ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा फरमान—
सहजता दे रस्ते चलणा,
एही असली योग संभलणा।
ना ऊँच-नीच दा फेर रखो,
ना अंदर विष दा ढेर रखो,
हर इक जीव विच इक धारा,
ओही सत्य दा चानण सारा।
बच्चा जद दुनिया विच आवे,
मस्ती नाल मुस्कांदे जावे,
ना ओहदे अंदर डर दा डेरा,
ना नाम प्रसिद्धी दा फेरा।
फिर संसार ओह्नूं सिखलावे,
मस्तक दे जाल विच फस्सावे,
हृदय दी बंसी चुप हो जावे,
रूह दा पंछी रोण लग जावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी बोले—
ओह बंसी फेर वजाणी ऐ,
रूह नूं फेर जगाणी ऐ।
ना ग्रंथां दे भार उठाओ,
पहिला खुद नूं पढ़ना सिख जाओ,
जेड़ा खुद विच डुबकी लावे,
ओह अमृत दे मोती पावे।
ना मृत्यु कोई अंत कहानी,
ना जीवन कोई कैद पुरानी,
रूप बदलदा दरिया वांगू,
रूह रहे सदियां दे संगू।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
अंदरला दीप जगा लओ,
खुद नाल प्रेम निभा लओ।
जित्थे हृदय दी धड़कन गावे,
ओथों शाश्वत सत्य बुलावे,
रूह फिर मस्ती विच रहंदी,
ना डर, ना बेहोशी सहंदी।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
अंदर दी अग जद शांत हो जावे,
रूह दा दरिया साफ़ दिखाई आवे,
मस्तक दे बादल हट जाण,
हृदय दे सूरज खुद चमक जाण।
ना दौड़ाँ विच सच्च मिलणा,
ना भीड़ाँ विच रब खिलणा,
जित्थे मौन दा दीप जले,
ओथों आत्मा दे फूल खिले।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे—
ना बाहर कोई वैरी ऐ,
मस्तक दा भ्रम ही ढेरी ऐ।
लोभ दे कच्चे महल बनाये,
डर दे पिंजरे खुद सजाये,
फिर खुद ही कैदी बन बैठे,
अपने अंदरों दूर हटे।
जेड़ा खुद नूं रोज़ पढ़ेगा,
ओह जीवन दा रस चखेगा,
जेड़ा बाहर ही बाहर दौड़े,
ओह अंदरों सूखा ही छोड़े।
ना शब्दां दे ढेर जरूरी,
ना पोथियाँ दी शान जरूरी,
सिर्फ़ इक निर्मल एहसास,
ओही सच्चा जीवित प्रकाश।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा स्वर—
हृदय दी धरती उपजाऊ,
मस्तक दे जंगल बंजर काऊ।
जग दे मेले चार दिहाड़े,
रूह दे रिश्ते सदा निवाड़े,
जेड़ा अंदर दी लौ संभाले,
ओह अंधियारों नूं वी टाले।
शिशुपन दा ओह पहला हासा,
अज वी अंदर जिंदा वासा,
बस दुनियावी धूल चढ़ी ऐ,
रूह दी खिड़की बंद पई ऐ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी बोले—
खुद नूं समझो प्यार दे नाल,
ना कि डर दे व्यापार दे नाल।
हर इक जीव विच ओही नूर,
ना कोई अधूरा, ना मजबूर,
जेड़ा प्रेम दा रस पी लैंदा,
ओह जग नूं वी इक समझ लैंदा।
ना जंजीरां, ना हुक्म चलाणा,
ना किसी अंदर भय जगाणा,
सच्चा मार्ग ओही कहलावे,
जेड़ा सब नूं मुक्त बनावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
खुद दा साक्षात्कार जगा लओ,
अंदरला अमृत पा लओ।
फिर ना जन्म दा डर रहूगा,
ना मृत्यु दा फेर कहूगा,
रूह फिर नाचे मस्ती अंदर,
जिवें दरिया मिले समंदर।
शिरोमणि Ramपॉल सैनी उवाच—
रूह दे अंबर विच चानण डिग्गे,
मौन दे दरिया अंदर विग्गे,
जेड़ा खुद विच ठहरना सीखे,
ओह सच्चे जीवन नूं लिखे।
ना सिंहासन, ना ताज जरूरी,
ना दुनिया दी वाह-वाह पूरी,
हृदय दी इक धड़कन काफी,
जित्थे रूह बने खुद दी साथी।
शिरोमणि रामपॉल सैनी आखे—
खुद नूं पढ़ना इबादत ऐ,
बाकी सब सिर्फ़ आदत ऐ।
डर दे सौदे रोज़ लग्दे,
लोकाँ दे मन कैद विच भग्दे,
पर प्रेम दी हवा जद वगदी,
हर जंजीर ओदोँ ही ढहदी।
जेड़ा खुद दे अंदर जागे,
ओह कदे ना भीड़ विच भागे,
ओहदी चाल विच शांति होवे,
ओहदी अख विच ज्योति रोवे।
ना कोई गुरु, ना कोई चेला,
हृदय अंदर पूरा मेला,
जित्थे खुद ही प्रश्न बन जावे,
खुद ही उत्तर घर आ जावे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी दा गीत—
निर्मलता दी राह पकड़ लओ,
मस्तक दा विष छोड़ लओ।
सांस-सांस विच सत्य वसेया,
रूह ने अंदर दीप हसेया,
लोकाँ ने बाहर ढूंढ मचाई,
अंदर दी जोत कदे न जलाई।
जेड़ा बच्चा हसदा आया,
ओहने कख़ नाल ना लाया,
सिर्फ़ संपूर्ण मस्ती अंदर,
ओही सच्चा रब दा मंदर।
फिर दुनियादारी ने सिखलाया,
डर दा काला जाल बिछाया,
नाम, प्रसिद्धी, लोभ दा फेरा,
भटका दित्ता अंदर दा डेरा।
शिरोमणि रामपॉल सैनी बोले—
जागो अंदर दी पुकार नाल,
ना भीड़ाँ दे शोर-शराब नाल।
हर इक जीव विच इक दरिया,
ना कोई छोटा, ना पराया,
हृदय दे रंग जद खुल जाण,
सारे भेद ओदोँ मिट जाण।
ना बहस नाल सत्य मिलदा,
ना क्रोध नाल प्रेम खिलदा,
सहजता दी मिट्टी अंदर,
उगदा चेतन दा सुंदर अंबर।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
जित्थे खुद नाल प्यार हो जावे,
ओथों जीवन त्योहार हो जावे।
ना मौत दा फेर डरावे,
ना समय मन नूं भरमावे,
रूह फिर मस्ती विच गावे,
“मैं शाश्वत हाँ” स्वर लहरावे।ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗੇ,
ਉੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ ਜਗੇ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ,
ਉਸ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅਨਹਦ ਵਜੇ।
ਮਸਤਕ ਰੋਜ਼ ਹਿਸਾਬ ਬਣਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਚਾਨਣ ਲਿਆਵੇ,
ਮਸਤਕ ਭਟਕਾਵੇ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ,
ਹਿਰਦਾ ਘਰ ਦਾ ਦਰਸ ਦਿਖਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾ,
ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਹਰ ਸਾਹ ਨੂੰ ਜਪਣਾ।
ਨਾ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਰਹੇਗੀ,
ਨਾ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਸੁੱਖ ਰਹੇਗੀ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਜਗੇਗੀ,
ਉਸ ਦਿਨ ਹਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੁੱਕੇਗੀ।
ਲੋਕੀਂ ਬਾਹਰ ਮੇਲੇ ਲੱਭਣ,
ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਰ ਭੁੱਲੇ ਫਿਰਣ,
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖੇ,
ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰੇ।
ਨਾ ਉੱਚਾ ਕੋਈ, ਨਾ ਕੋਈ ਨੀਵਾਂ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੀਵਾਂ,
ਮਸਤਕ ਹੀ ਕੰਧਾਂ ਖੜੀਆਂ ਕਰਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਕਹੇ “ਸਭ ਮੇਰਾ ਸੀਨਾ।”
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਰਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ।
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਨਿਰਮਲ ਹਾਸੀ,
ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੱਚ ਦੀ ਬਾਸੀ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਬਣਿਆ ਅਸਲੀ ਸੰਨਿਆਸੀ।
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਕੋਈ ਜੰਜੀਰ ਰਹੇ,
ਨਾ ਮੌਤ ਦੀ ਕੋਈ ਤਸਵੀਰ ਰਹੇ,
ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਮੇਲ ਹੋਵੇ,
ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਹੀਰ ਰਹੇ।
ਮਸਤਕ ਤਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਰਗਾ ਡੋਲੇ,
ਹਿਰਦਾ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਬੋਲੇ,
ਮਸਤਕ ਰੋਜ਼ ਨਵੇਂ ਭਰਮ ਬਣਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸੱਚ ਦੀ ਧੁਨ ਹੀ ਖੋਲੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੱਸੇ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਨੂਰ ਹੀ ਹੱਸੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇ,
ਉਹ ਹਰ ਡਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਚਲੇ,
ਜੋ ਭੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਗੁਆ ਬੈਠੇ,
ਉਹ ਖੁਦ ਤੋਂ ਹੀ ਦੂਰ ਚਲੇ।
ਸਰਲ ਬਣੋ ਤੇ ਹੌਲੇ ਬਣੋ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਬਣੋ,
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਜੋਤ ਹਰ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ,
ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕਮਿਕ ਬਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਪਰਮ ਰਾਗ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਸਤਕ ਦਾ ਫਾਗ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਕਰੇ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੂਲ ਧਰੇ,
ਜੋ ਬਾਹਰ ਹੀ ਬਾਹਰ ਲੜਦਾ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਸੁੰਨਾ ਮਰੇ।
ਹਰ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਸਹਜ ਸੁਨੇਹਾ,
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਦਾ ਵੇਹੜਾ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਜਗ ਸਾਰਾ ਚੇਤਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖੋ,
ਜਿੰਨਾ ਜਗ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਪਿੱਛੇ,
ਉਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੇਖੋ।
ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਦਰਿਆ,
ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਾ ਪਰਛਾਵਾਂ,
ਜੋ ਉਸ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ ਸਭ ਛਾਵਾਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਰਾਹ ਫੜੋ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪੜੋ।
ਨਾ ਮਸਤਕ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜੋ,
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਆਪ ਨੂੰ ਘੜੋ,
ਜੋ ਸਹਜਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਰੋ।
ਲੋਕੀਂ ਬਾਹਰ ਰੱਬ ਲੱਭਦੇ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜਦੇ,
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਜਦੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਗੁਰੂ ਨਾ ਕੋਈ ਚੇਲਾ,
ਹਿਰਦਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਅਲਬੇਲਾ,
ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਮੇਲ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉੱਥੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹਰ ਝਮੇਲਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਹਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਮਾਣ।
ਮਸਤਕ ਭੇਦ ਬਣਾਵੇ ਹਰ ਵੇਲੇ,
ਹਿਰਦਾ ਜੋੜੇ ਟੁੱਟੇ ਮੇਲੇ,
ਮਸਤਕ ਡਰ ਦੀ ਰੀਤ ਸਿਖਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਪਿਆਰ ਦੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਵੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਭਟਕਣ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ,
ਜੋ ਮਸਤਕ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਡਰਦਾ।
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਮਸਤੀ ਅੰਦਰ,
ਸਹਜ ਧੁਨ ਦੀ ਬਸਤੀ ਅੰਦਰ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰੱਬ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ,
ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਹਸਤੀ ਅੰਦਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਨੂਰ ਦੀ ਲੌ,
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੱਚੀ ਠਾਂ।
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਕੋਈ ਰਾਤ ਰਹੇ,
ਨਾ ਮੌਤ ਦੀ ਕੋਈ ਬਾਤ ਰਹੇ,
ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਮੇਲ ਹੋਵੇ,
ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੰਦ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਰਹੇ।
ਸਰਲ ਬਣੋ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਬਣੋ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਦੇ ਬਣੋ,
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਜੋਤ ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ,
ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕ ਰੂਪ ਬਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਾਗਰ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਸਤਕ ਦਾ ਭਰਮ ਅੰਦਰ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਕਰੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਭਰੇ,
ਜੋ ਬਾਹਰ ਹੀ ਬਾਹਰ ਭਟਕੇ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਮਰੇ।
ਹਰ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦੀ ਤਾਨ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰਲੇ ਇਸ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਕੋਈ ਹਾਰ ਨਾ ਜਿੱਤ ਰਹਿੰਦੀ,
ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਮੇਲ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਸਤਿ ਹੀ ਵੱਸਦੀ।
ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਚਾਲ ਅੰਦਰ,
ਇੱਕ ਅਨਹਦ ਰਾਗ ਸੁਣਾਵੇ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਜੀਵਨ ਪਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਵੱਡਾ,
ਹਿਰਦੇ ਵਰਗਾ ਦਰ ਨਾ ਅੱਡਾ।
ਲੋਕੀਂ ਮਸਤਕ ਦੇ ਜਾਲ ਬੁਣਦੇ,
ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਚਲਾਉਂਦੇ,
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਨਿਰਮਲ ਧਾਰਾ,
ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਾਉਂਦੀ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜੇ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰ ਖਾਲੀ ਲੱਗੇ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ,
ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜ ਜੱਗੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਭੇਦ, ਨਾ ਕੋਈ ਵੰਡੀ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਇਕ ਜੰਡੀ,
ਮਸਤਕ ਹੀ ਕੰਧਾਂ ਚੁੱਕਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਸਭ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਹਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਤਾਜ।
ਨਾ ਉੱਚੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੱਚ ਮਿਲੇ,
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਹੋਵੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਭੇਦ ਮਿਟੇ।
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਨਿਰਮਲ ਅੱਖੀਂ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਜਰਾ ਸੱਚੀਂ,
ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੱਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਧੁਨ,
ਉੱਥੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ।
ਮਸਤਕ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਧਨ ਏ,
ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਕ ਯਾਤਰ ਏ,
ਪਰ ਹਿਰਦਾ ਅਸਲੀ ਦਰਬਾਰ,
ਜਿੱਥੇ ਸੱਚਾ ਨੂਰ ਪ੍ਰਗਟ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਜੋਤ,
ਸਹਜ ਧਾਰ ਦੀ ਅਮਰ ਸਰੋਤ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਵੇ,
ਉਹ ਹਰ ਡਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਲਵੇ,
ਜੋ ਭੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਗੁਆ ਬੈਠੇ,
ਉਹ ਖੁਦ ਦਾ ਦਰ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਲਵੇ।
ਸਰਲ ਬਣੋ ਤੇ ਹੌਲੇ ਬਣੋ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਬਣੋ,
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਜੋਤ ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ,
ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਅਡੋਲ ਬਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਸਤਕ ਦਾ ਵਿਲਾਸ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਅਮਰ ਹੋਇਆ,
ਜੋ ਬਾਹਰ ਹੀ ਬਾਹਰ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਖੋਇਆ।
ਹਰ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਨਾਦ,
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਨਿਰਵੈਰ ਆਬਾਦ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸਾਦ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਚੁੱਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੀਤ ਵਗੇ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੀਤ ਵਗੇ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ,
ਉਸ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅਨਹਦ ਵਜੇ।
ਨਾ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਚਾਹੀਦੀ,
ਨਾ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੀ ਭੂਖ ਚਾਹੀਦੀ,
ਜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਏ,
ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਮਲ ਸੁਖ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਹੀ ਸੱਚਾ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਖੇਡ ਕੱਚਾ।
ਮਸਤਕ ਰੋਜ਼ ਦਿਵਾਰਾਂ ਖੜੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸਾਰੇ ਜਗ ਨੂੰ ਜੁੜੇ,
ਮਸਤਕ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦਾ ਦਰਿਆ,
ਹਿਰਦਾ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਘੁਲੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਹ ਹਰ ਡਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਗਿਆ,
ਜੋ ਬਾਹਰ ਬਾਹਰ ਖੋਜਦਾ ਰਿਹਾ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਦੂਰ ਗਿਆ।
ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਾ ਕੋਈ ਘੱਟ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਪੱਟ,
ਜਿਸ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਲਈ,
ਉਸ ਲਈ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਹਰ ਖੱਟ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਰਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਬਾਦਤ।
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਮਸਤੀ ਅੰਦਰ,
ਸਹਜ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਹਸਤੀ ਅੰਦਰ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰੱਬ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ,
ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਬਸਤੀ ਅੰਦਰ।
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾ ਰੋਣ ਦੀ,
ਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਦੀ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਵੇ,
ਉਸਨੂੰ ਲੋੜ ਨਾ ਹੋਵੇ ਸੋਚਣ ਦੀ।
ਮਸਤਕ ਤਾਂ ਹਵਾ ਵਰਗਾ ਡੋਲੇ,
ਹਿਰਦਾ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਬੋਲੇ,
ਮਸਤਕ ਰੋਜ਼ ਸਵਾਲ ਉਠਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਖੋਲੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਮਾਣ ਲਵੇ।
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਵੱਸਦਾ,
ਹਰ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਸੁਰ ਵੱਸਦਾ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਕਰੇ,
ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਰਾ ਜਗ ਵੱਸਦਾ।
ਨਾ ਮੌਤ ਉਸਨੂੰ ਡਰਾ ਸਕੇਗੀ,
ਨਾ ਕਾਲ ਉਸਨੂੰ ਝੁਕਾ ਸਕੇਗੀ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ,
ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭੁਲਾ ਨਾ ਸਕੇਗੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰਾ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਸਤਕ ਦਾ ਪਸਾਰਾ।
ਸਹਜ ਬਣੋ ਤੇ ਨਿਰਭਉ ਬਣੋ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਦੇ ਬਣੋ,
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਜੋਤ ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ,
ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕਮਿਕ ਬਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਦਰ ਤੇ ਬੈਠੋ,
ਚੁੱਪ ਦੀ ਜੋਤ ਅੰਦਰ ਵੇਖੋ,
ਜਿੰਨਾ ਬਾਹਰ ਦੌੜੇ ਜਾਵੋਗੇ,
ਉਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋਗੇ।
ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਰਾਜ ਲੁਕਿਆ,
ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਮੁਕਿਆ,
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਜਗ ਹੀ ਸੁਣ ਲਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਡਰ ਮਿਟ ਜਾਏ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਜੋਤ ਜਗ ਜਾਏ।
ਨਾ ਉੱਚੇ ਮਹਿਲ ਬਚਾ ਸਕਣਗੇ,
ਨਾ ਝੂਠੇ ਨਾਮ ਟਿਕਾ ਸਕਣਗੇ,
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਨਾ ਕੀਤਾ,
ਉਸ ਨੂੰ ਰੰਗ ਵੀ ਢੱਕ ਨਾ ਸਕਣਗੇ।
ਮਸਤਕ ਰੋਜ਼ ਹਿਸਾਬ ਕਰੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ,
ਮਸਤਕ ਭੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਜਗਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰ ਵਗਾਵੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ,
ਉਹ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ,
ਜੋ ਭੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਗੁਆ ਬੈਠੇ,
ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਅੰਦਰ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਿਤਰ ਅੰਦਰ।
ਨਾ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇ,
ਨਾ ਡਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਜੋਤ ਖਿੜੇ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਸਲੀ ਰੱਬ ਮਿਲੇ।
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਮਸਤੀ ਲੱਭੋ,
ਸਹਜ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਹਸਤੀ ਲੱਭੋ,
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ,
ਉਸ ਨੂਰ ਵਾਲੀ ਬਸਤੀ ਲੱਭੋ।
ਮਸਤਕ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਤਾ ਏ,
ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਸਤਾ ਏ,
ਪਰ ਹਿਰਦਾ ਅਸਲ ਦਰਬਾਰਾ,
ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਦਾ ਵਾਸਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪਰਕਾਸ਼,
ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਰਾਹ ਬਚਦਾ,
ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਰਹਿੰਦਾ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ,
ਉਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਕਮਲ ਖਿੜਦਾ।
ਸਰਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਾਤ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਾਤ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਪ੍ਰਭਾਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਮੌਜ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਸਤਕ ਦੀ ਖੋਜ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਏ,
ਉਹ ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦਾ ਏ,
ਜੋ ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲਦਾ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਰੋਜ਼ ਮਰਦਾ ਏ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਧਾਰਾ,
ਸਹਜ ਨੂਰ ਦਾ ਅਮਰ ਨਜ਼ਾਰਾ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਪਿਆਰਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰਲੇ ਇਸ ਨਿਰਵੈਰ ਘਰ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਾ ਕੋਈ ਪਰ ਵਿੱਚ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਬੈਠਾ,
ਉਹ ਵੱਸਦਾ ਸੱਚੇ ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ।
ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਜੋ ਹੌਲੀ ਧੁਨ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਸੁਣ ਏ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਰੌਲਾ ਜੱਗ ਦਾ,
ਮਸਤਕ ਦੀ ਇਕ ਭਟਕਣ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਦੂਰ ਕਿਤੇ ਪਰਮ ਸੱਚਾਈ,
ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਸਦੀ ਛਾਈ।
ਨਾ ਚੋਲੇ ਨਾਲ ਜੋਤ ਜਗੇਗੀ,
ਨਾ ਡਰ ਨਾਲ ਰੂਹ ਟਿਕੇਗੀ,
ਜਦ ਤੱਕ ਅੰਦਰ ਸਾਫ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ,
ਕੋਈ ਰਾਹ ਵੀ ਸੱਚ ਨਾ ਲੱਗੇਗੀ।
ਮਸਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੋੜ ਬਣਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਸੁਣਾਵੇ,
ਮਸਤਕ ਵੰਡੇ ਜਾਤਾਂ ਧਰਮਾਂ,
ਹਿਰਦਾ ਸਭ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾਵੇ।
ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਦਰ ਤੇ ਬੈਠਾ,
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਾ ਰਹਿੰਦਾ,
ਜੋ ਬਾਹਰ ਬਾਹਰ ਭਟਕਦਾ,
ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਹਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭੋਗ।
ਨਾ ਰਾਜ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਮਾਣ ਚਾਹੀਦਾ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ ਚਾਹੀਦਾ,
ਜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਏ,
ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚਾ ਧਿਆਨ ਚਾਹੀਦਾ।
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਨਿਰਮਲ ਅੱਖੀਂ,
ਵੇਖ ਜਰਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚੀਂ,
ਉਥੇ ਹੀ ਜੋਤ ਅਡੋਲ ਜਗਦੀ,
ਉਥੇ ਹੀ ਰੂਹ ਰਹਿੰਦੀ ਵੱਸੀਂ।
ਨਾ ਮੌਤ ਉਥੇ ਡੇਰਾ ਪਾਏ,
ਨਾ ਕਾਲ ਉਥੇ ਪੈਰ ਟਿਕਾਏ,
ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੋਵੇ,
ਉਥੇ ਹਰ ਡਰ ਖੁਦ ਮਿਟ ਜਾਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਨੂਰ ਅਨੰਦਰ।
ਮਸਤਕ ਦੇ ਜਾਲ ਬਹੁਤ ਨੇ ਡੂੰਘੇ,
ਡਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਬਹੁਤ ਨੇ ਝੂਠੇ,
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਸਦੇ ਲਈ ਸਭ ਰਾਹ ਸੂਖੇ।
ਸਰਲ ਬਣੋ ਤੇ ਸੱਚੇ ਬਣੋ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਬਣੋ,
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਜੋਤ ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ,
ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਅਡੋਲ ਬਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਤੀਰਥ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਸਤਕ ਦੀ ਵੀਰਥ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਕਰੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਭਰੇ,
ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰ ਦੌੜਦਾ ਰਹੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੀ ਮਰੇ।
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੱਸਦਾ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਰਸਤਾ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਹੀ ਜੀਵਨ ਸਸਤਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰ ਵੱਜਦੀ ਬਾਂਸਰੀ ਸੁਣ,
ਚੁੱਪ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਰਾਗਣੀ ਸੁਣ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਗੀ ਸੁਣ।
ਦੁਨੀਆ ਰੰਗ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ,
ਮਸਤਕ ਦੀ ਅੱਗ ਸੜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ,
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਠੰਡੀ ਧਾਰਾ,
ਸਦਾ ਹੀ ਅੰਦਰ ਵਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਬਾਹਰ, ਸੱਚ ਅੰਦਰ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਨੂਰ ਸਮੁੰਦਰ।
ਲੋਕੀਂ ਉੱਚੇ ਮੰਚ ਬਣਾਉਣ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਬਹੁਤ ਵਿਛਾਉਣ,
ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਅੰਦਰ ਖਾਲੀ ਹੋਣ,
ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਡਰ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਗਿਆ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਬੈਠਾ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਾਰ ਗਿਆ।
ਨਾ ਉੱਚਾ ਕੋਈ, ਨਾ ਕੋਈ ਨੀਵਾ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੀਵਾ,
ਮਸਤਕ ਹੀ ਭੇਦ ਬਣਾਉਂਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਕਹੇ “ਸਭ ਇੱਕੀ ਸੀਵਾ।”
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਹਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਅੰਦਰਲਾ ਤਾਜ।
ਨਾ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੀ ਪਿਆਸ ਰਹਿੰਦੀ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਵੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਹਰ ਭਟਕਣ ਮਿਟਦੀ।
ਜੋ ਬੱਚੇ ਵਾਲਾ ਮਨ ਲਿਆਵੇ,
ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਵੇ,
ਉਹੀ ਹਰ ਪਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੱਖੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਮੌਜ ਮਨਾਵੇ।
ਮਸਤਕ ਤਾਂ ਹਵਾ ਵਰਗਾ ਡੋਲੇ,
ਹਿਰਦਾ ਡੂੰਘੇ ਦਰਿਆ ਬੋਲੇ,
ਮਸਤਕ ਰੋਜ਼ ਸਵਾਲ ਉਠਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਖੋਲੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਿੱਖ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਵੇਖ।
ਨਾ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਲੰਘਾਓ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਗਵਾਓ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਉਸ ਦਿਨ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਤੇ ਆਓ।
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਰੱਬ ਦੀ ਲਹਿਰ,
ਹਰ ਧੜਕਣ ਅੰਦਰ ਨੂਰ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ,
ਪਰ ਮਸਤਕ ਦੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼,
ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਅੰਦਰਲਾ ਗਹਿਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ ਬਣ ਗਿਆ।
ਬਾਕੀ ਸਾਰੀ ਦੌੜ ਅਧੂਰੀ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਝੂਠੀ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉੱਥੇ ਹਰ ਪਲ ਬਣੇ ਸਰਬਸੂਖੀ।
ਸਰਲ ਬਣੋ, ਸਹਜ ਬਣੋ,
ਨਿਰਭਉ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਬਣੋ,
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਜੋਤ ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ,
ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕਮਿਕ ਬਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਧੜਕਣ ਧੜਕਣ ਰਾਗ ਵਜੇ,
ਅੰਦਰ ਨੂਰ ਦੇ ਫਾਗ ਵਜੇ,
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ,
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਨਹਦ ਸਾਜ ਵਜੇ।
ਲੋਕੀਂ ਚਿਹਰਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੇ,
ਨਾਵਾਂ ਪਿੱਛੇ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਭੌੜੇ,
ਪਰ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਜੋਤ ਨੂੰ,
ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਥੋੜੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਦਰ ਖੋਲ੍ਹ ਲੈ।
ਨਾ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਚਾਹੀਦੀ,
ਨਾ ਉੱਚੀ ਕੋਈ ਪੀੜ ਚਾਹੀਦੀ,
ਜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਏ,
ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਮਲ ਚੀਜ਼ ਚਾਹੀਦੀ।
ਮਸਤਕ ਅੱਗ ਵਾਂਗੂੰ ਭੜਕੇ,
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਸਮੁੰਦਰ ਵਗੇ,
ਮਸਤਕ ਰੋਜ਼ ਨਵੀਆਂ ਕੰਧਾਂ,
ਹਿਰਦਾ ਹਰ ਇਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ।
ਜੋ ਸਹਜ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼,
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੱਚਾ ਆਕਾਸ਼।
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਰਹੇ,
ਨਾ ਜੰਗ ਦੀ ਕੋਈ ਹੋੜ ਰਹੇ,
ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਮੇਲ ਹੋਵੇ,
ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਚੈਨ ਹੀ ਚੈਨ ਰਹੇ।
ਲੋਕੀਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲੱਭਦੇ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਦ ਹੀ ਭੱਜਦੇ,
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਹ ਸਾਰੇ ਭੇਦ ਹੀ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦੇ।
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਸਹਜ ਸੁਗੰਧੀ ਹਸਤੀ ਅੰਦਰ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰਾਜ ਲੁਕਿਆ,
ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਬਸਤੀ ਅੰਦਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ,
ਉਹ ਹਰ ਡਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਗਿਆ।
ਨਾ ਮੌਤ ਉਸਨੂੰ ਤੋੜ ਸਕੇਗੀ,
ਨਾ ਵੇਲਾ ਉਸਨੂੰ ਮੋੜ ਸਕੇਗੀ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ,
ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਛੋੜ ਨਾ ਸਕੇਗੀ।
ਸਰਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ,
ਜੋ ਅੰਦਰਲੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖੇ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਹ ਮੁਕਤੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਸਤਕ ਦੀ ਚਿੱਤਰਿਤ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋਇਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਅਮਰ ਹੋਇਆ,
ਜੋ ਬਾਹਰ ਹੀ ਬਾਹਰ ਭਟਕਿਆ,
ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਖੋਇਆ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਜਗਾਓ,
ਸਹਜ ਧਾਰ ਨਾਲ ਰੰਗ ਮਿਲਾਓ,
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੌਖਾ,
ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਗ ਰੋਜ਼ ਨਵੇਂ ਚਿਹਰੇ ਪਾਵੇ,
ਅੰਦਰੋਂ ਪਰ ਖਾਲੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਬੈਠੇ,
ਉਹ ਹਰ ਮੋੜ ਤੇ ਡੋਲਦਾ ਜਾਵੇ।
ਨਾ ਰੌਲੇ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਮਿਲੇਗਾ,
ਨਾ ਉੱਚੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਖਿੜੇਗਾ,
ਜਦ ਤੱਕ ਅੰਦਰ ਠਹਿਰ ਨਾ ਆਵੇ,
ਮਨ ਅੰਦਰਲਾ ਡਰ ਨਾ ਮੁੱਕੇਗਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਬ ਦੀ ਬੋਲੀ,
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੋਤ ਅਨੋਖੀ।
ਲੋਕੀਂ ਮਸਤਕ ਦੇ ਮਹਿਲ ਬਣਾਉਣ,
ਡਰ ਦੇ ਦਰਿਆ ਅੰਦਰ ਵਹਾਉਣ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ,
ਕਦੇ ਨਾ ਸੱਚ ਦੇ ਬੀਜ ਬਿਠਾਉਣ।
ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਸਹਜਤਾ ਖਿੜ ਪੈਂਦੀ,
ਉੱਥੇ ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਹੱਸ ਪੈਂਦੀ,
ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਮੇਲ ਹੋਵੇ,
ਉੱਥੇ ਹਰ ਜੰਜੀਰ ਹੀ ਟੁੱਟ ਪੈਂਦੀ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਥੱਲੇ,
ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨੂਰ ਦੇ ਛੱਲੇ,
ਮਸਤਕ ਹੀ ਕੰਧਾਂ ਖੜੀਆਂ ਕਰਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਸਾਰੇ ਦਰ ਖੋਲ੍ਹੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਮਾਰੀ,
ਉਸ ਨੇ ਕਾਲ ਦੀ ਨੀਂਦ ਉਤਾਰੀ।
ਨਾ ਮੌਤ ਉਸਨੂੰ ਡਰਾ ਸਕੇਗੀ,
ਨਾ ਭੁੱਖ ਉਸਨੂੰ ਝੁਕਾ ਸਕੇਗੀ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਵੇ,
ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਹਿਲਾ ਨਾ ਸਕੇਗੀ।
ਮਸਤਕ ਤਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਡੋਲੇ,
ਹਿਰਦਾ ਅੰਦਰ ਸਾਗਰ ਬੋਲੇ,
ਮਸਤਕ ਰੋਜ਼ ਨਵੇਂ ਰੰਗ ਲਿਆਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸਦਾ ਇਕੋ ਰਾਗ ਉਚਾਰੇ।
ਜੋ ਬੱਚੇ ਵਰਗੀ ਹਾਸੀ ਲੱਭੇ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਾਸੀ ਲੱਭੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਜੀਵਨ,
ਬਾਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੱਭੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਰਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਡੇਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਝੂਠੇ ਘੇਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਆਪਣਾ ਆਪ ਪਛਾਣਿਆ,
ਉਸ ਦਿਨ ਹਰ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਮੁੱਕੇ।
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੱਸੇ,
ਹਰ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਅਦੇਸ਼ ਵੱਸੇ,
“ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈ ਮਨਿਆ,
ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਸੇ।”
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਜਾਗ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਸੁੱਤਾ ਵਿਹਾਗ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰਲੀ ਧੁਨ ਲਵੇ,
ਜੋ ਮਸਤਕ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਖੋਇਆ,
ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਖੋ ਲਵੇ।
ਸਹਜ ਬਣੋ ਤੇ ਨਿਰਭਉ ਬਣੋ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਬਣੋ,
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਜੋਤ ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ,
ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕ ਰੂਪ ਬਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਰਗੀ ਸਹਜੀ,
ਅੰਦਰ ਦੀ ਚੁੱਪ ਵਰਗੀ ਗਹਜੀ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਏ,
ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਸਾਹ ਬਣੇ ਰਹਜੀ।
ਭੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭੁੱਲੇ ਫਿਰਦੇ,
ਦੂਜੇ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਫਿਰਦੇ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ,
ਕਦੇ ਵੀ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਨਾ ਘਰਦੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ,
ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਅੰਦਰਲੀ ਜਾਪ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਧਾਮ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਸਚ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ,
ਉੱਥੇ ਹਰ ਭਟਕਣ ਛੋੜ ਰਹਿੰਦੀ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ,
ਉਹੀ ਹਰ ਰੰਗ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ,
ਮਸਤਕ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਛੱਡ ਕੇ,
ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਅੰਬਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਸਰਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਾਨ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਮਾਣ।
ਜੋ ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਲੰਘਾਏ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਖੁਦ ਨੂੰ ਹੀ ਠੱਗਾਏ,
ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ,
ਸੱਚੇ ਨੇਤਰ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ,
ਉਹੀ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਰਹੇ,
ਉਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਾਣੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਭੇੜ, ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਰ,
ਨਾ ਕੋਈ ਹਕਮ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਆਪਣਾ ਸੱਚ ਬੋਲੇ,
ਉੱਥੇ ਮੁੱਕ ਜਾਏ ਅਹੰਕਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚਲੀ ਧਾਰ ਇੱਕੋ,
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿਚਲਾ ਪਿਆਰ ਇੱਕੋ।
ਮਸਤਕ ਕਹੇ “ਮੈਂ ਵੱਖਰਾ ਹਾਂ”,
ਹਿਰਦਾ ਕਹੇ “ਮੈਂ ਸਭ ਦਾ ਹਾਂ”,
ਮਸਤਕ ਬਣਾਏ ਕੰਧਾਂ ਭਾਰੀ,
ਹਿਰਦਾ ਖੋਲ੍ਹੇ ਦਰ ਸਭ ਦਾ ਹਾਂ।
ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਸਿੱਧੇ ਪਣ ਨੂੰ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਤਨ ਮੰਨੇ,
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਹੀ,
ਸਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਾਹ ਬਣੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਹੀ ਪਰਮ ਪਾਠ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਾਇਆ ਦਾ ਘਾਟ।
ਨਾ ਵੱਡੇ ਬੋਲ, ਨਾ ਭਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ,
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਕਾਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਕ ਸਹਜ ਸੰਕੇਤ ਹੈ,
ਜੀਵਨ ਦੀ ਅੰਤਰਲੀ ਆਸ਼ਾ।
ਜੋ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੇ,
ਉਹੀ ਮੌਤ ਦੇ ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕ ਜਾਏ,
ਜੋ ਬਾਹਰ ਹੀ ਬਾਹਰ ਭਟਕਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਡੋਲਦਾ ਜਾਏ।
ਸਿਰਫ਼ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਜੀਵਨ,
ਸਿਰਫ਼ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਜਾਗਰਣ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਹੈ ਗੁੰਝਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਹੈ ਮਸਤਕ ਦਾ ਭ੍ਰਮ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਜੋ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪ ਮਿਲ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਮੰਜਿਲ ਪਾਵੇ।
ਸਹਜ ਬਣ ਕੇ ਜੋ ਜਿਉਂਦਾ ਏ,
ਉਹੀ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਏ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਵੈਰ ਧਾਰ ਵਿੱਚ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਨਵਾਂ ਜਿਉਂਦਾ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬੀੜੀ ਜੰਜ਼ੀਰ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੀਤ ਦੀ ਠੰਡੀ ਤੀਰ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਵੇਖ ਲਏ,
ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਵੀਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਰਲਤਾ ਅੰਦਰ ਸਦੀਵੀ ਰਾਜ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ ਖੁਲਦਾ ਸਾਜ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਭੇਦ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ,
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਨਾ ਝਾਖੇ,
ਉਹ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੀ ਝੂਠ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ।
ਅੱਜ ਵੀ ਇਹੀ, ਕੱਲ੍ਹ ਵੀ ਇਹੀ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਵੀ ਇਹੀ,
ਜੋ ਸਹਜ ਧੁਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਏ,
ਉਸ ਲਈ ਫਿਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਇਕ ਲਈ ਇਹ ਰਾਹ ਸੌਖਾ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਦਾ?
ਨਾ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਜੰਗਾਂ ਨਾਲ,
ਨਾ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝਾਂਗਾਂ ਨਾਲ,
ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਲੀ ਸੱਚਾਈ,
ਖੋਲ੍ਹੇ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਹਾਕ ਦੇਵੇ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੌਂਕ ਦੇਵੇ,
ਜੋ ਮਸਤਕ ਦੇ ਧੋਖੇ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ,
ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਖੋਹ ਦੇਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਅੰਦਰ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅੰਦਰ।
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਮੋਤੀ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਾਇਆ ਦੀ ਝਲਕੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ,
ਸਾਹ ਤਾਂ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ ਸਦਾ ਹੀ,
ਪਰ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਕੇ ਜੀਣਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।
ਮਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਨੀਂਦ ਅਧੂਰੀ,
ਭੀੜਾਂ ਵਾਲੀ ਰੀਤ ਅਧੂਰੀ,
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਿਆ,
ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਪ੍ਰੀਤ ਅਧੂਰੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੱਚ ਵਗੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰਾਹ ਜਗੇ।
ਨਾ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਚਾਹੀਦਾ,
ਨਾ ਮੱਥਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਚਾਹੀਦਾ,
ਜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਏ,
ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਮਲ ਹੋਰ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸਹਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੋਤ,
ਹਿਰਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਓਟ,
ਜੋ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬਣਾ ਸਿੱਖ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਲੰਘ ਗਿਆ ਮਾਇਆ ਖੋਤ।
ਮਸਤਕ ਨੇ ਹੀ ਭੇਦ ਬਣਾਏ,
ਉੱਚ ਨੀਚ ਦੇ ਖੇਡ ਬਣਾਏ,
ਹਿਰਦਾ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋ ਬੋਲੇ—
ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਾਹ ਸਮਾਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਚੂਰ ਗਿਆ।
ਲੋਕੀਂ ਰੱਬ ਬਣਾਉਂਦੇ ਫਿਰਦੇ,
ਨਾਮਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੇ ਫਿਰਦੇ,
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰੱਬ ਨੂੰ ਛੂਹੇ।
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾ ਜੰਗ ਦੀ ਲੋੜ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰੰਗ ਦੀ ਲੋੜ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉੱਥੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਦੀ ਲੋੜ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਧਾਰ ਵਗਦੀ,
ਚੁੱਪ ਦੀ ਇਕ ਝੰਕਾਰ ਵਗਦੀ,
ਪਰ ਮਸਤਕ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ,
ਉਹੀ ਧਾਰ ਬੇਕਾਰ ਲੱਗਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਸਹਜਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ,
ਉਹ ਕਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ।
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਮਿਲੇਗਾ,
ਨਾ ਡਰ ਨਾਲ ਰਾਹ ਖੁਲੇਗਾ,
ਜਦ ਤੱਕ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਨਾ ਮਾਰੀ,
ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮਨ ਹੀ ਜਲੇਗਾ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣਿਆ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜੀ ਬਣਿਆ,
ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਬਾਹਰ ਭਟਕਿਆ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਕਾਜੀ ਬਣਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਧਰਮ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਸਤਕ ਦਾ ਕਰਮ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਜਾਗੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਮਾਇਆ ਦੇ ਰੰਗ ਭਾਗੇ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਉਸ ਦਿਨ ਹਰ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟੇ ਸਾਰੇ।
ਸਰਲ ਬਣੋ, ਨਿਰਮਲ ਬਣੋ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆ ਬਣੋ,
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਧਾਰ ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ,
ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਰੌਸ਼ਨ ਜਗ ਬਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਵੱਸਦਾ,
ਚੁੱਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਗ ਵੱਸਦਾ,
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਕੇ ਵੇਖਿਆ,
ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਭਾਗ ਵੱਸਦਾ।
ਭੀੜਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਬੜੇ ਨੇ,
ਪਰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਪੈਰ ਘੱਟ ਨੇ,
ਹਰ ਕੋਈ ਜਗ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਫਿਰੇ,
ਪਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖਣ ਘੱਟ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਦਰ ਖੋਲ੍ਹ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਤੋਲ।
ਨਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ, ਨਾ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ,
ਨਾ ਝੂਠੀ ਉੱਚੀ ਪਾਂਦੀ ਨਾਲ,
ਸੱਚ ਮਿਲਦਾ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਮੰਦਰ ਨਾਲ, ਨਾ ਮਾਥੇ ਨਾਲ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਬੈਠੇ,
ਓਹ ਬਾਹਰ ਰਾਜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਨੇ,
ਡਰ ਦੇ ਸਾਏ ਵੇਚ ਵੇਚ ਕੇ,
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਨੇ।
ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਜਾਗ ਪਵੇ,
ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਜੰਜੀਰ ਨਾ ਰਹੇ,
ਜਿੱਥੇ ਸਹਜਤਾ ਸਾਹ ਬਣੇ,
ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਅਧੀਨ ਨਾ ਰਹੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਅਸਲੀ ਜੰਗ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਮਾਇਆ ਰੰਗ।
ਮਸਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਡਰ ਹੀ ਬੋਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਸੋਵੇ,
ਮਸਤਕ ਲੜਦਾ ਰੋਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ,
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਹੋਵੇ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਮਸਤੀ ਜਾਗੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਭਾਰ ਹੀ ਭੱਜਣ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ,
ਉਸ ਦਿਨ ਕਾਲ ਦੇ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟਣ।
ਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਅੱਡਾ,
ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਏ,
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਇੱਕੋ ਰੱਬਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪਰਕਾਸ਼,
ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੱਚਾ ਆਕਾਸ਼।
ਜੋ ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਹਾਸੀ ਰੱਖੇ,
ਸਹਜ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਰਾਸੀ ਰੱਖੇ,
ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਦਾ,
ਬਾਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਾਸੀ ਰੱਖੇ।
ਨਾ ਉੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਹੋਣਾ,
ਨਾ ਜਪ ਤਪ ਨਾਲ ਰੱਬ ਨੂੰ ਸੋਣਾ,
ਜਦ ਤੱਕ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਨਾ ਮਾਰੀ,
ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਰੋਣਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਜਗ ਦਾ ਭੇਦ ਲਿਆ।
ਨਾ ਮੌਤ ਉਸਨੂੰ ਡਰਾ ਸਕਦੀ,
ਨਾ ਵੇਲਾ ਉਸਨੂੰ ਖਾ ਸਕਦਾ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਅਮਰ ਬਣਦਾ।
ਸਰਲ ਬਣੋ ਤੇ ਸਹਜ ਬਣੋ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧੁਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣੋ,
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਧਾਰ ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ,
ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕਮੇਕ ਬਣੋ।ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਅਨੰਤ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ।
ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ,
ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਅਣਪੜ੍ਹ ਛੱਡਦਾ ਰਿਹਾ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧੜਕਣ ਸੁਣ ਲਈ,
ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜੋਤ ਵੇਖ ਲਈ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ —
ਸੱਚ ਕੋਈ ਦੂਰਲਾ ਮੰਦਰ ਨਹੀਂ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਚੁੱਪ ਹੀ ਅਸਲ ਦਰਬਾਰ ਬਣੀ।
ਡਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਧੱਕਦਾ ਏ,
ਸੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਏ।
ਮਸਤਕ ਦਾ ਗਿਆਨ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਏ,
ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਭੁਲਾ ਬੈਠਾ,
ਉਹ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਬੈਠਾ।
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਏ,
ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲ ਸਾਜ਼ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਸੁਰ,
ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਰ।
ਜਿੱਥੇ ਅੰਦਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਖਿੜ ਜਾਵੇ,
ਉਥੇ ਬਾਹਰ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਮਿਟ ਜਾਵੇ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਉਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਹਿੰਦਾ ਏ,
ਮਸਤਕ ਦੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਹੀ ਜ਼ਹਿਰ ਬਣਦਾ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਏ,
ਉਹੀ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਸਿੱਖੋ।
ਮਨ ਦੀ ਦੌੜ ਕਦੇ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੀ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਚੁੱਪ ਹਰ ਪਲ ਪੂਰਨਤਾ ਰੱਖਦੀ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਹਰ ਡਰ ਆਪੇ ਹੀ ਹਾਰ ਜਾਵੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਏ,
ਉਹ ਹਨੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਹ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਏ।
ਮਨ ਦੀ ਦੌੜ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਚੁੱਪ ਸਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਰਹਿੰਦੀ।
ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ —
ਸੱਚ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਬਿਨਾ ਬੋਲੇ ਵੀ ਫੈਲਦੀ ਏ,
ਝੂਠ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉੱਚੀ ਰਹਿੰਦੀ ਏ।
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਡੁੱਬਦਾ ਏ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲ ਰਸ ਚੱਖਦਾ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ,
ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਰ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ।
ਮਸਤਕ ਦੀ ਚਤੁਰਾਈ ਜਾਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਏ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਏ।
ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰ ਇਕ ਅਨੰਤ ਸਮੁੰਦਰ ਏ,
ਪਰ ਡਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬੂੰਦ ਸਮਝ ਕੇ ਰੁਕਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼,
ਨਿਰਭਉ ਹਿਰਦਾ, ਅਮਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਧਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਉਪਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਹਿਰਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ,
ਮਸਤਕ ਹੀ ਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਦਾ।
ਜਿੱਥੇ ਨਿਰਮਲਤਾ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਵਹਿੰਦਾ ਏ,
ਉਥੇ ਹੀ ਅਸਲ ਆਨੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਏ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਨ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਤਮਾਸ਼ਾ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖਿੜਦਾ ਜਾਵੇ।
ਡਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਮਨ ਹੀ ਖੜ੍ਹਦਾ ਏ,
ਹਿਰਦਾ ਤਾਂ ਹਰ ਪਲ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਆਕਾਸ਼ ਬਣਦਾ ਏ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ,
ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਰਿਹਾ।
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਧਾਰਾ ਚੁੱਪ ਚਲਦੀ ਏ,
ਮਸਤਕ ਦੀ ਅੱਗ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦੀ ਏ।
ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਉਹ ਤਾਂ ਜੀਵਦੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖਿੜਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ —
ਜੋ ਖੁਦ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਏ,
ਉਹ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਡਰਦਾ ਏ।
ਸਰਲਤਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ,
ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਅਣਜਾਣੇ।
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਨਿਰਭਉ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਥੇ ਹੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਰ ਆਵੇ।
ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਦੀਵੀ ਰਹੀ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਧੁਨ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਏ,
ਉਹ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਬਾਣੀ,
ਨਾ ਕੋਈ ਵੈਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇਕੋ ਜੋਤ ਜਗਦੀ ਏ,
ਮਸਤਕ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਹੀ ਦੂਰੀ ਬਣਦੀ ਏ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਅਨੰਤ ਦਾ ਦਰ ਖੋਲ੍ਹ ਲਿਆ
ਭੀੜਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ,
ਪਰ ਸੱਚੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ।
ਡਰ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਦੇ ਰਾਹ ਹਨੇਰੇ ਨੇ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹ ਹੀ ਸਵੇਰੇ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਅਸਲ ਧਿਆਨ ਏ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਨ ਦਾ ਵਿਖਰਿਆ ਗਿਆਨ ਏ।
ਮੌਤ ਤੋਂ ਜੋ ਡਰਦਾ ਏ,
ਉਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਏ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹਰ ਡਰ ਮਿਟ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਸੁਣ ਲਈ,
ਉਸ ਨੇ ਅਨੰਤ ਦੀ ਧੁਨ ਪਛਾਣ ਲਈ।
ਮਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਸਦਾ ਹੀ ਟਿਕਦੀ।
ਭੀੜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੀਆਂ ਨੇ,
ਸੱਚੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੋੜਦੀਆਂ ਨੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਅੰਜਾਣ ਰਹਿੰਦਾ ਏ,
ਓਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ —
ਸੱਚ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ,
ਝੂਠ ਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਹਾਰਿਆਂ ਤੇ ਟਿਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ।
ਮਸਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਿਸਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਏ,
ਹਿਰਦਾ ਹਰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਏ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇਕ ਰਾਗ ਬਣ ਜਾਵੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਨੀਵਾਂ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਜੀਵ ਇਕੋ ਜੀਵਾਂ।
ਡਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਏ,
ਸੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਧੁਨ, ਅਮਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਏ,
ਉਹ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਬਾਹਰਲੇ ਮੰਦਰ ਪੱਥਰ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਨੇ,
ਪਰ ਅਸਲ ਦਰਬਾਰ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਨੇ।
ਮਨ ਦੀ ਚਾਲਾਕੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਏ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਹਰ ਪਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਰਦੀ ਏ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਵੇਖ ਲਈ,
ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਰੂਪ ਬਦਲਦੀ ਲੱਗੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਅਸਲ ਇਨਕਲਾਬ ਏ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਨ ਦੇ ਬਣਾਏ ਖ਼ਵਾਬ ਨੇ।
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਏ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲ ਰਸ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬਿਆ, ਓਹੀ ਸੱਚਾ ਜੀਵਨ ਪਾਵੇ,
ਜੋ ਭੀੜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਭਟਕੇ, ਓਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨ ਲੱਭ ਪਾਵੇ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਏਹੀ — ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੱਚ ਪਛਾਣਨਾ।
ਜੇ ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਧੂਰੀ ਏ,
ਮਸਤਕ ਦੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਮਜਬੂਰੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ —
ਸਰਲਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲ ਇਬਾਦਤ ਹੈ।
ਜੋ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਦਾ ਏ, ਓਹ ਹਰ ਪਲ ਮਰਦਾ ਏ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਦਾ ਏ, ਓਹੀ ਅਮਰ ਵਰਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਏ।
ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇ ਤਰਕ ਮਰ ਜਾਵੇ,
ਫਿਰ ਸੱਚ ਦੀ ਜੋਤ ਕਿਵੇਂ ਅੰਦਰ ਜਗ ਪਾਵੇ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਮਹਲ ਉੱਚੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਨੇ,
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਨੇ।
ਮਸਤਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਬਣਿਆ ਏ,
ਪਰ ਹਿਰਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਲਈ ਬਣਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਕਾਲਾਤੀਤ ਬਾਣੀ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਧਾਰਾ, ਸੱਚ ਦੀ ਅਮਰ ਕਹਾਣੀ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਏ,
ਓਹੀ ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਏ।
ਨਾ ਦੌਲਤ, ਨਾ ਸ਼ੋਹਰਤ, ਨਾ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਸਾਥ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਨੇ,
ਸਿਰਫ਼ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਗੁਣ ਹੀ ਅੰਦਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਨੇ।
ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਸਤਕ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਏ,
ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਸੱਚ ਹੀ ਅਸਲ ਅਨੁਭੂਤਿ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ —
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਏ,
ਓਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਯੋਧਾ ਬਣਦਾ ਏ।
ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੀ ਅਸਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਏ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਦੀ ਭ੍ਰਾਂਤੀ ਏ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਉਹੀ ਨਿਰੰਤਰ ਜੋਤ ਜਗਦੀ ਏ,
ਸਿਰਫ਼ ਮਸਤਕ ਦੀ ਅੱਗ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਭਟਕਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ,
ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦੀ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
भीतर बैठा सत्य अनश्वर,
बाहर जग अस्थाई मेला।
जो मेले में खोया रहता,
उसने जीवन व्यर्थ ही खेला।
मस्तक गढ़ता ऊँच-नीच सब,
हृदय न कोई भेद करे।
हृदय दृष्टि से जो भी देखे,
हर जीव में निज रूप धरे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
खुद को जानो, खुद को पढ़ो,
यही धर्म का सार।
बाकी सब तो धूल समय की,
बाकी सब व्यापार।
जो भय देकर राह दिखाए,
वो भीतर से अंधा है।
जो प्रेम बिना ही ज्ञान बाँटे,
वो केवल भ्रम का धंधा है।
भीतर का दीपक बुझ जाए,
तो बाहर लाख उजाले क्या।
हृदय अगर निर्मल न जागे,
तो शब्दों के शिवाले क्या।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
सत्य न सत्ता से मिलता,
सत्य न भीड़ से प्रकटे।
सत्य तो मौन हृदय में बैठा,
निर्मल चेतन से ही फूटे।
जिसने अपने भय को देखा,
उसने आधा पथ पार किया।
जिसने खुद का भ्रम मिटा डाला,
उसने पूरा संसार जिया।
मस्तक केवल गणना जाने,
हृदय स्वयं विस्तार बने।
मस्तक सीमित देह तक ठहरे,
हृदय अनंत आकार बने।
जो खुद से ही युद्ध करे,
वही महायोद्धा कहलाए।
जो अपनी गहराई में उतरे,
वही अमृत को छू पाए।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
भीड़ सदा आसान लगेगी,
सत्य अकेला चलना है।
मस्तक भारी पत्थर जैसा,
हृदय नदी-सा बहना है।
जन्म-मृत्यु के चक्र सभी बस
देहों का परिवर्तन हैं।
हृदय-चेतना शाश्वत धारा,
बाकी सब आवरण हैं।
शिशु अवस्था का वह आनंद
अब भी भीतर जीवित है।
मस्तक के कोलाहल नीचे
मौन अमृत संचित है।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
सरल बनो जैसे नभ निर्मल,
सहज बनो जैसे बहता नीर।
जिस दिन खुद में डूब गए तुम,
मिट जाएगा जग का पीर।
ना मंदिर में, ना शब्दों में,
ना जटिल उपदेशों में।
सत्य छिपा है शांत हृदय के
निर्मल सहज प्रदेशों में।
जो खुद को पहचान गया है,
उसको फिर क्या हार मिले।
जो खुद में ही पूर्ण हुआ हो,
उसको फिर क्या भार मिले।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
खुद का साक्षात्कार ही अमृत,
खुद का साक्षात्कार ही ज्ञान।
जो खुद में ही जाग्रत हो जाए,
वही सत्य, वही महान।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
सत्य न जंगल, सत्य न पर्वत,
सत्य न भीड़ किनारों में।
सत्य छिपा है मौन हृदय के
निर्मल अंतर-द्वारों में।
मस्तक भागे दिशा-दिशा में,
नाम, यश, सम्मान लिए।
हृदय बैठा शांत धरा-सा,
संपूर्णता का ज्ञान लिए।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
जो खुद को ही पढ़ लेता है,
उसको सब वेद सुहाते हैं।
जो खुद से ही दूर खड़ा हो,
उसको शब्द डराते हैं।
जग के सारे सिंहासन भी
क्षण भर के मेहमान बने।
हृदय का निर्मल एक कण ही
शाश्वत का प्रमाण बने।
जो भीतर से रिक्त पड़ा हो,
वो बाहर शोर मचाएगा।
जिसने अमृत चखा हृदय का,
वो मौन स्वयं हो जाएगा।
मंदिर, मस्जिद, तीर्थ, तपस्या,
यदि हृदय न निर्मल कर पाएँ।
तो वे केवल पथ के पत्थर,
जो मानव को और भटकाएँ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
ना चोला, ना जटा जरूरी,
ना ऊँचे उपदेश महान।
सरल सहज निर्मल हो जाना,
बस इतना ही सत्य विधान।
जिसने अपने भीतर देखा,
उसने जग का मूल पढ़ा।
जिसने केवल बाहर देखा,
उसका जीवन व्यर्थ पड़ा।
भय से जो अनुशासन जन्मे,
वो भीतर विष बोता है।
प्रेम से जो चेतन जागे,
वो अमृत बन होता है।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
मस्तक केवल साधन भर है,
जीवन-रक्षा हेतु मिला।
हृदय मगर वह सूर्य अनश्वर,
जिससे चेतन फूल खिला।
शिशु जब हँसता बिना कारण,
वो ही शुद्ध समाधि है।
फिर मस्तक संसार रचाता,
और वही उपाधि है।
जो खुद को पहचान गया है,
वो भीड़ में भी मुक्त खड़ा।
जो खुद से अनजान रहा हो,
वो राजसिंहासन पर भी पड़ा।
सत्य किसी के बंधन में नहीं,
सत्य किसी की जागीर नहीं।
सत्य तो श्वासों की धारा है,
जिसमें कोई तदबीर नहीं।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
ना कोई छोटा, ना कोई बड़ा,
हृदय सभी का एक समान।
जो यह रहस्य समझ गया है,
वही हुआ निर्वाण।
साँस-साँस में वही निरंतर,
शांत अमृत बहता है।
जो हृदय-दृष्टि से देखे,
वो हर क्षण शिरोमणि रहता है।
खुद का साक्षात्कार ही पूजा,
खुद का साक्षात्कार ही धाम।
जो खुद में ही दीप जला ले,
वही सत्य, वही परमानंद, वही निष्काम।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
जग ने बाहर शोर मचाया,
भीतर का स्वर मौन रहा।
भीड़ भटकती राहों-राहों,
हृदय सदा ही गौण रहा।
मस्तक के बाजार लगे हैं,
शब्दों का व्यापार बड़ा।
सत्य मगर न बिकने वाला,
वो तो भीतर बैठा खड़ा।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
खुद को समझो, खुद में डूबो,
यही प्रथम और अंतिम मंत्र।
बाकी सारे जाल जगत के,
मात्र भ्रमों का तंत्र।
जो खुद से ही भाग रहा है,
वो किसको पहचान सके।
जिसकी दृष्टि धुँधली भीतर,
वो जग को क्या जान सके।
भीतर बैठा साक्षी निर्मल,
ना पापी ना पुण्यवान।
वो न जन्मे, वो न मरता,
वो ही शाश्वत सत्य महान।
मंदिर ऊँचे, ग्रंथ अनगिन,
ज्ञानों का विस्तार हुआ।
पर जिसने खुद को पढ़ डाला,
उसका ही उद्धार हुआ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
हृदय स्वयं गीता का सार,
हृदय स्वयं उपनिषद् पुकार।
जो हृदय में उतर गया है,
उसको मिला अपार विस्तार।
मस्तक जटिल गणित रचाता,
हृदय सहज मुस्कान रचे।
मस्तक भय का किला बनाता,
हृदय अमृत का गान रचे।
जो भीतर की प्यास बुझाए,
वही असली साधक है।
जो खुद को ही भूल गया हो,
वो केवल पथभ्रष्टक है।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
भीतर बैठा शिशु अभी भी,
निर्मल हँसी बहाता है।
मस्तक के भारी पत्थर तले,
धीरे-धीरे दब जाता है।
जिस दिन फिर से सरल बनोगे,
वो शिशु फिर मुस्काएगा।
हृदय की शांत नदी में फिर
अमृत बहता जाएगा।
ना ऊँचा कोई, ना नीचा कोई,
सबमें एक ही ज्योति जगे।
भेद सभी मस्तक के उत्पन्न,
हृदय सदा समभाव रखे।
जो भय देकर राज चलाते,
वो भीतर से रिक्त खड़े।
जो प्रेम बिना ही धर्म चलाएँ,
वो सूखे वृक्षों जैसे पड़े।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
सत्य न शब्दों में कैद कभी,
सत्य न सत्ता का दास।
सत्य तो केवल अनुभव है,
हृदय की निर्मल श्वास।
जो खुद का साक्षात्कार करे,
उसका जग से वैर नहीं।
वो हर प्राणी में खुद को देखे,
उसमें कोई गैर नहीं।
साँसों का यह महासमर भी
भीतर ही भीतर चलता है।
जो खुद पर विजय पा जाता,
वही शिरोमणि कहलाता है।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
खुद में डूबो, खुद को जानो,
यही अमृत का द्वार।
बाकी सब क्षणभंगुर छाया,
बाकी सब संसार।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
चलते-चलते जग थक जाता,
मंज़िल फिर भी दूर रहे।
जो भीतर एक कदम बढ़ाए,
उसके चरण भरपूर रहें।
मस्तक माँगे नाम जगत में,
हृदय माँगे मौन निवास।
मस्तक भूखा सत्ता दौलत,
हृदय स्वयं संपूर्ण प्रकाश।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
खुद को पढ़ना वेद महान,
बाकी सारे शब्द अधूरे,
बाकी सब अनुमान।
भीतर जो निष्पक्ष खड़ा है,
वही सत्य का द्वार बने।
जो अपने भ्रम तोड़ चुका हो,
वही अमृत का सार बने।
लोगों ने आकार पूजे,
पर स्वरूप को जान न पाए।
मंदिर ऊँचे बहुत बना लिए,
पर खुद में उतर न पाए।
जो डर से संबंध निभाए,
वो प्रेम नहीं व्यापार है।
जो भय से सिर झुकवा लेता,
वो कैसा अवतार है।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
हृदय न झूठा तर्क रचे,
हृदय न कोई छल करता।
हृदय तो निर्मल जलधारा,
जो सबको समरस करता।
जो खुद से महासंग्राम करे,
वही महायोद्धा कहलाए।
जो भीतर के अंधकार से लड़े,
वही सच्चा दीप जलाए।
भीड़ हमेशा शोर करेगी,
सत्य सदा निस्तब्ध रहे।
झूठ चमकता कुछ क्षण भर,
सत्य स्वयं अखंड रहे।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
ना कोई गुरु, ना कोई दास,
ना ऊँच-नीच का बंधन है।
जो खुद में जागा एक बार,
वही शाश्वत स्पंदन है।
मस्तक तो बस साधन भर है,
जीवन रक्षा हेतु मिला।
हृदय मगर वह मूल ज्योति,
जिससे सारा सत्य खिला।
जो भीतर से संतुष्ट हुआ,
उसको क्या संसार डिगाए।
जिसने खुद को जान लिया हो,
उसको कौन भय दिखलाए।
शिशु की हँसी में जो धारा,
वही अनंत का गीत रही।
फिर मस्तक ने दीवारें गढ़ीं,
और चेतन भयभीत रही।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
सरल बनो जैसे निर्मल जल,
सहज बनो जैसे खुला गगन।
जिस दिन खुद को देख लिया,
उसी दिन मिट जाएगा भ्रम।
ना मृत्यु का भय शेष रहेगा,
ना जीवन का भार बचे।
साँस-साँस में अमृत बहेगा,
जब हृदय में सत्य बचे।
जो खुद को पहचान चुका है,
वो ही सच्चा मुक्त हुआ।
बाकी तो बस भीड़ भटकती,
मस्तक में ही सुप्त हुआ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
खुद का साक्षात्कार ही पूजा,
खुद का साक्षात्कार ही ज्ञान।
जो खुद में ही दीपक बन जाए,
वही सत्य, वही भगवान।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
मन के मेले, भीड़ अनेरी,
भीतर सूनी आत्मा डेरी।
जग हँसता है मुख के ऊपर,
भीतर जलती साँस घनेरी।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
खुद को पढ़ना प्रथम पुकार,
बाकी सब व्यापार जगत का,
मोह-माया का जाल अपार।
जो खुद से ही दूर भटकता,
वो क्या जग का मर्म समझे।
जिसने भीतर दीप जलाया,
वो ही सत्य स्वरूप को बुझे।
मंदिर मस्जिद दौड़ रहा है,
मस्तक का व्यापार लिए।
हृदय पड़ा है मौन किनारे,
अमृत का भंडार लिए।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
सरल सहज निर्मल बन जाओ,
अपने ही अंतर के सागर
में गोता लगाना सीखो।
जिनके शब्दों से साम्राज्य खड़े,
वो संत नहीं व्यापारी हैं।
डर भय खौफ की दीक्षा देकर,
बंधन के अधिकारी हैं।
जो विवेक को बाँध रहा है,
वो कैसा अध्यात्म हुआ।
जो प्रश्नों से डरने लग जाए,
वो कैसा परमात्म हुआ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
हृदय अमृत का एक कुंड है,
मस्तक केवल धूल भरा पथ,
जिसमें भ्रम का अखंड है।
जिसने खुद का साक्षात्कार किया,
उसको जग तुच्छ दिखाई दे।
जीवन-मृत्यु के सारे बंधन,
टूटे जैसे कच्चे धागे।
जो सरल नहीं, निर्मल नहीं,
वो भीतर से रोगी है।
चालाकी के वस्त्र पहनकर
घूम रहा संजोगी है।
खुद को जाने बिना मनुष्य,
कैसा मानव कहलाएगा।
साँसों के इस महासमर में
बिन जागे ही मर जाएगा।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
ना बाहर कोई सत्य मिलेगा,
ना शब्दों में परम ठिकाना।
जो भीतर की धारा समझे,
उसने पाया अमृत-खजाना।
शिशु हँसता था बिना वजह ही,
वो संपूर्ण संतोष था।
फिर मस्तक ने जाल बिछाया,
और जीवन संताप हुआ।
हर प्राणी में वही धड़कन,
वही मौन संगीत छिपा।
हृदय दृष्टि से देखो जग को,
हर कण में है सत्य दिखा।
शिरोमणि रामपॉल सैनी उवाच—
जो खुद में ही स्थिर हो जाए,
वो कालातीत पुकार बने।
जो भीतर के सत्य में डूबे,
वो ही शाश्वत सार बने।
न कोई ऊँचा, न कोई नीचे,
हृदय सभी का एक समान।
मस्तक भेद रचाता फिरता,
हृदय करे सबका सम्मान।
खुद का साक्षात्कार ही गंगा,
खुद का साक्षात्कार ही धाम।
जो खुद को पहचान गया है,
वही मुक्त, वही निष्काम।
शिरोमणि रामपॉल सैनी कहें—
सबसे कठिन यही साधन है,
पर सबसे सरल भी यही।
निर्मल होकर भीतर उतरना,
और कहीं मंज़िल नहीं।ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸੱਚ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅੰਦਰੋਂ ਉੱਠੇ,
ਤਾਂ ਭੀੜਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਰਹੇ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸਮਝੇ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਰਾਹ ਸਹੀ ਪਏ।
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਸਾਏ, ਨਾ ਲੋਭ ਦੇ ਦਾਅਵੇ,
ਨਾ ਝੂਠੀ ਸ਼ਾਨ ਦਾ ਭਾਰ,
ਸਾਦਗੀ ਵਾਲੀ ਰੂਹ ਹੀ ਜਾਣੇ,
ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਚਕਾਰ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਹੋਵੇ,
ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਠੱਗ ਨਾ ਸਕੇ,
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਰਮਲ ਬਣ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੇਖੇ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਨੂੰ ਫਿਰ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਵਸਾ ਲੈ,
ਜੋ ਸਿੱਧਾ, ਸੌਖਾ, ਸੁੱਚਾ ਰਸਤਾ,
ਉਸੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਲੈ।
ਮਸਤਕ ਭਟਕੇ, ਗੱਲਾਂ ਰਚੇ,
ਹਿਰਦਾ ਫਿਰ ਵੀ ਚੁੱਪ ਰਹੇ,
ਜੋ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਜਾਏ,
ਉਸ ਦਾ ਸੱਚ ਆਪ ਕਹੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਚੁੱਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ,
ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਦੀ ਲੱਭੀਂ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਂ,
ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ,
ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਚੱਖੀਂ।
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਊਂਦਾ,
ਜੋ ਚਤੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ,
ਉਹ ਰਾਹ ਤਾਂ ਤੱਕਦਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ,
ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਦ ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ।
ਇਹ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਏ,
ਪਰ ਮਨ ਨੂੰ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ,
ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਿੱਧਾ ਏ,
ਅਤੇ ਭਰਮ ਘੁੰਮ ਕੇ ਵਗਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸੌਖਾਪਣ ਹੀ ਸੱਚੀ ਤਾਕਤ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਰਾਜ਼ ਏ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੋਤ,
ਇੱਕੋ ਸਾਹ, ਇੱਕੋ ਆਸ,
ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ,
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਇਕੋ ਖ਼ਾਸ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇ,
ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨੀਚ ਨਾ ਸਮਝੇ,
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਾ ਕੰਪੇ।
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅੰਕੁਰ,
ਹਰ ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉੱਗਦਾ,
ਜੋ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖੇ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਫੁੱਲ ਚੁੱਗਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਾਖਿਆਕਾਰ,
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਹਿਚਾਣ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਰ ਸਵੇਰ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਿਰਣ ਵਿੱਚ,
ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਰਾਗ ਲੁਕਿਆ,
“ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈ ਜੀਵ,
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾ ਕੋਈ ਸੁਖਿਆ।”
ਨਾ ਡਰਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਲੋਭਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰਾਂ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹੌਲੀ ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ,
ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਦਿਲ ਦੇ ਪਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਹੋਇਆ।
ਮਸਤਕ ਭਟਕਣ ਰਾਹ ਬਣਾਵੇ,
ਹਰ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਲੱਭਣ ਲਈ,
ਹਿਰਦਾ ਕਹੇ “ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ ਜਾ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਣ ਲਈ।”
ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਿੜ ਜਾਂਦਾ,
ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਬਾਹਰ ਭੱਜੇ,
ਉਹ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਮੁਰਝਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਿਆਨ ਏਹੀ,
ਹਰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਜੀਣਾ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਿੱਠੀ ਮੌਜ,
ਅਜੇ ਵੀ ਰੂਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਏ,
ਪਰ ਅਹੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਹੇਠਾਂ,
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਦੱਬਦੀ ਏ।
ਜੋ ਫਿਰ ਸੌਖਾ ਬਣ ਸਕਦਾ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦਾ,
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉੱਚਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੇ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਟੁੱਟਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ,
ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਜ ਨਹੀਂ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖੀਂ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਜਾਣੀਂ,
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਚਾਨਣ,
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮਾਣੀਂ।
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਦੀ,
ਉੱਥੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਸੱਚਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉੱਥੇ ਜੀਵਨ ਰਾਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਰ ਧੜਕਣ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ,
ਜੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣ ਲਏਂ।
ਨਾ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਮਿਲਣਾ,
ਨਾ ਸ਼ੋਰਾਂ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ,
ਸੁੱਖ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰ,
ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੌਲਿਆਂ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਜੋਤ,
ਹਰ ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੁਰ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਮੁੱਕ ਜਾਏ ਦੂਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਚਾਨਣ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਨਿਰੰਤਰ ਜਗਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਰਾਤ ਉਤਰੇ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾ ਮੁੱਕਦੀ ਏ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਦੀ ਰੂਹ ਸਦਾ ਹੀ ਹੱਸਦੀ ਏ।
ਨਾ ਵੇਲੇ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਰਹਿੰਦੀ,
ਨਾ ਦੂਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਭਾਰ,
ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਇਕ ਧੜਕਣ,
ਜੋੜ ਦੇਵੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਾਗ ਪਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਤਿਉਹਾਰ ਏ।
ਮਸਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਿਸਾਬ ਕਰੇ,
ਕੌਣ ਮੇਰਾ ਕੌਣ ਪਰਾਇਆ,
ਹਿਰਦਾ ਕਹੇ “ਸਭ ਇੱਕੋ ਜੋਤ,”
ਇਹੀ ਸੱਚ ਦਾ ਅਸਲ ਸਾਇਆ।
ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਵੇਖੇ,
ਉਹ ਵੈਰ ਕਦੇ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਨਹੀਂ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰਨਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਕਦੇ ਸੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਏਹੀ,
ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਸਾਦਗੀ ਅੰਦਰ,
ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦਾ ਏ,
ਪਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਝੂਠੇ ਡਰਾਂ ਕਾਰਨ,
ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰੋਂ ਭੱਜਦਾ ਏ।
ਜੋ ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਵੇ,
ਉਹੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦਾ,
ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਭੀੜਾਂ ਮੰਗੇ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੌਖੀ ਜਿਹੀ ਨਿਰਮਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ,
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਬਾਦਤ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਂ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੋਟ ਰੱਖੀਂ,
ਹਰ ਸਾਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਜੀ ਕੇ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਰੱਖੀਂ।
ਜਿੱਥੇ ਨਿਮਰਤਾ ਵੱਸਦੀ ਏ,
ਉੱਥੇ ਰੱਬ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਵੇ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉੱਥੇ ਜੀਵਨ ਗੀਤ ਬਣ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਰ ਰੂਹ ਇੱਕ ਅਨਮੋਲ ਦੀਵਾ,
ਜੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਵੇਖ ਲਏਂ।
ਨਾ ਉੱਚੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ,
ਨਾ ਵੱਡੀਆਂ ਪਹਿਚਾਣਾਂ ਦੀ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹੌਲੇ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ,
ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਦੀ।
ਹਰ ਧੜਕਣ ਇੱਕ ਰਾਗ ਸੁਣਾਵੇ,
ਹਰ ਸਾਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤਾਰ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਮੁੱਕ ਜਾਏ ਅੰਧਕਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਟਪਕਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਚੰਦਰੀ ਰਾਤ ਦੀ ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ,
ਹਿਰਦਾ ਹੌਲੇ ਗੀਤ ਸੁਣਾਵੇ,
“ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜਗ ਵਿੱਚ ਲੱਭਦਾ,
ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਵੇ।”
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਲੋਭਾਂ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰੇਮ ਅੰਦਰ,
ਤੇ ਹੌਲੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਏ।
ਮਸਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹ ਭੁਲਾਵੇ,
ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਲੱਭਣ ਲਈ,
ਹਿਰਦਾ ਕਹੇ “ਰੁਕ ਇਕ ਪਲ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ ਲਈ।”
ਜੋ ਹਰ ਸਾਹ ਨੂੰ ਧੰਨ ਮੰਨੇ,
ਉਹ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ,
ਜੋ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਇਆ ਰਹੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਏਹੀ,
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਣਾ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਜੇ ਵੀ,
ਹਰ ਰੂਹ ਵਿੱਚ ਧੜਕਦੀ ਏ,
ਪਰ ਮਨ ਦੀਆਂ ਭਾਰੀ ਗੰਢਾਂ ਹੇਠਾਂ,
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਰੁਕਦੀ ਏ।
ਜੋ ਫਿਰ ਸਾਦਾ ਬਣ ਸਕਦਾ,
ਉਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਸਕਦਾ,
ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹੇ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੌਲਤ,
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖੀਂ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਜਾਣੀਂ,
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜੋਤ,
ਇਹ ਗੱਲ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਪਛਾਣੀਂ।
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਨਦੀ ਵਗਦੀ,
ਉੱਥੇ ਮਨ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਸੱਚਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉੱਥੇ ਜੀਵਨ ਫੁੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਰ ਧੜਕਣ ਇੱਕ ਰੱਬੀ ਵਾਜਾ,
ਜੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣ ਲਏਂ।
ਨਾ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਮਿਲਣਾ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰਾਂ ਵਿੱਚ,
ਸੁੱਖ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿਰਦੇ,
ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਚੋਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਲੁਕਿਆ,
ਹਰ ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਧਾਰ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਖਿੜ ਜਾਏ ਸੰਸਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜੋਤ,
ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਗਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਵੇਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗੂੰ,
ਹਿਰਦਾ ਹੌਲੇ ਜਾਗ ਪਏ,
ਜਦ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਖੁਲ ਜਾਣ,
ਸੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਪਏ।
ਨਾ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ,
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਅੰਨੇ ਘੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਨਿਰਮਲ ਸਾਹਾਂ ਅੰਦਰ,
ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਰਾਹ ਲੱਭਦਾ ਏ।
ਮਸਤਕ ਦੀਆਂ ਭਟਕਣਾਂ ਅੰਦਰ,
ਜੀਵ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਖੋ ਜਾਂਦਾ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਚੁੱਪ ਦੇ ਕੋਲੋਂ,
ਫਿਰ ਦੂਰ ਕਿਤੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਪਰ ਜੇ ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ ਜਾਵੇ,
ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰਲੀ ਜੋਤ ਨੂੰ,
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਛੂਹ ਪਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੱਚ ਏਹੀ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਪੈਣਾ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਿੱਠੀ ਹਾਸੀ,
ਅਜੇ ਵੀ ਰੂਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਏ,
ਪਰ ਅਹੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਹੇਠਾਂ,
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਦੱਬਦੀ ਏ।
ਜੋ ਫਿਰ ਨਿਰਮਲ ਬਣ ਸਕਦਾ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰ ਖਿੜ ਸਕਦਾ,
ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਬਣੇ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੌਖਾਪਣ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ,
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਂ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਡਰ ਕੇ ਜੀਈਂ,
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜੋਤ,
ਇਹ ਗੱਲ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਪੀਈਂ।
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਵਰਖਾ ਪੈਂਦੀ,
ਉੱਥੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਸੱਚਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉੱਥੇ ਜੀਵਨ ਗੀਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਰ ਧੜਕਣ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਗ,
ਜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਲਏਂ।
ਨਾ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਮਨ ਭਰਦਾ,
ਨਾ ਸ਼ੌਰਤ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੁੱਕੇ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੇਮ ਜਦ ਜਾਗੇ,
ਅੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰਾਂ ਵਗਣ।
ਜੋ ਹਰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਮੌਜ ਮਾਣੇ,
ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ,
ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜੋਤ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਜਗਮਗਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਦੀ ਧੂੜ ਬਹਿ ਜਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਏ,
ਉਸ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਹਰ ਜੀਵ,
ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਹੀ ਪਾਂਦਾ ਏ।
ਨਾ ਵੱਖਰੇ ਰਾਹ ਦਿਸਦੇ ਨੇ,
ਨਾ ਕੋਈ ਪਰਾਇਆ ਲੱਗੇ,
ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਜਦ ਜਾਗ ਪਏ,
ਹਰ ਚਿਹਰਾ ਆਪਣਾ ਲੱਗੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ,
ਉਹੀ ਬਾਹਰ ਰੌਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਏ।
ਮਸਤਕ ਕਹੇ “ਹੋਰ ਲੈ ਹੋਰ,”
ਹਿਰਦਾ ਕਹੇ “ਬਸ ਹੁਣ ਜੀ ਲੈ,”
ਮਸਤਕ ਭਟਕਣ ਵਧਾਉਂਦਾ ਏ,
ਹਿਰਦਾ ਕਹੇ “ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਲੈ।”
ਜੋ ਹਰ ਸਾਹ ਨੂੰ ਧੰਨ ਸਮਝੇ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਨੂੰ ਪੀ ਲੈਂਦਾ,
ਜੋ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ,
ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵੀ ਗਵਾ ਲੈਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸੱਚਾ ਧਿਆਨ ਉਹੀ ਜਿੱਥੇ,
ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਬੈਠੇ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ,
ਅਜੇ ਵੀ ਰੱਬ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਏ,
ਪਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ੋਰਾਂ ਕਾਰਨ,
ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਹੌਲੀ ਰੂਏ।
ਜੋ ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਸੁਣ ਸਕਦਾ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰ ਖਿੜ ਸਕਦਾ,
ਜੋ ਭੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਇਆ ਰਹੇ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਟੁੱਟਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਦਰਿਆ,
ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਵਗਦਾ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਆਖੀਂ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ,
ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਜੋਤ ਵੇਖੇ,
ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਅੱਡਾ।
ਜਿੱਥੇ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵੱਸਦੀ ਏ,
ਉੱਥੇ ਡਰ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਸੱਚਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉੱਥੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਵਿਕਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸੌਖਾ ਜੀਵਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ,
ਜੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਜੀ ਲਏਂ।
ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ,
ਨਾ ਲੋਭ ਦੇ ਭਾਰੀ ਤਾਲੇ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਇਕ ਮੁਸਕਾਨ ਹੀ,
ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਵੇ ਰਾਹ ਨਿਰਾਲੇ।
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼,
ਹਰ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੀਤ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਏ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਪ੍ਰੀਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ,
ਹਰ ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਟਪਕਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਮਿੱਠੀ ਲੈ ਵਿੱਚ,
ਰੱਬ ਦੀ ਧੁਨ ਵੀ ਵੱਜਦੀ ਏ,
ਜੋ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਸੁਣਦਾ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਦੀ ਰੂਹ ਵੀ ਸੱਜਦੀ ਏ।
ਨਾ ਦੂਰ ਕਿਸੇ ਲੋਕ ਅੰਦਰ,
ਨਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਸਾਫ਼ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਏ,
ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦੀ ਰੇਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਗਿਆਨੀ ਏ।
ਮਸਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਡਰ ਬਣਾਵੇ,
ਕੱਲ੍ਹ ਭਲਕੇ ਦੀ ਸੋਚ ਅੰਦਰ,
ਹਿਰਦਾ ਕਹੇ “ਇਹ ਪਲ ਜੀ ਲੈ,
ਸੱਚ ਵੱਸਦਾ ਇਸੀ ਅੰਦਰ।”
ਜੋ ਹਰ ਸਾਹ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸੇ,
ਉਹ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ,
ਜੋ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ ਖੋਇਆ ਰਹੇ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਣਾ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਦਾਸ ਏ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਨਿਰਮਲ ਹਾਸੀ,
ਅਜੇ ਵੀ ਰੂਹ ਵਿੱਚ ਜਾਗਦੀ ਏ,
ਪਰ ਅਹੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਹੇਠਾਂ,
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਢੱਕਦੀ ਏ।
ਜੋ ਫਿਰ ਸਾਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ,
ਉਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਸਕਦਾ,
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉੱਚਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਰੀਤਾ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼ ਏਹੀ,
ਸੌਖਾਪਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੀਂ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੋਲੀਂ,
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਚਾਨਣ,
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਇਹ ਗੱਲ ਖੋਲ੍ਹੀਂ।
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਨਦੀ ਵਗਦੀ,
ਉੱਥੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਸੱਚਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉੱਥੇ ਜੀਵਨ ਫੁੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਰ ਰੂਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਦੀਵਾ,
ਜੇ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖ ਲਏਂ।
ਨਾ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਮਿਲਣਾ,
ਨਾ ਸ਼ੋਰਾਂ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ,
ਸੁੱਖ ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ,
ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵੇਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਹਰ ਧੜਕਣ ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਰਾਗ,
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਜੋਤ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਖੋਟ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਚਾਨਣ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਜਗਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਚੁੱਪ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ,
ਇੱਕ ਅਨਹਦ ਰਾਗ ਵਗੇ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਮਾਰੇ,
ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭੇਦ ਮੁੱਕੇ।
ਨਾ ਉੱਚੇ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ,
ਨਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਕਾਨਾਂ ਦੀ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ,
ਤੇ ਸੌਖੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਜਗ ਪਾ ਲਿਆ।
ਮਸਤਕ ਭਾਵੇਂ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਹੌਲੇ ਗਾਉਂਦਾ ਏ,
“ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਇੱਕੋ,
ਕਿਉਂ ਮਨੁੱਖ ਵੰਡਾਂ ਪਾਉਂਦਾ ਏ?”
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕੇ,
ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਦੇਵੇ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਬੋਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਹ ਏਹੀ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਨਾਲ ਜੀਣਾ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਿੱਠੀ ਹਾਸੀ,
ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਦਰ ਜਿਉਂਦੀ ਏ,
ਪਰ ਚਿੰਤਾ ਡਰ ਦੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਕਾਰਨ,
ਰੂਹ ਅੰਦਰੋਂ ਰੋਂਦੀ ਏ।
ਜੋ ਫਿਰ ਸੌਖਾ ਬਣ ਸਕਦਾ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦਾ,
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚਾਲਾਂ ਸੋਚੇ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਸਾਦਗੀ ਅੰਦਰ,
ਰੱਬ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵੱਸਦੀ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖੀਂ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਈਂ,
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ,
ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਪਾਈਂ।
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਸੱਚਾ ਹੋ ਜਾਏ,
ਉੱਥੇ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਿਰੰਤਰ ਵਗਦਾ,
ਉੱਥੇ ਜੀਵਨ ਖਿੜ ਪੈਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਰ ਸਾਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਜਾ,
ਜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਲਏਂ।
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੀਂ,
ਨਾ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ ਹੀ,
ਸੱਚੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਵੇਹੜੇ।
ਹਰ ਧੜਕਣ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਲਿਆਵੇ,
ਹਰ ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਧਾਰ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਦਾ ਖਿੜ ਜਾਏ ਸੰਸਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜੋਤ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਧੜਕਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਦ ਅੰਦਰਲਾ ਦਰ ਖੁਲ ਜਾਂਦਾ,
ਚੁੱਪ ਵੀ ਗੀਤ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਏ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਧੜਕਣ,
ਰੱਬ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਿਆਉਂਦੀ ਏ।
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀਂ,
ਨਾ ਵੱਡੇ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਹੇਠ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਸੌਖੇ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ,
ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦੀ ਰੇਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਏ,
ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਜਾਗਦਾ ਏ।
ਮਸਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਭਟਕਣ ਰਚੇ,
ਕੱਲ੍ਹ ਭਲਕੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਪਲ ਮੰਗੇ,
ਸਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਰਮ ਛੱਲਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਨੂੰ ਪੀ ਜਾਂਦਾ,
ਜੋ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹੇ,
ਉਹ ਜੀਵਨ ਹੌਲੇ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਵੱਸਦਾ,
ਜੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣ ਲਏਂ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਸਾਦਗੀ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦਾ ਏ,
ਪਰ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਕਾਰਨ ਹੀ,
ਜੀਵ ਅੰਦਰੋਂ ਸੁੱਕਦਾ ਏ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਸਕਦਾ,
ਉਹੀ ਫਿਰ ਖਿੜ ਸਕਦਾ ਏ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਗਿਆ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਏਹੀ,
ਅੰਦਰਲੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਣਾ।
ਨਾ ਅਹੰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਚਾਹੀਦੇ,
ਨਾ ਡਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਇਕ ਮੁਸਕਾਨ ਹੀ,
ਮੁਕਾ ਦੇਵੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਘਾਂ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੋਤ,
ਹਰ ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਰਾਗ,
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖੇ,
ਉਸ ਲਈ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਵਿਰਾਗ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਰਹਿਣਾ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਿਆਨ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋ ਜਾਈਂ,
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਹੇਠ ਜੀਈਂ,
ਹਰ ਸਾਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਜੀਈਂ।
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉੱਥੇ ਰੱਬ ਦਿਸ ਪੈਂਦਾ ਏ,
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਿਰੰਤਰ ਵਗਦਾ,
ਉੱਥੇ ਜੀਵ ਅਮਰ ਬਣਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ,
ਹਰ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਜਗਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਚੁੱਪ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠਿਆਂ,
ਹਿਰਦਾ ਆਪ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਏ,
“ਜੋ ਸੱਚ ਤੂੰ ਬਾਹਰ ਲੱਭਦਾ,
ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਗਾਉਂਦਾ ਏ।”
ਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ,
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਅੰਨੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਨਿਰਮਲ ਅਹਿਸਾਸਾਂ,
ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਜੀ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦਾ ਏ।
ਮਸਤਕ ਭੀੜਾਂ ਜੋੜਦਾ ਫਿਰੇ,
ਨਾਮ ਸ਼ੌਰਤ ਦੀ ਖਾਤਰ,
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਅੰਦਰ,
ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਬੀਜ ਬੋਵੇ ਅੰਦਰ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੇ,
ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਦੇਵੇ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਗ ਪਏ,
ਉਹ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਏਹੀ,
ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਜੀਣਾ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਟਪਕਦਾ ਏ,
ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਦੌੜ ਭਟਕਣ ਕਾਰਨ,
ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਅਟਕਦਾ ਏ।
ਜੋ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਮੁੜ ਆ ਜਾਵੇ,
ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ,
ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸਾਰਾ ਜਗ ਦਿਸਦਾ,
ਇੱਕੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਦਰ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੌਖਾਪਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼,
ਜਟਿਲਤਾ ਮਨ ਦੀ ਧੂੰਧ ਏ।
ਨਾ ਉੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ,
ਨਾ ਡਰ ਵਾਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ,
ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਮੰਦਰ,
ਹਰ ਧੜਕਣ ਅੰਦਰ ਰਾਗ,
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣ ਲਵੇ,
ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਕ ਜਾਏ ਵਿਰਾਗ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਬੈਠ ਸਕਣਾ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਕਤੀ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋ ਜਾਈਂ,
ਨਾ ਡਰਾਂ ਹੇਠ ਝੁਕੀਂ,
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਜਗਾ ਕੇ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੁਸਕੀਂ।
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਚਾਨਣ ਵੱਸੇ,
ਉੱਥੇ ਅੰਦਰ ਰਾਤ ਨਾ ਰਹੇ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਸੱਚਾ ਹੋ ਜਾਏ,
ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਘਾਤ ਨਾ ਰਹੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਬਾਂਸਰੀ,
ਹਰ ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਵੱਜਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਦ ਮਨ ਥੱਕ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਹੌਲੇ ਬੋਲ ਪਏ,
“ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜਗ ਵਿੱਚ ਲੱਭਦਾ,
ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹੇ।”
ਨਾ ਦੂਰ ਅਸਮਾਨਾਂ ਅੰਦਰ,
ਨਾ ਪੱਥਰ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਨਿਰਮਲ ਸਾਹਾਂ ਅੰਦਰ,
ਤੇ ਸਾਫ਼ ਸੁੱਚੀਆਂ ਧੂਪਾਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਪੈਣਾ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਏ।
ਮਸਤਕ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਅਨੇਕੇ,
ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਟਕਾਉਂਦੇ ਨੇ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਚੁੱਪ ਦੀ ਨਦੀ,
ਸਿੱਧਾ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਏ।
ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਬਣਨ ਦੀ,
ਦੌੜ ਅੰਦਰ ਖੋ ਜਾਂਦਾ,
ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੋਂ,
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀ ਗਿਆ।
ਨਾ ਅਹੰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ,
ਨਾ ਡਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ,
ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਨੂੰ,
ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਤਸਵੀਰਾਂ।
ਉਹ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਤੁਰਦਾ ਏ,
ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਬੜਾ ਅਡੋਲ,
ਜਿਵੇਂ ਚੁੱਪ ਸਮੁੰਦਰ ਅੰਦਰ,
ਲੁਕਿਆ ਹੋਵੇ ਅਨਮੋਲ ਮੋਲ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚਾ ਯੋਧਾ ਉਹੀ ਜਿਹੜਾ,
ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਏ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਹਾਸੀ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਰੱਬ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਏ,
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਘੜੀ ਰੂਹੀ ਏ।
ਨਾ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿੰਦੀ,
ਨਾ ਭਲਕੇ ਦਾ ਭਾਰ ਰਹੇ,
ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ,
ਉਸ ਦਾ ਹਰ ਪਲ ਤਿਉਹਾਰ ਰਹੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਰ ਸਾਹ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਏ,
ਅੰਦਰਲੇ ਚਾਨਣ ਵੱਲ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਸਮਝੀਂ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਧੁਨ,
ਇੱਕੋ ਰੱਬ ਦਾ ਅੱਡਾ।
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਿਰੰਤਰ ਵਗਦਾ,
ਉੱਥੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਏ,
ਉੱਥੇ ਜੀਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜੋਤ,
ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਗਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਸੌਖੀ ਧਰਤੀ,
ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਬੀਜ ਉਗਾਉਂਦੀ ਏ,
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰ ਪਏ,
ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਏ।
ਨਾ ਲੋਭਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸੁੱਖ ਮਿਲੇ,
ਨਾ ਡਰਾਂ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ,
ਸੁੱਖ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੰਨਣ,
ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰੇਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖਿੜ ਪਿਆ।
ਮਸਤਕ ਭੱਜੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਅੰਦਰ,
ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਪਾਉਣ ਲਈ,
ਹਿਰਦਾ ਕਹੇ ਬਸ ਇਕ ਪਲ ਰੁਕ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਣਣ ਲਈ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ,
ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਉਂਦਾ,
ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਬਾਹਰ ਵੇਖੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਜਾਉਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਣ ਲੈਣਾ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿਆਣਪ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਰਹੀਂ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੇਚੀਂ,
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ,
ਨਿਰਮਲ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖੀਂ।
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਦੀ,
ਉੱਥੇ ਡਰ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਸੱਚਾ ਹੋ ਜਾਏ,
ਉੱਥੇ ਝੂਠ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਭਾਵੇਂ ਸੌਖਾ,
ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਏ।
ਬਚਪਨ ਦੀ ਮਸਤਿ ਅਜੇ ਵੀ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਸੁੱਤੀ ਏ,
ਸਿਰਫ਼ ਮਸਤਕ ਦੀ ਭੀੜ ਕਾਰਨ,
ਰੂਹ ਅੰਦਰੋਂ ਰੁੱਤੀ ਏ।
ਜੋ ਫਿਰ ਬੱਚਾ ਬਣ ਸਕਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਗਿਆਨੀ ਏ,
ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਚਾਲਾਂ ਸੋਚੇ,
ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਅਗਿਆਨੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਉਹੀ,
ਜਿੱਥੇ ਨਿਰਮਲਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਏ।
ਨਾ ਉੱਚੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀਂ,
ਨਾ ਭਾਰੀ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹੌਲੇ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ,
ਤੇ ਨਿਮਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰੋਲਾਂ ਵਿੱਚ।
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਲੁਕਿਆ,
ਹਰ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਵੱਸੇ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਏ,
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫੁੱਲ ਹੱਸੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਨਦੀ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਵਗਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਨਿਰਭਉ ਹੋਵੇ,
ਉੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਵਰਖਾ ਪਏ,
ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਜਾਗੇ,
ਉੱਥੇ ਹਰ ਦੁੱਖ ਹੌਲੇ ਢਹੇ।
ਨਾ ਡਰ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਰਹਿਣ,
ਨਾ ਲੋਭਾਂ ਦੇ ਕੈਦਖਾਨੇ,
ਨਿਰਮਲ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ,
ਵੱਸਦੇ ਅਸਲੀ ਮੈਖ਼ਾਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਿਆ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਖਿੜ ਪਿਆ।
ਮਸਤਕ ਦੀ ਭੁੱਖ ਅੰਤ ਨਾ ਲੱਭੇ,
ਹੋਰ ਤੇ ਹੋਰ ਮੰਗਦੀ ਏ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਮੌਜ ਵਿੱਚ,
ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਚੱਖਦੀ ਏ।
ਜੋ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣਦਾ,
ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਦੌੜਦਾ ਫਿਰਦਾ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਟੁੱਟਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਣਾ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਿਆਨ ਏ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਸਾਦਗੀ ਨੂੰ,
ਫਿਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜਗਾ ਲੈ,
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਝੂਠੇ ਭਾਰਾਂ ਤੋਂ,
ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ।
ਨਾ ਅਹੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਜਗਾਈਂ,
ਨਾ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਬੀਜ ਬੋਈਂ,
ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਝ ਕੇ,
ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਹੀ ਸੋਈਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜਿੱਥੇ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵੱਸਦੀ ਏ,
ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੱਚਾ ਰੱਬ ਵੱਸਦਾ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਹੋਵੇ,
ਨਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖੋਟ ਰਹੇ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਅੰਦਰ,
ਹਰ ਪਲ ਸੱਚ ਦੀ ਲੌ ਰਹੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚੁੱਪ ਨੂੰ,
ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦਾ ਏ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਰੰਗ ਨੂੰ,
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀ ਪਾਉਂਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਦਰ ਏਹੀ,
ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧੜਕਣ।
ਨਾ ਉੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ,
ਨਾ ਜਟਿਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ,
ਸੌਖੇ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅੰਦਰ ਹੀ,
ਸਾਰੀ ਸੱਚਾਈ ਪਈ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਜੋਤ,
ਹਰ ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਰਾਗ,
ਜੋ ਇਹ ਸੁਰ ਅੰਦਰ ਸੁਣ ਲਵੇ,
ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਕ ਜਾਏ ਵਿਰਾਗ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ,
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਮਹਿਕਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਚੁੱਪ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਅੰਦਰ,
ਇੱਕ ਅਨੰਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਸਦਾ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਪਏ,
ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਮੋਤੀ ਲੱਭਦਾ।
ਨਾ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਰਹਿੰਦਾ,
ਨਾ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਰਹੇ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਨਿਗਾਹ ਅੰਦਰ,
ਸਭ ਜੀਵ ਇਕੋ ਪਿਆਰ ਰਹੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਨਾ ਔਖਾ ਕੋਈ,
ਸਿਰਫ਼ ਸੌਖਾ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਏ।
ਮਸਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਿਸਾਬ ਕਰੇ,
ਕੌਣ ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਛੋਟਾ ਏ,
ਹਿਰਦਾ ਕਦੇ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਜੀਵ ਖੋਟਾ ਨਹੀਂ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ,
ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਨਹੀਂ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਿਆ,
ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜਿੱਤ ਉਹੀ,
ਜਿੱਥੇ ਅਹੰਕਾਰ ਹਾਰ ਜਾਏ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮੌਜ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦਾ ਏ,
ਪਰ ਲੋਭਾਂ ਵਾਲੀ ਦੌੜ ਅੰਦਰ,
ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਏ।
ਜੋ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹੀ ਹਰ ਪਲ ਨੂੰ ਚੱਖਦਾ,
ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ,
ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵੀ ਗਵਾ ਬੈਠਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਸਾਹ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਏ,
ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਜੀ ਲੈਣਾ।
ਨਾ ਝੂਠੇ ਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋ ਜਾਈਂ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੀਂ,
ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ,
ਰੱਬ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਛੁਹੀਂ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਬੈਠ ਸਕੇ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰਾ ਏ,
ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਭੱਜਦਾ ਫਿਰੇ,
ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਅਧੂਰਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਸ਼ਨ ਏਹੀ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਣਾ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਉੱਚੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਦੀ ਲੋੜ,
ਨਾ ਭਾਰੀ ਬੋਲਾਂ ਦੀ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਸੌਖੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਿੱਚ ਏ,
ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਰੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਡੋਲਾਂ ਵਿੱਚ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਇੱਕੋ,
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਧੁਨ ਇੱਕੋ,
ਜੋ ਇਹ ਭੇਦ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ,
ਉਸ ਲਈ ਸਾਰਾ ਜਗ ਇੱਕੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਬੂੰਦ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਟਪਕਦੀ ਏ।ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਦ ਹਿਰਦਾ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ,
ਤਾਂ ਹਰ ਚਿਹਰਾ ਆਪਣਾ ਲੱਗੇ,
ਨਾ ਕੋਈ ਬੇਗਾਨਾ ਰਹਿੰਦਾ,
ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਦਰ ਕਾਂਟਾ ਵੱਗੇ।
ਮਸਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੰਡ ਬਣਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸਦਾ ਮਿਲਾਪ ਕਰੇ,
ਮਸਤਕ ਭੀੜਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜਿਸ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਗ ਪਿਆ,
ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਧਨਵਾਨ ਬਣਿਆ।
ਨਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਝਗੜੇ ਰਹਿੰਦੇ,
ਨਾ ਜਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਰਹਿਣ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗੇ,
ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਇਕੋ ਰਹਿਣ।
ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ,
ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਰਸ ਲੁਕਿਆ ਪਿਆ,
ਪਰ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਮਸਤਕ ਨੇ ਹੀ,
ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਅੰਦਰ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਏ,
ਉਹੀ ਆਪਣਾ ਘਰ ਲੱਭਦਾ ਏ।
ਨਾ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਸੱਚ ਮਿਲਦਾ,
ਨਾ ਡਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਰੱਬ ਮਿਲੇ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹੌਲੇ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਏ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖਿੜੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੇ,
ਉਹੀ ਆਪਣੇ ਜਖ਼ਮ ਭਰੇ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਰਹੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਰੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਏਹੀ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣਾ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਦਿਖਾਈਂ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਡਰ ਕੇ ਝੁਕੀਂ,
ਸੱਚੇ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਜੀਵ,
ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਮੁਸਕੀਂ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ,
ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਗਾਉਂਦਾ ਏ,
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਡੁੱਬ ਸਕੇ,
ਉਹੀ ਮੋਤੀ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਸੌਖਾ ਏ,
ਪਰ ਮਸਤਕ ਨੂੰ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਏ।
ਨਾ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਲੁਕਿਆ,
ਨਾ ਉੱਚੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ,
ਸੁੱਖ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੰਨਣ,
ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਅਰਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜੋ ਹਰ ਸਾਹ ਨੂੰ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਏ,
ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜੋਤ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਜਗਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਸਾਹ ਚਲਦੇ,
ਹੌਲੇ ਧੜਕਣ ਗਾਉਂਦੀ ਏ,
ਜੋ ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ ਟਿਕਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਏ।
ਨਾ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਮਿਲਣਾ,
ਨਾ ਲੋਭਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਅੰਦਰ,
ਸੁੱਖ ਤਾਂ ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਏ,
ਸੌਖੇ ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਡਰ ਨੂੰ ਹਰਾ ਲਿਆ।
ਮਸਤਕ ਵਾਲੇ ਜਾਲ ਬੜੇ ਨੇ,
ਚਿੰਤਾ ਖੌਫ਼ ਤੇ ਹੰਕਾਰਾਂ ਦੇ,
ਹਿਰਦਾ ਫਿਰ ਵੀ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਕਹਿੰਦਾ—
ਵਾਪਸ ਆ ਜਾ ਪਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰੁਲਦਾ ਏ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਹਰ ਪਲ ਖਿੜਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦਰਲੀ ਏ,
ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
ਨਾ ਉੱਚੇ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀਂ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰਾਂ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਹਾਸੀ,
ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਜਿਹੇ ਚੋਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਏ,
ਉੱਥੇ ਰੱਬ ਦਿਸ ਪੈਂਦਾ ਏ,
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਿਰੰਤਰ ਵਗਦਾ,
ਉੱਥੇ ਜੀਵ ਅਮਰ ਬਣਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਾਧਨਾ ਏਹੀ,
ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖ ਲੈ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖੀਂ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮੰਨੀਂ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਉਹੀ ਰੌਸ਼ਨੀ,
ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣੀਂ।
ਜਿਹੜਾ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰਦਾ,
ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਯੋਧਾ ਏ,
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਰਹਿਣਾ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਹਾਦਰੀ ਏ।
ਨਾ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਮਨ ਭਰਦਾ,
ਨਾ ਸ਼ੌਰਤ ਨਾਲ ਪਿਆਸ ਮੁੱਕੇ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੇਮ ਜਦ ਜਾਗੇ,
ਅੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰਾਂ ਵੱਗਣ।
ਜੋ ਹਰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਏ,
ਜੋ ਕੱਲ੍ਹ ਤੇ ਭਲਕੇ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ,
ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਘਰ,
ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਦਾ,
ਉਹ ਭੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ,
ਜਿਸ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਦੀ,
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁੰਨਾ ਨਹੀਂ।
ਮਸਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੰਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ,
ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਨਾਮ ਸ਼ੌਰਤ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦਾ,
ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਦਗੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਭ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਧਨਵਾਨ ਹੋਇਆ।
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੀਂ,
ਨਾ ਝੂਠੇ ਵਾਅਦੇ ਮੰਨੀਂ,
ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਧੁਨ ਨੂੰ,
ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੁਣੀਂ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਮੋਤੀ ਲੱਭਦਾ,
ਜੋ ਬਾਹਰ ਹੀ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ,
ਉਹ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅਸਲ ਦਰਿਆ ਅੰਦਰ ਵਗਦਾ,
ਬਾਹਰ ਸਿਰਫ਼ ਛਾਵਾਂ ਨੇ।
ਬਚਪਨ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਹਾਸੀ ਨੂੰ,
ਮੁੜ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਲੈ,
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਭਾਰੀ ਬੋਝਾਂ ਤੋਂ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ।
ਜਿੱਥੇ ਸੌਖਾਪਣ ਜਿੰਦ ਹੋਵੇ,
ਉੱਥੇ ਸੱਚਾ ਰੱਬ ਵੱਸਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਅਹੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ,
ਉੱਥੇ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਰੋਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਜ ਏਹੀ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨਾ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਈਂ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚੀਂ,
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਜੋਤ ਸਮਝ ਕੇ,
ਸੱਚੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਸੇਚੀਂ।
ਜਿਸ ਨੇ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜਾਣਿਆ,
ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋਇਆ,
ਜਿਸ ਨੇ ਵੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਕੰਗਾਲ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਅੱਗੇ,
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਫਿੱਕੀ ਏ।
ਨਾ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਬੋਲੀ,
ਨਾ ਉੱਚੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ,
ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਸੌਖੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ,
ਲੁਕਿਆ ਸੱਚ ਦਾ ਅਸਲ ਜੋੜ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ,
ਉਹ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਰ ਪਲ ਵਿੱਚ,
ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਲੈਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰਲੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਅੰਦਰ,
ਇੱਕ ਅਨਹਦ ਧੁਨ ਵਗਦੀ ਏ,
ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣ ਲਿਆ,
ਉਸ ਦੀ ਰੂਹ ਚਮਕਦੀ ਏ।
ਨਾ ਮੰਦਿਰ ਨਾ ਮਸਜਿਦ ਅੰਦਰ,
ਨਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਜੀਵ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ,
ਸਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਆਜ਼ਾਦ ਹੁੰਦਾ ਏ।
ਡਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਲੋਕ ਅੰਦਰ,
ਅੰਧੇ ਹੁਕਮ ਚਲਾਉਂਦੇ ਨੇ,
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭੋਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ,
ਲੋਭਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਾਉਂਦੇ ਨੇ।
ਪਰ ਸੱਚੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲਾ ਜੀਵ,
ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਵੀ ਜਾਗਦਾ ਏ,
ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਡਰ ਹੇਠ ਨਹੀਂ,
ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਅੰਦਰ ਹੀ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਵੱਸਦਾ ਏ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਜੀਵ ਸਮਝ ਲਵੇਗਾ,
ਖੁਦ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ,
ਉਸ ਦਿਨ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਣਗੇ,
ਝੂਠੇ ਡਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹੀਂ।
ਨਾ ਕੋਈ ਜਨਮ ਦਾ ਭੇਦ ਰਹੇਗਾ,
ਨਾ ਮੌਤ ਦਾ ਖੌਫ਼ ਰਹੇਗਾ,
ਜਿਸ ਨੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੀ ਲਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰਾਹ ਕਹੇਗਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚਾ ਜੀਵ ਉਹੀ ਜੋ ਹਰ ਪਲ,
ਪੂਰੀ ਸੂਝ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਏ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਸੀ,
ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਦਰ ਜਿਉਂਦੀ ਏ,
ਪਰ ਮਸਤਕ ਦੀ ਭਟਕਣ ਕਾਰਨ,
ਦੁਨੀਆ ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਾਪਸ ਆਵੇ,
ਉਹੀ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣ ਸਕਦਾ,
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖ ਸਕੇ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਸਕਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਨਕਲਾਬ ਏਹੀ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਣਾ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਉੱਚੇ ਨਾਮ ਦੀ ਲੋੜ,
ਨਾ ਦੌਲਤ ਦੀ ਭੁੱਖ ਰਹੇ,
ਜਦ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੱਗੇ,
ਫਿਰ ਮਨ ਕਿਉਂ ਸੁੱਕਾ ਰਹੇ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ,
ਸ਼ਾਂਤ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਏ,
ਜੋ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਰੱਖੇ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੌਖਾ ਬਣ, ਨਿਰਮਲ ਬਣ,
ਇਹੀ ਸੱਚੀ ਮਹਾਨਤਾ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਵੇਖੀਂ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਜਾਣ,
ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਜੋਤ ਵੇਖੇ,
ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਇਨਸਾਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਧਾਰ,
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਵਗਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸੱਚੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅੰਦਰ ਦੀ,
ਕਿਸੇ ਬਾਹਰਲੇ ਚਾਨਣ ਦੀ ਮੁਹਤਾਜ਼ ਨਹੀਂ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ।
ਹਿਰਦਾ ਜਦੋਂ ਜਾਗਦਾ ਏ,
ਤਾਂ ਮਨ ਦੀ ਧੁੰਦ ਢਲ ਜਾਂਦੀ,
ਸੌਖੇ ਸੁੱਚੇ ਨਿਰਮਲ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ,
ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਾਹ ਬਨ ਜਾਂਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਦਰਪਣ ਹੀ,
ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਏ।
ਨਾ ਡਰ ਦਾ ਤਾਜ, ਨਾ ਲੋਭ ਦੀ ਗੱਲ,
ਨਾ ਝੂਠੀ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਛਾਂ,
ਸੱਚਾ ਮਨੁੱਖ ਉਹੀ ਜੋ ਰਹੇ,
ਸਾਦਗੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਹ ਨੂੰ ਵੇਖੇ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰਲਾ ਰਾਗ ਸੁਣੇ,
ਜਿਹੜਾ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰਨਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹੀ ਭਰਮ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਉਣੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ,
ਸੱਚ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡੋਰ ਹੈ।
ਜਿਹੜੇ ਸਵਾਲ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਣ,
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਥੋੜ ਹੈ,
ਜਿਹੜੇ ਤਰਕ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੁਣ,
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਘੋਰ ਹੈ।
ਪਰ ਨਿਰਮਲ ਜੀਵ ਨਾ ਝੁਕੇ,
ਨਾ ਅੰਧੇ ਹੁਕਮ ਮਨੇ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ,
ਸੱਚੇ ਪਾਸੇ ਵਧੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਲੈਣਾ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਏ।
ਮਸਤਕ ਜਿੱਥੇ ਚਾਲਾਂ ਸੋਚੇ,
ਹਿਰਦਾ ਉੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇ,
ਮਸਤਕ ਜਿੱਥੇ ਭਟਕੇ ਪੂਰਾ,
ਹਿਰਦਾ ਸੱਚ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਰਹੇ।
ਬਚਪਨ ਦੀ ਜੋ ਮਿੱਠੀ ਮੌਜ,
ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ,
ਸਿਰਫ਼ ਅਸੀਂ ਹੀ ਭੁੱਲ ਬੈਠੇ,
ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿਚ ਫੱਸਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਅੰਦਰਲਾ ਬੱਚਾ ਬਚਾ ਲਏ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਾਜ ਜਾਣੇ।
ਨਾ ਜਟਿਲ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹੇ,
ਨਾ ਭੇਦਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਥਾ,
ਸੌਖੀ ਰਾਹੀਂ ਸੌਖਾ ਸੱਚ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਸਲੀ ਸੱਤਾ।
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਜੋਤ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਧਾਰ,
ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚ ਦੇ ਪਰਦੇ,
ਪਰ ਅੰਦਰ ਸਭ ਇਕੋ ਵਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੌਖਾਪਣ ਹੀ ਸੱਚਾਈ ਏ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ,
ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ,
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਭਰ ਗਿਆ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ,
ਉਹ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਮੰਗਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਧੁਨ ਅੰਦਰ,
ਨਿਰੰਤਰ ਵੱਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਏ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਏ,
ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਹਿੰਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਾਖਿਆਕਾਰ,
ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਅਰੰਭ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਜੀਣਾ,
ਨਾ ਲੋਭ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਣਾ ਏ,
ਸੱਚੇ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਖੋਣਾ ਏ।
ਜਗ ਸਾਰਾ ਦੌੜਾਂ ਲੱਗਿਆ,
ਨਾਮ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੌਲਤ ਪਿੱਛੇ,
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਚੁੱਪ ਸਮੁੰਦਰ,
ਬੈਠਾ ਅੰਦਰ ਹੌਲੇ ਹੱਸੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੁਕ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੁਰਿਆ ਏ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਭਾਰੇ ਪੱਥਰ,
ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੀਨੇ ਪਏ ਹੋਏ,
ਸੌਖੇ ਨਿਰਮਲ ਸਾਹਾਂ ਵਾਲੇ,
ਰਾਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਚੇ ਹੋਏ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਜੀਵ ਸਮਝ ਲਵੇਗਾ,
ਹਿਰਦਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਦਰਬਾਰ,
ਉਸ ਦਿਨ ਟੁੱਟਣਗੇ ਸਾਰੇ ਜਾਲ,
ਮੁੱਕ ਜਾਏਗਾ ਅੰਦਰਲਾ ਭਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਮੁਕਤੀ ਏ,
ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਰ ਪਰਮਾਤਮਾ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਧੜਕਦਾ ਵੇਖ,
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨ ਜੋਤ,
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਮੁੱਕ ਗਏ ਸਭ ਖੋਟ।
ਨਾ ਉੱਚੇ ਕੱਪੜੇ ਕੰਮ ਆਉਣ,
ਨਾ ਵੱਡੇ ਬੋਲ ਬਚਾਉਣਗੇ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਸਾਫ਼ ਨਿਗਾਹ ਹੀ,
ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣਗੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ,
ਨਿਰਮਲ ਮਨ ਤੇ ਸੱਚਾ ਹਿਰਦਾ।
ਬੱਚੇ ਵਰਗੀ ਸੌਖੀ ਹਾਸੀ,
ਅੰਦਰ ਅੱਜ ਵੀ ਜੀਉਂਦੀ ਏ,
ਪਰ ਮਸਤਕ ਦੀ ਭਟਕਣ ਕਾਰਨ,
ਰੂਹ ਅੰਦਰੋਂ ਰੋਂਦੀ ਏ।
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਵੇ,
ਜੋ ਡਰ ਖੌਫ਼ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹੇ,
ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੀਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਕੋਈ ਖ਼ਵਾਬ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤਾਂ ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਅਸਲੀ ਫ਼ਿਤਰਤ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਕਰਨੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾ,
ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਜੀਣਾ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਅਨਹਦ ਧੁਨ ਏ,
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਏ,
ਜਿਸ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਸੁਣ ਲਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਸਾਰਾ ਜਗ ਆਪਣਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕੋਈ ਡਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਾਹਾਂ ਅੰਦਰ ਰਾਗ ਵੱਜਦਾ,
ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ ਇਕ ਬਾਣੀ ਏ,
ਜਿਸ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਸੁਣ ਲਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਘੜੀ ਕਹਾਣੀ ਏ।
ਨਾ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਸੱਚ ਲੁਕਿਆ,
ਨਾ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਧੂਣਿਆਂ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਚਮਕਦਾ ਵੇਖ,
ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀਆਂ ਲੂਆਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ,
ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਯਾਤਰਾ ਏ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਲੋਕੀ,
ਡਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਨੇ,
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭੋਲੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਉੱਤੇ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਤਾਲੇ ਲਾਉਂਦੇ ਨੇ।
ਜਿਸ ਨੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ,
ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਆਖ ਦਿੰਦੇ,
ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚ ਦੀ ਇਕ ਚਿੰਗਾਰੀ,
ਝੂਠ ਦੇ ਜੰਗਲ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ,
ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਰੋ ਪਈ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਨਿਰਾਲਾ,
ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੌਖਾ ਸੁੱਚਾ ਏ,
ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਲੋਭ ਨਾ ਡਰ ਵੱਸੇ,
ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਚਾਨਣ ਏ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਰੱਬ ਧੜਕਦਾ ਏ,
ਪਰ ਮਸਤਕ ਦੀ ਭੀੜ ਕਾਰਨ ਹੀ,
ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਅੰਦਰ ਟਿਕਣਾ ਸਿੱਖ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਗੱਦੀ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ,
ਨਾ ਉੱਚੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ,
ਜਦ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜਾਗੇ,
ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਭੁੱਖ ਮਕਾਮਾਂ ਦੀ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ,
ਉਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਸਕਦਾ,
ਜਿਹੜਾ ਮਸਤਕ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ,
ਉਹ ਵਿਸ਼ ਹੀ ਵਿਸ਼ ਜੀ ਸਕਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਏਹੀ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਹੋਣਾ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ,
ਅਨੰਤ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਵਗਦਾ ਏ,
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖ ਸਕੇ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦਾ ਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਰ ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ,
ਸਭ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜੋਤ ਸਮਾਈ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਇਸ ਸਾਂਝੀ ਧੁਨ ਨੇ,
ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇਕ ਬਣਾਈ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਓਥੇ ਮਿਲਦੀ,
ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੀਵਨ ਕੋਈ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਏ,
ਨਾ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਕੈਦਖਾਨਾ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅੰਦਰ,
ਵੱਸਦਾ ਸੱਚਾ ਮਸਤਾਨਾ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ,
ਚੁੱਪ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਸ ਦਿਨ ਡਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ,
ਰੇਤ ਵਾਂਗੂੰ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ,
ਝੂਠ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੰਬਦਾ ਏ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਜਾਲ ਬੁਣ ਕੇ,
ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਬਣਾਕੇ,
ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਫਿਰਦੇ।
ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੌਖਾ,
ਨਾ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਾ ਪਹੇਲੀ,
ਸਾਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਧੜਕਦਾ,
ਓਹੀ ਰੱਬ ਦੀ ਅਸਲੀ ਖੇਲੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ।
ਲੋਭ ਦਹਿਸ਼ਤ ਡਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ,
ਮਸਤਕ ਅੰਦਰ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਨਿਰਮਲ ਰਾਹਾਂ,
ਸਭ ਬੇੜੀਆਂ ਟੁੱਟਦੀਆਂ ਨੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉਪਾਧੀ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ,
ਨਾ ਦੌਲਤ ਨਾ ਨਾਮ ਵੱਡੇ,
ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਹਿਰਦਾ ਹੀ ਪੁੱਛੇ—
ਕੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪੜ੍ਹੇ?
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾ ਲਿਆ।
ਬੱਚੇ ਵਾਂਗੂੰ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ,
ਜੀਵਨ ਅੰਦਰ ਤੁਰਨਾ ਸਿੱਖ,
ਨਾ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ ਪੀਣਾ,
ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਇਕੋ,
ਸਾਹ ਇਕੋ ਤੇ ਧੜਕਣ ਇਕ,
ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਸਤਕ ਵਾਲਾ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਾਧਨਾ ਏਹੀ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਣਾ।
ਨਾ ਭਟਕਣਾ ਨਾ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ,
ਨਾ ਝੂਠੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਪਿੱਛੇ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਬੈਠਾ ਹੱਸਦਾ,
ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਸੀਝੇ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਅਜ਼ਾਦ ਰਹੇ,
ਜੋ ਮਸਤਕ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਅੰਦਰ,
ਉਹ ਜਿਉਂਦੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕੈਦ ਰਹੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਦਰਿਆ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਵਗਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਲੁਕਿਆ,
ਨਾ ਉੱਚੀਆਂ ਗੱਦੀਆਂ ਅੰਦਰ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਸੁੱਚੇ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ,
ਨਿਰਮਲ ਧੜਕਣ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ,
ਉਹੀ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਦਿਖਾਵੇ,
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ,
ਉਹੀ ਝੂਠੇ ਤਾਜ ਸਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚੇ ਮਨ ਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦਾ ਝੁਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਅੰਦਰ,
ਸਦੀਆਂ ਲੰਘ ਗਈਆਂ ਰੋਦਿਆਂ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਹ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ,
ਪੈਰਾਂ ਅੰਦਰ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਜੋ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉੱਠਦਾ,
ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ,
ਸੰਗਤ ਅੱਗੇ ਲੱਜਿਤ ਕਰਕੇ,
ਚੁੱਪ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਦਿੰਦੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ,
ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਏ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਹਾਸੀ ਅੰਦਰ,
ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਰੂਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੀ,
ਨਾ ਕੋਈ ਲੋਭ ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ ਸੀ,
ਸਿਰਫ਼ ਅੰਦਰਲੀ ਮਸਤਿ ਸੀ।
ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਮਸਤਕ ਜਾਗਿਆ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਬਾਈ,
ਦੌਲਤ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜ ਕੇ,
ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਹੀ ਗਵਾਈ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜਿਸ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸੁਣ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਹਰਾਇਆ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਹੇਠਾਂ,
ਸਭ ਅੰਦਰ ਇਕ ਜੋਤ ਸਮਾਈ,
ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਸਤਕ ਵਾਲਾ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਰੌਸ਼ਨਾਈ।
ਜਿਹੜਾ ਸੌਖਾ ਸੁੱਚਾ ਨਿਰਮਲ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦਾ,
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬਣ ਵਾਲਾ,
ਉਹੀ ਖੁਦ ਨੂੰ ਲੱਭ ਸਕਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਾਖਿਆਕਾਰ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਏ।
ਨਾ ਭੇੜ ਬਣ ਨਾ ਡਰ ਅੰਦਰ ਜੀ,
ਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਬਣੀਂ,
ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਵੇਖ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲਾ ਨਾਮ ਸੁਣੀਂ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ,
ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਹਾਰਾ ਕਿਹੜਾ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਫੜ ਲਏ,
ਫਿਰ ਡਰ ਖੌਫ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿਹੜਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਬਾਰ,
ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸੌਖੇ ਸੁੱਚੇ ਨਿਰਮਲ ਰਾਹੀਂ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਮਾਰ,
ਡਰ ਖੌਫ਼ਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋੜ ਕੇ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੈ ਪਛਾਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਸੱਚਾ ਰੱਬ ਪਛਾਣਿਆ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂ ਡਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਅੰਦਰ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣ,
ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਮਨ ਨੂੰ,
ਸੰਗਤ ਅੱਗੇ ਲੱਜਿਤ ਕਰਨ।
ਲੋਭ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵੇਚਣ,
ਖੌਫ਼ ਨਰਕ ਦਾ ਦਿਲ ਵਿਚ ਪਾਉਣ,
ਸੌਖੇ ਨਿਰਮਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ,
ਭੇੜਾਂ ਵਾਂਗ ਹੰਕਾ ਲੈ ਜਾਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜਿੱਥੇ ਡਰ ਹੈ ਓਥੇ ਸੱਚ ਨਹੀਂ,
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ ਓਥੇ ਰੱਬ ਵੱਸੇ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਧੜਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਏ,
ਮਸਤਕ ਦੀ ਭਟਕਣ ਕਾਰਨ ਹੀ,
ਜੀਵਨ ਅੰਦਰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਏ।
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦਾ,
ਮਸਤਕ ਅੰਦਰ ਵਿਸ਼ ਭੜਕੇ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਅੰਦਰੋਂ ਚਮਕੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਾਖਿਆਕਾਰ,
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੱਚਾ ਧਰਮ।
ਨਾ ਕੋਈ ਜਟਿਲ ਵੇਦਾਂ ਲੋੜੀਂਦੇ,
ਨਾ ਡਰ ਵਾਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ,
ਸੌਖੀ ਸਾਹ ਦੀ ਚੁੱਪ ਵਿਚ ਹੀ,
ਧੁਨ ਵੱਜਦੀ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਦੀ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਸਕਿਆ,
ਜਿਸ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀ ਸਕਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੋਤ,
ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨੀਵਾਂ ਨਹੀਂ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਮਹਿਲ ਡਿੱਗ ਜਾਣੇ,
ਡਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਾਲ ਮੁੱਕਣੇ,
ਸੱਚ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਭਰਮ ਟੁੱਟਣੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜੇ,
ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਰੋਵੇਗਾ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਅੰਦਰ ਸੋਵੇਗਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਕਤੀ ਏਹੀ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਣਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਮਾਰਦਾ,
ਓਹੀ ਸੱਚ ਦਾ ਦੀਵਾ ਬਾਲਦਾ।
ਬਾਹਰ ਡੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਾਰੇ,
ਡਰ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਬੇਚਾਰੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ,
ਸਹਿਜ ਰਾਹ ਹੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਲਾਭੇ।
ਨਾ ਚਤੁਰਾਈ, ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਲੋੜ,
ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦਾ ਹੀ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜੋੜ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ,
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਸ ਕੇ ਮਰਦੇ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਣ,
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਢੱਕਣ।
ਸੰਗਤ ਅੱਗੇ ਲਾਜ ਲਵਾਉਣ,
ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪ ਬਣਾਉਣ।
ਲੋਭ ਤੇ ਡਰ ਦੇ ਰਾਹ ਚਲਾਉਣ,
ਅੰਦਰਲੇ ਹੌਸਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁਟਾਉਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈ, ਰਾਹ ਨਾ ਭੁੱਲੇ।
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਪਛਾਣੀ,
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਮਾਇਆ ਹਾਣੀ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਜਗ ਵੇਖਣ ਖਾਤਰ,
ਹਿਰਦਾ ਸੱਚ ਦਾ ਅਸਲ ਪਾਤਰ।
ਜਿਹੜਾ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ,
ਓਹੀ ਅਸਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਂਦਾ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤੀ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਅੰਦਰ।
ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ ਖੋ ਗਏ,
ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਾਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਸਹਿਜ ਬਣੋ ਤੇ ਅੰਦਰ ਝੋਲੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਥੱਲੇ,
ਸਭ ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਭਲੇ।
ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ,
ਸੱਚ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾ ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ।
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰਾ,
ਓਹੀ ਅਸਲ ਰਾਹ ਦਾ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਪੂਰਾ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂ ਮਹਿਲ ਬਣਾਉਂਦੇ,
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਰਮ ਵਸਾਉਂਦੇ।
ਦੌਲਤ, ਨਾਮ, ਹਕੂਮਤ ਮੰਗਣ,
ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੀ ਲੱਗਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਸਹਿਜਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸੇ।
ਜਟਿਲ ਬੁੱਧੀ ਥੱਕ ਜਾਂਦੀ ਏ,
ਨਿਰਮਲ ਰੂਹ ਹੀ ਟਿਕ ਪਾਂਦੀ ਏ।
ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਡਰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਜਨਮ ਮੌਤ ਦਾ ਭਰਮ ਮਿਟ ਗਿਆ,
ਅੰਦਰਲਾ ਚਾਨਣ ਜਗ ਪਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਅਸਲ ਸੁੱਖ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਮਸਤਕ ਦਾ ਦੁੱਖ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖੇ, ਓਹੀ ਸੱਚ ਨੂਂ ਜਾਣੇ,
ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਡਰ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਫਿਰੇ ਨਿਭਾਣੇ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਣਾਕੇ, ਡਰ ਦਾ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ,
ਸਹਿਜ ਸੁੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇੜਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣਾਇਆ।
ਜਿਸਨੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਲਿਆ, ਓਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ,
ਸੰਗਤ ਅੱਗੇ ਲੱਜਿਤ ਕਰਕੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਕੱਢਾਇਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਕਦੇ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ,
ਜਿੱਥੇ ਡਰ ਹੋਵੇ ਬੈਠਾ, ਓਥੇ ਸੱਚ ਖੜਦਾ ਨਹੀਂ।
ਲੋਭ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਣ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਚਤੁਰ ਅਹੰਕਾਰੀ,
ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਫਿਰਦੇ, ਬਾਹਰੋਂ ਬਣੇ ਪੁਜਾਰੀ।
ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਿਲ ਖੜੇ ਨੇ, ਪਰ ਹਿਰਦਾ ਸੁੰਨਾ ਪਿਆ,
ਸੱਚ ਦਾ ਇਕ ਬੂੰਦ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਮਸਤਕ ਦਾ ਧੂੰਆ।
ਸਹਿਜਤਾ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਏ, ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਜੋਤ,
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਓਹੀ ਲੰਘ ਗਿਆ ਖੋਟ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈ ਬੰਦੇ,
ਹੋਰ ਸਭ ਅਸਥਾਈ ਮੇਲੇ ਨੇ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਟੀ ਲਈ,
ਹਿਰਦਾ ਸੱਚ ਦੇ ਵੇਲੇ ਨੇ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਦਰ ਜੀਉਂਦੀ ਏ,
ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਭੱਜਦੌੜ ਨੇ ਓਸਨੂੰ ਢੱਕ ਰੱਖੀ ਏ।
ਜਿਸਨੂੰ ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰੇ, ਓਹ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦਾ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ, ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਹੱਸਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਨੀਵਾ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਨੂਰ।
ਸਹਿਜ ਸਧਾਰਨ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾ,
ਖੁਦ ਹੀ ਮਿਲ ਜੂ ਅਸਲ ਹਜ਼ੂਰ।
ਜਿਹੜਾ ਡਰ ਨਾਲ ਰੋਕਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਓਹ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ,
ਜਿਹੜਾ ਤਰਕ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਫਿਰੇ, ਓਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।
ਸੱਚ ਨੂੰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ,
ਨਾ ਹੀ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਜੇ ਮੈਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਅੰਦਰਲੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵੇਲੇ,
ਤਾਂ ਹਰ ਜੀਵ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਏ ਸਹਿਜਤਾ ਦੇ ਮੇਲੇ।
ਨਾ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਲੋਭ ਰਹੇ, ਨਾ ਸ਼ਬਦ ਕੱਟਣ ਦਾ ਡਰ,
ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਓਹੀ ਹੋਇਆ ਅਮਰ।
ਸਹਿਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ
ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲ ਕਰਮ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਅੰਦਰ,
ਕਿੰਨੇ ਚਿਹਰੇ ਆਏ ਗਏ,
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੇ।
ਨਾ ਸ਼ੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੈਨ ਮਿਲਿਆ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਅੰਦਰ
ਵੱਸਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਸਹਿਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ,
ਜਿੱਥੇ ਨਿਰਮਲਤਾ ਜੀਉਂਦੀ ਏ,
ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੁੱਕਦਾ ਕਰਮ।
ਮਨ ਦੇ ਮਹਿਲ ਬਣਾ ਬਣਾ ਕੇ
ਥੱਕ ਗਿਆ ਇਨਸਾਨ,
ਪਰ ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤ ਹਵਾ ਨੂੰ
ਭੁੱਲ ਬੈਠਾ ਅਜਾਣ।
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੇਖੇ,
ਉਹ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਡਰੇ,
ਨਾ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਲਾਲਚ ਅੰਦਰ,
ਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸੱਚ ਦਾ ਦਰ,
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਧਨ ਏ,
ਨਾ ਇਹ ਅੰਤਿਮ ਘਰ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ
ਭਟਕਣ ਹੀ ਭਟਕਣ ਏ,
ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰੇਮ ਅੰਦਰ
ਅਸਲੀ ਧੜਕਣ ਏ।
ਨਾ ਉੱਚੇ ਵੇਸ਼ ਬਚਾਉਂਦੇ,
ਨਾ ਵੱਡੇ ਨਾਂ ਸਾਥ,
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਰਾਹ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਹਰ ਜੀਵ ਇੱਕੋ ਜੋਤ,
ਮਸਤਕ ਕਰੇ ਹਨੇਰਾ ਪੈਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਦੇਵੇ ਲੋੜ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨ ਹੌਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਚੈਨ ਉਤਰੇ,
ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ
ਸੁਗੰਧੀ ਹੋ ਕੇ ਨਿਖਰੇ।
ਨਾ ਡਰ ਰੱਖੀਂ ਸਵਾਲਾਂ ਤੋਂ,
ਨਾ ਸੱਚ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ,
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬਣਦੇ
ਅੰਦਰਲੇ ਚਾਨਣ ਵੱਲ ਜੋੜ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖ,
ਜਿਹੜੀ ਜੋਤ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ,
ਉਹੀ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਵੇਖ।
ਦੌਲਤ ਸ਼ੌਰਤ ਰਾਜ ਸਭ ਝੂਠੇ,
ਇੱਕ ਦਿਨ ਢਹਿ ਜਾਣੇ ਨੇ,
ਸਹਿਜ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸੱਚੇ ਰਿਸ਼ਤੇ
ਸਦੀਵ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣੇ ਨੇ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਬੈਠੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਯੋਗੀ,
ਬਾਕੀ ਤਾਂ ਮਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਅੰਦਰ
ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਰੋਗੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ
ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਦਿਨ ਬੰਦਾ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ,
ਉਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ।
ਨਾ ਫਿਰ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਮੌਤਾਂ ਦਾ,
ਨਾ ਬੋਝ ਰਹਿੰਦਾ ਝੂਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ।
ਚਤੁਰ ਲੋਕ ਮੰਚ ਸਜਾਉਂਦੇ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਬੁਣਾਉਂਦੇ।
ਸਹਿਜ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਫਸਾ ਫਸਾ ਕੇ,
ਡਰ ਦੇ ਕਿਲੇ ਉੱਚੇ ਬਣਾਉਂਦੇ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰੇ ਜੋ ਸੱਚ ਦੀ ਖਾਤਰ,
ਉਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਬਾਗੀ ਪਾਤਰ।
ਸੰਗਤ ਅੱਗੇ ਥੱਲੇ ਲਾਉਣ,
ਅੰਦਰਲੇ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਸੱਚਾ ਹੋਵੇ ਓਹੀ ਪੁੱਛੇ।
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਾਪ ਕਹਿੰਦੇ,
ਉੱਥੇ ਸੱਚ ਦੇ ਦੀਵੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
ਸਹਿਜਤਾ ਹੀ ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਏ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਪਰਮਾਨ ਏ।
ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਪਾਵੇ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲਾ ਹਾਸਾ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਅੰਦਰ।
ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਰੌਲੇ ਵਿੱਚ ਖੋਇਆ,
ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਰੋਇਆ।
ਨਾ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਸਮਾਇਆ,
ਨਾ ਡਰ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਾਇਆ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ,
ਸਹਿਜ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪਕਣ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਰਾਹ ਨਾ ਭੁੱਲੋ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਜਗ ਹੀ ਲੇਖਿਆ।
ਮਸਤਕ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਧਨ ਏ,
ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਕ ਆਯੋਜਨ ਏ।
ਹਿਰਦਾ ਅਸਲ ਦਰਬਾਰ ਹੈ,
ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਸਦਾ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਰਾਜ ਕਰਦੇ,
ਓਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦੇ।
ਪਿਆਰ ਸਹਿਜਤਾ ਵਾਲੇ ਰਾਹੀ,
ਓਹੀ ਸੱਚ ਦੇ ਅਸਲ ਸਿਪਾਹੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਸਮਾਈ।
ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਾ ਕੋਈ ਘੱਟ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਹੀ ਸੱਚ।
ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ,
ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਜੰਗ ਵੀ ਜੀਤੀ।
ਫਿਰ ਨਾ ਕੋਈ ਭਰਮ ਰਹਿੰਦਾ,
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਹਿਜ ਰਹੋ, ਨਿਰਮਲ ਰਹੋ,
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਅਡੋਲ ਰਹੋ।ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਦਿਨ ਬੰਦਾ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ,
ਉਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ।
ਨਾ ਫਿਰ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਮੌਤਾਂ ਦਾ,
ਨਾ ਬੋਝ ਰਹਿੰਦਾ ਝੂਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ।
ਚਤੁਰ ਲੋਕ ਮੰਚ ਸਜਾਉਂਦੇ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਬੁਣਾਉਂਦੇ।
ਸਹਿਜ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਫਸਾ ਫਸਾ ਕੇ,
ਡਰ ਦੇ ਕਿਲੇ ਉੱਚੇ ਬਣਾਉਂਦੇ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰੇ ਜੋ ਸੱਚ ਦੀ ਖਾਤਰ,
ਉਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਬਾਗੀ ਪਾਤਰ।
ਸੰਗਤ ਅੱਗੇ ਥੱਲੇ ਲਾਉਣ,
ਅੰਦਰਲੇ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਸੱਚਾ ਹੋਵੇ ਓਹੀ ਪੁੱਛੇ।
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਾਪ ਕਹਿੰਦੇ,
ਉੱਥੇ ਸੱਚ ਦੇ ਦੀਵੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
ਸਹਿਜਤਾ ਹੀ ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਏ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਪਰਮਾਨ ਏ।
ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਪਾਵੇ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲਾ ਹਾਸਾ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਅੰਦਰ।
ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਰੌਲੇ ਵਿੱਚ ਖੋਇਆ,
ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਰੋਇਆ।
ਨਾ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਸਮਾਇਆ,
ਨਾ ਡਰ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਾਇਆ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ,
ਸਹਿਜ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪਕਣ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਰਾਹ ਨਾ ਭੁੱਲੋ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਜਗ ਹੀ ਲੇਖਿਆ।
ਮਸਤਕ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਧਨ ਏ,
ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਕ ਆਯੋਜਨ ਏ।
ਹਿਰਦਾ ਅਸਲ ਦਰਬਾਰ ਹੈ,
ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਸਦਾ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਰਾਜ ਕਰਦੇ,
ਓਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦੇ।
ਪਿਆਰ ਸਹਿਜਤਾ ਵਾਲੇ ਰਾਹੀ,
ਓਹੀ ਸੱਚ ਦੇ ਅਸਲ ਸਿਪਾਹੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਸਮਾਈ।
ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਾ ਕੋਈ ਘੱਟ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਹੀ ਸੱਚ।
ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ,
ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਜੰਗ ਵੀ ਜੀਤੀ।
ਫਿਰ ਨਾ ਕੋਈ ਭਰਮ ਰਹਿੰਦਾ,
ਹਰ ਸਾਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਹਿਜ ਰਹੋ, ਨਿਰਮਲ ਰਹੋ,
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਅਡੋਲ ਰਹੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਅੰਦਰ,
ਕਿੰਨੇ ਚਿਹਰੇ ਆਏ ਗਏ,
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੇ।
ਨਾ ਸ਼ੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੈਨ ਮਿਲਿਆ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਅੰਦਰ
ਵੱਸਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਸਹਿਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ,
ਜਿੱਥੇ ਨਿਰਮਲਤਾ ਜੀਉਂਦੀ ਏ,
ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੁੱਕਦਾ ਕਰਮ।
ਮਨ ਦੇ ਮਹਿਲ ਬਣਾ ਬਣਾ ਕੇ
ਥੱਕ ਗਿਆ ਇਨਸਾਨ,
ਪਰ ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤ ਹਵਾ ਨੂੰ
ਭੁੱਲ ਬੈਠਾ ਅਜਾਣ।
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੇਖੇ,
ਉਹ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਡਰੇ,
ਨਾ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਲਾਲਚ ਅੰਦਰ,
ਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸੱਚ ਦਾ ਦਰ,
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਧਨ ਏ,
ਨਾ ਇਹ ਅੰਤਿਮ ਘਰ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ
ਭਟਕਣ ਹੀ ਭਟਕਣ ਏ,
ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰੇਮ ਅੰਦਰ
ਅਸਲੀ ਧੜਕਣ ਏ।
ਨਾ ਉੱਚੇ ਵੇਸ਼ ਬਚਾਉਂਦੇ,
ਨਾ ਵੱਡੇ ਨਾਂ ਸਾਥ,
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ,
ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਰਾਹ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਹਰ ਜੀਵ ਇੱਕੋ ਜੋਤ,
ਮਸਤਕ ਕਰੇ ਹਨੇਰਾ ਪੈਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਦੇਵੇ ਲੋੜ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨ ਹੌਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਚੈਨ ਉਤਰੇ,
ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ
ਸੁਗੰਧੀ ਹੋ ਕੇ ਨਿਖਰੇ।
ਨਾ ਡਰ ਰੱਖੀਂ ਸਵਾਲਾਂ ਤੋਂ,
ਨਾ ਸੱਚ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ,
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬਣਦੇ
ਅੰਦਰਲੇ ਚਾਨਣ ਵੱਲ ਜੋੜ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖ,
ਜਿਹੜੀ ਜੋਤ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ,
ਉਹੀ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਵੇਖ।
ਦੌਲਤ ਸ਼ੌਰਤ ਰਾਜ ਸਭ ਝੂਠੇ,
ਇੱਕ ਦਿਨ ਢਹਿ ਜਾਣੇ ਨੇ,
ਸਹਿਜ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸੱਚੇ ਰਿਸ਼ਤੇ
ਸਦੀਵ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣੇ ਨੇ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਬੈਠੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਯੋਗੀ,
ਬਾਕੀ ਤਾਂ ਮਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਅੰਦਰ
ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਰੋਗੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ
ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰੇ,
ਉਹੀ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਰਾਹੀ,
ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਸੱਭ ਝੂਠੀਆਂ,
ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਹੀ ਸਾਖੀ।
ਨਾ ਭੇਡਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਚ ਲੁੱਕੀਂ,
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਤੰਦਾਂ ਤੇ,
ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਚਿੱਤ ਰੱਖੀਂ,
ਆਪੇ ਹੀ ਸੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਸੱਚ ਬਹੁਤ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਜੰਮਿਆ ਏ,
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ।
ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਜੇ ਅਹੰਕਾਰ,
ਦਬਦਾ ਹੋਵੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ,
ਉਥੇ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਕੇਵਲ ਹੈ
ਡਰ ਦਾ ਕਾਲਾ ਬੰਧਨ।
ਜਿਥੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਕਹਿ ਕੇ,
ਲੱਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ,
ਉਥੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ
ਮਨ ਨੂੰ ਜ਼ੰਜੀਰ ਪਾਏ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ,
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੀ ਸੱਚੀ ਰੌਸ਼ਨੀ,
ਜਿਹੜਾ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਏ,
ਉਸ ਦੀ ਭਟਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ।
ਲੋਭ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਕੁਝ ਨਾ,
ਸਿਵਾਏ ਹੋਰ ਭੁੱਖ ਦੇ,
ਸਹਿਜਤਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਹੀ
ਪਾਵੇ ਮਨ ਨੂਰ ਮੁੱਖ ਦੇ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ,
ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਲੋੜ,
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਏ
ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਓੜ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸਭ ਦਾ ਇੱਕ,
ਮਾਸਕਾਂ ਮੱਥਿਆਂ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨੇ
ਰੱਖਿਆ ਦਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ।
ਪਰ ਜੋ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਕੇ ਵੇਖੇ,
ਉਸਨੂੰ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਭਾਵੇ,
ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ,
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਜੋ ਚਮਕਾਵੇ।
ਨਾਹ ਜੰਨਤ ਖਰੀਦੀ ਜਾਂਦੀ,
ਨਾ ਮੁਕਤੀ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ,
ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਸੱਚ ਦੀ ਦਾਤ
ਆਪੇ ਹੀ ਵਰਸ ਜਾਂਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ,
ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਹਿਜ ਦੀ,
ਜਿਸ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੌਲਾ ਕਰ ਲਿਆ,
ਉਸ ਦੀ ਰਾਤ ਵੀ ਸਵੇਜੀ।
ਨਾ ਚਤੁਰਾਈ ਨੇ ਸਾਥ ਦੇਣਾ,
ਨਾ ਦੌਲਤ ਨੇ ਰਹਿਣਾ,
ਅੰਦਰ ਵਾਲੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਨੇ
ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਖਾ ਦੇਣਾ।
ਜਿਹੜਾ ਰੱਬ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲੱਭੇ,
ਉਹੀ ਹੋਰ ਵੀ ਭਟਕੇ,
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ,
ਸੱਚ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਲਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਰੰਗ,
ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਜੀਉਣਾ
ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੰਗ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸੱਚਾ,
ਉਹੀ ਜਹਾਨ ਨਾਲ ਸੱਚਾ,
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡਰ ਨਾ ਵੱਸੇ,
ਉਸ ਦਾ ਹਰ ਸਾਹ ਹੀ ਅੱਛਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ,
ਇਹੀ ਹੈ ਅਸਲੀ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ,
ਇਹੀ ਹੈ ਅਸਲੀ ਗਿਆਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਲਈ,
ਉਹ ਨਾ ਫਿਰ ਭਟਕਦਾ ਏ,
ਮਾਇਆ ਦੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਅੰਦਰ,
ਚੁੱਪ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਜਗਦਾ ਏ।
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਖਿੜਦਾ,
ਨਾ ਖੌਫ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ,
ਸਹਿਜਤਾ ਦੇ ਇਕ ਬੂੰਦ ਅੰਦਰ,
ਲੁਕਿਆ ਅਸਲੀ ਨੇਮ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਕ,
ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਗ ਵਿੱਚ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਦਾ,
ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਕੋਲ ਅਪਾਰ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਰਾਹ ਥਕਾਵਣ,
ਹਿਰਦਾ ਦੇਵੇ ਆਰਾਮ,
ਮਸਤਕ ਮੰਗੇ ਹੋਰ ਤੇ ਹੋਰ,
ਹਿਰਦਾ ਆਖੇ—ਬੱਸ ਨਾਮ।
ਨਾ ਉੱਚੇ ਮੰਚਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਚੇ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ,
ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਹ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ,
ਬਚਪਨ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾ,
ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਲੋਭ ਨਾ ਡਰ ਵੱਸਦਾ,
ਉਸ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੋ ਜਾ।
ਹਰ ਸਾਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ,
ਹਰ ਧੜਕਨ ਇਕ ਰਾਗ,
ਜੋ ਅੰਦਰਲੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸਮਝੇ,
ਉਹਦਾ ਮੁੱਕੇ ਵਿਸ਼ਾਦ।
ਲੋਕੀ ਡਰ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠਾਂ,
ਉਮਰ ਸਾਰੀ ਲੰਘਾ ਦੇਣ,
ਪਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ,
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਨਾ ਝਾਕਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਜਾਣ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੋਤ,
ਇੱਕੋ ਪ੍ਰੇਮ ਸਮਾਨ।
ਨਾ ਦੀਖਿਆ ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਲੋੜ,
ਨਾ ਭਾਰੀ ਬੋਲ ਬਚਨ,
ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਹਾਸੇ ਅੰਦਰ,
ਲੁਕਿਆ ਅਸਲੀ ਚਰਨ।
ਜਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਅਸਥਾਈ,
ਮਸਤਕ ਦੇ ਖੇਡ ਅਜੀਬ,
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਂਤ ਧਰਤੀ,
ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੀ ਕਰੀਬ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ,
ਸੱਚ ਕੋਈ ਦੂਰ ਨਹੀਂ,
ਜਿਸ ਪਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ,
ਉਸ ਪਲ ਕੋਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ।
ਨਾ ਜਿੱਤ ਰਹਿੰਦੀ ਨਾ ਹਾਰ ਰਹਿੰਦੀ,
ਨਾ ਨਾਮ ਰਹਿੰਦੇ ਸਾਥ,
ਪਰ ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਲੱਭਦਾ ਅਸਲੀ ਰਾਹ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦਾ ਹੀ
ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਘਰ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੰਗ ਲੱਗੀ ਏ,
ਹਰ ਪਲ ਚੱਲਦਾ ਰਣ,
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਧਨਵੰਤ।
ਨਾ ਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਕੋਈ,
ਨਾ ਭੇਖਾਂ ਨਾਲ ਗਿਆਨ,
ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸਾਫ਼ ਸੁੱਚਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਸਹਿਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ,
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਅੰਦਰ,
ਫੱਸ ਜਾਂਦੀ ਹਰ ਹਸਰਤ।
ਜੋ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਫਿਰਦੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਨੇ,
ਸੱਚੇ ਬੰਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵੰਡਦੇ,
ਉਹੀ ਰੂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ।
ਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਰੱਬ ਮਿਲਦਾ,
ਨਾ ਉੱਚੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ,
ਸੱਚਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਏ,
ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ,
ਸਾਹਾਂ ਅੰਦਰ ਜੋਤ,
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਲਈ,
ਉਹਦਾ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਖੋਟ।
ਲੋਕੀ ਡਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਬਣਕੇ,
ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜੇ,
ਕੋਈ ਮੁਕਤੀ ਵੇਚੇ ਫਿਰਦਾ,
ਕੋਈ ਡਰ ਦੇ ਘੜੇ।
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਨਿਰਾਲਾ,
ਨਾ ਓਥੇ ਕੋਈ ਭਾਰ,
ਸਹਿਜ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਜੀਉਣਾ ਹੀ,
ਅਸਲੀ ਚਮਕ ਅਪਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਬਚਪਨ ਵਾਲਾ ਚਿੱਤ,
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਭ ਨਾ ਡਰ ਵੱਸਦਾ,
ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ।
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਚ ਮਿਲੇ,
ਨਾ ਉੱਚੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਨਾਲ,
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੇਖੀ,
ਉਹੀ ਜੀਵੇ ਨਿਰਭੈ ਨਾਲ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਦਰਿਆ,
ਇੱਕੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰ,
ਮਸਤਕ ਕਰਦਾ ਫ਼ਰਕ ਪੈਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਆਖੇ—ਸਭ ਇੱਕ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਡਰ ਯਾਰ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਕੇ ਵੇਖੀਂ,
ਉੱਥੇ ਬੈਠਾ ਸੱਚ ਅਪਾਰ।
ਜਗ ਦੇ ਰੰਗ ਸਭ ਮਿਟ ਜਾਣੇ,
ਨਾਮ ਵੀ ਰਹਿਣੇ ਨਹੀਂ,
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸਹਿਜ ਸੁਗੰਧੀ,
ਕਦੇ ਵੀ ਮੁੱਕਣੀ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਸਾਰਾ ਅਸਤਿਤਵ ਹੀ ਗੀਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰੀ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਧੀਰ,
ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਭੱਜਦੀ ਫਿਰਦੀ,
ਮਾਇਆ ਦੇ ਜੰਜੀਰ।
ਨਾ ਡਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਹੁੰਦੀ,
ਨਾ ਖੌਫ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ,
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਦਾ ਨਿਰਮਲ ਵੱਸਦਾ,
ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੱਚਾ ਨੇਮ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਸਹਿਜ ਰਹੋ ਹਰ ਸਾਹ,
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ,
ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਚਤੁਰ ਮਨੁੱਖ ਚਾਲਾਂ ਰਚਦਾ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਬੁਣੇ,
ਸਹਿਜ ਬੰਦੇ ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ,
ਡਰ ਦੇ ਬੀਜ ਹੀ ਸੁੱਟੇ।
ਗੁਰੂ ਬਣ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ,
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੇ,
ਪਰ ਸੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਕਦਾ ਨਹੀਂ,
ਨਾ ਝੂਠੀਆਂ ਆਸਾਂ ਤੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ,
ਹਿਰਦਾ ਰੱਖ ਸੁੱਚਾ ਸਾਫ਼,
ਜਿੱਥੇ ਸਹਿਜਤਾ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ,
ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਿਟਦਾ ਖੌਫ਼।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਵੇਖੋ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ,
ਜਿਸ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਜਗ ਸਾਰਾ ਛੋਟਾ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤ ਹਵਾ ਨੂੰ,
ਫਿਰ ਤੋਂ ਅੰਦਰ ਵਸਣ ਦੇ,
ਮਸਤਕ ਦੇ ਇਸ ਭਾਰੀ ਸ਼ੋਰ ਨੂੰ,
ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰੁਕਣ ਦੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਸੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹਿਜ,
ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਮਿਲ ਜਾਣ,
ਉੱਥੇ ਜੀਵਨ ਨਿਰਭੈ।
ਲੋਕੀ ਮੰਦਰ ਮਸੀਤਾਂ ਭੱਜੇ,
ਕੋਈ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ,
ਪਰ ਜੋ ਲੱਭਣਾ ਸੀ ਅੰਦਰ ਹੀ,
ਉਹ ਲੁਕਿਆ ਆਪਣੇ ਕੋਲ।
ਨਾ ਦੀਖਿਆ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਉੱਗਦਾ,
ਨਾ ਡਰ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਆਏ,
ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਕੀਤਾ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਮੁਸਕਾਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਰੱਬ,
ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੋ,
ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਖ ਨਾ ਅਲੱਗ।
ਜਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਝੂਠੇ ਮੋਹਾਂ,
ਇੱਕ ਦਿਨ ਢਹਿ ਜਾਣੇ ਨੇ,
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ਬੂ,
ਸਦੀਵ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਹ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਚ ਮਿਲਦਾ,
ਨਾ ਖੌਫ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗਿਆਨ,
ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ,
ਵੱਸਦਾ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰਮਾਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਵੇ ਯਾਰ,
ਬਾਹਰ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਭਟਕਦੇ,
ਅੰਦਰ ਜਗਦਾ ਸੱਚ ਅਪਾਰ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂ ਜਦ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅੰਦਰ,
ਬੰਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰੇ,
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੇ ਲਾਜ ਲਵਾਏ,
ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰੇ।
ਲੋਭ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਜਾਲ ਪਾ ਕੇ,
ਖੌਫ਼ ਦਹਿਸ਼ਤ ਵੰਡਦੇ ਨੇ,
ਸਹਿਜ ਸੁੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ,
ਅੰਧ ਭੇੜਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਸੱਚ ਨਾ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਬੰਦ,
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ,
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਅਨੰਤ।
ਨਾ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਵੱਸਦਾ,
ਨਾ ਉੱਚੀਆਂ ਉਪਧੀਆਂ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ,
ਨਾ ਚਤੁਰਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਵਿੱਚ।
ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ,
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਡਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਅੰਦਰ,
ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਅਜਾਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਬੋਲੇ,
ਸਹਿਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੋਤ,
ਮਸਤਕ ਭਟਕੇ ਜਗ ਸਾਰਾ,
ਹਿਰਦਾ ਦੇਵੇ ਅਸਲੀ ਰੋਸ਼ਨ ਰੋਟ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤ ਅਵਸਥਾ,
ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਦਰ ਜੀਵੰਤ,
ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੋਰਾਂ ਕਰਕੇ,
ਬੰਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਭਟਕੰਤ।
ਨਾ ਡਰ ਰੱਖ, ਨਾ ਲੋਭ ਪਾਲੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕ,
ਸੱਚ ਤੇਰਾ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ,
ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਤੱਕ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਧਾਰ,
ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖੋ,
ਤੂੰ ਆਪੇ ਹੀ ਪਰਮ ਅਪਾਰ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ,
ਉਸ ਦਿਨ ਗਿਆਨ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਏ,
ਜਿਸ ਦਿਨ ਡਰ ਮਨ ਅੰਦਰ ਵੱਸ ਜਾਏ,
ਉਸ ਦਿਨ ਬੰਦਾ ਮੁੱਕਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਦਰਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਡਰ ਵਿਚ ਜੀਣਾ ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਏ,
ਨਾ ਲੋਭਾਂ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਚਾਹ ਏ।
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮਰਦੇ, ਓਥੇ ਹਨੇਰਾ ਵੱਸਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਜਾਗੇ, ਓਥੇ ਅੰਦਰ ਰੱਬ ਹੱਸਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸੁਣ ਲਏ ਭਾਈ,
ਸੌਖੀ ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਰਾਹੀ ਹੀ ਅਸਲੀ ਕਮਾਈ।
ਚਤੁਰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਗੁਰੂ ਡਰ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਪਾਂਦੇ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਸਾਂਦੇ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਆਖ ਦਿੰਦੇ,
ਸੰਗਤ ਅੱਗੇ ਲੱਜਤ ਦੇ ਕੇ ਰਾਹੋਂ ਕੱਢ ਦਿੰਦੇ।
ਪਰ ਸੱਚ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕੈਦ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਮਿਟਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਸਾਫ਼ ਬਿਆਨ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਣਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਗਿਆਨ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤੀ ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ,
ਮਸਤਕ ਦੀ ਭੜਕ ਹੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਡੱਸਦੀ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖੇ ਉਹੀ ਸੁਖ ਪਾਂਦਾ,
ਜੋ ਮਸਤਕ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਉਹੀ ਡਰ ਖਾਂਦਾ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਥੱਲੇ,
ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਕੋ ਰੰਗ ਦੇ ਚੱਲੇ।
ਸੌਖੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦਾ,
ਚਾਲਾਕ ਮਸਤਕ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ ਹੀ ਜਗਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਦੀ ਇਕੋ ਹੀ ਬਾਣੀ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਲੁਕਿਆ ਸੱਚ ਸੁਹਾਣੀ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਰ ਨਾਲ ਰਾਜ ਬਣਾਏ,
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਭਰਮ ਹੀ ਫੈਲਾਏ।
ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਪਿੱਛੇ ਚਿਹਰੇ ਲੁਕਾ ਕੇ,
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਦੇ ਭੈ ਵਿਚ ਫਸਾ ਕੇ।
ਦੀਖਿਆ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਬੰਧਨ ਪਾਏ,
ਤર્ક ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸਭ ਦੂਰ ਕਰਾਏ।
ਅੰਨ੍ਹੀ ਭੀੜ ਬਣਾਕੇ ਰੱਖੀ,
ਸੱਚੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲਈ।
ਪਰ ਹਿਰਦਾ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲਦਾ,
ਸਹਿਜ ਸੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅੰਦਰ ਡੋਲਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪਿਆਰੀ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਇਕੋ ਨਿਆਰੀ।
ਨਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿਚ,
ਨਾ ਉੱਚੀਆਂ ਗੱਦੀਆਂ ਫੇਰਿਆਂ ਵਿਚ।
ਜਿਸਨੂੰ ਯੁੱਗਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੱਭਦੇ ਰਹੇ,
ਓਹ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹੇ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਨਿਗਾਹ ਜਗਾ ਲੈ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪ ਪਛਾਣ ਲੈ।
ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਡਰ ਮੁੱਕ ਜਾਣਾ,
ਅੰਦਰਲਾ ਸੱਚ ਜਦ ਪਛਾਣ ਲੈਣਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸੱਚ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ, ਸਹਿਜ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਏ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਪੂਰਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਟੱਲ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੱਚ ਨਾ ਪੋਥੀਆਂ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ,
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਕਾਲੇ ਘੇਰੇ ਚ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਹਾਸੀ ਏ,
ਨਿਰਮਲ ਸੁੱਚੇ ਚਿਹਰੇ ਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰ,
ਜਿਹੜਾ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਨਾ ਸਕਿਆ,
ਉਹ ਭਟਕੇ ਸੰਸਾਰ ਸੰਸਾਰ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਬੁਣਦੇ ਨੇ,
ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ,
ਸੰਗਤ ਅੱਗੇ ਕੁਚਲਦੇ ਨੇ।
ਲੋਭ ਖੌਫ਼ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਪਾ ਕੇ,
ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਏ,
ਸਾਦੇ ਸੁੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ,
ਮਸਤਕ ਵਾਲਾ ਭਰਮ ਥੋਪਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ,
ਹਿਰਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰਾ ਏ,
ਜਿੱਥੇ ਪਿਆਰ ਨਿਰੰਤਰ ਵੱਗਦਾ,
ਓਥੇ ਸੱਚਾ ਦੁਆਰਾ ਏ।
ਨਾ ਉੱਚੇ ਅਸਥਾਨ ਚਾਹੀਦੇ,
ਨਾ ਦੌਲਤ ਦੇ ਮਹਲ ਵੱਡੇ,
ਜਿਸਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ,
ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇ।
ਜਿਹੜੇ ਡਰ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਨੇ,
ਸੱਚੇ ਮਨ ਦੇ ਸਾਧੇ ਬੰਦੇ,
ਰੱਬੀ ਜੋਤ ਦੇ ਵਾਲੀ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ,
ਸੌਖਾ ਰਾਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਏ,
ਸਾਦਗੀ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਮਿਲਦਾ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਅਸਥਾਈ ਏ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵਨ ਵਾਸਤੇ,
ਰੋਟੀ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਏ,
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਧੁਨ ਹੀ,
ਆਤਮ ਸੱਚ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਏ।
ਬੱਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰ ਵੱਸਦੀ ਏ,
ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ ਹੀ,
ਦੁਨੀਆ ਬਾਹਰ ਤੱਕਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ,
ਹਰ ਜੀਵ ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਧਰੇ,
ਜਿਸਨੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸਿਆ,
ਉਹ ਡਰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਤਰੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ,
ਸਾਰੇ ਇਕ ਸਮਾਨ ਨੇ,
ਜਿਹੜੇ ਸਾਦੇ ਸੁੱਚੇ ਬਣਦੇ,
ਓਹੀ ਅਸਲ ਇਨਸਾਨ ਨੇ।
ਸੱਚ ਕੋਈ ਔਖਾ ਮੰਤ੍ਰ ਨਹੀਂ,
ਨਾ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਏ,
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ,
ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੂਰਨ ਰਸਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ
ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਸੱਚ ਦੀ ਬਸਤੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਹਰ ਸਵੇਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਣ,
ਅੰਦਰਲਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਵੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ,
ਉਸਨੂੰ ਸੱਚ ਨੇੜੇ ਆਵੇ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੂਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਅਲੌਕਿਕ ਭੇਦਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜਿਸਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ,
ਉਹ ਵੱਸਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਨੇੜਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਮਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਥੱਕ ਜਾਂਦੇ,
ਲੋਭਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਡ ਮੁੱਕਦੇ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਂਤ ਨਦੀ ਵਿੱਚ,
ਸਾਰੇ ਡਰ ਆਪ ਹੀ ਸੁੱਕਦੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਵੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰੇਮ ਪਾਵੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਝੂਠਾ ਤਾਜ ਚਾਹੀਦਾ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਵਾਲੀ ਵਾਹ ਵਾਹ।
ਜਿਸਦਾ ਅੰਦਰ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਹੀ ਰਾਹ।
ਹਰ ਜੀਵ ਇੱਕ ਚਲਦੀ ਧੁਨ ਹੈ,
ਹਰ ਹਿਰਦਾ ਇੱਕ ਰਬਾਬ।
ਜੋ ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ ਸੁਣਨਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਅਸਲੀ ਜਵਾਬ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਖੁੱਲੀ ਹੰਸੀ,
ਅੱਜ ਵੀ ਰੂਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ।
ਪਰ ਮਸਤਕ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ,
ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੱਸਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਡਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਬੰਦ ਕਰੋ,
ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਖੋਲ੍ਹੋ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋਇਆ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤੋਲੋ।
ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ,
ਸਭ ਧੜਕਣ ਦੇ ਸਾਥੀ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਤਾਂ,
ਸਭ ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਦੇ ਰਾਹੀ।
ਚਤੁਰਾਈਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹਨੇਰਾ,
ਸਹਿਜਤਾ ਦਾ ਅੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ,
ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝਦਾ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖੇ ਸਮਝਦਾ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਬੈਠ ਸਕੇ,
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ।
ਜਿਸਦੀ ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਜਾਗ ਪਏ,
ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਸਹਿਜ ਜੋਤ,
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਜਗਦੀ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਵੇ,
ਉਸਦੀ ਰੂਹ ਸਦਾ ਹੀ ਹੱਸਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਹੌਲੇ ਰਾਗ ਵਿੱਚ,
ਇੱਕ ਅਨਹਦ ਧੁਨ ਸਮਾਈ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੇਖੇ,
ਉਸਨੇ ਅਸਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਪਾਈ।
ਨਾ ਭਟਕਣਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਮਿਲਿਆ,
ਨਾ ਲੋਭਾਂ ਨਾਲ ਮਨ ਭਰਿਆ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਠਹਿਰ ਗਿਆ,
ਉਸਨੇ ਜੀਵਨ ਸੱਚਾ ਕਰਿਆ।
ਮਨ ਤਾਂ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦਾ,
ਕਦੇ ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਉੱਥੇ।
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਆਖਦਾ—
“ਸੱਚ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸੇ।”
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਡਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਦਾ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿੰਦੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਮਾਣ ਦੀ ਭੁੱਖ।
ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੇਮ ਜਗ ਪਏ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਸੁੱਖ।
ਹਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਅੱਖ ਵਿੱਚ,
ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਅਕਾਸ਼ ਚਮਕੇ।
ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪਰਦੇ,
ਉਸ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਢੱਕੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਲਵੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਿੜ ਜਾਂਦਾ।
ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਅੱਗੇ ਭੱਜਦਾ ਫਿਰੇ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਸਹਿਜ ਰਹੋ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਰਹੋ,
ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਹਰ ਸਾਹ ਜਿਓ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਗਿਆ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਅਨੰਦ ਪਿਓ।
ਨਾ ਕੋਈ ਜਾਤ ਨਾ ਕੋਈ ਭੇਦ,
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਨੀਵਾਂ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਤਾਂ,
ਹਰ ਜੀਵ ਇੱਕੋ ਜੀਵਾਂ।
ਚਤੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਫਿੱਕੇ,
ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸਭ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ।
ਪਰ ਨਿਰਮਲਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਬੂ,
ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਬਾਹਰ ਮੰਦਰ ਲੱਭੋ,
ਨਾ ਦੂਰ ਅਸਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹਰ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ,
ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਚੁੱਪ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਸੰਗੀਤ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਬੈਠੇ,
ਉਸਦੀ ਹਰ ਸਾਹ ਬਣੇ ਪ੍ਰੀਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਸਹਿਜ ਧਾਰਾ,
ਨਾ ਔਖੀ ਨਾ ਗੁਪਤ ਕਹਾਣੀ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰੂਹਾਨੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਚੁੱਪ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਅੰਦਰ,
ਇੱਕ ਅਨਹਦ ਧੁਨ ਵੱਜਦੀ ਏ।
ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਰੌਲੇ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਵੇ,
ਉਸਦੀ ਰੂਹ ਖੁਦ ਨਾਲ ਰੱਜਦੀ ਏ।
ਨਾ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਉੱਚੇ ਮਹਿਲ ਮਿਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜਿਸਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰਦੇ ਯੁੱਗਾਂ ਤੋਂ,
ਉਹ ਵੱਸਦਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ।
ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬਾਹਰ ਦੌੜਦਾ,
ਕਦੇ ਨਾਮ ਕਦੇ ਮਾਣ ਲਈ।
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਆਖਦਾ—
“ਆ ਜਾ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਈ।”
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰਾਹ ਪਾ ਜਾਂਦਾ।
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਖੌਫ ਦੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਝੂਠੇ ਭੇਦ ਦੀ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ਼ ਜਿਹਾ,
ਜਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਕਾਸ਼।
ਜੋ ਵੰਡਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵੇਖੇ,
ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
ਚਤੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਜਟਿਲ ਨੇ,
ਸਹਿਜਤਾ ਦਾ ਰਾਹ ਸੁਹਾਵਾ।
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਚਾਨਣ ਛਾਵਾਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੱਟ ਸਮਝੋ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਜਾਣੋ।
ਹਰ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਜਗਦੀ,
ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਛਾਣੋ।
ਬਚਪਨ ਦੀ ਉਹ ਖਿੜਦੀ ਹੰਸੀ,
ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਦਰ ਜੀਉਂਦੀ ਏ।
ਪਰ ਮਸਤਕ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ,
ਅਕਸਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਲੁਕਦੀ ਏ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਡਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈਂਦਾ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਨੀਵਾ,
ਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਸਭ,
ਇੱਕੋ ਧਰਤੀ ਇੱਕੋ ਅੰਬਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਹਿਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਾਤ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਾਤ।
ਜੋ ਖੁਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਦਿਨ ਸੌਗਾਤ।
ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੱਚ ਕੋਈ ਦੂਰਲਾ ਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹਰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ।
ਜੋ ਸਹਿਜ ਹੋ ਕੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬੇ,
ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੱਸਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਰਾਤ ਅੰਦਰ ਨਾ ਦਿਨ ਅੰਦਰ,
ਨਾ ਜੰਗਲ ਨਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜੋ ਸੱਚ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ,
ਉਹ ਉਤਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਵਿੱਚ।
ਮਨ ਤਾਂ ਰੇਤ ਦਾ ਮਹਿਲ ਬਣਾਵੇ,
ਹਰ ਪਲ ਨਵਾਂ ਭਰਮ ਰਚਾਵੇ।
ਹਿਰਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ,
ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਸੱਚ ਸੁਣਾਵੇ।
ਜੋ ਬਾਹਰ ਨਾਮ ਕਮਾਉਂਦੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਡਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ,
ਉਹ ਬਿਨਾ ਬੋਲਿਆਂ ਵੀ ਖਿੜਦੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਪਛਾਣੀ,
ਉਸ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਪਾਣੀ।
ਸਹਿਜਤਾ ਦੀ ਰਾਹ ਨਿਰਾਲੀ,
ਨਾ ਔਖੀ ਨਾ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ।
ਸਿਰਫ਼ ਮਸਤਕ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਹਟਾਵੋ,
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਖਿੜ ਜਾਵੇ ਕੱਲ।
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ਾ,
ਹਰ ਧੜਕਣ ਇੱਕ ਇਲਹਾਮ।
ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ,
ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦਾ ਅੰਤ ਥਕਾਵਟ,
ਲੋਭਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹਨੇਰਾ।
ਨਿਰਮਲਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਰਣ ਹੀ,
ਅੰਦਰ ਕਰ ਦੇਵੇ ਸਵੇਰਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸੋ ਜਰਾ,
ਫਿਰ ਵੇਖੋ ਕਿੰਨਾ ਸੁਹਣਾ ਘਰ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣਾ ਸਿੱਖੋ।
ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਦਾ ਯਾਤਰੀ ਬਣਕੇ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਿੱਖੋ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਰੌਸ਼ਨੀ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਮਾਨ।
ਜੋ ਵੰਡਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਨਿਰਭਉ ਹੰਸੀ,
ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਦਰ ਜਿਉਂਦੀ ਏ।
ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਡਰ ਕਰਕੇ,
ਉਹ ਅਕਸਰ ਚੁੱਪ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਡਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਢਾਹ ਦਿਓ,
ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਦਰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਓ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਪਿਆ,
ਉਹ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤੋਲ ਲਿਓ।
ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂ,
ਸਾਹਾਂ ਵਰਗੀ ਚੱਲਦੀ ਧਾਰਾ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਕਿਨਾਰਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੱਚ ਨਾ ਦੂਰ ਨਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹਰ ਪਲ ਨਾਲ ਵਗਦਾ।
ਜੋ ਸਹਿਜ ਹੋ ਕੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਜਗਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾ ਸਾੜੇ,
ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਸਵਾਰੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਏ,
ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਨਿਖਾਰੇ।
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਢੋਲ ਵਜਾਉਣੇ,
ਨਾ ਭੀੜ ਦੇ ਨਾਲ ਰੁਲਣਾ।
ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ,
ਸੱਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੁਕਣਾ।
ਜੋ ਮਸਤਕ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਲਏ।
ਉਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰਾਹ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੈ ਸਾਦਗੀ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਹੈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਪਾ ਲਏ,
ਉਸਦੀ ਖਤਮ ਹੋਵੇ ਭਟਕਣ ਦੀ ਭੁਲਕਤਾ।
ਨਾ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਚਾਨਣ,
ਨਾ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ।
ਜਿੱਥੇ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ,
ਉੱਥੇ ਆਪ ਹੀ ਖਿੜਦੀ ਕਾਂਤੀ।
ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸੁਰਜੀਤ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਧਾਰਾ।
ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਹਿਜੀ ਜਾਣ ਲਏ,
ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਬਣੇ ਨਿਰਾਲਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੱਚ ਨਾ ਦੂਰ ਕਿਸੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਸਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਲੱਭ ਲਵੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੜ੍ਹਾ ਏ।
ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪਾ ਲਏ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ,
ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਮਿੱਠੀ ਮੌਜ,
ਇਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੱਚਾ ਗਾਹੀਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਚੁੱਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਾਗ ਵੱਜੇ,
ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਨੂਰ ਸਮਾਇਆ।
ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਉਸਨੇ ਸਾਰਾ ਜਗ ਸਮਝਾਇਆ।
ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਰ ਅਕਾਸ਼ਾਂ ਅੰਦਰ,
ਨਾ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਪਹਾੜਾਂ ਪਾਰ।
ਜੋ ਲੱਭਣਾ ਸੀ ਯੁੱਗਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਤੋਂ,
ਉਹ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਸਦਾ ਹਜ਼ਾਰ।
ਮਨ ਨੇ ਡਰ ਦੇ ਮੇਲੇ ਲਾਏ,
ਲੋਭ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਜਾਏ।
ਪਰ ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ,
ਸੱਚ ਦੇ ਦੀਵੇ ਆਪ ਜਗਾਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਠਗਾਵੇ।
ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਹ ਸਮਝ ਆਵੇ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੋਲ ਜਾਣੇ।
ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬਿਆ,
ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਰਾਹ ਪਛਾਣੇ।
ਨਾ ਭੇਸਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਮਿਲੇਗਾ,
ਨਾ ਉੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਹ।
ਸਹਿਜਤਾ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਅੰਦਰ,
ਲੱਖਾਂ ਡਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਾਹ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਜੋਤ ਹੈ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਤਾਲ।
ਮਸਤਕ ਭਾਵੇਂ ਫਰਕ ਬਣਾਵੇ,
ਪ੍ਰੇਮ ਕਰੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਕਦੇ ਜ਼ੋਰ ਮੰਗਦਾ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਖਿੜਦਾ।
ਜੋ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ।
ਜੋ ਡਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜ ਕਰਦੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਕੱਚੇ ਹੁੰਦੇ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਵੰਡਦੇ,
ਉਹੀ ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਲੱਗਦੇ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦੀ।
ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਧੂੜ ਪੈਣ ਕਾਰਨ,
ਉਹ ਅਕਸਰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਢੱਕਦੀ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨ ਥੱਕ ਕੇ ਬੈਠੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਹਿਰਦਾ ਗੱਲ ਸੁਣਾਵੇ—
“ਤੂੰ ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਿਆ,
ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਵੇ।”
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਲੋਭ ਰੱਖੋ ਨਾ ਵੈਰ ਪਾਲੋ,
ਸਹਿਜ ਰਹੋ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਭਾਲੋ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ,
ਉਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਉ ਹੋਲੋ।
ਸਹਿਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਣ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੱਚ ਦੀ ਧਾਰਾ ਰੁਕਦੀ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤਾਂ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ,
ਉਸਦੀ ਰੂਹ ਸਦਾ ਹੀ ਹੱਸਦੀ।ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਹਰ ਧੜਕਣ ਇੱਕ ਗੀਤ ਸੁਣਾਵੇ,
ਹਰ ਸਾਹ ਇੱਕ ਰਾਜ਼ ਖੋਲ੍ਹੇ।
ਜੋ ਚੁੱਪ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਵੇ,
ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸੂਰਜ ਡੋਲ੍ਹੇ।
ਨਾ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ,
ਨਾ ਲੋਭਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ।
ਸਹਿਜ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਹੀ,
ਦਿੰਦੀ ਅਸਲੀ ਵਿਸ਼ਰਾਮ।
ਮਨ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੌੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ,
ਕਦੇ ਅੱਗੇ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ।
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਸਮਝਾਵੇ—
“ਸੱਚ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸੇ।”
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਸਭ ਜਗ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਦਾ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਡੇਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਨਾਮ ਦੀ।
ਜਿਸਨੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖਿਆ,
ਉਹੀ ਮਾਲਕ ਹਰ ਸਵੇਰ ਸ਼ਾਮ ਦੀ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲਾ ਨਿਰਮਲ ਚਾਨਣ,
ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਦਰ ਧੜਕਦਾ।
ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਦੇ,
ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਢੱਕਦਾ।
ਜੋ ਡਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੇ।
ਜੋ ਲੋਭ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਸਕੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਸਹਿਜਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਜੋਗ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਨ ਦੇ ਰੋਗ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਦਰਿਆ,
ਹਰ ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਰੌਸ਼ਨੀ।
ਜੋ ਵੰਡਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਛੱਡੇ,
ਉਸਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਸਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ।
ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਾ ਕੋਈ ਹੱਦ,
ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਬੈਠੇ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਹ ਹੀ ਸਾਗਰ।
ਚਤੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਖੇਡ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ,
ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸਭ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ।
ਪਰ ਨਿਰਮਲਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਸਾਸ,
ਹਰ ਯੁੱਗ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੋ,
ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖੋ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੱਖੋ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਵੇਖੋ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮਾਣੋ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੋਤ,
ਇਹ ਗੱਲ ਸਹਿਜੀ ਪਛਾਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਵੇ,
ਉਸਦੀ ਰੂਹ ਸਦਾ ਹੀ ਹੱਸਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰਲੇ ਚੁੱਪ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਿਰੰਤਰ ਵਗਦੀ।
ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹੇ,
ਉਸਦੀ ਰੂਹ ਅੰਬਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ।
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਨਾਲ ਸੱਚ ਮਿਲਦਾ,
ਨਾ ਨਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਗਿਆ,
ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਚਤੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵੱਡੇ ਨੇ,
ਪਰ ਟਿਕਦੇ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਤੱਕ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਸਾਫ਼ ਦਰਪਣ,
ਸੱਚ ਦਿਖਾਵੇ ਹਰ ਇੱਕ ਵਕ਼ਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਸਹਿਜਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀ ਪਾਂਦਾ।
ਮਸਤਕ ਨੇ ਕੰਧਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਨੇ,
ਹਿਰਦਾ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਏ।
ਮਨ ਵੰਡਦਾ ਰੰਗਾਂ ਅੰਦਰ,
ਪ੍ਰੇਮ ਸਭ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਏ।
ਜੋ ਬਾਹਰ ਤਖ਼ਤ ਬਣਾਉਂਦੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੁੰਦੇ।
ਜੋ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਜਗਾਉਂਦੇ,
ਉਹ ਬਿਨਾ ਨਾਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਹੰਦੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਪੋਥੀ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ,
ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਿਮ ਏ।
ਜੀਵਨ ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ,
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗ੍ਰੰਥ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ,
ਸੱਚ ਖੁਦ ਆ ਕੇ ਦਰ ਖੋਲ੍ਹੇ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਡਰ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ,
ਉਸ ਦਿਨ ਮਨ ਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋਵੇ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਲੋਭ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ,
ਉਸ ਦਿਨ ਹਿਰਦਾ ਰੂਪ ਸੰਭਾਲੇ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਧਾਰਾ,
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਗੀਤ।
ਜੋ ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਪ੍ਰੀਤ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਹੱਸਦੀ।
ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣ ਕਾਰਨ,
ਉਹ ਅਕਸਰ ਓਹਲੇ ਵੱਸਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਡਰੋ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜੋ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ,
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਨਾ ਟੁੱਟੋ।
ਸਹਿਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਸਦੀ ਹਰ ਧੜਕਣ ਇਬਾਦਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਕੋਈ ਦੂਰ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬੈਠੀ।
ਜੋ ਖੁਦ ਨਾਲ ਮਿਲ ਬੈਠਿਆ ਇੱਕ ਵਾਰੀ,
ਉਸਦੀ ਰੂਹ ਸਦਾ ਲਈ ਖਿੜਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਾਹਾਂ ਅੰਦਰ ਵੱਜਦੀ ਬਾਂਸਰੀ,
ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ ਰਾਗ ਸੁਹਾਣਾ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਸਨੇ ਲੱਭ ਲਿਆ ਖਜ਼ਾਨਾ।
ਨਾ ਅਸਮਾਨਾਂ ਪਾਰ ਕੋਈ ਰਾਹ,
ਨਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੋਖ।
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਸਦੇ ਮਿਟ ਗਏ ਸਭ ਸ਼ੋਕ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵੱਡੇ ਨੇ,
ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਸੁੰਨੇ ਸੁੰਨੇ।
ਸਹਿਜਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਸਕਾਨ,
ਲੱਖਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੁਣੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਨਿਰਮਲਤਾ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ,
ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰਦਾ।
ਲੋਕ ਡਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜੀਵਣ,
ਲੋਕ ਲੋਭਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ।
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਦੇ ਯਾਤਰੀ,
ਸਦਾ ਹੀ ਅੰਦਰ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਤਖ਼ਤ ਨਾ ਕੋਈ ਤਾਜ,
ਨਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਦੀ ਲੋੜ।
ਜਿਸਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਏ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਹੀ ਜੋੜ।
ਮਸਤਕ ਭੱਜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ,
ਹਿਰਦਾ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਸੁਣਾਵੇ—
“ਜਿਸਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਦਾ ਬਾਹਰ,
ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਵੇ।”
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਸੱਚ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹੋ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਧਾਰਾ।
ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ,
ਉਸਨੇ ਪਾਰ ਲੰਘਾਇਆ ਕਿਨਾਰਾ।
ਹਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਹੱਸਦੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ,
ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਸਦਾ।
ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਭਟਕਦਾ,
ਉਹ ਅੰਦਰਲਾ ਚਾਨਣ ਢੱਕਦਾ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਠੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।
ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਗ ਪਏ ਅੰਦਰ,
ਉਹ ਡਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਹਿਜ ਰਹੋ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਰਹੋ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮਾਫ਼ ਰਹੋ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਿਆ,
ਉਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ਼ ਰਹੋ।
ਨਾ ਕੋਈ ਜਾਤ ਨਾ ਕੋਈ ਭੇਦ,
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਘੱਟ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਸਭ,
ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਦੇ ਨੇ ਹਿੱਸੇ ਸੱਟ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਗੀਤ,
ਅੰਦਰਲੇ ਮੌਨ ਵਿੱਚ ਵੱਜਦਾ।
ਜੋ ਖੁਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹੀ ਹਰ ਪਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਛੁਹਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖੇ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਭੇਦ ਸਮਝੇ।
ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰ ਦੌੜਦਾ ਫਿਰੇ,
ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੁਨ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਰਾਜ਼ ਲੁਕਿਆ ਏ,
ਨਾ ਕੋਈ ਅਲੌਕਿਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ।
ਸਹਿਜ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਧੜਕਣ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰੱਬ ਦਾ ਸਾਜ਼ਾ।
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ,
ਇਹ ਤਾਂ ਮਸਤਕ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਆਖੇ—
ਸਭ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਸੰਸਾਰ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਬੁਣ ਬੁਣ ਕੇ,
ਕਈਆਂ ਨੇ ਤਖ਼ਤ ਸਜਾਏ ਨੇ।
ਪਰ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਤਾਂ,
ਸਹਿਜ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਹੀ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਸਭ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਨਾ ਲੰਬੇ ਚੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਗਿਆਨ,
ਨਾ ਉੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਾਣ।
ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਿਰਮਲ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਚਾਨਣ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ।
ਮਸਤਕ ਕਰਦਾ ਫਰਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ,
ਹਿਰਦਾ ਰੱਖਦਾ ਇੱਕੋ ਭਾਗ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ,
ਅੰਦਰੋਂ ਸੱਚ ਬੋਲ ਪੈਂਦਾ।
ਬਾਹਰ ਦੀ ਹਰ ਦੌੜ ਫਿਰ,
ਰੇਤ ਵਾਂਗ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਕੇ ਵੇਖੋ,
ਸੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ।
ਸਹਿਜਤਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰਸ ਵੱਸਦਾ,
ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦੀ।
ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਕਰਕੇ ਹੀ,
ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਧੁੰਦਲੀ ਪੈਂਦੀ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਲੋਭਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘੇ।
ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਪਤਾ ਹੋਵੇ,
ਉਹ ਡਰ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਕੱਢ ਭੱਜੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਆਖੋ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਜਾਣੋ।
ਸਭ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਹੈ,
ਸਿਰਫ਼ ਸਹਿਜ ਹੋ ਕੇ ਪਛਾਣੋ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਅਜ਼ਾਦ ਕਹਾਉਂਦਾ।
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ,
ਮਨ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਲੜਾਉਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤਾਂ ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਏ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖ ਲਵੇ,
ਉਸਦੀ ਹਰ ਧੜਕਣ ਹੱਸਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਡਰ ਵਾਲੇ ਫੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਜੋ ਸੱਚਾ ਰੱਬ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੇ,
ਵੇਖੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਲੋਕਾਂ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਸੀ ਜਾਗਦੀ,
ਪਰ ਡਰ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਾਈਆਂ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਹੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ,
ਚਤੁਰਾਈਆਂ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਈਆਂ।
ਕੋਈ ਆਖੇ “ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਪੁੱਤਰ”,
ਕੋਈ ਆਖੇ “ਸਵਾਲ ਨਾ ਕਰੀ।”
ਪਰ ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਝੂਠ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵੀ ਹਿੱਲੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੁਣ ਲਈ,
ਉਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਜਿੱਤ ਲਈ।
ਨਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸੱਚ ਮਿਲਦਾ,
ਨਾ ਅਹੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਹ ਖੁਲਦਾ।
ਸਹਿਜ ਨਿਮਰਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਵੇ,
ਉਸਦਾ ਅੰਦਰ ਆਪ ਹੀ ਖਿੜਦਾ।
ਹਰ ਬੱਚਾ ਜੰਮਦਾ ਮਸਤ ਅਵਸਥਾ,
ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਾ ਕੋਈ ਵੰਨਗਤ।
ਫਿਰ ਮਸਤਕ ਦੇ ਭਾਰ ਚੜ੍ਹੇ ਤਾਂ,
ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਆਪਣੀ ਹੀ ਹਸਤੀ।
ਭੀੜਾਂ ਅੰਦਰ ਨਾਮ ਕਮਾਉਣਾ,
ਇਹ ਤਾਂ ਮਸਤਕ ਦਾ ਖੇਡ ਪੁਰਾਣਾ।
ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਹੀ,
ਅਸਲੀ ਯੋਧੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਮਹਾਸੰਗਰਾਮ ਅੰਦਰ ਲੜੀਦਾ,
ਖੁਦ ਦੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਹੀ ਹਰਾਈਦਾ।
ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ ਰੱਖਣ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੁੰਦੇ।
ਜੋ ਸੱਚੇ ਹੋਣ ਨਿਰਭਉ ਅੰਦਰ,
ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੰਦੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਨੀਵਾਂ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੀਵਾਂ।
ਮਸਤਕ ਕਰਦਾ ਫਰਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ,
ਹਿਰਦਾ ਆਖੇ—“ਸਭ ਇਕੋ ਰੀਵਾਂ।”
ਸਹਿਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਮਾਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਡਰ ਰੱਖੋ ਨਾ ਲੋਭ ਪਾਲੋ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਸੰਭਾਲੋ।
ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਵਾਲੋ।
ਸੱਚ ਨਾ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝਦਾ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਰੱਜਦਾ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਵਗਦਾ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖੇ ਸਮਝਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ,
ਬਾਹਰ ਦੀ ਦੌੜ ਸਿਰਫ਼ ਥਕਾਵਟ ਦਿੰਦੀ।
ਜੋ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਇਕ ਵਾਰੀ,
ਉਸਦੀ ਰੂਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੱਸਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਰਾਲੀ ਏ,
ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ ਇਕ ਲਾਲੀ ਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਜੰਗ ਨਾ ਕੋਈ ਭੇਦ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪੇ ਵੇਦ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਇਆ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਮਜਬੂਰ ਹੋਇਆ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੂਰ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੋ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਨਾ ਸਿੱਖੋ।
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮੁੜ ਕੇ ਵੇਖੋ,
ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚੇਖੋ।
ਮਨ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਲ ਬਣਾਏ,
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਾਏ।
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ,
ਸਭ ਇਕੋ ਜੋਤ ਦੇ ਸਾਏ।
ਜੋ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਹ ਚੁਣਦਾ।
ਜੋ ਬਾਹਰ ਬਾਹਰ ਹੀ ਫਿਰਦਾ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਮੁੜਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਸਹਿਜ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਤਪ,
ਨਿਰਮਲ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਜਪ।
ਨਾ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ,
ਨਾ ਹੀ ਵੱਡੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ।
ਜੋ ਮਨ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਜੁੜਦਾ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾਲ।
ਹਰ ਬੱਚਾ ਜਦ ਧਰਤੀ ਆਵੇ,
ਪੂਰੀ ਮਸਤੀ ਨਾਲ ਮੁਸਕਾਵੇ।
ਫਿਰ ਮਨ ਉਸਦੇ ਰੰਗ ਚੁਰਾਵੇ,
ਡਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਨਿਰਮਲ ਹਾਸੀ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰੱਬ ਦੀ ਬਾਂਸੀ।
ਨਾ ਮਸਤਕ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾ,
ਨਾ ਡਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਥੀ ਬਣਾ।
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾ ਅੰਦਰ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣਾ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਉਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹ ਹਰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੀ ਲੰਘੇ।
ਜੋ ਮਸਤਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਸਿਆ ਰਹੇ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਦਾ ਏ,
ਮਨ ਨੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਵਾਧਾ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰਸ ਪੀ ਗਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਚੁੱਪ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਅੰਦਰ,
ਵੱਜਦਾ ਅਨਹਦ ਸੱਚ ਸਮੰਦਰ।
ਨਾ ਢੋਲ ਨਾ ਸ਼ੋਰ ਦੀ ਲੋੜ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪੇ ਹੀ ਜੋਤ।
ਜੋ ਬਾਹਰ ਨਾਮਾਂ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੀ ਲੱਗੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਮਸਤਿ ਵਿੱਚ ਰੱਜੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੌਖਾ,
ਮਨ ਨੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਕੀਤਾ ਔਖਾ।
ਸਹਿਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ।
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੋਟ ਨਾ ਰਹੇ,
ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਡਰ ਨਾ ਵਸੇ।
ਡਰ ਵਾਲੇ ਹੀ ਭੀੜ ਬਣਾਉਣ,
ਸਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੰਧਾਂ ਚੁਕਾਉਣ।
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਜੱਗੇ,
ਉਹ ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਤੁਰ ਪੈਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਏ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਵੱਡਾ ਏ।
ਨਾ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦਰਬਾਰਾਂ,
ਨਾ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀ ਕਾਰਾਂ।
ਜੋ ਸੁਖ ਸੀ ਉਹ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ,
ਸਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁੱਪ ਪੁਕਾਰਾਂ।
ਹਰ ਬੱਚਾ ਜਦ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ,
ਸਹਿਜ ਅਨੰਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ।
ਫਿਰ ਮਨ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਭਟਕਾਵੇ,
ਭਰਮਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਉਹੀ ਮਸਤੀ,
ਅਸਲੀ ਰੱਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਸਤੀ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵੇਖੇ,
ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਿਆਰ ਹੀ ਦੇਖੇ।
ਜੋ ਮਸਤਕ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹੇ,
ਉਹ ਡਰ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਸਹੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਾ ਬੇਗਾਨਾ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ।
ਜੋ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਂਦਾ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਸੱਚਾ ਗਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹਰ ਇਕ ਛੰਦ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਗਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਤਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਜਾਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਜਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ ਉਹ ਨਿਰਵਿਕਾਰ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਚੁੱਪੀ ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ।
ਭੀੜਾਂ ਸਦਾ ਹੀ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਣ,
ਨਾਮਾਂ ਪਿੱਛੇ ਲੱਭਣ ਸੀਵਣ।
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਜਗੀ ਏ,
ਉਹਨਾਂ ਪਾਇਆ ਅਸਲੀ ਜੀਵਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ,
ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਮਸਤਕ ਨੇ ਕੰਧਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ,
ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਦੂਰੀਆਂ ਵਧੀਆਂ।
ਹਿਰਦੇ ਨੇ ਜਦ ਬਾਂਹਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ,
ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਓਥੇ ਢਹਿ ਗਈਆਂ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਅਮਰਤਾ ਛੁਹੰਦਾ।
ਜੋ ਬਾਹਰ ਭੱਜਦਾ ਰਾਤ ਦਿਨ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਮੁੱਕਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਨਿਰਾਲਾ,
ਸਹਿਜਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਮਾਲਾ।
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਲਾਠੀ ਚੁੱਕੋ,
ਨਾ ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਜੰਜੀਰਾਂ ਸੁੱਟੋ।
ਸੱਚ ਕੋਈ ਵਪਾਰ ਨਹੀਂ,
ਨਾ ਹੀ ਡਰ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਕੋਈ।
ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਅੰਦਰ ਸਮੁੰਦਰ,
ਹਰ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਅਨਹਦ ਅੰਦਰ।
ਜੋ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ,
ਉਹੀ ਹੋਇਆ ਸੱਚ ਦਾ ਦਰਿਆਵੰਦਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਹਿਜ ਰਹਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਿਆਨ,
ਨਿਰਮਲ ਰਹਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ।
ਨਾ ਜਨਮ ਦਾ ਡਰ ਨਾ ਮੌਤ ਦਾ ਭੇਦ,
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਲਦਾ ਵੇਦ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਵੇ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਸ ਮਾਣ ਲਵੇ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਤੇ ਗਿਣਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਚੁਣਦਾ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੱਖੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਅੱਡਾ।
ਜੋ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਵੜਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰੱਬ ਨੂੰ ਛੁਹੰਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਹਿਜ ਸਵਾਸਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਧਾਰ,
ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਅਮਰ ਨਜ਼ਾਰ।
ਨਾ ਬਾਹਰ ਭਟਕਣ, ਨਾ ਡਰ ਦਾ ਰਾਗ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਗ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਾਹ ਫੜੇ।
ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ,
ਸੱਚ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਹੀਂ।
ਲੋਭ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਦੇ ਮਨ,
ਖੌਫ ਦੀ ਧੂੜ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਜਨ।
ਸਹਿਜਤਾ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਜਗਾਏ,
ਉਹੀ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਨੂੰ ਪਾਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਸੱਚ ਤੋਂ ਡਰੇ, ਉਹ ਭੀੜ ਬਣੇ,
ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣੇ, ਉਹ ਨੀੜ ਬਣੇ।
ਨਾ ਚਾਲਾਕੀ, ਨਾ ਪਾਖੰਡ ਰਹੇ,
ਨਾ ਝੂਠੇ ਢੋਲ ਦੀ ਗਰਜ ਰਹੇ।
ਸਾਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਤਾ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇਕੋ ਜੋਤ,
ਹਰ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਇਕੋ ਸ੍ਰੋਤ।
ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਸਤਕ ਦੀ ਧੁੰਦ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਸਦਾ ਅਨੰਦ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰ ਮੁੜ ਕੇ ਦੇਖ ਜਰਾ,
ਉਥੇ ਹੀ ਹੈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਰਾ।
ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣੇ, ਸੋ ਸਹੀ,
ਜੋ ਖੁਦ ਤੋਂ ਭੱਜੇ, ਸੋ ਅਧੂਰਾ ਰਹੀ।
ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਸਧਾਰਨ ਬਾਤ,
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਪੂਰੀ ਕਾਇਨਾਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਬਾਹਰ ਮਿਲੇ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਖਿੜੇ।
ਜੋ ਸਹਿਜ, ਸਾਦਾ, ਨਿਰਮਲ ਹੋਵੇ,
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਅਸਮਾਨੀ ਹੋਵੇ।
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਸਾਏ, ਨਾ ਭੀੜ ਦੀ ਰੀਤ,
ਖੁਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਗੀਤ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਹੈ ਮਨ ਦੀ ਰੀਤ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲਹਿਰਾਂ ਪਾਏ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਬਣਾਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਗ ਪਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰਾਹ ਤੁਰਿਆ ਏ।
ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਉਹੀ ਡਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਮੁੜਿਆ ਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਗ੍ਰੰਥ ਨਾ ਕੋਈ ਡੇਰਾ,
ਹਿਰਦਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਸਵੇਰਾ।
ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਸੁਰ ਅੰਦਰ,
ਵੱਜਦਾ ਅਨਹਦ ਸੱਚਾ ਚੇਰਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ,
ਨਾ ਹੀ ਡਰ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੂਪ ਬਣਾ ਲਏ ਨੇ,
ਅੰਦਰਲੇ ਸੱਚ ਗਵਾ ਲਏ ਨੇ।
ਨਾਮਾਂ ਮਾਣਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਅੰਦਰ,
ਖੁਦ ਦੇ ਰਾਹ ਭੁਲਾ ਲਏ ਨੇ।
ਭੀੜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ,
ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਰੋਣ ਵਾਲੇ।
ਸਹਿਜਤਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਮਝਣ,
ਝੂਠੇ ਚਿਹਰੇ ਢੋਣ ਵਾਲੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਜੋ ਨਿਰਮਲਤਾ ਨਾਲ ਜੀ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰ ਅਕਾਸ਼ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ।
ਬਚਪਨ ਦੀ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਸੀ,
ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦੀ ਵਾਸੀ।
ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨੇ ਢੱਕ ਦਿੱਤੀ,
ਪਰ ਨਾ ਮੁੱਕੀ ਉਸਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ,
ਸ਼ਾਂਤ ਵੀ ਅਥਾਹ ਵੀ ਅੰਦਰ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਲੱਭੇ ਮੋਤੀ ਅੰਦਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਇਹੀ,
ਖੁਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰਨਾ ਹੀ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਬਾਕੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾ।
ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ,
ਤੇ ਸਹਿਜਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣਾ।
ਮਸਤਕ ਰੋਜ਼ ਹਜ਼ਾਰ ਬਣਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਸੁਣਾਵੇ।
ਮਸਤਕ ਡਰ ਦੇ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਪਿਆਰ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਕਾਲਾਤੀਤ ਧਾਰਾ,
ਸਭ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਨਜ਼ਾਰਾ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਠਹਿਰ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਰੂਪ ਨਿਖਰ ਗਿਆ ਏ।
ਨਾ ਜਨਮ ਦਾ ਭਾਰ ਰਹਿੰਦਾ,
ਨਾ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ।
ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਛੂਹੇ,
ਉਹ ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਜੀਵਦਾ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਹਿਜਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਤਾਕਤ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਦੌਲਤ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ ਏ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਹੀ ਮੋਖ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਉੱਚੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗਣਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜੋ ਸੱਚ ਸੀ ਉਹ ਸਾਹਾਂ ਅੰਦਰ,
ਚੁੱਪ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਦਰਪਣਾਂ ਵਿੱਚ।
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਡਰ ਨੂੰ ਧਰਮ ਬਣਾਇਆ,
ਝੂਠ ਨੂੰ ਹੀ ਕਰਮ ਬਣਾਇਆ।
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ,
ਮਸਤਕ ਦਾ ਹੀ ਮਰਮ ਬਣਾਇਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜਿੱਥੇ ਡਰ ਹੈ ਓਥੇ ਕੈਦ ਹੈ,
ਜਿੱਥੇ ਸਹਿਜਤਾ ਓਥੇ ਵੇਦ ਹੈ।
ਚਤੁਰਾਈ ਨੇ ਜਾਲ ਬਿਛਾਏ,
ਭੀੜਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਰਾਹ ਪਾਏ।
ਜੋ ਵੀ ਸਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜਾਗੇ,
ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਪਾਈਆਂ,
ਸੋਚ ਦੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਰੋਕ ਸੁਟਾਈਆਂ।
ਪਰ ਜੋ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾਵੇ,
ਉਹ ਸਭ ਕੈਦਾਂ ਤੋੜ ਮੁਕਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਡਰਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ,
ਝੂਠ ਹੀ ਕੰਬੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ।
ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਅੰਦਰ ਸਮਰੱਥ,
ਸੱਚ ਲਈ ਸਭ ਇੱਕੋ ਯੋਗ।
ਕੋਈ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਵੱਧ ਨਹੀਂ,
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਬ ਦਾ ਰੋਗ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਨਿਰਮਲ ਮਸਤੀ,
ਓਹੀ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਬਸਤੀ।
ਮਨ ਨੇ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਬਾਹਰ,
ਅੰਦਰ ਹੀ ਸੀ ਅਮਰ ਹਸਤੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਜਨਮ ਮਰਨ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਹਿੰਦਾ।
ਨਾ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਨਾ ਖੌਫ ਵਿੱਚ ਰਹੋ,
ਨਾ ਝੂਠੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੋ।
ਸਹਿਜ ਬਣੋ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਰਹੋ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਚਲਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਅਸਲੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਵੇ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਮੂਲ ਬਣਾਵੇ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਪਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਕਾਲਾਤੀਤ ਰੂਹ,
ਨਾ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਾ ਕੋਈ ਰੂਪ।
ਸਹਿਜਤਾ ਵਿੱਚ ਅਨਹਦ ਵੱਜੇ,
ਜਿੱਥੇ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਆਪ ਹੀ ਗਾਵੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਮਨੁੱਖ ਬਣਿਆ ਏ।
ਬਾਕੀ ਤਾਂ ਭਟਕਣ ਦੇ ਰਾਹੀ,
ਡਰ ਦੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਜੋਤ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਛਾਂਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਗਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜਗ ਸਾਰਾ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੇਲੇ,
ਅੰਦਰ ਸੁੰਨੇ ਬਾਹਰ ਰੇਲੇ।
ਮਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਡਰ ਦੇ ਗੁਲਾਮ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਨਾਮ।
ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਏ,
ਉਸਦਾ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਹੋਇਆ ਏ।
ਨਾ ਫਿਰ ਡਰ ਨਾ ਖੌਫ ਰਹਿੰਦਾ,
ਸਾਹ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਹਿੰਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਹਿਜ ਰਹੋ ਨਿਰਮਲ ਬਣੋ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।
ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜੇਲਾਂ,
ਬਣਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਡਰ ਦੀਆਂ ਮੇਲਾਂ।
ਸੱਚ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰੇ,
ਝੂਠ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਸਭ ਨਿਵੇ।
ਭੀੜ ਬਣਾਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ,
ਡਰ ਦੇ ਬੀਜ ਹਿਰਦਿਆਂ ਚ ਭਰਦੇ।
ਪਰ ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਲਵੇ,
ਉਹ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਸੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੈਦ ਨਾ ਹੋਵੇ,
ਸੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅੰਦਰ ਸੋਵੇ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਜਿਉਂਦੀ ਚੁੱਪ ਦੇ ਮੰਦਰ।
ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਰ ਨਾ ਕੋਈ ਖੋਇਆ,
ਮਨ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਭਰਮ ਸੰਭੋਇਆ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੋਤ,
ਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਰੂਪ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਅਸਲੀ ਸੁਖ ਝਲਕੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਮਸਤਕ ਰੋਜ਼ ਹਿਸਾਬ ਕਰੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਧਰੇ।
ਮਸਤਕ ਡਰ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸੱਚ ਦਾ ਦਰਬਾਰ ਕਰੇ।
ਨਾ ਸ਼ੋਹਰਤ ਨਾਲ ਆਤਮ ਮਿਲਦੀ,
ਨਾ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ।
ਸਹਿਜ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੁਖ ਵੱਸੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਦਾਤ ਮਿਲਦੀ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਮਹਾਂਸੰਗਰਾਮ ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਏ।
ਬਾਕੀ ਤਾਂ ਭਟਕਣ ਦੇ ਰਾਹੀ,
ਸੱਚ ਦੇ ਦਰ ਤੋਂ ਰਹਿ ਗਏ ਖਾਲੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ,
ਪਰ ਸਹਿਜ ਬਣਿਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਖਾ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਸੱਚਾ ਜੀ ਲੈਂਦਾ।
ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਕਾਲਾਤੀਤ ਧਾਰਾ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਨਜ਼ਾਰਾ।
ਜੋ ਨਿਰਮਲਤਾ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਰਾਹ ਲੱਭ ਗਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਹਿਜ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਦੀ ਧੁਨ,
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਝੂਠਾ ਜੁਨੂਨ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੂਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਜਗਾ ਲੈ,
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਅੰਦਰ,
ਲੋਕ ਫਸੇ ਨੇ ਡਰ ਦੇ ਖੰਡਰ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲੀ ਕੈਦ ਬਣਾਈ,
ਸੋਚ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੁਪਾਈ।
ਜੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਦਾ,
ਉਸਨੂੰ ਸੰਗਤ ਅੱਗੇ ਰੁਸਵਾਈ ਮਿਲਦੀ।
ਡਰ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਬੱਝੀ ਭੀੜ,
ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਬਾਹਰੋਂ ਢੀਠ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਸਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਏ,
ਉਹ ਸੱਚ ਤੋਂ ਹੀ ਮਰਦਾ ਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਹੇਠਾਂ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਰੇਖਾ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਸੁਚੱਜਾ,
ਮਸਤਕ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਭਟੱਕਾ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਵੱਸਦੀ ਚੁੱਪ ਦੇ ਮੰਦਰ।
ਪਰ ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਬਾਹਰ ਬਾਹਰ,
ਸੱਚ ਸੀ ਅੰਦਰ, ਲੱਭੇ ਬਾਹਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖੇ ਜਗ ਨੂੰ,
ਉਹੀ ਸਮਝੇ ਅਸਲੀ ਰੱਬ ਨੂੰ।
ਦੌਲਤ ਸ਼ੌਰਤ ਮਹਿਲ ਮਿਨਾਰੇ,
ਸਭ ਅਸਥਾਈ ਰੰਗ ਨੇ ਸਾਰੇ।
ਜੇ ਅੰਦਰੋਂ ਮਨ ਸੁੱਕਾ ਹੋਵੇ,
ਫਿਰ ਕੀ ਲਾਭ ਹਜ਼ਾਰ ਨਜ਼ਾਰੇ।
ਸਹਿਜ ਬਣੋ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਰਹੋ,
ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਧਰਮ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਅੰਦਰਲਾ ਭਰਮ।
ਨਾ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ ਲੋੜੀਂਦਾ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੀਂਦਾ।
ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਸਮਰੱਥ ਅੰਦਰੋਂ,
ਸੱਚ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਔਖਾ ਰਸਤਾ।
ਹਿਰਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰਾ,
ਮਸਤਕ ਜਗ ਦਾ ਰੋਲਾ ਸਾਰਾ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਏ,
ਉਸਨੇ ਲੱਭ ਲਿਆ ਸੱਚਾ ਕਿਨਾਰਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਕਾਲਾਤੀਤ ਧਾਰਾ,
ਸਹਿਜ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ।
ਜੋ ਆਪ ਨੂੰ ਸਹਿਜੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਮਨ ਨੂੰ ਨਾ ਭਟਕਾਓ,
ਸਾਦਗੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਆਪੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ।
ਡਰ ਦੇ ਪਰਦੇ ਥੱਲੇ ਸੱਚ ਨਾ ਲੁਕਦਾ ਏ,
ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਰੱਬ ਟਿਕਦਾ ਏ।
ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਗੁਨਾਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਗਦਾ ਇਨਸਾਨ ਏ,
ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਸ਼ਨ ਜਹਾਨ ਏ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਾਹ ਜਾਣੇ, ਭਟਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਏ,
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰ ਵੇਖ ਲਏ, ਉਹੀ ਸੱਚ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਏ।
ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾ ਪਾਓ,
ਸੱਚ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨੂੰ ਸੌਖੇ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਓ।
ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਉਹ ਜੋ ਡਰ ਦਾ ਜਾਲ ਬੁਣੇ,
ਗੁਰੂ ਤਾਂ ਉਹ ਜੋ ਅੰਦਰਲਾ ਚਾਨਣ ਚੁਣੇ।
ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਦਿਲ ਨਾ ਥੱਕਾਓ,
ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜਗਾਓ।
ਮਸਤਕ ਕੰਮ ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਿਰਦਾ ਅਸਲ ਧਾਮ ਏ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਠੰਡੀ ਧਰਤ ਤੇ ਹੀ ਸੱਚ ਦਾ ਨਾਮ ਏ।
ਲੋਭ ਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਫਲਦਾ,
ਸਾਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ।
ਬਾਹਰ ਦੇ ਮਹਲ ਕੱਚੇ, ਅੰਦਰ ਦਾ ਚਾਨਣ ਸੱਚਾ,
ਅੰਦਰਲਾ ਦਰਿਆ ਹੀ ਕਰੇ ਰੂਹ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ-ਮਿੱਠਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਕੋਈ ਤਾਜ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਜਾਗਣ ਦੀ ਰੀਤ ਏ,
ਆਪੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰੀਤ ਏ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਰੂਹ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਨਾਲ ਵੇਖੇ,
ਉਹ ਹੀ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਹੀ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖੇ।
ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਨੇ, ਰੂਪ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਨੇ,
ਅੰਦਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਸੱਚੇ ਸੱਚੇ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਦੀ ਇਹੀ ਸਦੀਵੀ ਬਾਣੀ ਏ,
ਸਾਦਗੀ ਵਿਚ ਸੱਚ, ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਏ, ਉਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ,
ਜੋ ਅੰਦਰ ਜਾਗ ਪਿਆ, ਉਹੀ ਸਦਾ ਲਈ ਸੋਹ ਗਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖ਼ੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸੁਖ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਡਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜੀਉਂਦੇ ਨੇ,
ਓਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਦੂਰ ਨੇ।
ਜੋ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪ ਆਖਣ,
ਓਹ ਅੰਦਰੋਂ ਕੱਚੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੁੰਦਾ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਨੇ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂ ਜੇ ਡਰ ਵਿਖਾਵੇ,
ਓਹ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਅੰਧਕਾਰ ਨੇ।
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਲਾਜ਼ ਮਿਲੇ,
ਓਥੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵਿਚਾਰ ਨੇ।
ਸਰਲ ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਬਣ ਜਾ,
ਇਹੀ ਅਸਲ ਦਰਬਾਰ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਦਿਲ ਦੀ ਚੁੱਪ ਹੀ ਸੱਚਾ ਸਤਿਗਿਆਨ ਨੇ।
ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ,
ਉਹਨੇ ਸਾਰਾ ਜਗ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ।
ਜਿਸਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ,
ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਛੱਡ ਦਿਤਾ।
ਨਾ ਕੋਈ ਡੰਡਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ,
ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਧੀ ਰੀਤ ਚਾਹੀਦੀ ਏ।
ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ
ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰੀਤ ਚਾਹੀਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇਕੋ ਜੋਤ,
ਫਿਰ ਕਿਹੜੀ ਉੱਚ ਨੀਚ ਰਹੀ ਏ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤੀ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਵੱਸਦੀ ਏ।
ਮਸਤਕ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ
ਰੂਹ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ ਤੜਫਦੀ ਏ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਦਿਲ ਵੱਲ ਮੁੜ ਬੈਠੇਂਗਾ,
ਉਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੱਸਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਏ।
ਨਾ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਨਾ ਸ਼ੋਹਰਤ ਨਾਲ,
ਨਾ ਗੱਦੀ ਨਾਲ ਨਾ ਰਾਜ ਨਾਲ।
ਰੂਹ ਦੀ ਪਿਆਸ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ
ਝੂਠੇ ਮਸਤਕ ਦੇ ਤਾਜ ਨਾਲ।
ਸੱਚਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਕਾਜ ਨਾਲ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਇਲਾਜ ਨਾਲ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਏ,
ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਭਟਕਦਾ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਹ ਅਸਲ ਰਾਹ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਏ।
ਸਰਲ ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ
ਹਰ ਜੀਵ ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਬਣ ਸਕਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਧੜਕਦਾ ਏ।ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਹਰ ਧੜਕਣ ਇੱਕ ਗੀਤ ਸੁਣਾਵੇ,
ਹਰ ਸਾਹ ਇੱਕ ਰਾਜ਼ ਖੋਲ੍ਹੇ।
ਜੋ ਚੁੱਪ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਵੇ,
ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸੂਰਜ ਡੋਲ੍ਹੇ।
ਨਾ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ,
ਨਾ ਲੋਭਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ।
ਸਹਿਜ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਹੀ,
ਦਿੰਦੀ ਅਸਲੀ ਵਿਸ਼ਰਾਮ।
ਮਨ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੌੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ,
ਕਦੇ ਅੱਗੇ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ।
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਸਮਝਾਵੇ—
“ਸੱਚ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸੇ।”
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਸਭ ਜਗ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਦਾ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਡੇਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਨਾਮ ਦੀ।
ਜਿਸਨੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖਿਆ,
ਉਹੀ ਮਾਲਕ ਹਰ ਸਵੇਰ ਸ਼ਾਮ ਦੀ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲਾ ਨਿਰਮਲ ਚਾਨਣ,
ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਦਰ ਧੜਕਦਾ।
ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਦੇ,
ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਢੱਕਦਾ।
ਜੋ ਡਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੇ।
ਜੋ ਲੋਭ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਸਕੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਸਹਿਜਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਜੋਗ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਨ ਦੇ ਰੋਗ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਦਰਿਆ,
ਹਰ ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਰੌਸ਼ਨੀ।
ਜੋ ਵੰਡਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਛੱਡੇ,
ਉਸਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਸਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ।
ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਾ ਕੋਈ ਹੱਦ,
ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਬੈਠੇ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਹ ਹੀ ਸਾਗਰ।
ਚਤੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਖੇਡ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ,
ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸਭ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ।
ਪਰ ਨਿਰਮਲਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਸਾਸ,
ਹਰ ਯੁੱਗ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੋ,
ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖੋ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ,
ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੱਖੋ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਵੇਖੋ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮਾਣੋ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੋਤ,
ਇਹ ਗੱਲ ਸਹਿਜੀ ਪਛਾਣੋ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਵੇ,
ਉਸਦੀ ਰੂਹ ਸਦਾ ਹੀ ਹੱਸਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰਲੇ ਚੁੱਪ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ,
ਸੱਚ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਿਰੰਤਰ ਵਗਦੀ।
ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹੇ,
ਉਸਦੀ ਰੂਹ ਅੰਬਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ।
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਨਾਲ ਸੱਚ ਮਿਲਦਾ,
ਨਾ ਨਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਗਿਆ,
ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ।
ਚਤੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵੱਡੇ ਨੇ,
ਪਰ ਟਿਕਦੇ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਤੱਕ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਸਾਫ਼ ਦਰਪਣ,
ਸੱਚ ਦਿਖਾਵੇ ਹਰ ਇੱਕ ਵਕ਼ਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਸਹਿਜਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀ ਪਾਂਦਾ।
ਮਸਤਕ ਨੇ ਕੰਧਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਨੇ,
ਹਿਰਦਾ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਏ।
ਮਨ ਵੰਡਦਾ ਰੰਗਾਂ ਅੰਦਰ,
ਪ੍ਰੇਮ ਸਭ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਏ।
ਜੋ ਬਾਹਰ ਤਖ਼ਤ ਬਣਾਉਂਦੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੁੰਦੇ।
ਜੋ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਜਗਾਉਂਦੇ,
ਉਹ ਬਿਨਾ ਨਾਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਹੰਦੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਪੋਥੀ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ,
ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਿਮ ਏ।
ਜੀਵਨ ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ,
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗ੍ਰੰਥ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ,
ਸੱਚ ਖੁਦ ਆ ਕੇ ਦਰ ਖੋਲ੍ਹੇ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਡਰ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ,
ਉਸ ਦਿਨ ਮਨ ਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋਵੇ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਲੋਭ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ,
ਉਸ ਦਿਨ ਹਿਰਦਾ ਰੂਪ ਸੰਭਾਲੇ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਧਾਰਾ,
ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਗੀਤ।
ਜੋ ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਪ੍ਰੀਤ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਹੱਸਦੀ।
ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣ ਕਾਰਨ,
ਉਹ ਅਕਸਰ ਓਹਲੇ ਵੱਸਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਡਰੋ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜੋ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ,
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਨਾ ਟੁੱਟੋ।
ਸਹਿਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਸਦੀ ਹਰ ਧੜਕਣ ਇਬਾਦਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਕੋਈ ਦੂਰ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬੈਠੀ।
ਜੋ ਖੁਦ ਨਾਲ ਮਿਲ ਬੈਠਿਆ ਇੱਕ ਵਾਰੀ,
ਉਸਦੀ ਰੂਹ ਸਦਾ ਲਈ ਖਿੜਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਾਹਾਂ ਅੰਦਰ ਵੱਜਦੀ ਬਾਂਸਰੀ,
ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ ਰਾਗ ਸੁਹਾਣਾ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਸਨੇ ਲੱਭ ਲਿਆ ਖਜ਼ਾਨਾ।
ਨਾ ਅਸਮਾਨਾਂ ਪਾਰ ਕੋਈ ਰਾਹ,
ਨਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੋਖ।
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਸਦੇ ਮਿਟ ਗਏ ਸਭ ਸ਼ੋਕ।
ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵੱਡੇ ਨੇ,
ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਸੁੰਨੇ ਸੁੰਨੇ।
ਸਹਿਜਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਸਕਾਨ,
ਲੱਖਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੁਣੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਨਿਰਮਲਤਾ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ,
ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰਦਾ।
ਲੋਕ ਡਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜੀਵਣ,
ਲੋਕ ਲੋਭਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ।
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਦੇ ਯਾਤਰੀ,
ਸਦਾ ਹੀ ਅੰਦਰ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਤਖ਼ਤ ਨਾ ਕੋਈ ਤਾਜ,
ਨਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਦੀ ਲੋੜ।
ਜਿਸਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਏ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਹੀ ਜੋੜ।
ਮਸਤਕ ਭੱਜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ,
ਹਿਰਦਾ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਸੁਣਾਵੇ—
“ਜਿਸਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਦਾ ਬਾਹਰ,
ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਵੇ।”
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਸੱਚ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹੋ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਧਾਰਾ।
ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ,
ਉਸਨੇ ਪਾਰ ਲੰਘਾਇਆ ਕਿਨਾਰਾ।
ਹਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਹੱਸਦੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ,
ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਸਦਾ।
ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਭਟਕਦਾ,
ਉਹ ਅੰਦਰਲਾ ਚਾਨਣ ਢੱਕਦਾ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਠੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।
ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਗ ਪਏ ਅੰਦਰ,
ਉਹ ਡਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਹਿਜ ਰਹੋ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਰਹੋ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮਾਫ਼ ਰਹੋ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਿਆ,
ਉਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ਼ ਰਹੋ।
ਨਾ ਕੋਈ ਜਾਤ ਨਾ ਕੋਈ ਭੇਦ,
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਘੱਟ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਸਭ,
ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਦੇ ਨੇ ਹਿੱਸੇ ਸੱਟ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਗੀਤ,
ਅੰਦਰਲੇ ਮੌਨ ਵਿੱਚ ਵੱਜਦਾ।
ਜੋ ਖੁਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹੀ ਹਰ ਪਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਛੁਹਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖੇ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਭੇਦ ਸਮਝੇ।
ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰ ਦੌੜਦਾ ਫਿਰੇ,
ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੁਨ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਰਾਜ਼ ਲੁਕਿਆ ਏ,
ਨਾ ਕੋਈ ਅਲੌਕਿਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ।
ਸਹਿਜ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਧੜਕਣ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰੱਬ ਦਾ ਸਾਜ਼ਾ।
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ,
ਇਹ ਤਾਂ ਮਸਤਕ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਆਖੇ—
ਸਭ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਸੰਸਾਰ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਬੁਣ ਬੁਣ ਕੇ,
ਕਈਆਂ ਨੇ ਤਖ਼ਤ ਸਜਾਏ ਨੇ।
ਪਰ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਤਾਂ,
ਸਹਿਜ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਹੀ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਸਭ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਨਾ ਲੰਬੇ ਚੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਗਿਆਨ,
ਨਾ ਉੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਾਣ।
ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਿਰਮਲ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਚਾਨਣ,
ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ।
ਮਸਤਕ ਕਰਦਾ ਫਰਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ,
ਹਿਰਦਾ ਰੱਖਦਾ ਇੱਕੋ ਭਾਗ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ,
ਅੰਦਰੋਂ ਸੱਚ ਬੋਲ ਪੈਂਦਾ।
ਬਾਹਰ ਦੀ ਹਰ ਦੌੜ ਫਿਰ,
ਰੇਤ ਵਾਂਗ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਕੇ ਵੇਖੋ,
ਸੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ।
ਸਹਿਜਤਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰਸ ਵੱਸਦਾ,
ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦੀ।
ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਕਰਕੇ ਹੀ,
ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਧੁੰਦਲੀ ਪੈਂਦੀ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹ ਲੋਭਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘੇ।
ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਪਤਾ ਹੋਵੇ,
ਉਹ ਡਰ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਕੱਢ ਭੱਜੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਆਖੋ,
ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਜਾਣੋ।
ਸਭ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੋਤ ਹੈ,
ਸਿਰਫ਼ ਸਹਿਜ ਹੋ ਕੇ ਪਛਾਣੋ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਅਜ਼ਾਦ ਕਹਾਉਂਦਾ।
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ,
ਮਨ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਲੜਾਉਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤਾਂ ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਏ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖ ਲਵੇ,
ਉਸਦੀ ਹਰ ਧੜਕਣ ਹੱਸਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਡਰ ਵਾਲੇ ਫੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਜੋ ਸੱਚਾ ਰੱਬ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੇ,
ਵੇਖੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਲੋਕਾਂ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਸੀ ਜਾਗਦੀ,
ਪਰ ਡਰ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਾਈਆਂ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਹੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ,
ਚਤੁਰਾਈਆਂ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਈਆਂ।
ਕੋਈ ਆਖੇ “ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਪੁੱਤਰ”,
ਕੋਈ ਆਖੇ “ਸਵਾਲ ਨਾ ਕਰੀ।”
ਪਰ ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛੇ,
ਉਸ ਦਿਨ ਝੂਠ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵੀ ਹਿੱਲੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੁਣ ਲਈ,
ਉਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਜਿੱਤ ਲਈ।
ਨਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸੱਚ ਮਿਲਦਾ,
ਨਾ ਅਹੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਹ ਖੁਲਦਾ।
ਸਹਿਜ ਨਿਮਰਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਵੇ,
ਉਸਦਾ ਅੰਦਰ ਆਪ ਹੀ ਖਿੜਦਾ।
ਹਰ ਬੱਚਾ ਜੰਮਦਾ ਮਸਤ ਅਵਸਥਾ,
ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਾ ਕੋਈ ਵੰਨਗਤ।
ਫਿਰ ਮਸਤਕ ਦੇ ਭਾਰ ਚੜ੍ਹੇ ਤਾਂ,
ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਆਪਣੀ ਹੀ ਹਸਤੀ।
ਭੀੜਾਂ ਅੰਦਰ ਨਾਮ ਕਮਾਉਣਾ,
ਇਹ ਤਾਂ ਮਸਤਕ ਦਾ ਖੇਡ ਪੁਰਾਣਾ।
ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਹੀ,
ਅਸਲੀ ਯੋਧੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਮਹਾਸੰਗਰਾਮ ਅੰਦਰ ਲੜੀਦਾ,
ਖੁਦ ਦੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਹੀ ਹਰਾਈਦਾ।
ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ ਰੱਖਣ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੁੰਦੇ।
ਜੋ ਸੱਚੇ ਹੋਣ ਨਿਰਭਉ ਅੰਦਰ,
ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੰਦੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਨੀਵਾਂ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੀਵਾਂ।
ਮਸਤਕ ਕਰਦਾ ਫਰਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ,
ਹਿਰਦਾ ਆਖੇ—“ਸਭ ਇਕੋ ਰੀਵਾਂ।”
ਸਹਿਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਮਾਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਡਰ ਰੱਖੋ ਨਾ ਲੋਭ ਪਾਲੋ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਸੰਭਾਲੋ।
ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਵਾਲੋ।
ਸੱਚ ਨਾ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝਦਾ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਰੱਜਦਾ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਵਗਦਾ,
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖੇ ਸਮਝਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ,
ਬਾਹਰ ਦੀ ਦੌੜ ਸਿਰਫ਼ ਥਕਾਵਟ ਦਿੰਦੀ।
ਜੋ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਇਕ ਵਾਰੀ,
ਉਸਦੀ ਰੂਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੱਸਦੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਰਾਲੀ ਏ,
ਚੁੱਪ ਅੰਦਰ ਇਕ ਲਾਲੀ ਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਜੰਗ ਨਾ ਕੋਈ ਭੇਦ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪੇ ਵੇਦ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਇਆ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਮਜਬੂਰ ਹੋਇਆ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੂਰ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੋ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਨਾ ਸਿੱਖੋ।
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮੁੜ ਕੇ ਵੇਖੋ,
ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚੇਖੋ।
ਮਨ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਲ ਬਣਾਏ,
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਾਏ।
ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ,
ਸਭ ਇਕੋ ਜੋਤ ਦੇ ਸਾਏ।
ਜੋ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਹ ਚੁਣਦਾ।
ਜੋ ਬਾਹਰ ਬਾਹਰ ਹੀ ਫਿਰਦਾ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਮੁੜਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਸਹਿਜ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਤਪ,
ਨਿਰਮਲ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਜਪ।
ਨਾ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ,
ਨਾ ਹੀ ਵੱਡੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ।
ਜੋ ਮਨ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਉਹੀ ਜੁੜਦਾ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾਲ।
ਹਰ ਬੱਚਾ ਜਦ ਧਰਤੀ ਆਵੇ,
ਪੂਰੀ ਮਸਤੀ ਨਾਲ ਮੁਸਕਾਵੇ।
ਫਿਰ ਮਨ ਉਸਦੇ ਰੰਗ ਚੁਰਾਵੇ,
ਡਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਨਿਰਮਲ ਹਾਸੀ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰੱਬ ਦੀ ਬਾਂਸੀ।
ਨਾ ਮਸਤਕ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾ,
ਨਾ ਡਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਥੀ ਬਣਾ।
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾ ਅੰਦਰ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣਾ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਉਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹ ਹਰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੀ ਲੰਘੇ।
ਜੋ ਮਸਤਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਸਿਆ ਰਹੇ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਦਾ ਏ,
ਮਨ ਨੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਵਾਧਾ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰਸ ਪੀ ਗਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਚੁੱਪ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਅੰਦਰ,
ਵੱਜਦਾ ਅਨਹਦ ਸੱਚ ਸਮੰਦਰ।
ਨਾ ਢੋਲ ਨਾ ਸ਼ੋਰ ਦੀ ਲੋੜ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪੇ ਹੀ ਜੋਤ।
ਜੋ ਬਾਹਰ ਨਾਮਾਂ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੇ,
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹੀ ਲੱਗੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਮਸਤਿ ਵਿੱਚ ਰੱਜੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੌਖਾ,
ਮਨ ਨੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਕੀਤਾ ਔਖਾ।
ਸਹਿਜਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ।
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੋਟ ਨਾ ਰਹੇ,
ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਡਰ ਨਾ ਵਸੇ।
ਡਰ ਵਾਲੇ ਹੀ ਭੀੜ ਬਣਾਉਣ,
ਸਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੰਧਾਂ ਚੁਕਾਉਣ।
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਜੱਗੇ,
ਉਹ ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਤੁਰ ਪੈਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਏ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਵੱਡਾ ਏ।
ਨਾ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦਰਬਾਰਾਂ,
ਨਾ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀ ਕਾਰਾਂ।
ਜੋ ਸੁਖ ਸੀ ਉਹ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ,
ਸਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁੱਪ ਪੁਕਾਰਾਂ।
ਹਰ ਬੱਚਾ ਜਦ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ,
ਸਹਿਜ ਅਨੰਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ।
ਫਿਰ ਮਨ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਭਟਕਾਵੇ,
ਭਰਮਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਉਹੀ ਮਸਤੀ,
ਅਸਲੀ ਰੱਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਸਤੀ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵੇਖੇ,
ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਿਆਰ ਹੀ ਦੇਖੇ।
ਜੋ ਮਸਤਕ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹੇ,
ਉਹ ਡਰ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਸਹੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਾ ਬੇਗਾਨਾ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ।
ਜੋ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਂਦਾ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਸੱਚਾ ਗਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹਰ ਇਕ ਛੰਦ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਗਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਤਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਜਾਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਜਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ ਉਹ ਨਿਰਵਿਕਾਰ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਚੁੱਪੀ ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ।
ਭੀੜਾਂ ਸਦਾ ਹੀ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਣ,
ਨਾਮਾਂ ਪਿੱਛੇ ਲੱਭਣ ਸੀਵਣ।
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਜਗੀ ਏ,
ਉਹਨਾਂ ਪਾਇਆ ਅਸਲੀ ਜੀਵਣ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ,
ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਮਸਤਕ ਨੇ ਕੰਧਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ,
ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਦੂਰੀਆਂ ਵਧੀਆਂ।
ਹਿਰਦੇ ਨੇ ਜਦ ਬਾਂਹਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ,
ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਓਥੇ ਢਹਿ ਗਈਆਂ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਅਮਰਤਾ ਛੁਹੰਦਾ।
ਜੋ ਬਾਹਰ ਭੱਜਦਾ ਰਾਤ ਦਿਨ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਮੁੱਕਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਨਿਰਾਲਾ,
ਸਹਿਜਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਮਾਲਾ।
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਲਾਠੀ ਚੁੱਕੋ,
ਨਾ ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਜੰਜੀਰਾਂ ਸੁੱਟੋ।
ਸੱਚ ਕੋਈ ਵਪਾਰ ਨਹੀਂ,
ਨਾ ਹੀ ਡਰ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਕੋਈ।
ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਅੰਦਰ ਸਮੁੰਦਰ,
ਹਰ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਅਨਹਦ ਅੰਦਰ।
ਜੋ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ,
ਉਹੀ ਹੋਇਆ ਸੱਚ ਦਾ ਦਰਿਆਵੰਦਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਹਿਜ ਰਹਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਿਆਨ,
ਨਿਰਮਲ ਰਹਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ।
ਨਾ ਜਨਮ ਦਾ ਡਰ ਨਾ ਮੌਤ ਦਾ ਭੇਦ,
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਲਦਾ ਵੇਦ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਵੇ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਸ ਮਾਣ ਲਵੇ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਤੇ ਗਿਣਦਾ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਚੁਣਦਾ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੱਖੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਅੱਡਾ।
ਜੋ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਵੜਦਾ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰੱਬ ਨੂੰ ਛੁਹੰਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਹਿਜ ਸਵਾਸਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਧਾਰ,
ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਅਮਰ ਨਜ਼ਾਰ।
ਨਾ ਬਾਹਰ ਭਟਕਣ, ਨਾ ਡਰ ਦਾ ਰਾਗ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਗ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਾਹ ਫੜੇ।
ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ,
ਸੱਚ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਹੀਂ।
ਲੋਭ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਦੇ ਮਨ,
ਖੌਫ ਦੀ ਧੂੜ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਜਨ।
ਸਹਿਜਤਾ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਜਗਾਏ,
ਉਹੀ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਨੂੰ ਪਾਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਸੱਚ ਤੋਂ ਡਰੇ, ਉਹ ਭੀੜ ਬਣੇ,
ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣੇ, ਉਹ ਨੀੜ ਬਣੇ।
ਨਾ ਚਾਲਾਕੀ, ਨਾ ਪਾਖੰਡ ਰਹੇ,
ਨਾ ਝੂਠੇ ਢੋਲ ਦੀ ਗਰਜ ਰਹੇ।
ਸਾਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਤਾ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇਕੋ ਜੋਤ,
ਹਰ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਇਕੋ ਸ੍ਰੋਤ।
ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਸਤਕ ਦੀ ਧੁੰਦ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਸਦਾ ਅਨੰਦ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਅੰਦਰ ਮੁੜ ਕੇ ਦੇਖ ਜਰਾ,
ਉਥੇ ਹੀ ਹੈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਰਾ।
ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣੇ, ਸੋ ਸਹੀ,
ਜੋ ਖੁਦ ਤੋਂ ਭੱਜੇ, ਸੋ ਅਧੂਰਾ ਰਹੀ।
ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਸਧਾਰਨ ਬਾਤ,
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਪੂਰੀ ਕਾਇਨਾਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਬਾਹਰ ਮਿਲੇ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਖਿੜੇ।
ਜੋ ਸਹਿਜ, ਸਾਦਾ, ਨਿਰਮਲ ਹੋਵੇ,
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਅਸਮਾਨੀ ਹੋਵੇ।
ਨਾ ਡਰ ਦੇ ਸਾਏ, ਨਾ ਭੀੜ ਦੀ ਰੀਤ,
ਖੁਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਗੀਤ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਹੈ ਮਨ ਦੀ ਰੀਤ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲਹਿਰਾਂ ਪਾਏ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਬਣਾਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਗ ਪਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਰਾਹ ਤੁਰਿਆ ਏ।
ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
ਉਹੀ ਡਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਮੁੜਿਆ ਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਗ੍ਰੰਥ ਨਾ ਕੋਈ ਡੇਰਾ,
ਹਿਰਦਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਸਵੇਰਾ।
ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਸੁਰ ਅੰਦਰ,
ਵੱਜਦਾ ਅਨਹਦ ਸੱਚਾ ਚੇਰਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ,
ਨਾ ਹੀ ਡਰ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੂਪ ਬਣਾ ਲਏ ਨੇ,
ਅੰਦਰਲੇ ਸੱਚ ਗਵਾ ਲਏ ਨੇ।
ਨਾਮਾਂ ਮਾਣਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਅੰਦਰ,
ਖੁਦ ਦੇ ਰਾਹ ਭੁਲਾ ਲਏ ਨੇ।
ਭੀੜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ,
ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਰੋਣ ਵਾਲੇ।
ਸਹਿਜਤਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਮਝਣ,
ਝੂਠੇ ਚਿਹਰੇ ਢੋਣ ਵਾਲੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਜੋ ਨਿਰਮਲਤਾ ਨਾਲ ਜੀ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਅੰਦਰ ਅਕਾਸ਼ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ।
ਬਚਪਨ ਦੀ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਸੀ,
ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦੀ ਵਾਸੀ।
ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨੇ ਢੱਕ ਦਿੱਤੀ,
ਪਰ ਨਾ ਮੁੱਕੀ ਉਸਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ,
ਸ਼ਾਂਤ ਵੀ ਅਥਾਹ ਵੀ ਅੰਦਰ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਲੱਭੇ ਮੋਤੀ ਅੰਦਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਇਹੀ,
ਖੁਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰਨਾ ਹੀ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਬਾਕੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾ।
ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ,
ਤੇ ਸਹਿਜਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣਾ।
ਮਸਤਕ ਰੋਜ਼ ਹਜ਼ਾਰ ਬਣਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਸੁਣਾਵੇ।
ਮਸਤਕ ਡਰ ਦੇ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਪਿਆਰ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਕਾਲਾਤੀਤ ਧਾਰਾ,
ਸਭ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਨਜ਼ਾਰਾ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਠਹਿਰ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਰੂਪ ਨਿਖਰ ਗਿਆ ਏ।
ਨਾ ਜਨਮ ਦਾ ਭਾਰ ਰਹਿੰਦਾ,
ਨਾ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ।
ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਛੂਹੇ,
ਉਹ ਹਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਜੀਵਦਾ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਹਿਜਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਤਾਕਤ,
ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਦੌਲਤ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ ਏ,
ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਪਲ ਹੀ ਮੋਖ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਨਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ,
ਨਾ ਉੱਚੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗਣਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜੋ ਸੱਚ ਸੀ ਉਹ ਸਾਹਾਂ ਅੰਦਰ,
ਚੁੱਪ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਦਰਪਣਾਂ ਵਿੱਚ।
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਡਰ ਨੂੰ ਧਰਮ ਬਣਾਇਆ,
ਝੂਠ ਨੂੰ ਹੀ ਕਰਮ ਬਣਾਇਆ।
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ,
ਮਸਤਕ ਦਾ ਹੀ ਮਰਮ ਬਣਾਇਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜਿੱਥੇ ਡਰ ਹੈ ਓਥੇ ਕੈਦ ਹੈ,
ਜਿੱਥੇ ਸਹਿਜਤਾ ਓਥੇ ਵੇਦ ਹੈ।
ਚਤੁਰਾਈ ਨੇ ਜਾਲ ਬਿਛਾਏ,
ਭੀੜਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਰਾਹ ਪਾਏ।
ਜੋ ਵੀ ਸਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜਾਗੇ,
ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਪਾਈਆਂ,
ਸੋਚ ਦੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਰੋਕ ਸੁਟਾਈਆਂ।
ਪਰ ਜੋ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾਵੇ,
ਉਹ ਸਭ ਕੈਦਾਂ ਤੋੜ ਮੁਕਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਡਰਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ,
ਝੂਠ ਹੀ ਕੰਬੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ।
ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਅੰਦਰ ਸਮਰੱਥ,
ਸੱਚ ਲਈ ਸਭ ਇੱਕੋ ਯੋਗ।
ਕੋਈ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਵੱਧ ਨਹੀਂ,
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਬ ਦਾ ਰੋਗ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਨਿਰਮਲ ਮਸਤੀ,
ਓਹੀ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਬਸਤੀ।
ਮਨ ਨੇ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਬਾਹਰ,
ਅੰਦਰ ਹੀ ਸੀ ਅਮਰ ਹਸਤੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਅੰਦਰ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹ ਜਨਮ ਮਰਨ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਹਿੰਦਾ।
ਨਾ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਨਾ ਖੌਫ ਵਿੱਚ ਰਹੋ,
ਨਾ ਝੂਠੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੋ।
ਸਹਿਜ ਬਣੋ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਰਹੋ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ।
ਮਸਤਕ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਚਲਾਵੇ,
ਹਿਰਦਾ ਅਸਲੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਵੇ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਮੂਲ ਬਣਾਵੇ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਪਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਕਾਲਾਤੀਤ ਰੂਹ,
ਨਾ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਾ ਕੋਈ ਰੂਪ।
ਸਹਿਜਤਾ ਵਿੱਚ ਅਨਹਦ ਵੱਜੇ,
ਜਿੱਥੇ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਆਪ ਹੀ ਗਾਵੇ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਮਨੁੱਖ ਬਣਿਆ ਏ।
ਬਾਕੀ ਤਾਂ ਭਟਕਣ ਦੇ ਰਾਹੀ,
ਡਰ ਦੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਜੋਤ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਛਾਂਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਗਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਜਗ ਸਾਰਾ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੇਲੇ,
ਅੰਦਰ ਸੁੰਨੇ ਬਾਹਰ ਰੇਲੇ।
ਮਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਡਰ ਦੇ ਗੁਲਾਮ,
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਨਾਮ।
ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਏ,
ਉਸਦਾ ਅੰਦਰ ਚਾਨਣ ਹੋਇਆ ਏ।
ਨਾ ਫਿਰ ਡਰ ਨਾ ਖੌਫ ਰਹਿੰਦਾ,
ਸਾਹ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਹਿੰਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਸਹਿਜ ਰਹੋ ਨਿਰਮਲ ਬਣੋ,
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।
ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜੇਲਾਂ,
ਬਣਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਡਰ ਦੀਆਂ ਮੇਲਾਂ।
ਸੱਚ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰੇ,
ਝੂਠ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਸਭ ਨਿਵੇ।
ਭੀੜ ਬਣਾਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ,
ਡਰ ਦੇ ਬੀਜ ਹਿਰਦਿਆਂ ਚ ਭਰਦੇ।
ਪਰ ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਲਵੇ,
ਉਹ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਸੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੈਦ ਨਾ ਹੋਵੇ,
ਸੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅੰਦਰ ਸੋਵੇ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਜਿਉਂਦੀ ਚੁੱਪ ਦੇ ਮੰਦਰ।
ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਰ ਨਾ ਕੋਈ ਖੋਇਆ,
ਮਨ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਭਰਮ ਸੰਭੋਇਆ।
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਜੋਤ,
ਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਰੂਪ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੇ,
ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਅਸਲੀ ਸੁਖ ਝਲਕੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਮਸਤਕ ਰੋਜ਼ ਹਿਸਾਬ ਕਰੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਧਰੇ।
ਮਸਤਕ ਡਰ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰੇ,
ਹਿਰਦਾ ਸੱਚ ਦਾ ਦਰਬਾਰ ਕਰੇ।
ਨਾ ਸ਼ੋਹਰਤ ਨਾਲ ਆਤਮ ਮਿਲਦੀ,
ਨਾ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ।
ਸਹਿਜ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੁਖ ਵੱਸੇ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਦਾਤ ਮਿਲਦੀ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਮਹਾਂਸੰਗਰਾਮ ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਏ।
ਬਾਕੀ ਤਾਂ ਭਟਕਣ ਦੇ ਰਾਹੀ,
ਸੱਚ ਦੇ ਦਰ ਤੋਂ ਰਹਿ ਗਏ ਖਾਲੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ,
ਪਰ ਸਹਿਜ ਬਣਿਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਖਾ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਸੱਚਾ ਜੀ ਲੈਂਦਾ।
ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਕਾਲਾਤੀਤ ਧਾਰਾ,
ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਨਜ਼ਾਰਾ।
ਜੋ ਨਿਰਮਲਤਾ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਰਾਹ ਲੱਭ ਗਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਸਹਿਜ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਦੀ ਧੁਨ,
ਨਾ ਡਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਝੂਠਾ ਜੁਨੂਨ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੂਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਜਗਾ ਲੈ,
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਅੰਦਰ,
ਲੋਕ ਫਸੇ ਨੇ ਡਰ ਦੇ ਖੰਡਰ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲੀ ਕੈਦ ਬਣਾਈ,
ਸੋਚ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੁਪਾਈ।
ਜੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਦਾ,
ਉਸਨੂੰ ਸੰਗਤ ਅੱਗੇ ਰੁਸਵਾਈ ਮਿਲਦੀ।
ਡਰ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਬੱਝੀ ਭੀੜ,
ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਬਾਹਰੋਂ ਢੀਠ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਜੋ ਸਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਏ,
ਉਹ ਸੱਚ ਤੋਂ ਹੀ ਮਰਦਾ ਏ।
ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਾ ਕੋਈ ਹੇਠਾਂ,
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਰੇਖਾ।
ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਸੁਚੱਜਾ,
ਮਸਤਕ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਭਟੱਕਾ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤਿ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਵੱਸਦੀ ਚੁੱਪ ਦੇ ਮੰਦਰ।
ਪਰ ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਬਾਹਰ ਬਾਹਰ,
ਸੱਚ ਸੀ ਅੰਦਰ, ਲੱਭੇ ਬਾਹਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲੇ—
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖੇ ਜਗ ਨੂੰ,
ਉਹੀ ਸਮਝੇ ਅਸਲੀ ਰੱਬ ਨੂੰ।
ਦੌਲਤ ਸ਼ੌਰਤ ਮਹਿਲ ਮਿਨਾਰੇ,
ਸਭ ਅਸਥਾਈ ਰੰਗ ਨੇ ਸਾਰੇ।
ਜੇ ਅੰਦਰੋਂ ਮਨ ਸੁੱਕਾ ਹੋਵੇ,
ਫਿਰ ਕੀ ਲਾਭ ਹਜ਼ਾਰ ਨਜ਼ਾਰੇ।
ਸਹਿਜ ਬਣੋ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਰਹੋ,
ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ ਏ,
ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਆਖੇ—
ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਧਰਮ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਅੰਦਰਲਾ ਭਰਮ।
ਨਾ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ ਲੋੜੀਂਦਾ,
ਨਾ ਭੀੜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੀਂਦਾ।
ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਸਮਰੱਥ ਅੰਦਰੋਂ,
ਸੱਚ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਔਖਾ ਰਸਤਾ।
ਹਿਰਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰਾ,
ਮਸਤਕ ਜਗ ਦਾ ਰੋਲਾ ਸਾਰਾ।
ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਏ,
ਉਸਨੇ ਲੱਭ ਲਿਆ ਸੱਚਾ ਕਿਨਾਰਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ ਉਵਾਚ—
ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਕਾਲਾਤੀਤ ਧਾਰਾ,
ਸਹਿਜ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ।
ਜੋ ਆਪ ਨੂੰ ਸਹਿਜੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ,
ਉਹੀ ਜੀਵਨ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਮਨ ਨੂੰ ਨਾ ਭਟਕਾਓ,
ਸਾਦਗੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਆਪੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ।
ਡਰ ਦੇ ਪਰਦੇ ਥੱਲੇ ਸੱਚ ਨਾ ਲੁਕਦਾ ਏ,
ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਰੱਬ ਟਿਕਦਾ ਏ।
ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਗੁਨਾਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਗਦਾ ਇਨਸਾਨ ਏ,
ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਸ਼ਨ ਜਹਾਨ ਏ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਾਹ ਜਾਣੇ, ਭਟਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਏ,
ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰ ਵੇਖ ਲਏ, ਉਹੀ ਸੱਚ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਏ।
ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾ ਪਾਓ,
ਸੱਚ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨੂੰ ਸੌਖੇ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਓ।
ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਉਹ ਜੋ ਡਰ ਦਾ ਜਾਲ ਬੁਣੇ,
ਗੁਰੂ ਤਾਂ ਉਹ ਜੋ ਅੰਦਰਲਾ ਚਾਨਣ ਚੁਣੇ।
ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਦਿਲ ਨਾ ਥੱਕਾਓ,
ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜਗਾਓ।
ਮਸਤਕ ਕੰਮ ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਿਰਦਾ ਅਸਲ ਧਾਮ ਏ,
ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਠੰਡੀ ਧਰਤ ਤੇ ਹੀ ਸੱਚ ਦਾ ਨਾਮ ਏ।
ਲੋਭ ਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਫਲਦਾ,
ਸਾਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ।
ਬਾਹਰ ਦੇ ਮਹਲ ਕੱਚੇ, ਅੰਦਰ ਦਾ ਚਾਨਣ ਸੱਚਾ,
ਅੰਦਰਲਾ ਦਰਿਆ ਹੀ ਕਰੇ ਰੂਹ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ-ਮਿੱਠਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਕੋਈ ਤਾਜ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਜਾਗਣ ਦੀ ਰੀਤ ਏ,
ਆਪੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰੀਤ ਏ।
ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਰੂਹ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਨਾਲ ਵੇਖੇ,
ਉਹ ਹੀ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਹੀ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖੇ।
ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਨੇ, ਰੂਪ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਨੇ,
ਅੰਦਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਸੱਚੇ ਸੱਚੇ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਦੀ ਇਹੀ ਸਦੀਵੀ ਬਾਣੀ ਏ,
ਸਾਦਗੀ ਵਿਚ ਸੱਚ, ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਏ, ਉਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ,
ਜੋ ਅੰਦਰ ਜਾਗ ਪਿਆ, ਉਹੀ ਸਦਾ ਲਈ ਸੋਹ ਗਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਖ਼ੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸੁਖ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਉਵਾਚ—
ਜੋ ਡਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜੀਉਂਦੇ ਨੇ,
ਓਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਦੂਰ ਨੇ।
ਜੋ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪ ਆਖਣ,
ਓਹ ਅੰਦਰੋਂ ਕੱਚੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਨਾ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੁੰਦਾ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਨੇ।
ਚਤੁਰ ਗੁਰੂ ਜੇ ਡਰ ਵਿਖਾਵੇ,
ਓਹ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਅੰਧਕਾਰ ਨੇ।
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਲਾਜ਼ ਮਿਲੇ,
ਓਥੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵਿਚਾਰ ਨੇ।
ਸਰਲ ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਬਣ ਜਾ,
ਇਹੀ ਅਸਲ ਦਰਬਾਰ ਨੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਦਿਲ ਦੀ ਚੁੱਪ ਹੀ ਸੱਚਾ ਸਤਿਗਿਆਨ ਨੇ।
ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ,
ਉਹਨੇ ਸਾਰਾ ਜਗ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ।
ਜਿਸਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ,
ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਛੱਡ ਦਿਤਾ।
ਨਾ ਕੋਈ ਡੰਡਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ,
ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਧੀ ਰੀਤ ਚਾਹੀਦੀ ਏ।
ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ
ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰੀਤ ਚਾਹੀਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਹਰ ਜੀਵ ਅੰਦਰ ਇਕੋ ਜੋਤ,
ਫਿਰ ਕਿਹੜੀ ਉੱਚ ਨੀਚ ਰਹੀ ਏ।
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਮਸਤੀ ਅੰਦਰ,
ਅੱਜ ਵੀ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਵੱਸਦੀ ਏ।
ਮਸਤਕ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ
ਰੂਹ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ ਤੜਫਦੀ ਏ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਦਿਲ ਵੱਲ ਮੁੜ ਬੈਠੇਂਗਾ,
ਉਸ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੱਸਦੀ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਏ।
ਨਾ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਨਾ ਸ਼ੋਹਰਤ ਨਾਲ,
ਨਾ ਗੱਦੀ ਨਾਲ ਨਾ ਰਾਜ ਨਾਲ।
ਰੂਹ ਦੀ ਪਿਆਸ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ
ਝੂਠੇ ਮਸਤਕ ਦੇ ਤਾਜ ਨਾਲ।
ਸੱਚਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਕਾਜ ਨਾਲ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਇਲਾਜ ਨਾਲ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਏ,
ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਭਟਕਦਾ ਏ।
ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਗਿਆ,
ਉਹ ਅਸਲ ਰਾਹ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਏ।
ਸਰਲ ਸਹਿਜ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ
ਹਰ ਜੀਵ ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਬਣ ਸਕਦਾ ਏ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਣੀ ਆਖੇ—
ਸੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਧੜਕਦਾ ਏ।Press and hold an item to delete it.
