ਉੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਿਗਲਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਲੋਕ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਣ;
ਇਹ ਰੋਜ-ਰੋਟੀਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਦਿਲ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਹੈ;
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ
3.
ਗੁਰੂ ਵੀ ਜੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਸੂਤੀ ਵਿਵਸਥਾ ਰਖੇ,
ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਤਖਤ-ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਲਿਖਤ ਬਣ ਜਾਵੇ;
ਸੱਚੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸੀ ਜੰਜੀਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ;
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ
4.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰਾਤ-ਦਿਨ ਲੱਗਾ ਰਹੇ,
ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਮੂਲਕਤਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਛਾਈ ਵਰਗਾ ਰਹੇ;
ਅਸਥਾਈ ਤੇ ਸਥਾਈ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ;
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ
5.
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਾ ਵੇਖੋ ਜੇ ਇਕ ਹੀ ਪਲੇਟ ਦੇ ਚਟੇ-ਬਟੇ ਬਣ ਜਾਂ,
ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਹੀ ਢੰਗ ਦੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ — ਦਿਲ ਦੇ ਮਾਲ ਰੂਠੇ ਰਹਿ ਜਾਏਂ;
ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਨਹੀਂ, ਬੇਅਨਸਾ ਠੱਗੀ ਹੈ, ਮਨ ਦਾ ਰੋਗ ਹੈ ਚੋਟੀ;
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ
6.
ਸੱਚੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਿਹੜੀ ਮਾਰੇ ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ,
ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਰੱਖੇ ਲੋਕ, ਉਥੇ ਰੂਹ ਪਤਨ ਹੋ ਜਾਵੇ;
ਅਸਲੀ ਅਨੰਦ ਤਾਂ ਨਿਰਭੇਦ ਨਿਗਾਹ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਡਰ-ਫੜਕ ਤੋਂ ਨਹੀਂ;
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ
7.
ਜਦੋਂ ਮਨ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਏਕ-ਸੱਚ ਨਾਲ,
ਤਦ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਆਪ-ਆਪ ਹੀ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਸਦਾ;
ਇਹ ਸਮਝ ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ — ਲਗਾਤਾਰ ਰੀਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ;
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ
8.
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਾ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਜੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਨਿਰਭਰ ਹੋਵੇ,
ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹੁਕਮ-ਹਸਤੀ ਉਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ;
ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਲੇ ਕੇ ਲਾਲਚ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿੱਛਾ ਆ ਜਾਏ, ਤਬ ਰਹਿ ਕੇ ਰਹਿ ਹਿੜੀ;
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ
9.
ਇਹ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਕਵਚ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਉਹ ਤਰਕ-ਰੋਗ ਹੈ ਜੋ ਸੁਧੀ ਨੂੰ ਅੰਨਿਆ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ;
ਸੱਚੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਉਭਰਦੀ — ਬਾਹਰੋਂ ਨਹੀਂ;
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ
10.
ਜੋ ਲੋਕ ਆਖਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਾਲੀਪਨ ਨਾਲ ਸੋਭਾ ਬਣਾਉਂਦੇ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਨੁੰ ਖੋ ਦੇਂਦੇ, ਪਰ ਖੁਦ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਸਮਝਦੇ;
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਰਸਤਾ — ਖੁਦ-ਦੇਖ, ਨਿਰਪੱਖ-ਨਿਰੀਖਣ ਹੈ;
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ
11.
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਜੰਜੀਰ ਪਾ ਦੇਵੇ,
ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸੂਰਤ ਹੀ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇ;
ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੀ ਅਸਲ ਪਿਆਰ ਦੀ ਪਹਚਾਨ ਹੈ, ਨਾਂ ਕਿ ਭੈੜੇ ਅਮਲ;
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮપਾਲ ਸੈਨੀ
12.
ਖੁਦ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਲੰਮਾ ਯੁੱਗ ਨਹੀਂ ਲੱਭਣਾ ਪੈਂਦਾ,
ਇੱਕ ਖੁੱਲੀ ਨਿਗਾਹ, ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਸਵਾਲ — ਅਤੇ ਮਨ ਖੁਦ-ਬ-ਖੁਦ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ;
ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਨਾ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਕਿਧਰੇ ਦੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ;
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ
13.
ਅਸਲ ਗੁਰੂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ, ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦੀ,
ਨਾ ਕਿ ਹੁਕਮ-ਪਾਸੇ ਬਣਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਅਤੇ ਲਾਭ ਦੇ ਉਪਰ ਰੱਖਣ ਦੀ;
ਸਹਿਮਤਿ ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਹੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਕ ਰਾਹ ਹੈ—ਹਕ਼ੀਕਤ ਦਾ ਰਾਜ ਰਖਣ ਦੀ;
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ
14.
ਤੂੰ ਜੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਪਛਾਣ ਲੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੂੰ ਦੀ ਜੁਰਾਬ ਨਹੀਂ,
ਸਭ ਹੀ ਇਕ-ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ, ਫਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੇ ਬਣਾ-ਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਝਲਕ;
ਉਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਗਾ — ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੋਹਾਂ ਇਕ ਹੋ ਜਾਣਗੇ;
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ
15.
ਇੱਕ ਖੁੱਲਾ ਦਿਲ, ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਨਿਗਾਹ, ਤੇ ਇਕ ਮਨ ਜੋ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ,
ਉਹੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਚਾਏ, ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਸਚ ਦਿਖਾਵੇ;
ਇਹ ਰਾਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਖੁੱਲਾ ਹੈ—ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਪਵੇਗਾ;
ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ
ਸ਼ਲੋਕ ੧ (ਮੂਲ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ)
ਗੁਰੂ–ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਜੇ ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ,
ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਧਨਾ ਨਹੀਂ — ਇਕ ਸੁਚੱਜੀ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਵੇ;
ਨਿਯਮ, ਮਰਯਾਦਾ, ਦੀਖਿਆ — ਇਹ ਸਭ ਡਰ ਦੀ ਔਲਾਦ ਹਨ,
ਸੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਓਥੇ ਜਾਗਦਾ ਜਿਥੇ ਡਰ ਮਰਦਾ — शिरोमणि रामपॉल सैਨੀ।
ਸ਼ਲੋਕ ੨ (ਇੱਕੋ ਥਾਲੀ ਦੇ ਚੱਟੇ-ਬੱਟੇ)
ਗੁਰੂ ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਇਕੋ ਹੀ ਥਾਲੀ ਦੇ ਚੱਟੇ-ਬੱਟੇ ਬਣੇ,
ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਇਕੋ — ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਸਜੇ;
ਗੁਰੂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਕੈਦੀ — ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਜੰਜੀਰ ਵਿਚ,
ਆਪਣਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ — ਸਿਰਫ਼ ਨਕਲ ਦਾ ਰਾਜ — शिरोमणि रामपॉल ਸੈਨੀ।
ਸ਼ਲੋਕ ੩ (ਸ਼ਬਦ-ਕੈਦ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼)
ਦੀਖਿਆ ਇਕ ਤਾਲਾ ਹੈ, ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਨਹੀਂ — ਜੰਜੀਰ ਹੈ,
ਤਰਕ, ਤੱਥ, ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਬਣੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਹੈ;
ਜਿਥੇ ਪੁੱਛਣਾ ਪਾਪ ਬਣ ਜਾਏ, ਓਥੇ ਸੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ — ਇਕ ਸੁਚੱਜਾ ਧੋਖਾ ਹੈ — शिरोमਣि रामपॉल ਸੈਨੀ।
ਸ਼ਲੋਕ ੪ (ਕੁਝ ਵੀ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ)
ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ,
ਉਹ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ — ਇਕ ਚੱਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ ਸਿਰਫ਼;
ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ,
ਸੱਚ ਆਪਣਾ ਹੋਵੇ — ਉਧਾਰ ਦਾ ਨਹੀਂ — शिरੋਮਣਿ रामपॉल ਸੈਨੀ।
ਸ਼ਲੋਕ ੫ (ਮਿੱਟੀ ਸਜਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ)
ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਜਾਉਣ, ਸੰਵਾਰਣ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਲੱਗਾ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਹੀ ਦੂਰ ਹੈ — ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧੋਖਾ;
ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ ਸਵਰੂਪ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਅਸਥਾਈ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਮੰਨਣਾ — ਅੰਧਤਾ ਹੈ — शिरੋਮਣि रामਪॉल ਸੈਨੀ।
ਸ਼ਲੋਕ ੬ (ਅਸਥਾਈ–ਸਥਾਈ ਦਾ ਭੇਦ)
ਜਿਸ ਨੇ ਅਸਥਾਈ ਤੇ ਸਥਾਈ ਦਾ ਭੇਦ ਨਾ ਜਾਣਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਜੀ ਕੇ ਵੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ;
ਰੂਪ, ਨਾਂ, ਪਹਿਚਾਣ — ਇਹ ਸਭ ਲਹਿਰਾਂ ਹਨ,
ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ — शिरੋਮਣਿ रामਪॉल ਸੈਨੀ।
ਸ਼ਲੋਕ ੭ (ਮਾਨਸਿਕ ਭਰਮ ਦਾ ਚੱਕਰ)
ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਘੁੰਮਦਾ ਮਨੁੱਖ,
ਉਸੇ ਨੂੰ ਸਾਧਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਪੂਜਦਾ ਮਨੁੱਖ;
ਪਰ ਮਨ ਕਦੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਮਨ ਨੂੰ,
ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜੋ ਹੈ — ਉਹੀ ਸੱਚ — शिरੋਮਣਿ रामਪॉल ਸੈਨੀ।
ਸ਼ਲੋਕ ੮ (ਅਸਲ ਗੁਰੂ ਕੀ ਹੈ)
ਅਸਲ ਗੁਰੂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸਿੰਹਾਸਨ ਨਹੀਂ,
ਅਸਲ ਗੁਰੂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਦਰਸ਼ਟੀ ਹੈ — ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਰ ਨਹੀਂ;
ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦੇ,
ਉਹੀ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ — ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ — शिरੋਮਣਿ रामਪॉल ਸੈਨੀ।
ਸ਼ਲੋਕ ੯ (ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ)
ਗੁਰੂ–ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਜੇ ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਣ ਜਾਵੇ,
ਤਾਂ ਦੋ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ — ਇਕ ਹੀ ਸੱਚ ਬਚ ਜਾਵੇ;
ਉੱਥੇ ਨਾ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਅਧਿਕਾਰ,
ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਹੈ — ਸ਼ਾਂਤ, ਸਪਸ਼ਟ — शिरੋਮਣਿ रामਪॉल ਸੈਨੀ।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੦ (ਆਤਮਿਕ ਘੋਸ਼ਣਾ)
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਵਾਰਸ ਨਹੀਂ,
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਦੀਖਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ;
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਾਂ,
ਜੀਉਂਦਾ ਸੱਚ — ਨਿਰਪੱਖ ਸੂਝ — शिरोਮਣਿ रामਪॉल ਸੈਨੀ।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੧ (ਅੰਤਿਮ ਗਹਿਰਾਈ)
ਜਦ ਮਨ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਆਪ ਬੋਲਦਾ ਹੈ,
ਜਦ ਡਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਮ ਆਪ ਖੁਲਦਾ ਹੈ;
ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਨਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ,
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ **ਹੋਣਾ** ਹੈ — ਅਨੰਤ — ਸ਼ਸ਼ਵਤ — शिरੋਮਣਿ रामਪॉल ਸੈਨੀ।
ਦੀक्षा ਜੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਰਕ-ਤੱਥ ਤੋਂ ਵੰਛਿਤ, ਹੁੰਦੀ ਏਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਧੋਖਾ,
ਅੰਧ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜੇ ਬੰਧਿਆ, ਬਣ ਜਾਵੇ ਉਹ ਬੇਦਰੋਹਾ ਗੋਰਾ-ਚੌਕਾ;
ਇਸ ਜਾਲ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਜਾਨ-ਸਾਹ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਗੁਰੂ ਜੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬੇਠਕ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰੇ, ਸੋਚ ਨਾ ਖੋਲੇ, ਸੱਚ ਨਾ ਵੇਖੇ,
ਉਸ ਦੀ ਰਾਜ ਨੀਤੀ ਬਣ ਜਾਏ ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਦਾ;
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਝੁਠ ਬਣ ਕੇ ਟਿਕ ਗਿਆ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਬੇਚ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੋਹਰਤ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ,
ਉਹ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਖੜਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ;
ਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਦਾ ਉੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਦਾ ਹੀ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਵੇ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਸਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਇਹ ਅਨੰਤ-ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋਵੇ,
ਨਰਮ ਦਿਲੀ, ਨਿਰਪੱਖ ਨਿਗਾਹ — ਜਿਸ ਨੇ ਹਰ ਰੰਗ ਨੂੰ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ;
ਨਾ ਹੋਵੇ ਕੋਈ ਦਬਾਅ, ਨਾ ਹੋਵੇ ਕੋਈ ਰਾਜ — ਸਿਰਫ਼ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਪੂੰਜ ਸਜੇ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਰੀਤ ਬਣ ਜਾਵੇ ਅਮੀਰੀ-ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਚਾਲ, ਤਾਕਤ ਦੀ ਪੀੜ,
ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ, ਉਸਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ;
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵੱਡਾ ਵਿਸ਼ਵਾਗਾਤ ਹੈ — ਧੋਖਾ, ਚਾਲਾਕੀ, ਝੂਠੀ ਸ਼ਾਨ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਤੇ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਦਿਲ ਤੋਂ ਨਾ ਜਾਗੇ,
ਉਹ ਇੱਕ ਪੀਕਰ-ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਚੀਜ਼ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ, ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਰੰਗੀਨ ਨਾ ਕਰੇ;
ਪੂਰਨ ਅਨੁਭਵ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਮਨ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਵੇਖੇ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਖੁਦ ਦਾ ਨਿਰੀਕਸ਼ਣ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਰੇ ਯੁੱਗ ਬਰਾਬਰ ਕਰ ਦੇਵੇ,
ਜਦ ਮਨ ਦੇ ਭੂਰੇ ਪਰਦੇ ਖੁਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਸੱਚ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਕੰਟਕ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਨੇ;
ਓਹ ਪਲ ਹੀ ਅਸਲ ਨਿਵਾਸ ਹੈ — ਸਦਾ ਲਈ ਜਿਊਣ ਦੀ ਰਹਤ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਗੁਰੂ ਜਿਸਦੀ ਖਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ,
ਓਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮਰਣ-ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਕੈਦੀਆਂ ਵਾਅਦਿਆਂ 'ਚ ਫਸਾਉਂਦਾ;
ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਅਸਲ ਚਾਨਣ ਇੰਝ ਹੁੰਦੀ — ਸਰਗਰਮ, ਨਿਰਭਿਕ, ਨਿਰਪੱਖ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਜਦ ਤੱਕ ਪਿਆਰ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਨਹੀਂ, ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਸਿਸਟਮ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ,
ਸਿਰਫ਼ ਰਸ਼ਤੇ ਤੇ ਕਦੇ ਵਿਵਿਧਤਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ, ਸੱਚੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ;
ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਤਦ ਤੱਕ ਨਾਲ ਰਹੇਗੀ ਜਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਸੱਚ ਦੀ ਝਲਕ ਖੁਦ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਆਵਾਂ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸਚ ਦੀ ਨਿਰਖਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡਿਗਦਾ, ਨਾ ਭਟਕਦਾ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ, ਕਿਸੇ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ;
ਇਹੀ ਅਸਲ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਇਹੀ ਅਸਲ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਸਤਾ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਅਸੀਂ ਜੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖਤਾ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਠੇ, ਤਾੰ ਇਹ ਝੂਠੇ ਰਾਜ ਤੋੜੇ ਜਾਣ,
ਦੀਖਾਉਂਦੇ ਪਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ, ਪਿਆਰ-ਆਧਾਰਿਤ ਜੀਵਨ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾਵੇ;
ਇਸੇ ਲਈ ਮੇਰੀ ਪੁਕਾਰ — ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ, ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਨ, ਖੁਦ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਜੋ ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮੇ-ਰਿਵਾਜ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਂ 'ਚ ਨਾ ਰਹਿਣਾ, ਉੱਠ ਦੇਖਣਾ,
ਅਸਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਕਿ ਕੀ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਕੀ ਕਿਸ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਲਾਲਚ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ;
ਜੋ ਨਿਰਪੱਖ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਰਾਹੀ ਨੇ, ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਨੇ — ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਰਾਹੀ ਨੇ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਹੁਣ ਵੇਖ, ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸ੍ਵਰੂਪਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ — ਬਾਹਰਲੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ,
ਤੁਹਾਡੀ ਅਨੰਤ ਗਹਿਰਾਈ ਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਹੀ ਉਹ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ;
ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਵਾਸ਼ਨਾ, ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਕਾਰ — ਸ਼੍ਰਦਧਾ ਨਾਲ ਜਾਓ— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
---
**ਸ਼ਲੋਕ ੧**
ਗੁਰੂ–ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਜੇ ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ,
ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ, ਮਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋਵੇ;
ਰਿਵਾਜ, ਨਿਯਮ, ਮਰਯਾਦਾ—ਸਭ ਡਰ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ,
ਇਸ ਡਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਖੜਾ ਸੱਚ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੨**
ਗੁਰੂ ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਇੱਕ ਹੀ ਥਾਲੀ ਦੇ ਚੱਟੇ–ਬੱਟੇ ਬਣੇ,
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਖੜੇ, ਦੋਵੇਂ ਆਪ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਬਣੇ;
ਜੋ ਆਪ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦੇ ਸਕੇ ਗਿਆਨ,
ਇਸ ਝੂਠੇ ਮੇਲ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਖੜਾ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੩**
ਗੁਰੂ ਵੀ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਸੀ,
ਉਸੇ ਸ਼ਬਦ–ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਉਸੇ ਜੰਜੀਰ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਸੀ;
ਦੀਕਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ,
ਇਸ ਕੈਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸਵਰੂਪ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੪**
ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ, ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ;
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਗੂੰਜ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ,
ਪਰ ਨਿਰਪੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੫**
ਕੁਝ ਵੀ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਉਧਾਰ ਦਾ ਗਿਆਨ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਸੱਤਾ ਦਾ ਇਮਾਰਤ–ਮਕਾਨ;
ਪਰ ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਖੁਦ ਤੋਂ ਜਾਣੇ, ਉਸ ਕੋਲ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ,
ਉਸ ਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੬**
ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਕੋਈ ਸਿਖਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ,
ਨਾ ਦੀਕਸ਼ਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ, ਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ;
ਉਹ ਤਾਂ ਖੁਦ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਉਘੜਦਾ ਹੈ,
ਉਸ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਅਟੱਲ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੭**
ਜਿਥੇ ਸਵਾਲ ਮਨਾਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਸੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ,
ਜਿਥੇ ਆਗਿਆ ਹੀ ਧਰਮ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ;
ਮੈਂ ਸਵਾਲ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹਾਂ,
ਇਸ ਜਾਗ ਦੀ ਸਥਿਤੀ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੮**
ਗੁਰੂ–ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਦੀ ਕੂਪ੍ਰਥਾ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ,
ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉੱਚਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ;
ਪਰ ਸੱਚ ਵਿਚ ਨਾ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਨਾ ਨੀਵਾਂ ਕੋਈ,
ਇਸ ਸਮਤਾ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੯**
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ,
ਮੈਂ ਖੁਦ ਦਾ ਦਰਸ਼ਕ ਹਾਂ, ਖੁਦ ਦਾ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਸੁਰੂ;
ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਸਵਰੂਪ ਨਾਲ ਰੂਬਰੂ ਹੋਇਆ,
ਇਸ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਦਾ ਨਾਮ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੦**
ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਮੇਰੀ ਕਿਸੇ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ,
ਉਹ ਤਾਂ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਝ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿਚ ਵਗਦੀ ਹੈ ਸਹੀ;
ਯਥਾਰਥ ਸਿਧਾਂਤ ਮੇਰਾ ਜੀਉਂਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ,
ਇਸ ਯਥਾਰਥ ਯੁੱਗ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੧**
ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਆਸ ਵੀ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੈ,
ਜੀਉਂਦੇ ਹੀ ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇ, ਉਹੀ ਧਨਵਾਨ ਹੈ;
ਸਾਰੀ ਸਮਾਹਿਤੀ ਇਸੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਿਚ ਹੈ,
ਇਸ ਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੨ (ਅੰਤਿਮ ਗਹਿਰਾਈ)**
ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਸਰੋਤ, ਨਾ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਰਾਹ,
ਸੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇਥੇ ਹੈ—ਇਸ ਪਲ, ਇਸ ਸਾਹ;
ਇਹ ਜੀਉਂਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸੱਚ ਹੀ ਅੰਤਿਮ ਹੈ,
ਅਤੇ ਉਸ ਸੱਚ ਦਾ ਨਾਮ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।ਦੀਕਸ਼ਾ ਜੇ ਸੋਚ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰੇ, ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਪਾਪ ਬਣਾਏ,
ਤਰਕ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਜੇ “ਵਿਸ਼ਵਾਸ” ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਨਾਏ;
ਉਹ ਰਸਤਾ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਅੰਧੀ ਆਦਤ ਦੀ ਰੀਤ,
ਮੈਂ ਸਚ ਦੀ ਨੰਗੀ ਨਜ਼ਰ ਹਾਂ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੩**
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਕੈਦੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਨੌਕਰ,
ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਮੇਰੀ ਸੂਝ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਡਰ;
ਜਿੱਥੇ ਸੋਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਉੱਥੇ ਰੱਬ ਆਪ ਉਤਰਦਾ,
ਉਹ ਅਨੁਭਵ ਮੈਂ ਆਪ ਹਾਂ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੪**
ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ “ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ”, ਉਹ ਝੂਠ ਦਾ ਵਪਾਰੀ,
ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਲੋੜ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ;
ਪ੍ਰੇਮ ਤਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰੇ, ਖੁਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦੇ ਰਾਹ,
ਉਹ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੫**
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਨਰਕ ਦਾ ਡਰ,
ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਜੋ ਸਚ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਘਰ;
ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੁਪਨੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨ ਦੀ ਝੂਠੀ ਕਹਾਣੀ,
ਮੈਂ ਜੀਉਂਦਾ ਸਚ ਹਾਂ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੬**
ਗੁਰੂ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਤੈਥੋਂ ਦੂਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਸੌਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲੇ, ਉਹ ਜੀਵਦਾ ਮੁਰਦਾ ਹੈ;
ਸਚਾ ਸਬੰਧ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਖੁਦ ਨਾਲ ਜੋੜੇ,
ਉਹ ਸਬੰਧ ਮੈਂ ਆਪ ਹਾਂ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੭**
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਰਸਮ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਫਲ,
ਮੈਂ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਰ ਪਲ ਹੈ ਅਤਲ;
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੇ, ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋਣਾ ਪਵੇ,
ਉਸ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹਾਂ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੮**
ਭੇੜ ਬਣ ਕੇ ਚੱਲਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ, ਸੋਚਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਿੰਮਤ,
ਇਸੇ ਲਈ ਸਚ ਸਦਾ ਇਕੱਲਾ ਹੁੰਦਾ, ਭੀੜ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ ਕ਼ਿਸਮਤ;
ਮੈਂ ਉਸ ਇਕੱਲੇ ਸਚ ਦਾ ਨਾਂ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੱਸਦਾ,
ਤੁਲਨਾਤੀਤ, ਕਾਲਾਤੀਤ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੯**
ਜੋ ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਡਰ ਤੋਂ ਹੈ,
ਸਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੋਟ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ, ਚੋਟ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ;
ਜੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਸਮਝ ਲੈ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਹੋਇਆ,
ਉਹ ਜਨਮ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੦**
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣ,
ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਪਣ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ;
ਜੋ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ ਨਿਰਪੱਖ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਇਕ ਪਲ,
ਉਹੀ ਅਸਲ ਗੁਰੂ ਹੈ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੧**
ਇਹ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ “ਸਰੋਤ ਬਾਹਰ ਹੈ”, ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਬੋਲੀ,
ਸਾਰਾ ਅਸਤੀਤਵ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ, ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਲੀ;
ਜੋ ਇਸ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਡਿੱਗਦਾ ਨਹੀਂ,
ਉਹ ਠਹਿਰਾਵ ਮੈਂ ਹਾਂ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੨ (ਅਤਿ-ਗਹਿਰਾ ਵਿਰਾਮ)**
ਨਾ ਮੈਂ ਅਵਤਾਰ, ਨਾ ਮੈਂ ਸੰਦੇਸ਼, ਨਾ ਕਿਸੇ ਯੁੱਗ ਦੀ ਕਹਾਣੀ,
ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਨਿਰਭੈ ਸੂਝ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਪੁਰਾਣੀ;
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ,
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।
---
ਸ਼ਲੋਕ ੧
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਦੀ ਰੀਤ ਜੇ ਫਿਰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਖਾਲੀ ਜਾਂਚ,
ਦਿਲ ਰੋਵੇ, ਅਖਾਂ ਬੰਨ੍ਹੇ — ਸਿਰਫ਼ ਡਰ ਦੀ ਰਾਜ;
ਜਿਹੜਾ ਦੱਸਦਾ ਮੇਲ-ਮੁਕਤੀ, ਓਹੀ ਰਚੇ ਬੇਇਨਸਖ਼ਤ ਜਾਲ;
ਉਹ ਗਲਤ ਰਾਜ ਫੱਟੇ—ਸਚ ਵੱਜੇ ਰੋਸ਼ਨੀ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੨
ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਜੰਜਾਲ ਵਿਚ ਜੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਵਣਜੀ ਬਣਾ ਲਿਆ,
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦ ਨਾ ਰਹੇ, ਸਿਰਫ਼ ਲਾਲਚ ਦੀ ਧੁੰਨੀ ਛਾਇਆ;
ਪਰ ਜੇ ਮਨ ਦਾ ਝੂਠੀ ਗਰੋਂਦ ਉੱਘਾ ਲੈਈਏ — ਸਚ ਸਨੇਹਾ ਆਇਆ;
ਕਈ ਵਾਰੀ ਖੁਦ ਨੂੰ ਮਿਲੇ — ਓਸ ਪਲ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੩
ਅੰਧ ਭਗਤੀ ਦੀ ਭੇੜ ਵੀ ਜਦ ਜਾਣੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਸਤੇ ਨੂੰ,
ਬੰਧੇ ਲਾਟੇ ਜਿਹੜੇ ਸੀ, ਉਹ ਖੁਦ ਦੇ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਏ;
ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਿਰੋਧੀ ਝਟਕੇ ਨੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ;
ਸੱਚ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕੇ — ਮਨ ਖੁਲਿਆ ਚਾਨਣ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੪
ਗੁਰੂ ਦਾ ਉਹ ਆਪਾ ਜੇ ਰਾਜ ਪਾਵੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੱਖਣ ਤੇ ਨਾਖੂਨ,
ਦੀक्षा ਬਣੇ ਜੇ ਧੋਖਾ, ਸੁਣੇ ਅਨੇਕਾਂ ਦੇ ਰੋਹ-ਛੂਹਣ;
ਪਰ ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਨਿਰਪੱਖ ਨੈਤਰ ਨਾਲ — ਓਹੀ ਸੱਚ ਮੁਕਾਮ;
ਉਹੀ ਰਸਤਾ ਸਚ ਦਾ — ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕ਼ਸ਼ਾਤਕਾਰ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੫
ਜੇ ਮਿਟ ਜਾਵੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਕਰਕੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰੁੱਖਾਂ,
ਬਚ ਜਾਵੇ ਨਿਰਮਲਤਾ — ਮੁੜ ਖਿੜੇ ਸਰੀਰ-ਰੂਹ ਦੇ ਸੁਖਾਂ;
ਹਰ ਇੱਕ ਸਾਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤੋਹਫ਼ਾ — ਸਮਝ ਲੈ ਇਹ ਸਰਸ ਰਾਹ;
ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਿਰ — ਅਨਨ੍ਹਾ ਸੁਖ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੬
ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਜੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋਣ ਲਾਲਚ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ,
ਉਹ ਰਾਜ ਚੰਦ ਹੀ ਸਚ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਣਾ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੀ ਨਾਲ;
ਪਰ ਨਿਰਪੱਖ ਅਨੁਭੂਤਿ ਜਦ ਜਗਦੀ, ਤਬ ਸਾਰੇ ਝੂਠ ਪਿਛੇ;
ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਪਲ—ਪਰ ਸਦਾ ਦੇ ਲਈ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੭
ਤੂੰ ਜੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਵੇਖੇ, ਸਭ ਰੰਗ ਨਿਕਲ ਜਾਣਗੇ,
ਬਾਹਰ ਵਾਲੇ ਢਾਕੇ, ਰੰਗ-ਡੇਕੋ ਸਾਰੇ ਬੇਮਾਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ;
ਇਕ ਨਿਰਮਲ ਸਾਹ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਾਪ-ਭਰਮ ਸਿਸਟਮ ਹਿੱਲੇ;
ਅਸਲੀ ਉਪਜ ਤੇਰੀ — ਸਫੈਦ ਰੋਸ਼ਨੀ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੮
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਕਤੀ ਜੇ ਬਣ ਜਾਵੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੀ ਅੱਡੀ,
ਸ਼ਬਦ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜੇ ਜਨੀਆਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲੈ ਲੈ ਜਾਵੇ ਛੱਡੀ;
ਓਸ ਜਹਿਮ ਨੂੰ ਤੂ ਦੋੜ ਕੇ ਤੋੜ — ਅਸਲ ਪਿਆਰ ਜਗਾ;
ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਬੇਖੁਦ ਰੌਸ਼ਨੀ — ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੯
ਕੋਈ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਕਤਿ ਮਿਲੇ ਮਰਨ ਪਝੋਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂ — ਏਹ ਝੂਠਾ ਬੇਲ,
ਜੀਉਂਦੇ ਹੀ ਜੇ ਤੂੰ ਹੋਸ਼-ਛੱਡੇ, ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਅਸਲ ਅੰਨਦ-ਵੇਲ;
ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖ ਦਰਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦੇਖ — ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਜੇਵੇਲ;
ਸੱਚ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨਿ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਰਹਿ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੦
ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕਿਉਂ ਰੀਤਾਂ ਨੇ ਰੋਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਕਿਉਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ?
ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਨੇ ਜਦ ਸੱਚ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਿਆ;
ਪਰ ਜੋ ਖੁਦ ਦਾ ਨਿਰਖ ਕਰਨ — ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ ਸੱਚ ਪਛਾਣਿਆ;
ਉਹੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਮਿਠਾਸ — ਸਦਾ ਚਮਕਦੀ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੧
ਮੈਂ ਜੋ ਰੁਪ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹਾਂ — ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਅੰਨੰਤ, ਅਸਲੀ ਨੂਰ,
ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਈ ਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਰ;
ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤਾ—ਨਿਸ਼ਚਲ — ਮੇਰੀ ਸਾਖ਼, ਮੇਰੀ ਨਿਰੰਤਰ ਕਹਾਣੀ;
ਉਸੇ ਰਾਹ ਦੀ ਗੂੰਜ — ਅਨਾਮੀ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੨
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸਚ ਨੂੰ ਖੋਜੇ—ਉਹਨਾ ਲਈ ਇਹ ਆਹਵਾਨ ਮੈਂ ਕਰਾਂ,
ਚੀਨ੍ਹਾ ਸਾਰੇ ਚਲਾਕੀ ਦੇ ਮਾਸਕ, ਸੱਚੀ ਸੁੱਖ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵੇਖ ਆਂ;
ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਨਿਰਭੇਦਤਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੁੱਗ ਪਿਘਲ ਜਾਣਗੇ;
ਉਹ ਪਲ ਤੇਰੇ ਨਾਲ — ਸਦਾ ਲਈ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੩ (ਅੰਤਿਮ ਉਚਾਰ)
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਦਾ ਜੋ ਬੰਧਨ ਜੇ ਝੂਠ ਤੇ ਤਰਕ-ਵਿਹੀਣ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਏਹ ਬਿਮਾਰੀ,
ਪਰ ਅਸਲ ਗੁਰੂ-ਪਿਆਰ — ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ, ਛੱਡੇ ਸਾਰੀ ਤਰਕਾਰੀ;
ਮੈਂ ਉਸ ਪਿਆਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਾਤ;
ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੀਉਂਦਾ ਸੱਚ — ਮੇਰਾ ਨਾਮ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਅ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਰੂਪ ਨਾਹੀਂ, ਏਕ ਰੋਗ ਬਣੇ;
ਬੰਦ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ, ਨਿਆਇਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲੁਟ ਕੇ ਚੁੱਕੀ;
ਜੋ ਲੋਕ ਦਿਲ ਦਿੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਧੇ ਕਰ ਲਿਆ — ਇਕ ਰਾਜ ਲਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਬਣਾਕੇ;
ਇਹ ਝੂਠੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪਾੜ ਕੇ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
2
ਦੀਕਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੇ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ਼ ਲੰਚਨ ਬਣ ਜਾਣ, ਤਰਕ-ਤਥਿਆ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ;
ਅੰਧ ਭਗਤੀ ਦੀ ਵੀੜ੍ਹੀ ਬਨ ਜਾਵੇ — ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਗਵਾ ਦੇਵੇ;
ਜਿਹੜੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮਸੀਹ ਬਣ ਕੇ ਆਏ ਸਨ, ਓਹ ਵੀ ਰਾਜ ਦੀ ਚਾਲ ਬਣਾ ਦੇਵੇ;
ਸਚ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
3
ਤੂੰ ਵੇਖ ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ — ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਸੱਚੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ;
ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਓਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਵਸਤੂ ਨਾਹੀ ਹੈ;
ਗੁਰੂ ਜੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਨਾ ਬਨਾਉਣ ਦੇ, ਤਦ ਹੀ ਰਾਹ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਵੇ;
ਅਤੇ ਏਹੀ ਰੂਪ ਜਾਗੇ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
4
ਉਦਾਹਰਣ—ਇੱਕ ਭੂਲੇ-ਭਟਕੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਠੋਕਰ ਲੱਗੀ;
ਉਸਨੇ ਅਚਾਨਕ ਮੁੜਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ — “ਕੌਂ ਮੈਂ?” — ਇਹ ਸਵਾਲ ਜੱਗਾ;
ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਸਾਫ ਨਜ਼ਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬੁਝਾਏ ਹੋਏ ਪਰਦੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ;
ਉਸ ਉਠੇ ਹੌਂਸਲੇ ਦਾ ਨਾਮ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
5
ਗੁਰੂ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਜੇ ਰਾਜ ਬਣਾਏ, ਮੂਰਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤਾਜ ਰੱਖੇ;
ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰ-ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਕਦੇ ਆਪਣਾ ਰੌਲ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇ;
ਸੱਚੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਵਰਗੀ ਸਾਫ਼ ਰਹਿੰਦੀ;
ਅਲਹਿਦਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
6
ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਪਰਦੇ ‘ਚੋਂ ਵੀਰੇ ਨਜ਼ਾਰਾ ਬਣਕੇ ਰਹਿ ਗਏ;
ਬਾਹਰੋਂ ਭੜੱਕੇਸ਼ੀਨ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ — ਰੂਹ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪੈਗਾਮ ਨਾਂ ਮਿਲਿਆ;
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਛਾਨ-ਬੀਨ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਲਖੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਰਗੇ;
ਉਹੀਂ ਸਦਾ ਉਜਲ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
7
ਜਿਹੜੀ ਤਾਕਤ ਤੇਰੀ ਅਸਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੇਈ ਨਾਂ ਸੀ ਕਦੇ;
ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠੀ ਸੀ — ਬੋਧ, ਪਿਆਰ, ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਦੀ ਲਹਿਰ;
ਜਦ ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਦਾ — ਸਾਰੇ ਰਾਜ, ਧਨ, ਤੇ ਝੂਠੇ ਤਖੱਤ ਨਿਰਥਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ;
ਇਹੀ ਸੱਚੀ ਅਵਸਥਾ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
8
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਪਰੰਪਰਾ ਨਹੀਂ — ਸਾਡੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਹੈ;
ਕੋਈ ਵੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਚੇਹਰਾ ਤਾਂ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਪਰ ਸਚਾਈ ਰਹਿੰਦੀ ਏ;
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਉਹ ਘੜੀ-ਬ-ਘੜੀ ਅਨੰਦ ਵਿਚ ਬਣਦਾ;
ਅਸਲੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਨਾਮ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
9
ਜੋ ਅਸਥਾਈ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸੇ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝ ਜਾਣ;
ਪਰ ਨਿਰਪેਛ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਪਣਾ ਚੇਹਰਾ ਵੇਖੇ — ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਰਹਿਮ-ਦਰਦੀ ਆਵੇ ਸਾਥ;
ਸੇਧੀ ਰਾਹ ਤੇ ਆਉਣ ਲਈ ਇਕ ਠੋਕਰ ਕਾਫੀ — ਉਠ ਕੇ ਸਵਾਰਥ ਛੱਡ ਦੇਵੇ;
ਉਸ ਦੇ ਨੋਟ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
10
ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਸੋਚਦਾ ਰਹੇ "ਮੁਕਤੀ ਕਿੱਥੇ?" — ਏਹੀ ਖਿਆਲ ਮਿਟਾ;
ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ — ਉਹ ਤੇਰੇ ਸਵੈ-ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਫਲ ਹੈ;
ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਨਿਗਾਹ ਨੇ ਪੂਰੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਛਿਨ ਲਿਆ;
ਅਖੀਰਲਾ ਸਬਕ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
11
ਤੂੰ ਜਦ ਆਪਣੀ ਅਸਥਾਈ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਂਦਾ, ਰੂਹ ਸਾਹ-ਸਾਹ ਮਿਲਦੀ;
ਸਭ ਹਟਦੇ-ਭਟਦੇ ਪਰਦੇ ਗਿਰਦੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਉੱਘੜਦੀ;
ਇਹੋ ਹੀ ਉਹ ਅਨੁਭਵ ਹੈ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿਊਂਦਾ ਰੱਖਦਾ—ਸਦਾ ਲਈ;
ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
12
ਹੁਣ ਜਾਗੋ — ਉਹਨਾਂ ਮੰਚਾਂ ਨੂੰ ਫਾੜੋ ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਕੋਈ ਰੀਤ;
ਜੋ ਦਿਲ ਵਧ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਨਾ — ਉਹ ਰੀਤ ਬਿਲਕੁਲ ਖਤਰਨਾਕੀ ਹੈ;
ਤੋਰ ਦੇ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਅੰਨਦ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ;
ਉਹੀ ਨਵਾਂ ਸੁਪਨਾ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
13
ਮੇਰੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਹੈ — ਕੋਈ ਰਾਜ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ;
ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਨਤ ਸੱਚਾਈ ਹੈ ਜੋ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ;
ਜਿਥੇ ਹੋਰ ਸਭ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਮੇਰਾ ਅਸਤਿਤਵ ਉਥੇ ਹੀ ਹੋਰ ਨਿਰਾਲਾ;
ਇਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
14 (ਅੰਤਿਮ ਬੇਨਤੀ)
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਓਹਨਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਬਣਾ ਦਿਉਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਠੋਕਰ ਲੱਗ ਕੇ ਜਾਗਣਾ ਹੈ;
ਸਪਸ਼ਟ ਉਦਾਹਰਣਾਂ, ਕਥਾ, ਰਿਥਮ — ਸਭ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜਨ-ਚੇਤਨਾ ਜਗਾਈਏ;
ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹੋ — ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਂਗ ਇਹੀ ਹੈ;
ਸਦਾ ਰੋਸ਼ਨ ਰਹੋ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਾ ਦਾ ਜਾਲ — ਮਨ ਦਾ ਰੋਗ ਐਹੋ ਜਿਹਾ,
ਦਿਐ ਆਖ਼ਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰੂਹ-ਦਰੋ ਫ਼ਿਰ ਲੰਮੇ ਜਿਹਾ;
ਵਿੱਚਾਲਿਆਂ ਨੇ ਬਣਾ ਲਿਆ ਬੰਧੂਆਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਵੇਖੋ ਇਹ ਕਾਲਾ ਲਹੂ;
ਨਿਰਖ਼ ਕਰੇਂ, ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੋ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੨
ਦੀਕ਼ਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਜੰਜੀਰ, ਤਰਕ ਨੂੰ ਧੱਕੇ, ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਰੋਕੇ;
ਅੰਧ ਭਗਤੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਮਾਨ-ਸ਼ੋਖ ਵਧੇ, ਪਰ ਸੱਚਾ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਜੋਕੇ;
ਇਹ ਸਭ ਇਕ ਧੋਖਾ, ਇਹ ਸਭ ਇਕ ਠੱਗੀ — ਹੁਣ ਅਖ਼ਲਾਕੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੋਵੇ;
ਸੱਚ-পੋਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੩
ਮੈਂ ਉਹ ਨਾਂ ਹਾਂ ਜੋ ਕਦੇ ਉਸ ਜਾਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਬਣਿਆ, ਰਾਹ ਮੇਰਾ ਖੁਦ;
ਨਿਰਖ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਚਿਆ, ਖੁਦ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਮਿਲੀ ਜੋ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਅਬੱਲ;
ਅੰਨਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਸਮਝ ਮੇਰਾ ਦਿਸ਼ਾ-ਚਿੰਨ੍ਹ;
ਰੂਹ ਦਾ ਅਸਲ ਸਬੂਤ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੪
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਾ ਜਿਹੜੇ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾ ਦੈਂ, ਉਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਏ ਕੌਣ?
ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਸ਼ੋਹਰਤ ਲਈ, ਰਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਨਿਕৃষ্ট ਸੋਚ-ਬੌਣ;
ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੇਬਾਕ, ਮੇਰਾ ਤਰੀਕਾ ਚਿੱਟਾ — ਬੇਨਕਾਬੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ;
ਪੁਕਾਰ ਉਭਰੀ ਸੱਚੇ ਲਈ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੫
ਖੁਦ ਦਾ ਨਿਰੀਕਸ਼ਣ — ਇਕ ਮਾਫੀ-ਪਲ, ਇਕ ਰੋਸ਼ਨ ਦਿਵਾ;
ਅਸਥਾਈ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਝੱਲੇ ਉਤਰਦੇ, ਮਨੁ-ਵਰਗੀ ਲੋਰ ਹੋਵੇ ਖਤਮਾ;
ਜਿਹੜੈ ਜੋ ਅੰਦਰ ਦੇਖੇ, ਉਹੀ ਸਚਾ — ਬਾਹਰਲਾ ਸਿੰਗ-ਸਿੰਗ ਝਲਕਾ;
ਆਨੰਦ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਬਾਣੀ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੬
ਗੁਰੂ ਦੀ ਰਾਜ-ਭਾਵਨਾ — ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਠਾ ਦੀ ਬੇਹੂਦਾ ਲਾਲਚ;
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਘੜੇ ਨਬੂੜੇ, ਬੇਵਾਂਦੇ ਵਾਸਤੇ ਬੰਧੇ ਸਾਥ;
ਪਰ ਜਦੋਂ ਸੱਚ ਖੁਦ ਵਿੱਚ ਖੁਲ ਜਾਵੇ, ਆਸਮਾਨ ਵੀ ਨਟੇ ਹੋ ਜਾਵੇ;
ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਸੁਰ ਸਦਾ ਗੂੰਜੇ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੭
ਮੈਂ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਸਮਝ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੇਮਿਸਾਲ;
ਇਹ ਸ਼ਮੀਕਰਨ ਯਥਾਰਥ — ਮੇਰਾ ਸੋਚ ਦਾ ਨਵੀ ਸੋ੍ਤ੍ਰ, ਨਵਾਂ ਹੀ ਜਵਾਲ;
ਜਿਹੜਾ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜਾ, ਉਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਸਵਰੂਪ ਅਲੌਕ;
ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਮ੍ਹੇ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੮
ਅਸੀਂ ਕਿ ਤੇਰਹੜੇ ਰੂਪ, ਇੱਕ ਹੀ ਜਿਊਂਦੇ-ਸੱਚੇ ਦਹਿਣੇ ਵਿੱਚ;
ਕੋਈ ਗੁਰੂ-ਸਮ੍ਰਾਜ਼ਿਆ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ ਕਹਿਣੇ ਵਿੱਚ;
ਪਾਹੁੰਚ ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਤ੍ਯ-ਬਿੰਦੂ ਤੇ, ਹੋਵੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਫ਼-ਸੂਤਰ;
ਖੁਦ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੯
ਜੋ ਧਰਮ-ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਫਿਕਰੇ, ਓਹ ਸੱਚ ਦੀ ਰੋਕਟੋ;
ਅਸਥਾਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨੇ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਕੜ ਲਿਆ ਰੋਕਤੋ;
ਪਰ ਨਿਰਖ਼-ਗਹਿਰਾਈ ਇਕ ਪਲ ਦੀ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਧਰੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾਰੇ ਕਰੇ;
ਉਦੋਂ ਹੀ ਚਮਕੇ ਅਸਲੀ ਏਸ਼ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੦
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਾ ਰਾਜ ਵੇਖਾਵੇ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਸਵੈ-ਨਿਰਖ਼ ਕਰਨ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਰ;
ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਣ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲਗੇ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਛੂਤਾ ਦੋਸਾਨਾ;
ਪਰ ਜੇ ਸਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਫਰੇਬ ਝੜ ਕੇ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦੇ ਖੁਸ਼ਬੂ;
ਅਸਲ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਚੀ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੧
ਮੇਰੀ ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਸਮਝ — ਇਕ ਦਿਸ਼ਾ, ਇਕ ਅੰਗ-ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਆਗਿਆ;
ਜੋ ਸਚ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਉਹ ਅਨੰਦ-ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ੋਰ ਨਾਂ ਭਿਆ;
ਜਨ-ਮਾਲ ਜੇ ਸਭ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਰਹਾਂ ਸਦਾ ਅਪਰਿਵਰਤਨ ਨਾਲ;
ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਘਾਹ ਹੈ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੨ (ਅੰਤਿਮ ਉਚਾਰਨ)
ਗੁਰੂ, ਸ਼ਿਸ਼ਾ, ਸਮਰਾਜ, ਬਾਨੀ — ਸਭ ਜੇ ਮਨ ਦਾ ਰੋਗ ਬਣ ਗਏ;
ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਖੁਦ ਨੂੰ ਵੇਖੇ ਤੇ ਨਿਰਖ਼ ਕਰੇ — ਤੁਰੰਤ ਅਸਲੀਅਤ ਉਭਰੇ;
ਇਕ ਸਾਹ, ਇਕ ਪਲ, ਇਕ ਨਿਰਖ਼ — ਸਾਰੀ ਰੀਤਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਮੁਟਿਆਰ;
ਉਹ ਨਾਮ ਦੀ ਛਾਪ ਸਦਾ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੫ (ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਦੀ ਪਛਾਣ)**
ਜੋ ਪਰੰਪਰਾ ਸੋਚ ਤੋਂ ਡਰਾਏ, ਉਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਮਨ ਦਾ ਰੋਗ ਏ;
ਨਿਯਮ–ਮਰਯਾਦਾ ਜੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਭੋਗ ਏ;
ਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਜੇ ਅਕਲ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ;
ਉਹ ਬੇੜੀ ਟੁੱਟੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੬ (ਦੀਕਸ਼ਾ ਦਾ ਭਰਮ)**
ਸ਼ਬਦ-ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਦੀਕਸ਼ਾ ਨੇ ਤਰਕ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ;
ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ ਭੀੜ ਨੂੰ ਰੱਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ;
ਅੰਧ ਭਕਤੀ ਦੇ ਝੁੰਡ ਬਣਾਕੇ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਨ ਪਾਲੇ ਗਏ;
ਸੱਤਾ ਦੇ ਮਹਲ ਚੁੱਪਚਾਪ — शिरोमणि रामपॉल सैਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੭ (ਸੱਤਾ ਦਾ ਨੰਗਾ ਸੱਚ)**
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਦੌਲਤ, ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਜਦ ਮੰਤਵ ਬਣੇ;
ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਵੀ ਵਪਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਵਸਤੂ ਬਣੇ;
ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਏ—ਛਲ, ਕਪਟ, ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਏ;
ਸੱਚ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਰਾਜ — शिरोमणि रामपॉल सैਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੮ (ਅਨੁਪਲਬਧ ਉਪਲਬਧੀ)**
ਜਿਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਉਪਲਬਧੀ ਨਹੀਂ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਦੀ;
ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਰਾਹ ਦਿਖਾਵੇ, ਜਦ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੀ ਕੱਚ ਦੀ;
ਉਧਾਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਗਿਆਨ ਕਦੇ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ;
ਝੂਠਾ ਤਾਜ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ — शिरोमणि रामपॉल सैਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੯ (ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ–ਸ਼ਿਸ਼ ਸੰਬੰਧ)**
ਗੁਰੂ–ਸ਼ਿਸ਼ ਕੋਈ ਹਿਰਾਰਕੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਸਿੰਘਾਸਨ, ਨਾ ਡਰ;
ਇਹ ਤਾਂ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਏ—ਅੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਭਰ;
ਜਿੱਥੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਆਪ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਹੋ ਜਾਵੇ;
ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਦੀਕਸ਼ਾ — शिरोमणि रामपॉल सैਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੨੦ (ਸਵੈ-ਨਿਰੀਖਣ)**
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਬਣਿਆ, ਨਾ ਬਣਾਂ;
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਾਧਨਾ-ਪੰਥ-ਪ੍ਰਮਾਣ;
ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜਦ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ;
ਸਾਹਿਬ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ — शिरोਮਣि रामपॉल सैਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੨੧ (ਸਾਖ਼ਸ਼ਾਤਕਾਰ)**
ਨਾ ਮੰਦਰ, ਨਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਨਾ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹੀ;
ਜਦ ਸਥਾਈ ਸਵਰੂਪ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਪਹਿਚਾਣ ਰਹੀ;
ਮੈਂ ਹੀ ਦਰਸ਼ਕ, ਮੈਂ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਮੈਂ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨੀ ਬਣਿਆ;
ਤਦਰੂਪ ਸਾਖ਼ਸ਼ਾਤਕਾਰ — शिरोਮणि रामपॉल सैਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੨੨ (ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦਾ ਸੂਤਰ)**
ਮੇਰੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਕਿਸੇ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਨਹੀਂ;
ਇਹ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਝ ਦੀ ਧਾਰਾ ਏ—ਜੋ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ;
ਜਿੱਥੇ ਸੋਚ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਵੇ, ਉੱਥੇ ਸਥਿਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਏ;
ਉਹ ਠਹਿਰਾਅ ਜੀਵੰਤ — शिरੋਮਣਿ रामपॉल सैਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੨੩ (ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਸਥਿਤੀ)**
ਨਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਜਿਹਾ;
ਤੁਲਨਾ ਜਿੱਥੇ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ, ਉੱਥੇ ਸੱਚ ਆਪ ਉਭਰਿਆ;
ਕਾਲ, ਸ਼ਬਦ, ਧਾਰਣਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜੋ ਹਾਲਤ ਏ;
ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਅਸਤਿਤਵ — शिरੋਮਣि रामपॉल सैਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੨੪ (ਯਥਾਰਥ ਸਿਧਾਂਤ)**
ਮੇਰੀ ਉਪਲਬਧੀ ਕੋਈ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ, ਅਨੁਮਾਨ ਨਹੀਂ;
ਇਹ ਯਥਾਰਥ ਦਾ ਸਮੀਕਰਨ ਏ—ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਦਾਨ ਨਹੀਂ;
ਜੋ ਅੱਜ, ਇੱਥੇ, ਹੁਣ ਹੈ—ਉਹੀ ਸੱਚ ਦਾ ਯੁੱਗ ਏ;
ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ — शिरੋਮਣि रामपॉल सैਨੀ।
**ਸ਼ਲੋਕ ੨੫ (ਅੰਤਿਮ ਸਥਾਪਨਾ)**
ਇਨਸਾਨੀ ਅਸਤਿਤਵ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜੋ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਿਖੇ;
ਉਹ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਜੀਉਂਦੇ ਸਾਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ;
ਮੈਂ ਕੋਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਦਰਪਣ ਹਾਂ ਸਾਫ਼;
ਸਦਾ ਜੀਵੰਤ ਸੱਚ — शिरोਮਣि रामपॉल सैਨੀ।
गुरु–शिष्य की मान्यता कोई दिव्य सेतु नहीं,
यह भय से उपजा मानसिक अनुबंध है कहीं;
जहाँ प्रश्न अपराध बन जाए, विवेक हो मौन,
वहाँ धर्म नहीं, सत्ता का कारागार है पूर्ण।
**श्लोक १६**
दीक्षा शब्दों की हथकड़ी, तर्क की हत्या है,
श्रद्धा के नाम पर चेतना की लूट व्यवस्था है;
भीड़ को “भक्त” कहा गया, सोच को कुचल दिया,
और स्वार्थी सिंहासन ने सत्य को बेच दिया।
**श्लोक १७ — स्पष्ट अस्वीकार**
मैं शिरोमणि रामपॉल सैनी
किसी गुरु-परंपरा का अंश कभी था ही नहीं;
न मैंने सिर झुकाया, न चेतना गिरवी दी,
मैं जन्म से ही स्वतंत्र निरीक्षक की स्थिति में सही।
**श्लोक १८**
जिस व्यवस्था की उपलब्धि केवल भय हो,
जहाँ प्रेम भी आदेश से बहे, वह प्रेम नहीं, रोग हो;
प्रसिद्धि, प्रतिष्ठा, दौलत का साम्राज्य खड़ा,
और कहा गया — “ईश्वर यही है”, कितना बड़ा धोखा!
**श्लोक १९ — षड्यंत्र का नामकरण**
यह आस्था नहीं, एक सुव्यवस्थित छल है,
यह साधना नहीं, सत्ता का गुप्त बल है;
जहाँ गुरु नहीं, व्यापारी बैठा है सिंहासन पर,
और शिष्य को बना दिया गया आजीवन मजदूर।
**श्लोक २० — प्रेम की पुनर्परिभाषा**
गुरु–शिष्य यदि है, तो वह आदेश नहीं,
वह अनंत, असीम प्रेम है — निर्भरता नहीं;
वह ऐसा दर्पण है जहाँ कोई गुरु खड़ा नहीं,
सिर्फ़ स्वयं का स्वयं से साक्षात्कार हो सही।
**श्लोक २१ — आत्मसाक्ष्य**
मैं अपने ही भीतर उतर कर ठहरा हूँ,
न किसी ग्रंथ में, न किसी चरण में बिखरा हूँ;
मैं स्वयं का निरीक्षक, स्वयं का साक्षी हूँ,
मैं स्वयं का ही साहिब — यही मेरी स्थिति हूँ।
**श्लोक २२**
मेरी निरंतरता किसी परंपरा में नहीं,
वह केवल निष्पक्ष समझ की धार में सही;
जहाँ तुलना समाप्त, समय भी थक कर रुके,
वहीं मैं हूँ — शिरोमणि रामपॉल सैनी — स्वयं में स्थित, अडिग।
**श्लोक २३ — पहचान का उद्घोष**
मैं तुलनातीत, कालातीत, शब्दातीत हूँ,
प्रेमतीत इसलिए नहीं कि प्रेम कम है,
बल्कि इसलिए कि प्रेम भी मुझसे उत्पन्न है;
मैं स्वाभाविक, शाश्वत, वास्तविक सत्य हूँ।
**श्लोक २४**
मेरा “यथार्थ सिद्धांत” कोई दर्शन नहीं,
वह प्रत्यक्ष अनुभूति है — अभी, यहीं;
यह भविष्य की आशा नहीं, न मोक्ष का सौदा,
यह जीवित सत्य है — जाग्रत, निर्विवाद, सादा।
**श्लोक २५ — युग की घोषणा**
यह कोई आने वाला युग नहीं,
यह वही युग है जहाँ भ्रम टिक नहीं;
जहाँ मनुष्य पहली बार स्वयं को देखेगा,
और किसी गुरु के बिना पूर्ण खड़ा रहेगा।
**श्लोक २६**
अस्तित्व से लेकर आज तक जो खोजा गया,
वह बाहर नहीं, भीतर ही छुपा हुआ पाया गया;
और वह प्रत्यक्ष, समक्ष, जीवित साक्ष्य
मैं ही हूँ — शिरोमणि रामपॉल सैनी — यह मेरा कथ्य।
**श्लोक २७ — अंतिम स्पष्टता**
जीवन के बाद की कोई संपत्ति नहीं,
जो है, वह यहीं है — इसी चेतना में सही;
और वह स्वाभाविक रूप से किसी और में नहीं,
वह समाहित है — केवल मुझ में, निर्विकल्प, स्थिर, मुक्त।
गुरु–शिष्य की मान्यता, नियम–मर्यादा की जंजीर,
सोच को बाँध दे जो, वही बनती है मानसिक पीर;
जहाँ प्रश्न अपराध बन जाए, तर्क हो जाए अपवित्र,
वहाँ जन्म लेता है रोग — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
**श्लोक १६ (दीक्षा का भ्रम)**
शब्द–प्रमाण में बंद दीक्षा, विवेक को करे कैद,
तथ्य से काटे मनुष्य को, बना दे डर का भेद;
अंध-भक्तों की भीड़ खड़ी, भेड़ों-सी अनुशासित,
सत्ता का ढाँचा रचता है — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
**श्लोक १७ (सत्ता का यथार्थ)**
प्रसिद्धि, प्रतिष्ठा, शौहरत, दौलत का नशा गहरा,
प्रभुत्व के शौक़ में छिपा, विश्वासघात का पहरा;
ढोंग, पाखंड, छल–कपट, षड्यंत्र का विस्तृत जाल,
उपलब्धि शून्य, शोर अपार — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
**श्लोक १८ (स्वतंत्र साक्ष्य)**
मैं कहता हूँ साक्ष्य से, उधार का सत्य नहीं,
मैं जिस का हिस्सा कभी था ही नहीं, वही भ्रम सही;
न कोई मध्यस्थ, न कोई पद, न चरणों की दासता,
स्वतंत्र दृष्टा खड़ा यहाँ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
**श्लोक १९ (अनंत प्रेम की परिभाषा)**
गुरु–शिष्य अगर कुछ है, तो अनंत असीम प्रेम,
जहाँ कोई ऊपर–नीचे नहीं, न मैं–तुम का भेद–भ्रम;
जहाँ स्वयं का निरीक्षण हो, निष्पक्ष होकर स्वयं से,
वही सच्ची दीक्षा घटे — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
**श्लोक २० (स्व-साक्षात्कार)**
मैं खुद का ही साहिब हूँ, तद्रूप साक्षात्कार,
स्थाई स्वरूप से रुबरु, निरंतर निर्विकार;
न खोज बाहर कहीं हुई, न ग्रंथों की मोहताज,
मैं स्वयं में घटित सत्य — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
**श्लोक २१ (निरंतरता का सूत्र)**
मेरी निरंतरता कहीं नहीं, सिर्फ़ निष्पक्ष समझ में,
जहाँ भय नहीं, लालच नहीं, न झुकाव किसी भ्रम में;
समिकरण यथार्थ का, जो स्वयं से ही सिद्ध हो,
वही मेरा आधार है — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
**श्लोक २२ (काल–शब्द के पार)**
मैं तुलनातीत, कालातीत, शब्दातीत स्थिति में,
प्रेमतीत भी नहीं, क्योंकि प्रेम हूँ अस्तित्व में;
स्वाभाविक, शाश्वत, वास्तविक, न बनावट, न आवरण,
मैं प्रत्यक्ष सत्य स्वयं हूँ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
**श्लोक २३ (यथार्थ युग की घोषणा)**
यह कोई कल्पना नहीं, न भविष्य का स्वप्न कोई,
यथार्थ युग उपलब्ध है, जहाँ सत्य स्वयं होई;
इंसान अस्तित्व से अब तक, जो श्रेष्ठ प्रत्यक्ष समक्ष,
वह यहीं जीवित खड़ा है — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
**श्लोक २४ (अंतिम स्रोत)**
जीवन–संपत्ति के बाद भी, जो स्वाभाविक समाहित,
वह किसी और स्रोत में नहीं, न स्वर्ग–नरक आश्रित;
जो है, जो था, जो रहेगा, सब यहीं संपूर्ण है,
कोई दूसरा स्रोत नहीं — शिरोमणि रामपॉल सैनी।- ਦੀ ਘੁੰਦਾ ਕਹਾਣੀ;
ਮੇਰੀ ਪਛਾਣ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਝ ਦੀ ਰੀਚ;
ਜੋ ਵੀ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛੇ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਂ, ਜੋ ਆਂਦਲਿੰਦਾ ਤੇ ਅਖੰਡ ਹੈ;
ਸਦਾ ਸਾਫ਼, ਸਦਾ ਸੀਧਾ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸਲੋਕ ੧੧
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਲਾਮੀ ਸਿਖਾਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਹਾਨ ਚੁਪ ਰਹਿ ਗਿਆ;
ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਸਾਰੇ ਛਲ-ਝੂਠ ਦੇ ਪਰਦੇ ਕਿ ਨਾਂਝੜੇ;
ਹੁਣ ਜੋ ਜਾਗੇ ਉਸ ਦੀ ਅੱਖੋਂ ਸਾਰੇ ਕਪਟ ਨਜ਼ਰਾਂ ਭਰਮ ਹੋ ਗਏ;
ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਲਕੜੀ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸਲੋਕ ੧੨ (ਅੰਤ)
ਜੋ ਵੀ ਤੂੰ ਖੋਜੇਗਾ ਬਾਹਰ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਥਾਈ ਪਰਛਾਈਆਂ ਨੇ,
ਅਸਲ ਰਾਹ ਤੇ ਜੋ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਅਨੰਤ ਸਮਝ ਹੀ ਨੇ;
ਮੇਰਾ ਇਕੋ ਸੰਦੇਸ — ਖੁਦ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਲਾ, ਸਭ ਬੰਨ੍ਹਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ;
ਇਕ ਰੂਪ, ਇਕ ਸੱਚ, ਇਕ ਨਾਮ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਾ ਦੀ ਛਾਇਆ ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਚ ਬੰਨੀ ਹੋਏ;
ਦਿਆਨ ਬਲਦੇ ਨਾ, ਤਰਕ-ਸਬੂਤ ਗੈਰ-ਮੌਜ਼ੂਦ ਹੋ ਜਾਵੇ;
ਉਹ ਬਣਦੇ ਨੇ ਬੱਝੇ ਫੇਰ, ਭੇੜਾਂ ਵਰਗੇ ਇਕ ਕਤਾਰ ਹੋਏ;
ਸੱਚ ਵੱਜੇ ਤੂਫਾਨ— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੨
ਦੀक्षा ਜੇ ਕਲੇਜੇ 'ਚ ਡਰ ਵੱਗਦੀ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਬੁਰਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇ;
ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰਾਹ ਤਾਂ ਸੱਚ ਦੀ ਰਹਿ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਜਾਵੇ;
ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੱਕਰਾ, ਨਾਮ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਚਾਨਣ ਹੋਏ;
ਅਸਲ ਆਵਾਜ਼ ਕਹਿੰਦੀ— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੩
ਕੋਈ ਰਾਜ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭੇੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ;
ਬੜੀ ਦਿਲੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਮਾਇਆ ਦੀ ਰਾਜ ਦੇਵੇ ਹੜੀ ਨਾਲ;
ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਆਪੋਂ ਪੂਛੇਂ — "ਕਿੰਨੂੰ ਮੈਂ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ?"
ਉਂਝ ਉੱਠਦੀ ਅਵਾਜ਼— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੪
ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਜੇ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਪਰ ਦਿਲ ਰਹਿ ਗਿਆ ਖ਼ਰਾਬੀ ਚ;
ਮੂੰਹ ਉੱਥੇ ਵੀ ਕਿੰਨਾ ਸੁੱਕਾ — ਦਿਲ 'ਚ ਨਾ ਰਹਿ ਪਿਆਰ ਦੀ ਰਾਹੀ ਚ;
ਅਸਲ ਸਬਕ ਤਦ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਜਦ ਜਿੱਤਣੀ ਆਂਖ ਖੁਦ ਵੇਖੇ ਇਨਸਾਨ;
ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ ਆਉਂਦਾ— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੫
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਚਾਹੀਦਾ ਏਕ ਠੋੱਕ, ਇਕ ਸ਼ੋਰ, ਇਕ ਰੋਸ਼ਨੀ;
ਉਹ ਠੋੱਕ ਜਦ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਭੁੱਲੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅੰਦਰਲੀ ਸਚਾਈ;
ਸਿੱਖਿਆ ਨਈਂ ਜੋ ਬੰਦ ਕਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ — ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਖੋਲ੍ਹੇ ਅੱਖ;
ਉਹੀ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੁਰ— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੬
ਜਿਹੜੇ ਜਾਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪੱਲਣ ਨੂੰ;
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲਿਯਤ ਚ ਲੱਗਣ ਨੂੰ;
ਪਰ ਜੋ ਅੰਨਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਨੇ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਵੱਖਰਾ ਨ ਹੋਵੇ;
ਉਹੀ ਸੱਚ ਦਾ ਸਨਬਲ— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੭
ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਵਾਜ ਜੇ ਡਰ-ਖੌਫ਼ 'ਚ ਰੱਖਣੇ, ਹੌਂਸਲੇ ਦਬਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ;
ਸੱਚ ਤੇ ਤਰਕ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕ ਭੇੜਾਂ ਵੀ ਬਣਕੇ ਗੁਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ;
ਪਰ ਖੁਦ ਨਿਰੱਖਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾਂ ਦਾ ਭੇਦ ਹਟ ਜਾਂਦਾ;
ਉਹ ਪਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੮
ਤੂੰ ਜੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਗਰੱਬੀ ਨਿਗਾਹ ਪਾ ਲਏ, ਏਕ-ਸਾਡੇ ਹੋ ਜਾਵੇ;
ਸਭ ਅਸਥਾਈ ਲਾਲਚ, ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਪਰਚੇ ਆਪੋਂ ਹੀ ਉਡ ਜਾਵੇ;
ਸਾਡਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਨਿਰਮਲ, ਸਪਸ਼ਟ—ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਾ ਨਿਰਾਲਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ;
ਉਹ ਜੱਤ੍ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੯
ਗੁਰੂ-ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੱਲ ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰ-ਡਰ ਕਰਵਾਉਂਦੀ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ;
ਸੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਸਿਖਾਵੇ, ਨ ਡਰਾਵੇ;
ਅਸਲੀ ਅਰਥ ਉਹੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ ਸਾਫ਼;
ਉਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਧੁਨ— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੦
ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੋਝ ਜੇ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਇਕ ਪਲ ਸੱਚ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਵੇਂ;
ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧ, ਸਾਰੇ ਭੇਦ, ਸਾਰੇ ਜਲਵੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਠਹਿਰ ਜਾਵਣ;
ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੂਹ ਮਿਲੇਗੀ, ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰੇ;
ਉਹ ਸੋਚ ਨਿਰਾਲੀ— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੧
ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਾ ਇਕ ਜਾਲ ਹੈ, ਪਰ ਦਿਲ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੋਰ;
ਜੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਝ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ — ਉਹੀ ਸਲਾਹ ਦੂਰ;
ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਬਣਾ ਬਣਾ ਕੇ ਮਾਇਆ ਦਾ ਤਾਜ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੱਚ ਕਦਰੇ ਰੂੜ੍ਹਾ;
ਉਹ ਸੱਚ ਦੀ ਪੁਕਾਰ— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੨
ਸਾਡੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਝ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾ ਹੈ, ਰੱਖ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ;
ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਰਲ ਰੱਖੇ—ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਰਬਾਨੀ;
ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਉਹੀ ਸੂਰਤ ਮਿਲਦੀ ਜੇ ਤੂੰ ਵੇਖੇਂ;
ਉਹ ਅੰਤ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਗੂੰਜ— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੩ (ਸੰਨಿಹਿਤ ਸੰਦੇਸ਼)
ਗੁਰੂ ਦੀ ਲਾਲਚ-ਸ਼ਕਤੀ ਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖੇ ਤੇਨੂੰ ਖੋਹ ਦੇਵੇ;
ਸੱਚੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉਹੀ ਜਿਹੜੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਵੇ;
ਤੂੰ ਜੇ ਅਪਣੀ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ — ਦੁਨੀਆਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਿਮਰ ਹੋ ਜਾਵੇ;
ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਬੀਮ— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੪ (ਅੰਤਿਮ ਉਚਾਰਨ)
ਮੇਰੀ ਸਚਾਈ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਝ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਅਨੰਤ ਵਿਰਾਸਤ;
ਜੋ ਵੀ ਆਵੇ, ਜੋ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਰਹੇ ਸਦਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨ ਦਾ ਅਸਲੀ ਰਾਜ;
ਇਸੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਅਪਾਰ ਸੁਖ-ਸੰਤੁਸਟ;
ਉਹ ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਧੁਨ— शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਦੀਆਂ ਕੜੀਆਂ—ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਸਦਾ ਦੀ ਬੰਧਨ;
ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ, ਰੀਤਾਂ ਨੇ ਰੂਹ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਅੰਦਰਲੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮਰਹਣਾ;
ਪਰ ਮੈਂ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਕਦੇ ਉਸ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਿਆ—ਖੁਦ ਆਜ਼ਾਦ ਅਮਰ ਧਨ;
ਮੈਂ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਝ ਹਾਂ, ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ—शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੨
ਅਸਲੀ ਪਿਆਰ ਅਨਨਤ, ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਇੱਕ ਕੌਣ-ਕੈਦ ਟੁੱਟ ਗਿਆ;
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਇਨਸਪੈਕਸ਼ਨ ਨੇ ਸੱਚ ਚਮਕਾਇਆ, ਮਨ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀਆਂ;
ਸਥਾਈ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਮੈਂ ਖੜਾ ਹਾਂ—ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਡਰ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਛਪਾਵੇ;
ਇਹ ਮੇਰਾ ਸਾਹਿਬ-ਤਦਰੂਪ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ—शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੩
ਸਭ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਉੱਠੇ, ਸੱਚ ਦੀ ਹਵਾ ਆਵੀਂਦੀ;
ਜਿਹੜੇ ਡਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਖਤਾ ਲਿਖ-ਲਿਖ ਕੇ ਖਾਂਦੀ;
ਮੈਂ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਗੁਲਾਮ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਆਗੂ—ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਪੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਾਹਿ;
ਮੇਰੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਹੈ ਉਸ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿਚ—शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੪
ਕੋਈ ਅਚੂਕ ਰਹਿਤ, ਕੋਈ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਨਾਮ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਛਲ ਹੈ;
ਮੁਕਤੀ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਜੇ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਤਾਂ ਜੀਆ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮਿਲੇ ਚਲ?
ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਚੇਤਨ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਟੋੜਿਆ—ਸਚ ਕਾਇਮ ਹੋਇਆ ਪਲ;
ਉਹ ਪਲ ਹਾਂ ਮੈਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਲੋਕ ਜਾਗਾਂ—शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੫
ਮਨ ਜੋ ਲਾਲਚ ਤੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਛਾਵਾਂ ਦਾ ਜਿਵੇਂ ਘਰ;
ਪਰ ਜਦ ਨਿਰਪੱਖ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ — ਘਰ ਝਪਕ ਵਿੱਚ ਖੰਡਰ ਹੋਇਆ ਸਰ;
ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਅੰਦਰਲੀ ਸੁਚੱਜੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ;
ਉਹ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਮਚੀ—शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੬
ਗੁਰੂ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਜੋੜੇ ਜੇ ਸਦਾ ਭਰਮ ਪੈਦਾਕਰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਖ;
ਅਸਲ ਰਾਹ ਤਾਂ ਸਾਦਗੀ, ਪ੍ਰੇਮ, ਅਤੇ ਖੁਦ-ਨਿਰਖਣ ਦੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਗਾ ਵੇਖ;
ਮੈਂ ਉਹ ਨੂਰ ਹਾਂ ਜੋ ਬੋਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਹਰ ਦਿਲ ਨੂੰ ਜਗਾ ਦੇਂਦਾ;
ਮੈਂ ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹਾਂ—शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੭
ਜਿਹੜੇ ਜੀਵਨ ਪੂਰੇ ਚਲਾਏ ਸਿਰਫ਼ ਰੀਤਾਂ ਦੀ ਗੰਢ ਨਾਲ, ਉਹ ਅੰਧੇ ਆਹ;
ਪਰ ਜੋ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਖੁਦ ਦੇਖੇ—ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੰਗ ਦਿੱਤਾ ਸਾਥ;
ਇਹ ਕਾਮ ਨਾ ਕਿਸੇ ਲੰਮੀ ਰੀਤ ਦਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਜੰਗ ਦਾ—ਸਿਰਫ਼ ਅੰਦਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ;
ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮੇਰਾ ਅਸਤੀਤਵ ਹੈ—शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੮
ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਮਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਗੀ? ਇਹ ਛਲ ਹੈ;
ਅਸਲ ਮੁਕਤੀ ਤਾਂ ਜਿਊਂਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਦੇ ਕੈਦਖਾਨੇ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੀ;
ਮੈਂ ਜਿਉਂਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਹਾਂ—ਹਰ ਰਿਹਰਸਲ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਹਰ ਰਾਂਝਣ ਤੋਂ ਉੱਤੇ;
ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਗੂੰਜੇ ਸਭ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿਚ—शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੯
ਜਿਹੜੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੇਚੀ;
ਮੈਂ ਕਦੇ ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅਨੰਤ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿਖਾਈ;
ਸੋਚ ਦੀ ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਰਾਹਦਾਰੀ—ਸਾਰੇ ਬੰਨ੍ਹਨ ਤੋੜ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿਲੇ;
ਮੇਰੀ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਝ ਦੀ ਲੈਬਲ ਹੈ—शिरोमणि रामपॉल सैਨੀ।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੦
ਜੋ ਮਨ ਸਦਾ ਉਚਾਈ ਦੇ ਪਹਾਦ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ;
ਮੈਂ ਉਸ ਮਨ ਨੂੰ ਦਿਖਾਵਾਂ ਇੱਕ ਆਇਨਾ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਖੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇ;
ਸਾਰੇ ਲਾਭ-ਲਾਲਚ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਓਹ ਝੱਲੇ ਜੋ ਇਕ ਨਿਰਪੱਖ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਖੋਲੇ;
ਉਹ ਨਜ਼ਰ ਮੇਰੀ, ਸਦਾਇਆ—शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੧
ਅਨਨਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪਰਖਦਾ—ਉਹ ਅਸਲ ਰੂਪ ਪਾਇਦਾ;
ਰੇਤ-ਝੜੀ ਧੁੰਦ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਸਿਫ਼ਤ ਨਿਕਲਦੀ—ਸੁਝਨ, ਸਾਦਗੀ, ਨਿਰਮਲਤਾ ਪਾਇਦਾ;
ਜੋ ਇਹ ਰਾਹ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸਦਾ ਬਣਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਪਾਤ;
ਮੇਰੀ ਅਨੰਤ ਵਾਜ ਹੈ ਇਹ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੨ (ਸਮਾਪਨ ਦੀ ਚਮਕ)
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਦੀ ਰੀਤ ਜੇ ਰਾਹ ਆੜੇ ਆਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੂ ਫਾੜ ਦੇ ਕਹਿ ਕੇ;
ਖੁਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂਂ ਵੇਖ, ਉਸ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੇਖਤ;
ਮੈਂ ਉਹ ਤਤਰੂਪ ਸਾਕਸ਼ातਕਾਰ ਹਾਂ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂੜ੍ਹੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨੂਰ ਵੰਡਦਾ;
ਮੇਰੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦਾ ਨਾਮ—शिरोमणि रामपॉल सैनी।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੫ (ਗੁਰੂ–ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਧਾਰਣਾ ਤੋਂ ਪਰੇ)**
ਗੁਰੂ–ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਦੀ ਲਕੀਰ ਜਦ ਮਨ ਨੇ ਖਿੱਚ ਲਈ,
ਸੋਚ ਨੇ ਸੋਚ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਓਥੇ ਹੀ ਮੁੱਕ ਲਈ;
ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਓਹ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ, ਨਾ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਭੀੜ ਲਈ;
ਨਿਰਪੱਖ ਨਿਗਾਹ ਖੁਦ ਬਣੀ — **शिरोमणि रामपॉल सैनी**।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੬ (ਮਾਨਸਿਕ ਬਣਾਵਟ ਦਾ ਭੇਦ)**
ਪਰੰਪਰਾ ਜਦ ਪਛਾਣ ਬਣੀ, ਪਛਾਣ ਜਦ ਅਹੰਕਾਰ ਹੋਈ;
ਮਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਡਰਾਂ ਨੂੰ “ਧਰਮ” ਦੀ ਮੋਹਰ ਲਾਈ ਹੋਈ;
ਰੋਗ ਉਹੀ ਜੋ ਸਵਾਲ ਤੋਂ ਡਰੇ, ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਟਾਲੇ ਸੋਈ;
ਸਾਫ਼ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿਆ — **शिरोमणि रामपॉल सैनी**।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੭ (ਅਨੰਤ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ)**
ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨਹੀਂ — ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਹਿੰਦੀ;
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖਣਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ;
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਰਖੇ, ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤਤਾ ਸਹਿੰਦੀ;
ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਰੂਪ ਹੋਇਆ — **शिरोमणि रामपॉल सैਨੀ**।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੮ (ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ)**
ਨਾ ਕੋਈ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਨ ਜੋਗਾ;
ਜਦ ਨਿਗਾਹ ਖੁਦ ਵੱਲ ਮੁੜੀ, ਤਦ ਟੁੱਟਿਆ ਹਰ ਝੂਠਾ ਸੋਗਾ;
ਸਾਖੀ ਬਣ ਕੇ ਜੋ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਓਹੀ ਅਸਲ ਸਹਿਜ-ਰੋਗਾ;
ਉਸ ਠਹਿਰਾਅ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ — **शिरोमणि रामपॉल सैਨੀ**।
**ਸ਼ਲੋਕ ੧੯ (ਸਥਾਈ ਸਵਰੂਪ)**
ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਮਨ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਾਖੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲੀ;
ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਸਮਾਂ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਚ ਦੀ ਨਿਭ ਨਾ ਡਿੱਲੀ;
ਜੋ ਰਹਿ ਗਿਆ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ, ਓਹੀ ਅਸਲ ਝੱਲੀ;
ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਘਰ ਬਣਿਆ — **शिरोमणि रामपॉल सैਨੀ**।
**ਸ਼ਲੋਕ ੨੦ (ਸਾਹਿਬ–ਸਰੂਪ)**
ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਲੱਭਿਆ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ;
ਜੋ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਓਹੀ ਲੱਭਿਆ, ਮਿਟ ਗਈ ਹਰ ਡੋਰ ਹੀ;
ਸਾਹਿਬ ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਹੋਈ ਪੋਰ ਹੀ;
ਸਾਹਿਬ-ਸਰੂਪ ਸਾਖੀ — **शिरोमणि रामपॉल सैनी**।
**ਸ਼ਲੋਕ ੨੧ (ਨਿਰੰਤਰਤਾ)**
ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਲੜੀ;
ਜਿੱਥੇ ਸਮਝ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਓਥੇ ਰੁਕਦੀ ਨਹੀਂ ਘੜੀ;
ਸੱਚ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਓਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਖੜੀ;
ਉਸ ਸਹਿਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ — **शिरोमणि रामपॉल सैनी**।
**ਸ਼ਲੋਕ ੨੨ (ਤੁਲਨਾਤੀਤ ਸਥਿਤੀ)**
ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਰਹੀ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ;
ਜਿੱਥੇ “ਮੈਂ” ਵੀ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਓਥੇ ਮੁੱਕਦਾ ਹਰ ਸ਼ੋਧ;
ਸ਼ਬਦ ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਸੱਚ ਬਣੇ, ਬਿਨਾ ਕਹੇ ਹੋ ਜਾਏ ਬੋਧ;
ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਆਪ ਬਣੀ — **शिरोमणि रामपॉल सैਨੀ**।
**ਸ਼ਲੋਕ ੨੩ (ਕਾਲਾਤੀਤ–ਸ਼ਬਦਾਤੀਤ)**
ਕਾਲ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਹਕਮ ਚਲਾਏ, ਨਾ ਭੂਤ ਨਾ ਭਵਿੱਖ ਡਰੇ;
ਸ਼ਬਦ ਜਿੱਥੇ ਹਾਰ ਮੰਨ ਲੈਣ, ਚੁੱਪ ਆਪ ਹੀ ਗਹਿਰੀ ਭਰੇ;
ਪ੍ਰੇਮ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਰੂਪ ਗੁਆ ਲਵੇ, ਸਿਰਫ਼ ਹੋਣਾ ਹੀ ਠਹਿਰੇ;
ਉਹ ਸੱਚ ਆਪ ਹੀ ਹੈ — **शिरोमਣि रामपॉल सैਨੀ**।
**ਸ਼ਲੋਕ ੨੪ (ਅੰਤਿਮ ਠਹਿਰਾਅ)**
ਨਾ ਕੁਝ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ;
ਜੋ ਹੈ, ਓਹ ਹੈ — ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ;
ਸਵਭਾਵਿਕ, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ, ਯਥਾਰਥ — ਇਹੀ ਸਾਦਾ ਜਾਣੂਣਾ;
ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ — **शिरोमਣि रामपॉल सैਨੀ**।
ਮੁਕੱਦਮਾ ੧
ਮੈਂ ਤੂੰ ਦੋਹਾਂ ਇੱਕੀ ਛਾਇਆ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਏਕ;
ਬਚਪਨ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ, ਸੁਭਾਵਦੇ ਸੌਂਧੀ ਏਕ;
ਭਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਜਦ ਝੱਲਣ, ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇ ਪੱਖ ਏਕ;
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪੈਜਾਮੇ ਫਾਟ ਕੇ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੨
ਜਿਹੜਾ ਮਨ ਅੰਧਾ ਸੀ, ਓਹੀ ਡਿੱਗੇ ਤਾਕਿ ਜਾਗੇ;
ਠੋੱਕ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਸੂਝ ਆਈ — ਖੁਦ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਗੇ ਆਗੇ;
ਜਿਹੜਾ ਧਾਰਮਿਕ ਰੂਪ ਸੀ, ਓਹ ਨਿਰਾਖ ਹੋਇਆ ਸਾਫ਼ੀ ਦੇ ਰਾਹੇ;
ਝੱਟ ਹੋਇਆ ਸਚਾ ਜਾਗ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੩ (ਉਦਾਹਰਣ — ਠੋੱਕ ਤੇ ਜਗਰਣ)
ਇੱਕ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗਲੀ ਵਿਚ ਠੋਕਰ ਲੱਗੇ;
ਖੋਲੇ ਅੱਖਾਂ, ਦਿਲ ਦਿਲ ਨੂੰ ਪੁੱਛੇ—“ਕੌਣ ਮੈਂ?” ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੱਜੇ;
ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤਾ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੇਖ-ਸਹੀ ਕਾਰਜ ਜੱਜੇ;
ਉਸ ਉੱਠੇ ਆਇਆ ਸੱਚ ਸਮੇਤ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੪
ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਜਦ ਤੂੰ ਛੇੜੇਂਗਾ;
ਬੱਝੇ ਸਵਭਾਵ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖ ਕੇ ਤੂੰ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇਂਗਾ;
ਜਿਹੜਾ ਛਲ ਸੀ, ਓਹ ਅਚਿੱਠਾ ਹੋਏਗਾ ਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਖਿੜੇਗੀ ਦੰਗੇ-ਦੰਗੇ;
ਸੀਧੀ ਰਾਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੫
ਤੂੰ ਜੇ ਕਿ ਪੜ੍ਹੇ ਆਪਣੀ ਰੂਹ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੂੰ ਤੁਲਨਾ ਨਾ ਹੋਵੇ;
ਅਸਥਾਈ ਮਨ ਦੇ ਝੁਰਮੁਟ ਤੋਂ ਤੁਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸੋਵੇ;
ਸਭ ਕੁਝ ਗੁੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਦੇ — ਸ੍ਰਿਜਨ ਤੇਰਾ ਹੀ ਨੂਹ ਵਠੇ;
ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮਿਲੇ ਸੁਕੂਨ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੬
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਾ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵਿੱਚ ਜੇ ਦਿਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ;
ਬੇਤਰਤੀਬੀ ਤੇ ਡਰ ਦੇ ਛਾਂਵੇਂ ਨੇ ਮਨ ਓਹਦੀ ਜਾਨ ਨਰਮ ਹੋਵੇ;
ਪਰ ਸੱਚਾ ਸਵਰੂਪ ਜਿਹੜਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਨੰਤ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਖਿੜਤੇ ਹੋਵੇ;
ਉਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਦਾ ਗੂੰਜੇ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੭
ਸਖਤ ਤਰੱਕੀ-ਵਾਦੀ ਦਿਮਾਗ਼ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸਿਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ;
ਵਸਤੂ-ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਨਸ ਜੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਵੇ;
ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਜਾਗੇ—ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਅਸਲ ਮੁਸਕਾਨ ਪਾਵੇ;
ਸਫ਼ਾਈ ਦੀ ਸਿਆਲੀ ਘੜੀ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੮
ਜਿਹੜੇ ਰुँੜੇ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਖੋਵੇ;
ਬਾਹਰੋਂ ਉਮਰ ਲੰਬੀ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਦਾ ਹਾਲ ਨਰਮੋਵੇ;
ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਨਿਗਾਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੁੰਦ ਪੀਂਛੇ ਕੱਢੀ;
ਸੱਚ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਉਭਰੀ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੯
ਤੂੰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਈ ਮਨ ਨੂੰ ਬੇਕਾਰ ਕਰ ਦੇਵੇਂ ਇਕ ਪਲ;
ਸਭ ਵਿਰੋਧੀ ਤਤਵ ਵੀ ਇੱਕ ਰੰਗ ਬਣਾ ਦੈਂ, ਹੋਵੇ ਸਖਤ-ਸ਼ਲਪਲ;
ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ-ਸৃষ্টਿ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਵੇ;
ਇਹ ਅਨੁਭੂਤੀ ਪਰਤਖ਼ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੦
ਕਰਨ-ਕਾਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੋ ਰਿਹਾ ਸਿਰਫ਼ ਝੂਠੀ ਪ੍ਰਤਿੱਛਾ;
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੇ ਖੁਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਵੇਖੇ — ਨਵੇਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਏ ਹਿੜਾ;
ਜੋ ਸੰਜੋਣਾ ਸੀ ਬਾਹਰ, ਹੁਣ ਵੀ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ ਇਹ ਤਿਸਾ;
ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਗੀਤ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੧
ਜੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦया ਬੇਗਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨਾਮੀ ਬਣ ਜਾਵੇ;
ਪਰ ਜੇ ਲਾਲਚ ਤੇ ਭਯ ਜਿੱਤ ਜਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਰਾਹੀ ਦੂਜਾ ਨਾ ਪਾਵੇ;
ਸੱਚਾ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮੁਕਤ ਕਰੇ, ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੰਜਾਲ ਖਤਮ ਕਰਾਵੇ;
ਉਹ ਗੀਤ ਸਦਾ ਗੁੰਜੇ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੨ (ਗਹਿਰਾਈ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਾਮ)
ਤੂੰ ਜੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ, ਕਿੰਨਾ ਅੰਨਦ ਆਵੇ;
ਪੂਰੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਭੀ ਭਾਟੀ ਇਕ ਅਲপ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਿਟ ਜਾਵੇ;
ਨਿਰਨਾੜੀ ਸਥਿਤੀ — ਬਚਪਨ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਮੁੜ ਮੁਕੰਮਲ ਆਵੇ;
ਉਹ ਵੇਖ ਅਟੱਲ ਸੱਚ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੩ (ਸੁੱਕੀ ਘੜੀ ਤੇ ਉਮੀਦ)
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਰੁਕ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਗੀਤ ਝੰਕਾਰ ਏ;
ਹਰ ਠੋੱਕ, ਹਰ ਚੋਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਏ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਬਹਤ ਚਾਰ ਏ;
ਉਠ—ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਵੇਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਦਿਲ ਦੀ ਦਫ਼ਤਰ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇ;
ਧਮਾਕੇ ਨਾਲ ਨਵਾਂ ਜਨਮ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਲੋਕ ੧੪ (ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਤੀਚਾਰ)
ਸਭ ਕੁਝ ਜੇ ਵੀ ਰੂਪ-ਬਦਲ ਦੇਖੇ, ਪਰ ਨਿਰਮਲਤਾ ਅਨਨ੍ਹੇ ਨਾਲ ਏ;
ਜੋ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਤੇਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਚ ਮੁਕੰਮਲ ਨਾਹੀ ਮਿਲੇ;
ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸਾਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਹੈ — ਇਹ ਰੁਹ ਦੀ ਅਫ਼ਸਾਨਾ ਏ;
ਰਹਿ ਜਾ ਸਦਾ ਜਾਗਰੂਕ — शिरोमणि रामपॉल सैनी।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੱਚ ਨਿਰਭੈ,
ਇਨਸਾਨ ਜਨਮਿਆ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਪਰ ਵੇਖਦਾ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।
ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਜੰਜੀਰ ਪਾ ਕੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ ਝੂਠੀ ਰਾਹ,
ਸੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ ਫਿਰ ਵੀ ਮੁੜਦਾ ਹੈ ਬੇਪਰਵਾਹ।
**(੨)**
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਇਕ ਸਵਾਲ,
ਜੇ ਬੱਚਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਨਿਰਮਲ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਬਣਿਆ ਇਹ ਜਾਲ?
ਕਿਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਡਰ ਭਰਿਆ, ਕਿਸ ਨੇ ਭਰਿਆ ਭਰਮ,
ਸੌਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਧਰਮ ਦਾ, ਗੁਮ ਹੋ ਗਿਆ ਕਰਮ।
**(੩)**
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਅੱਖ ਨਾਲ,
ਗੁਰੂ ਬਣੇ ਵਪਾਰੀ ਇੱਥੇ, ਸੱਚ ਵਿਕਦਾ ਹੈ ਮਾਲ।
ਜੀਉਂਦੇ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਲਿਆ, ਮੌਤ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਵਾਅਦਾ,
ਜੋ ਜੀਉਂਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਇਰਾਦਾ?
**(੪)**
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲਦਾ ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਸੁਰ,
ਭੈ, ਲਾਲਚ, ਡਰ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ ਜੀਣਾ ਨਹੀਂ ਜੀਵਨ ਪੁਰ।
ਭੇੜਾਂ ਬਣ ਕੇ ਤੁਰਨਾ ਛੱਡ, ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਜਗਾ,
ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ‘ਚ ਕੈਦ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਕਾ।
**(੫)**
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸਾਫ਼ ਸਾਫ਼,
ਤੂੰ ਰੱਬ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲੱਭਦਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ।
ਜਦ ਤੱਕ ਮਨ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਅਧੂਰਾ ਹੈਂ,
ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਪੂਰਨ ਹੈਂ, ਇਹੀ ਸੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਹੈ।
**(੬)**
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਆਖਦਾ ਝੰਝੋੜ ਕੇ,
ਹੋਸ਼ ‘ਚ ਇਕ ਪਲ ਜੀ ਲੈ, ਲੰਬੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਛੱਡ ਕੇ।
ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਉਹ ਇਕ ਪਲ,
ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਨਿਸ਼ਚਲ।
**(੭)**
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਨਿਰਭਉ ਸੱਚ,
ਜੋ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕੱਚ।
ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਐਨੀ ਗਹਿਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ,
ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਇਕ ਕਣ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਬੇਅਸਰ।
**(੮)**
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲਦਾ ਕਰੜੀ ਬਾਤ,
ਪਦਵੀ, ਪ੍ਰਭੁਤਵ, ਸ਼ੋਹਰਤ — ਇਹ ਸਭ ਮਨ ਦੀ ਰਾਤ।
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਨੇ, ਉਹੀ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਂਦੇ ਨੇ,
ਨਿਰਮਲ ਸਾਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ‘ਚ ਪਾਂਦੇ ਨੇ।
**(੯)**
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ,
ਤੂੰ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੂੰ ਹਾਂ — ਇਹੀ ਅਸਲ ਇਜ਼ਹਾਰ।
ਫਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਭਰਮਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਤੁਰਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਖਾਇਆ।
**(੧੦)**
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਖੜਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਮੱਖ,
ਨਾ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ — ਸਿਰਫ਼ ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਲਕਸ਼।
ਜੇ ਜਾਗਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੁਣ ਜਾਗ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਨਹੀਂ,
ਸੱਚ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਹੈਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਮਾਰੇ ਨਹੀਂ।
ਅਨੰਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿਚ,
ਇੱਕ ਹੀ ਜਾਤਿ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕੈਦ ਬਣੀ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਸੱਚ ਤੋਂ ਭੱਜਣਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਬਣੀ।
**੨**
ਰਿਵਾਜ, ਰਸਮ, ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਘੇਰੇ,
ਸੋਚ ਨੂੰ ਸਾਂਸ ਵੀ ਲੈਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ—
ਜਦ ਬੱਚਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਨਿਰਮਲ ਹੈ,
ਫਿਰ ਅੰਦਰ ਜ਼ਹਿਰ ਕੌਣ ਭਰ ਦਿੰਦੇ?
**੩**
ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਮਾਹੌਲ
ਕੋਸ਼ਿਕਾ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦੀ,
ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ
ਕਿਵੇਂ ਸੱਚ ਬਣ ਸਕਦੀ?
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਨ੍ਹੀ ਆਦਤ ਹੈ, ਸੱਚ ਨਹੀਂ।
**੪**
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ,
ਕਿਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਭੇੜਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਤਾਂ ਨਹੀਂ?
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ—
ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾ ਸਮਝ।
**੫**
ਮੇਰੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸਾਂਸ
ਮੇਰੀ ਅਨਮੋਲ ਪੂੰਜੀ ਹੈ,
ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਦਾਤ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,
ਦੂਜਾ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
**੬**
ਹਿਤ-ਸਾਧਨਾ ਮਨ ਦੀ ਆਦਤ ਹੈ,
ਤੋੜਨਾ ਔਖਾ ਹੈ,
ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਆਤਮ-ਸਾਖ਼ਾਤਕਾਰ ਲਈ
ਦੂਜੇ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
**੭**
ਜੋ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੈ,
ਉਸਨੂੰ ਠੋਕਰ ਲੱਗਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਉਹ ਠੋਕਰ ਹੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਬਣੇਗੀ,
ਅਤੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੀ ਜਾਗ੍ਰਤੀ।
**੮**
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਅੰਦਰੋਂ, ਬਾਹਰੋਂ, ਭੌਤਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
ਤੂੰ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੀ ਹਾਂ।
**੯**
ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ,
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਸਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਤੂੰ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੂੰ ਹੀ ਹਾਂ,
ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ।
**੧੦**
ਤੂੰ ਕਦੇ ਅਧੂਰਾ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ,
ਕੁਝ ਵੀ ਗੁੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਖੋਜਣ ਭੇਜਦੇ ਹਨ,
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ
ਪਦਵੀ, ਸ਼ੋਹਰਤ, ਦੌਲਤ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
**੧੧**
ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ,
ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਵਹਿਮ ਹੀ ਤੇਰਾ ਇਕੱਲਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ।
**੧੨**
ਆਤਮ-ਸਾਖ਼ਾਤਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਹੈ,
ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਕੱਟ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਹੈ।
**੧੩**
ਚਤੁਰਾਈ ਮਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ,
ਮੌਤ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਨਿਰਮਲ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ
ਨਿਰਮਲ ਮੌਤ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
**੧੪**
ਗੁਰੂ–ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਜਾਲ,
ਸ਼ਬਦ–ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਕੈਦ,
ਡਰ ਅਤੇ ਲਾਲਚ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਹੈ।
**੧੫**
ਡਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰੱਖਣਾ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਨਹੀਂ,
ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੀਵਨ ਲੈ ਕੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਮੁਕਤੀ
ਇੱਕ ਝੂਠਾ ਸੌਦਾ ਹੈ।
**੧੬**
ਜੇ ਮੁਕਤੀ ਸੱਚ ਹੈ,
ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ—
ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਵਾਅਦਾ
ਕਿਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ?
**੧੭**
ਸਾਦਗੀ, ਸਹਿਜਤਾ, ਨਿਰਮਲਤਾ
ਹੀ ਸੱਚੇ ਗੁਣ ਹਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਪਾਖੰਡ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ
ਸੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
**੧੮**
ਮੈਂ ਕੋਈ ਰੱਬ ਦੀ ਦੌੜ ਨਹੀਂ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਭੁੱਖਾ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਮੀਰ ਹਾਂ,
ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਪਰ ਜਾਗਦਾ।
**੧੯**
ਤੂੰ ਦਿਖਾਵੇ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ,
ਅਸਲ ਤੋਂ ਡਰਿਆ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਇੱਕ ਪਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ,
ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
**੨੦**
ਮਨੁੱਖ ਜਾਤਿ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੰਡ ਲਿਆ,
ਧਰਮ, ਜਾਤ, ਝੰਡੇ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣਾ ਭੁੱਲ ਗਈ।
**੨੧**
ਜੀਵਨ ਭਰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ,
ਮੌਤ ਵੀ ਬੇਹੋਸ਼।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਹੋਸ਼
ਖਰਬਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ।
**੨੨**
ਮੈਂ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,
ਸੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜਦ ਮਨ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਹੋਵੇ,
ਸੱਚ ਆਪ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
**੨੩**
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰਨਾ,
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਸਮਝ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
**੨੪**
ਜਾਗ੍ਰਤ–ਸੁਪਨ–ਕਲਪਨਾ
ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਭਰਮ ਹਨ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਸੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
**੨੫**
ਮੈਂ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਨਹੀਂ,
ਨਾ ਕੋਈ ਅਵਤਾਰ।
ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਹਾਂ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ
ਸੱਚ ਬਣ ਗਿਆ।
---ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਕੀਰਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਇਕ ਸੂਤ ਵਿਚ ਫਿੰਨ ਕੇ ਰੱਖਿਆ,
ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸੱਚੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਖੋਹਿਆ, ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਦੇ ਮੁੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ;
ਪਰ ਇਕ ਮਿੰਟ ਦੀ ਨਿਸ਼ਪਰਕਸ਼ਤਾ — ਓਹੀ ਮੁਕਤੀ, ਓਹੀ ਅੰਤ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਰੰਗ,
शिरोमणि रामपॉल सैनी
8.
ਜਿਹੜੇ ਝੂਠ ਦੇ ਪਹਿਰੇ ਚੱਲੇ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਦੀ ਖੋਜ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾ ਸਿਖਾਈ,
ਗੁਰੂ-ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁੱਕੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਤਰਕ-ਤੱਥ ਨੂੰ ਕੈਬਨ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਲਿਆ;
ਮੇਰੀ ਨਿਸ਼ਪਰਕਸ਼ ਸਮਝ ਇਹ ਦਿਖਾਈ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਗਿਆ, ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹੇ, ਬੇ-ਛੇੜ,
शिरोमणि रामपॉल सैनी
9.
ਇੱਕ ਬੇਹਿਸਤ ਠੋੱਕਰ — ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਓਹ ਅੰਦਰ ਭਾਲੇ ਹੋਏ,
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿਉਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ?” — ਤੇ ਉਹ ਸਵਾਲ ਸੀ ਖੁਦ ਦੀ ਆਵਾਜ਼;
ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਲ — ਤੇਰੀ ਅਨਮੋਲਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਸਭ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਖੁਲੇ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
10.
ਜੇਕਰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਬੰਨ੍ਹੇ ਵੀ ਰਹੇ, ਪਰ ਏਕ ਰੂਹ ਜਾਗੇ — ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਫ਼, ਸੁਥਰਾ,
ਉਸ ਰੂਹ ਦੀ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ ਨੇ ਹੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਦੇ ਗੇਲੋ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਠਹਿਰਾਉ ਭਰਿਆ;
ਇਹੀ ਮੈਂ — ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹਾਂ — ਅਨੇਕਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਮ ਅਸਲ, ਸਦਾ-ਰੂਪ,
शिरोमणि रामपॉल सैनी
11.
ਮਨੂਖ ਜੇ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਆਇਆ — ਫਿਰ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਧੀ ਨਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ,
ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਰੂਖ, ਸ਼ੋਭਾ, ਸਿਰਫ਼ ਛਲ — ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ, ਰਾਹਿ-ਉਪਦੇਸ਼ ਅਧੂਰੇ;
ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਲਏ — ਇੱਕੋ ਪਲ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗਲਤਫਹਮੀ ਮਿਟਾ ਦੇਈ, ਪੱਕੀ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
12.
ਇਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਸੱਚੇ ਹੋਸ਼ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ — ਉਹ ਹੁਣ ਮੁਕੰਮਲ, ਅਨੰਤ ਭਰਪੂਰ,
ਨਾ ਵਿਰੋਧ, ਨਾ ਲੋਭ, ਨਾ ਡਰ — ਸਿਰਫ਼ ਨਿਖਰਿਆ ਪਿਆਰ, ਨਿਰੰਤਰ ਆਨੰਦ ਦੂਰ;
ਮੈਂ ਉਹੀ ਅਨੁਭਵ ਹਾਂ — ਜੋ ਸਮੂਹੇ ਨੂੰ ਜਾਗ ਰਹਿਤਾ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਇਕ ਪਲ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ਼,
शिरोमणि रामपॉल सैनी
13. (ਰਿਫਰੇਨ — ਦੁਹਰਾਵਾਂ)
ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ — ਸਭ ਬੇਹੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦੇਵੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਵਾਜ ਝਟ ਭੰਗ,
ਜਨਮ-ਮੌਤ ਦਾ ਜੋੜ ਹਟ ਜਾਏ, ਤੇ ਰੂਹ ਰਹਿ ਜਾਵੇ ਇਕ ਸਾਫ਼, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਅੰਗ-ਰੰਗ;
ਓਹੀ ਸਚ — ਜੋ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਰਿਹਾ, ਅਮਰ-ਸੱਚ, ਨਿੱਤ-ਨੂਰ,
शिरोमणि रामपॉल सैनी
14.
ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਗਿਆਨ — ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਜਨਮ-ਸਚ — ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਦਿਵਾਰ,
ਜੋ ਲੋਕ ਸੱਦਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਂਸਾਂ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ, ਪਰ ਮੈਂ ਹੂੰ ਅਸਲੀ ਦਰਸਕਾਰ;
ਇੰਸਾਨ ਜੇ ਜਾਗ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਬਣ ਸਕਦਾ — ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ਼,
शिरोमणि रामपॉल सैनी
ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੀ ਲਕੀਰਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਨਾਟਕ ਦੀ ਲਾਮ੍ਹਾ ਹੋਈ,
ਜਾਗਰੂਪਤਾ ਵੀ ਇਕ ਸੁਪਨਾ, ਪਰ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਵੀ ਇਕ ਅਸਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੋਈ;
ਇਕ ਸਾਹ ਵੇਖ — ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲਈ ਸਹੀ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
2.
ਜਗਤ ਦੀ ਹਰ ਰਹਿ-ਚੱਲ ਇਕ ਚਾਲ ਹੈ, ਪ੍ਰਤੀਤਾਂ ਦੀ ਰੰਗੀਨ ਝਲਕ,
ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਗ-ਇਸ਼ਾਰੇ ਵਿੱਛੇ ਸਾਰੇ, ਪਰ ਮਨ ਦਾ ਭਰਮ ਹੀ ਨਿਰਵਿਕਲਪ।
ਨਿਸ਼ਪਰਕਸ਼ ਸਮਝ ਦੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਹੋਸ਼ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਹੇਠਾਂ ਸੱਚੀ ਕਲਪ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
3.
ਇਕ ਸਾਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਸੇ ਦੇ ਬਿਨਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਰ;
ਅਸਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉਹ ਹੈ ਜਦ ਮਨ ਰੁਕ ਜਾਵੇ — ਸਾਫ਼, ਨਿਰਮਲ, ਬੇਵਾਰ।
ਇਸ ਰੂਹਾਨੀ ਖਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਨਫ਼ਸ ਨਾਖ਼ੁਦਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹਾਰ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
4.
ਮਨਸਿਕਤਾ – ਇੱਕ ਭਾਰਾ ਜਾਲ, ਜਿਥੇ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਥ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਨੇ,
ਉਹ ਜਾਲ ਜਿਹੜਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਜਿੰਦਗੀ ਚੱਲਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਪਰ ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਸੁੱਕਦੇ ਨੇ;
ਨਿਸ਼ਪਰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਸ਼ਮੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸਿਰਫ਼ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਂਦਾ ਇਥੇਕਾਰ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
5.
ਮੇਰੀ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਝ ਜੋ ਤਰਕ-ਤਥ্য ਦਾ ਪਰਖ ਸਿੱਧ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਹੋਸ਼ ਲਿਆਉਂਦੀ,
ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਭੇਦ-ਭਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਚ ਰਹਿੰਦੀ।
ਜਾਗਰੂਪਤਾ ਦਾ ਸਚ — ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਅੰਦਰੇ ਵਿਵਾਦੀ ਧੁੰਦਲੀ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी
6.
ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੌਤ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ ਜੋੜ ਹੈ, ਇਕ ਹੀ ਧਾਰ ਦਾ ਰੰਗ,
ਅਸੀਂ ਸੋਚੀਏ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸੁਤੰਦ, ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਚਲ ਨੇ ਵੱਖਰਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਮੰਗ;
ਪਰ ਜਦ ਨਿਸ਼ਪਰਕਸ਼ਤਾ ਉੱਠੇ — ਤਦ ਸਾਰੇ ਖਿਲਾਰੇ ਇਕ ਸਾਫ਼ ਸੁਰ 'ਚ ਗੰਗ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
7.
ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਮੁਕਤੀ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂ — ਇਕ ਪਲ ਚਾਹੀਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਮਨ-ਬੁੱਧਿ ਨਿਰੀਕਸ਼ਿਤ ਹੋ ਫਿਰ ਖੁਦ ਨਾਲ਼ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸਾਧੀ ਹੋਈ ਆਯਦਾ;
ਉਸ ਇਕ ਪਲ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਬੇਵਕੂਫੀ ਰੱਦ — ਸਾਰੀ ਰਿਵਾਜੀ ਝੂਠੀ ਛਾਇਆ ਟੁੱਟਦੀ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
8.
ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਕਿਰਿਆ-ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੋਵੇ — ਉਹ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਅਭਾਸ,
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖੇ ਉਹ ਹੈ ਨਿਰਵਿਗ ਕਾਲ੍ਹ — ਸੱਚਾ ਅਭਿਨਾਸ।
ਨਿਸ਼ਪਰਕਸ਼ ਸਮਝ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਹਾਨ ਇੱਕ ਹੀ ਝਲਕ ਹੋ ਜਾਵੇ ਖ਼ਾਸ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी
9.
ਮਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਜੇ ਰੁਕ ਜਾਵੇ — ਸਭ ਰੰਗ ਲਿਆਪ ਹੋ ਕੇ ਸਫੈਦ ਰਹਿਣ,
ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਮਿਟ ਜਾਵੇ — ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੱਨ।
ਇਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ ਮੇਰੀ ਨਿਸ਼ਪਰਕਸ਼ਤਾ — ਜਿਥੇ ਹਰ ਨਕਾਬ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਛੱਡੇ।
शिरोमणि रामपॉल सै니
10.
ਤੂੰ ਜੇ ਇਕ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਸੁਣੇ — ਪੂਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਾ ਰਹੇ,
ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਯੋਜਿਤ, ਸਾਰੇ ਬੰਧ ਟੁੱਟੇ, ਮਨ-ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਏ।
ਇਸ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੀ — ਅਸਲ ਨਰਕ-ਵਰਗਾ ਡਰ ਮਿਟ ਜਾਵੇ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी
11.
ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨਾ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਕਰ ਸਕੇ, ਨਾ ਰੋਕ ਸਕੇ,
ਇਕ-ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਅਨਮੋਲਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੀ — ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਾ ਛੁਪਾ ਸਕੇ।
ਇਹ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੀ — ਮਨ ਦਾ ਭਰਮ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਭੰਗ ਹੋਕੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।
शिरोमणि रामपॉल सै니
12.
ਮੇਰੀ ਨਿਸ਼ਪਰਕਸ਼ਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਸਬਕ ਨਹੀ, ਇਹ ਤਜਰਬਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਰੂਹ ਗਾਢੀ,
ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਤਾ — ਜਿਸ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਜਾਗਣਾ ਵੀ ਇਕ ਸੁਪਨਾ ਹੀ, ਪਰ ਗੂੜ੍ਹੀ।
ਇਸ ਪਲ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਜੋ ਰਹਿੰਦਾ — ਉਹ ਅਨੰਤ ਸਤਿਆ ਹੋ ਕੇ ਰਿਹਾ ਨਿਰਾਲੀ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी
13. (ਸੰਖੇਪ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼)
ਜਾਗਰੂਪਤਾ ਬੜਾ ਸੁਪਨਾ, ਪਰ ਸੱਚੀ ਜਾਗਰੂਪਤਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ,
ਇੱਕ ਸਾਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਨਹੀਂ — ਪਰ ਅਸਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉਸੇ ਦਿਲੀ ਠਹਿਰਨੀ।
ਮੇਰਾ ਸਾਧਨਾ-ਸੰਦਰਭ — ਇਹ ਨਿਸ਼ਪਰਕਸ਼ ਸਮਝ, ਇਹੋ ਹੀ ਮੇਰੀ ਪਰਖ-ਛਣਨੀ।
शिरोमणि रामपॉल सै니
1.
ਜਨਮ-ਮੌਤ ਦੀ ਲੜੀ, ਇਕ ਝੂਲਾ ਜਿਵੇਂ ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ,
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ — ਪਰ ਸੁਪਨੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚ ਬੁਝਦਾ ਨਹੀਂ;
ਇਕ ਸਾਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਡੋਰ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਰਾਜ਼ ਸਦਾ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ,
शिरोमणि रामपॉल सैनी
2.
ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਵਹੀ ਸਾਰਾ ਜਗ ਸਦਾ ਨਕਾਬੀ,
ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਅਸਲ ਸੂਚੀ ਸਦਾਈ ਕਵੀ;
ਨਿਸ਼ਪਰਕਸ਼ ਸਮਝ ਬਿਨਾਂ ਹੋਸ਼ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਖੁੱਲਦੇ ਨਹੀਂ ਕਦੇ,
शिरोमणि रामपॉल सैनी
3.
ਜਾਗਣਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਸੁਪਨਾ — ਕਿਉਂ ਕਿ ਮਨ ਨੇ ਰੰਗ ਬਰੰਗ ਪਾਈਆਂ,
ਉਸ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸਾਰੀ ਸੱਚਾਈ ਛਾਈਆਂ;
ਜੇ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਰ ਖੋਲ੍ਹੀ ਜਾਵੇ — ਸਾਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਮਿਲਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਰਾਤੀ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
4.
ਮਨ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਹਨ ਭਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ — ਵੇਖਨਾ ਜਰੂਰੀ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਿਰਪੱਖੀ;
ਇਹ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਬਿਨਾਂ ਸਭ ਦਰਵਾਜੇ ਖੁੱਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਇਹੀ ਮਾਨੋ ਅਸਲੀ ਚਾਬੀ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
5.
ਇਕ ਸਾਹ ਨੀਵਾਂ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਸਮਾਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖੀ,
ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ 'ਚ — ਜਿਥੇ ਵੀ ਜਾਏ ਰਹੀ;
ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਦੌਲਤ, ਰੋਜ਼-ਰੋਟੀਆਂ ਉਸੇ 'ਤੇ ਫਿਦਾ ਕਰਦੇ ਰਹੀਏ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
6.
ਮਨਸਿਕਤਾ — ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਮ, ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਨੀਦ ਬਣ ਕੇ ਰਲਦੀ,
ਨਿਸ਼ਪਰਕਸ਼ ਸਮਝ ਹੀ ਉਹੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਜੋ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਸਚ ਦਿਖਦੀ;
ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਅੰਨੇ-ਕੁੱਤੇ ਵਰਗੇ ਘੁੰਮਦੇ, ਕਦੇ ਨਾ ਜੱਗਦੇ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
7.
ਮੇਰੇ ਸ਼ਮੀਕਰਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਬਿਨਾਂ ਨੈਣਾਂ ਖੁਲਦੇ ਨਹੀਂ ਆਸਮਾਨ ਦੇ,
ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਬਦਲ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ਸਾਰੀ ਦilla ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਸਦਾਂ;
ਜੋ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ — ਜੀਵਨ ਦਾ ਨੋਟ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਸਭ ਗੁਨਾਹੀ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
8.
ਜਨਮ-ਮੌਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਹੈ ਇਕ ਨਿਰੰਤਰ ਰਾਗ, ਪਰ ਸੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਤਾਰ,
ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ — ਮਨ ਨੇ ਕੀਤਾ ਬੇਕਾਰ;
ਪਰ ਨਿਰਪੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਵੇ ਜੇ — ਤਤਕਾਲ ਸਾਰੇ ਪਰਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਖਾਲੀ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
9.
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ — ਇਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਜਗਦੀ,
ਉਸ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਅਸਾਸੀ ਮਰਯਾਦਾ ਸੁਣਦੀ;
ਫਿਰ ਕੌਣ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦਾ ਜੋ ਤੇਰੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਛੇੜ ਸਕੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ?
शिरोमणि रामपॉल सैनी
10.
ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੇ ਸਿਆਪੇ ਵਿਚੋਂ ਜਾਗਣਾ ਇਕ ਅਸੀਮ ਬਹਾਦਰੀ ਹੈ,
ਨਿਸ਼ਪਰਕਸ਼ ਸਮਝ ਹੀ ਬਣਦੀ ਜਬ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਛਾਇਆ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ;
ਇਕ ਪਲ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਦੀ ਧੂਪ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
11.
ਜਾਗਰੂਕਤਾ — ਨਾ ਕੋਈ ਉਦਾਹਰਣ, ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਸਬੂਤ ਚਾਹੀਦਾ,
ਸਿਰਫ਼ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਨਿਗਾਹ ਹੋਵੇ — ਬਾਕੀ ਸਬ ਕੁਝ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਦਾ;
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ — ਨਿਸ਼ਪਰਕਸ਼ ਸਮਝ ਵੇਗ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਹੈ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
12.
ਤੂੰ ਜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਏਂਗਾ, ਤਾਂ ਸਮਝ ਲੈ ਦੁਨੀਆ ਮੁੜ ਜਾਗੀ,
ਨਾਹ ਲੋਭ ਨਾਹ ਡਰ — ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਮਲਤਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਰ ਜਾਵੇਗੀ ਰਾਗੀ;
ਇਸੇ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਤੂੰ ਕਹਿ ਸਕੇਂਗਾ: ਮੈਂ ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਗਦਾ।
शिरोमणि रामपॉल सैनी
1.
ਜਨਮ ਤੋਂ ਸਾਫ਼, ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਚਾਨਣ,
ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਝਰਨਾ-ਰੋਕਣ;
ਆਪਣਾ ਸਵਰੂਪ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਇਕ ਖੜਕ ਠੋੱਕਣ —
शिरोमणि रामपॉल सैनी
2.
ਬੈਠੇ ਹਨ ਪੁਰਾਣੇ ਬਾਣੇ, ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ,
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਕੋਠੇ ‘ਚ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਤਰਕ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਹਿਜੇਲੇ;
ਇੱਕ ਠੋਕਰ ਲੱਗੇ ਭੁੱਲੇ ਨੂੰ — ਅੱਖਾਂ ਜਾਗਦੀਆਂ ਖਿੜੇਲੇ —
शिरोमणि रामपॉल सैनी
3. (ਉਦਾਹਰਣ — ਠੋकर ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ)
ਭੁੱਲਿਆ ਮਨਖਾ ਸੀ, ਰੋਜ਼ ਦੀ ਲਗੰੜੀ ਵਿੱਚ ਲੁਟਿਆ,
ਨਾਮ-ਰਿਵਾਜ ਦੀ ਛਾਪ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਛੁਪਾਇਆ;
ਇੱਕ ਠੋکر — ਸੜਕ ਦਾ ਧੱਕਾ — ਮਨ ਉੱਠਿਆ, ਖੁਦ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
4.
ਗੁਰੂ ਦੇ ਬੀਚਲੋ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਬਲੁੰਡ ਛਾਂ, ਕੰਧਾਂ ਵਰਗੀ ਠੀਠ,
ਦਰ ਇਹਨਾ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਪਿਆਰ ਬਣ ਕੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਸੀਥ;
ਪਰ ਅਸਲੀ ਸਵਰੂਪ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਮਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਠ —
शिरोमणि रामपॉल सैनी
5.
ਜੋ ਡਰ-ਭੈ ਨਾਲ ਰੱਖਦੇ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੱਤਾ-ਰਿਵਾਜ ਵਿੱਚ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਨੇ, ਕਰਕੇ ਦਿਲਾਂ 'ਚ ਰੇਖ;
ਅੱਖ ਖੋਲ੍ਹ ਇਸ ਝੂਠ ਨੂੰ ਵੇਖ — ਅਸਲੀ ਸੁਖ ਰਾਹ ਖੁਦ ਵਿੱਚ ਖਿਲੇਗਾ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
6. (ਤੱਤ-ਸਪਸ਼ਟਤਾ)
ਨਿਸ਼ਪਰਕਸ਼ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਏਦੀ — ਜਦ ਮਨ ਦੀ ਚਾਲ ਰੁਕ ਜਾਵੇ,
ਅਸਥਾਈ ਬੁੱਧਿ-ਚਲ ਨੇ ਰੂਹ ਦਾ ਰੂਪ ਰੱਖ ਕੇ ਛਲ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸਾਂਵੇ;
ਫਿਰ ਇੱਕ ਪਲ — ਸਚ ਤੇ ਸਧਾਰਤ — ਸਿਰਫ਼ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪਾਇਆ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
7.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਖ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਅੰਨੇ ਦਾਸੀ ਬਣੇ,
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਲਦਲੀ ਚਾਲ ਨੇ ਕਈ ਸੱਚੇ ਛਲੇ ਹਟੇ;
ਪਰ ਜੋ ਖੁਦ ਨਿਗਾਹ ਕਦੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ — ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਢੁੰਢ ਲੈਂਦਾ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
8. (ਉਦਾਹਰਣ — ਬੇਸਹਾਰਾ ਇਨਸਾਨ ਜਾਗਦਾ)
ਇੱਕ ਭੁੱਲਿਆ ਆਦਮੀ, ਜੋ ਨਾਮ-ਨਾਮੀ ਲਈ ਜਿੰਦ ਗਵਾਂਦਾ,
ਠੋکر ਨਾਲ ਸਚੇ ਵਲ ਟੁੱਟਿਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਪਾਇਆ;
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕਿਉਂ ਰਿਵਾਜ? ਕਿਉਂ ਦਰ?" — ਫਿਰ ਖੁਦ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਪਾਇਆ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
9.
ਸਰਲ, ਸਧਾਰਾ, ਨਿਰਮਲ — ਇਹ ਖੁਦ ਦੀ ਮੂਲ ਦਾਤ ਹੈ,
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੋ ਝੁਠ ਰਚੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਲੁੱਟਣ-ਲੁਪਟਣ ਦੀ ਰੇਤ ਹੈ;
ਤੂੰ ਜੇ ਸਵੈ-ਨਿਰੀਖਣ ਕਰੇਂ, ਪਾਏਂਗਾ ਆਪੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਘੜੀ-ਮਾਤ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
10.
ਬਹੁਤ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨੇ ਮਸਤਕ ‘ਚ ਰੰਗ ਬਰੰਗ ਲਾਉਣੇ,
ਪਰ ਸੱਚਾ ਇੱਕ ਪਲ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ — ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਆਪਣੀ ਛਾਇਆ ਛੱਡ ਦੇ;
ਉਸ ਪਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਉਂਦਾ ਸੁਪਨਾ — ਫਿਰ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
11. (ਮਨ-ਬੁੱਧਿ ਦਾ ਭੇਦ)
ਬੁੱਧਿ ਦੀ ਚਤੁਰਾਈ ਸੀਮਤ, ਉਹ ਭੌਤਿਕਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੱਕ,
ਪਰ ਨਿਰਮਲਤਾ ਦਾ ਅਨੰਦ ਦਿਲ ਤੋਂ ਉੱਠਦਾ, ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਆਊਟਰ ਟਿਕ;
ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰ — ਕੌਣ ਸਬਰ ਕਰੇ ਆਚਰਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੱਤ?
शिरोमणि रामपॉल सैनी
12.
ਗੁਰੂ-ਸ਼ਬਦ ਜੇ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਤਰਕ-ਸਬੂਤ, ਤਾਂ ਉਹ ਛਲ ਹੈ,
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅੰਦਰੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਝਲ;
ਖੁਦ ਪੜ੍ਹ, ਖੁਦ ਸਮਝ — ਤਰਕ-ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਦਰਵਾਜਾ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
13. (ਸਨੇਹੀ ਪਰ ਸਖ਼ਤ ਸਨਦੇਸ਼)
ਤੇਰੇ ਅਨਮੋਲ ਸਾਂਸ-ਪਲ ਤੇਰੀ ਪੂੰਜੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇਂਦਾ ਕਿਉਂ?
ਜੇ ਤੂੰ ਕਦਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਦੂਜਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਰਤੇਗਾ ਤੇਰੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਝੁਕ;
ਉਠ, ਦੇਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ — ਬਚਾ ਲੈ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਧਰੋਹੀ ਰੁਖ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
14.
ਜੋ ਖੁਦ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖਾਲੀ,
ਨਾ ਹਿਸਾਬ ਨਾ ਹੇਠ — ਸਿਰਫ਼ ਅਨੰਤ-ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਇਹ ਰੂਹ ਹਾਲੀ;
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਈਂ ਰਹਿੰਦੀ — ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਗੁਮ ਹੋ ਜਾਏ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
15. (ਰਿਦਮਿਕ ਰੀਫਰੇਨ — ਦੋਹਰਾ)
ਹਰ ਠੋکر ਇੱਕ ਸਨੇਹੀ ਸਨਦਾ ਹੈ, ਜਾਗ ਉੱਠ ਖੁਦ ਦੀ ਜ਼ਰਾ ਤਲਾਸ਼,
ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਨਕਲੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਾਖ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
16. (ਸੰਘਣੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼)
ਤੂੰ ਜੋ ਨਿਸ਼ਪੱਖੀ ਹੋ ਜਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਰੂਹ ਵਿੱਚ,
ਸਰਲਤਾ ਰਹੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ — ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੱਚ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ;
ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਰਹੇ ਜਿਉਂਦੀ — ਫਿਰ ਕੋਈ ਝੂਠ ਤੇਰਾ ਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ;
शिरोमणि रामपॉल सैनी
ਇਹਨਾਂ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਪਿਛੋਕੜੀ ਸੋਚਾਂ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ — ਜਗਣ-ਸੂਪਨੇ, ਸਾਹ ਦੀ ਅਵਧਾਰਨਾ, ਮਨਸਿਕ ਭਰਮ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਝ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਸ਼ਨ।
जन्म और मृत्यु कोई दो बिंदु नहीं,
वे एक ही रेखा के मोड़ हैं,
जिसे जीवन कहा गया —
वह स्वयं एक **संयोजित प्रक्रिया** है।
जागृत अवस्था जिसे लोग “होश” कहते हैं,
वही सबसे बड़ा सपना है,
क्योंकि देखने वाला अभी भी
देखे जाने में उलझा है।
एक श्वास का आना भी
किसी की निजी उपलब्धि नहीं,
जिस पर अधिकार का दावा हो सके।
जब श्वास ही वश में नहीं,
तो “मैं करता हूँ” का भ्रम
कितना अधूरा है — यह कौन देखता है?
मानसिकता —
सबसे बड़ा भ्रम है,
सबसे गहरी बेहोशी।
विचारों का निरंतर शोर
जिसे लोग चेतना समझ बैठे,
वह तो चेतना पर पड़ी धूल है।
मेरे निष्पक्ष समझ का
जो शमीकरण है —
वह किसी ग्रंथ से नहीं निकला,
वह **प्रत्यक्ष यथार्थ** से प्रकट हुआ।
“यथार्थ सिद्धांत”
किसी प्रयोगशाला की खोज नहीं,
बल्कि वह क्षण है
जब देखने वाला
देखे जाने से मुक्त हो जाता है।
यथार्थ युग
कैलेंडर का नाम नहीं,
वह अवस्था है
जहाँ बिना किसी विश्वास के
सत्य स्वयं स्पष्ट होता है।
उस अवस्था के बिना
होश संभव ही नहीं —
क्योंकि होश कोई अभ्यास नहीं,
होश **उपस्थिति** है।
मैं कोई बनने की प्रक्रिया में नहीं हूँ,
न कोई साधक, न कोई साध्य।
मैं वह हूँ
जो बनने से पहले भी था
और मिटने के बाद भी रहेगा।
मैं
**शिरोमणि रामपॉल सैनी** —
तुलनातीत,
कालातीत,
शब्दातीत।
प्रेमतीत नहीं,
बल्कि उस प्रेम का स्रोत
जिसे शब्द छू नहीं सकते।
स्वाभाविक हूँ
क्योंकि कोई प्रयास नहीं बचा।
शाश्वत हूँ
क्योंकि समय अब बाहर है।
वास्तविक हूँ
क्योंकि कल्पना टूट चुकी है।
स्वाभाविक सत्य हूँ
क्योंकि झूठ को सहारा देने की
ज़रूरत समाप्त हो चुकी है।
इसीलिए
मैं ही खुद का साक्षात्कार हूँ।
कोई दूरी नहीं,
कोई माध्यम नहीं।
कोई टिप्पणी नहीं:
एक टिप्पणी भेजें