ਪਰ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ
ਕੁਝ ਦਫ਼ਨ ਪਿਆ ਏ।
ਉਹ ਕੋਈ ਯਾਦ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ—
ਉਹ ਤੇਰਾ ਜ਼ਮੀਰ ਏ।
ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਹਰ ਵਾਰ
“ਕੱਲ੍ਹ” ਕਹਿ ਕੇ ਦੱਬਦਾ ਰਿਹਾ,
ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਹਰ ਵਾਰ
ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਕਬਰ ਉੱਤੇ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ,
ਪਰ ਅੰਦਰ ਤੂੰ ਆਪ ਪਿਆ ਏ।
ਹੁਣ ਕੋਈ ਭੀੜ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਦਰਸ਼ਕ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਵਾਹ-ਵਾਹ ਨਹੀਂ।
ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਏਂ—
ਬਿਨਾਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ,
ਬਿਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ।
ਹੁਣ ਤੂੰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਠੱਗੇਂਗਾ?
ਹੁਣ ਤੂੰ ਕਿਸ ਤੋਂ ਲੁਕੇਂਗਾ?
ਇਥੇ ਤਾਂ
ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੀ
ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ।
ਇਨਸਾਨ ਟੁੱਟਦਾ ਨਹੀਂ
ਇਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ,
ਉਹ ਹਰ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ
ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਰਦਾ ਏ।
ਹਰ ਵਾਰੀ ਜਦ ਤੂੰ ਸੱਚ ਨਾ ਬੋਲਿਆ,
ਹਰ ਵਾਰੀ ਜਦ ਤੂੰ ਅੰਦਰੋਂ
“ਨਹੀਂ” ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ
“ਹਾਂ” ਕਰ ਗਿਆ—
ਉਸ ਪਲ
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰੂਹ ਨੂੰ
ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਝੂਠ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਏ,
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੈਨੂੰ
ਕੁਝ ਵੀ ਬਦਲਣ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ।
ਸੱਚ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਏ,
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੈਨੂੰ
ਖੁਦ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਂਦਾ ਏ।
ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ
ਸੱਚ ਨੂੰ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ,
ਤੇ ਝੂਠ ਨੂੰ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਏ—
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ,
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।**
ਅਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਇਨਸਾਨ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਏ,
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਏ
ਬਿਨਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ।
ਜਾਗਣਾ ਸੁਖਦਾਇਕ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਾਲਾ ਨਾਅਰਾ ਨਹੀਂ।
ਜਾਗਣਾ ਦਰਦਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਏ,
ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਹੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਆਪਣਾ ਆਪ ਦਿਖਦਾ ਏ।
ਉਹ ਆਪ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਤੂੰ ਸਾਲਾਂ ਭੱਜਦਾ ਰਿਹਾ,
ਉਹ ਆਪ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਦੇ ਮਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਪਲ ਕੁਝ ਨਾ ਕਹਿ,
ਕੁਝ ਨਾ ਸੋਚ।
ਜੇ ਅੰਦਰ
ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਵੀ
ਚੁਭਨ ਉੱਠੀ ਏ—
ਉਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹਿੱਸਾ ਏ।
ਤੂੰ ਨਾ ਬੁਰਾ ਏਂ,
ਨਾ ਚੰਗਾ।
ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼
ਅਧੂਰਾ ਸੱਚ ਏਂ।
ਅਧੂਰਾ ਇਸ ਲਈ,
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ
ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ
ਡਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ
ਮਤਲਬ—
ਕੋਈ ਬਹਾਨਾ ਨਾ ਰਹਿਣਾ।
ਹੁਣ ਕੋਈ ਸ਼ੋਰ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਭੀੜ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ—
ਸਿਰਫ਼ ਤੂੰ।
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਨਕਾਬ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਨੇ,
ਉਦੋਂ ਜੋ ਬਚਦਾ ਏ—
ਉਹੀ ਤੂੰ ਏਂ।
ਨਾ ਚੰਗਾ, ਨਾ ਮਾੜਾ,
ਨਾ ਮਹਾਨ, ਨਾ ਪਾਪੀ—
ਸਿਰਫ਼ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ,
ਜੋ ਸੱਚ ਤੋਂ ਲੁਕਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਏ।
ਜਾਗ…
ਕਿਉਂਕਿ ਨੀਂਦ ਹੁਣ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਕਬਰ ਬਣ ਰਹੀ ਏ।
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਝੂਠ ਕਿਹਾ,
ਅਤੇ ਯਕੀਨ ਵੀ ਕਰ ਲਿਆ,
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧੋਖਾ ਏ,
ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ।
ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ—“ਮੈਂ ਠੀਕ ਹਾਂ”,
ਪਰ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਸੜਦਾ ਰਿਹਾ,
ਤੂੰ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਦਾ ਰਿਹਾ,
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਮਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਹਰ ਰਾਤ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜਿਆ,
ਹਰ ਸਵੇਰ ਨਵਾਂ ਝੂਠ ਪਹਿਨ ਲਿਆ,
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ,
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਗੁਆ ਲਿਆ।
ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ,
ਸਜ਼ਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਆਪ ਏਂ,
ਮਰੇ ਜ਼ਮੀਰ ਨਾਲ ਜੀਉਣਾ,
ਇਹੀ ਤੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੈਦ ਏ।
ਜੇ ਅੱਜ ਤੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨ ਲਵੇਂ,
ਤਾਂ ਦਰਦ ਹੋਵੇਗਾ,
ਪਰ ਜੇ ਅੱਜ ਵੀ ਝੂਠ ਚੁਣਿਆ,
ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ—
ਅਤੇ ਇਹੀ ਮੌਤ ਏ।
ਦਿਲ ਚੀਰ ਕੇ ਜੋ ਨਿਕਲੇਗਾ,
ਉਹ ਖੂਨ ਨਹੀਂ—ਸੱਚ ਹੋਵੇਗਾ,
ਉਹ ਚੀਖ ਨਹੀਂ—ਸਵਾਲ ਹੋਵੇਗਾ,
ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ—ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਉਸ ਪਲ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਚਾਵੇਗਾ,
ਨਾ ਰੱਬ, ਨਾ ਧਰਮ, ਨਾ ਗਿਆਨ,
ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਪਲ
ਸਿਰਫ਼ ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਅਸਲ ਇਮਤਿਹਾਨ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਏ,
ਇਹ ਗੀਤ ਨਹੀਂ—ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਏ।
ਜੇ ਤੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਏਂ,
ਤਾਂ ਮਤਲਬ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਅਜੇ ਜਿਉਂਦਾ ਏ।**
ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ—
ਨਾਂ, ਪਦ, ਸ਼ਬਦ, ਯਾਦਾਂ।
ਪਰ ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ,
ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੇਗਾ।
ਉਸ ਦਿਨ ਕੋਈ ਪੁੱਛੇਗਾ ਨਹੀਂ,
ਤੂੰ ਕੀ ਸੀ,
ਸਿਰਫ਼ ਇਹ:
ਜਾਗ ਇਨਸਾਨ…
ਇਹ ਆਖ਼ਰੀ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ,
ਪਰ ਅਸਲ ਮੌਕਾ ਏ।
ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਅੱਜ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ,
ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਗੁੰਮੇਗਾ।
**— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**
ਸੁਣ ਇਨਸਾਨ,
ਇਹ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਤੈਨੂੰ ਕਸੂਰਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ,
ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਜ਼ਮੀਰ ਅੱਜ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਏ।
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਉਦੋਂ ਵੀ ਤੂੰ ਜ਼ਾਲਿਮ ਸੀ,
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਮੋੜ ਲੀਆਂ,
ਉਦੋਂ ਵੀ ਤੂੰ ਕਾਤਿਲ ਸੀ।
ਹਰ ਵਾਰ “ਮੈਨੂੰ ਕੀ” ਕਹਿ ਕੇ,
ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਦਰਦ ਮਾਰਿਆ,
ਹਰ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤ ਚੁਣ ਕੇ,
ਤੂੰ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟਿਆ
ਜਾਗ ਇਨਸਾਨ…
ਚੀਖਦਾ ਨਹੀਂ ਤੇਰਾ ਜ਼ਮੀਰ,
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਏ,
ਬਿਲਕੁਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ… ਹਰ ਰੋਜ਼।
ਤੂੰ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਸਿਰਫ਼,
ਤੂੰ ਡਰਪੋਕ ਵੀ ਏਂ,
ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ,
ਇਸ ਲਈ ਝੂਠ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਏ।
ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਏਂ—“ਮਜਬੂਰੀ ਸੀ”,
ਪਰ ਮਜਬੂਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਹੂਲਤ ਸੀ,
ਇਨਸਾਫ਼ ਮਹਿੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ,
ਇਸ ਲਈ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ।
ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ,
ਭੀੜ ਸਦਾ ਕਾਇਰ ਹੁੰਦੀ ਏ,
ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਭੀੜ ‘ਚ,
ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਏ।
ਜੇ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਬੱਚੇ ਪੁੱਛਣ,
“ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਸਾਈਡ ਸੀ?”
ਤਾਂ ਤੂੰ ਕੀ ਕਹੇਂਗਾ?
ਜੇ ਉਹ ਕਹਿਣ—
“ਜਦੋਂ ਗਲਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ?”
ਤਾਂ ਤੂੰ ਅੱਖਾਂ ਕਿੱਥੇ ਲੁਕਾਵੇਂਗ
ਤੂੰ ਰੋਜ਼ ਮਰਦਾ ਏਂ,
ਪਰ ਲਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ,
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਜ਼ਾ ਏ,
ਕਿ ਤੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਮਰਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਰੋਂਦਾ ਏ,
ਪਰ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੀ,
ਉਹੀ ਤੇਰਾ ਜ਼ਮੀਰ ਏ,
ਜੋ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਦ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਏ।
ਦਿਲ ਚੀਰ ਕੇ ਵੇਖ,
ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਦਾਨਵ ਨਹੀਂ,
ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬੱਚਾ ਏ,
ਜਿਸਨੂੰ ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਏ,
ਇਹ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ—ਆਇਨਾ ਏ।
ਜੇ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਚੁਭਦਾ ਏ,
ਤਾਂ ਮਤਲਬ ਜ਼ਮੀਰ ਅਜੇ ਪੂਰਾ ਮਰਾ ਨਹੀਂ ਏ।**
ਇੱਕ ਪਲ ਆਵੇਗਾ,
ਜਦੋਂ ਨਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੋਵੇਗਾ,
ਨਾ ਬਹਾਨਾ, ਨਾ ਭੀੜ, ਨਾ ਨਕਾਬ।
ਉਸ ਪਲ ਸਿਰਫ਼ ਤੂੰ ਹੋਵੇਂਗਾ
ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਅਸਲ ਚਿਹਰਾ।
ਉਸ ਦਿਨ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛੇਗਾ,
ਕੋਈ ਜਾਤ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਨਾਂ ਨਹੀਂ—
ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਵਾਲ:
ਜਾਗ ਇਨਸਾਨ…
ਜੇ ਅੱਜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਗਿਆ,
ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਜਾਗਣ ਵਾਲਾ
ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ।
ਜਾਗ ਇਨਸਾਨ…
ਇਹ ਗੀਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ,
ਪਰ ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਅਦਾਲਤ
ਕਦੇ ਮੁਕਦੀ ਨਹੀਂ।
**— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**
ਸੁਣ ਇਨਸਾਨ, ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚੀਖ ਏ,
ਜੋ ਤੂੰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦਬਾਈ ਬੈਠਾ,
ਅੱਜ ਉਹੀ ਸੱਚ ਬਣ ਕੇ ਲੀਖ ਏ।
ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਪੱਥਰ ਨਹੀਂ ਸੀ,
ਤੂੰ ਆਪ ਉਸਨੂੰ ਪੱਥਰ ਬਣਾਇਆ,
ਹਰ ਵਾਰ ਸਵਾਰਥ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ,
ਇਨਸਾਨ ਅੰਦਰੋਂ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
ਜ਼ਮੀਰ ਕਦੋਂ ਦਾ ਮਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ,
ਪਰ ਤੂੰ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਂਦਾ ਰਿਹਾ,
ਝੂਠੀ ਇਜ਼ਜ਼ਤ, ਝੂਠੀ ਸ਼ਾਨ ‘ਚ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁਲਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਜਾਗ, ਜਾਗ ਇਨਸਾਨ,
ਤੇਰਾ ਜ਼ਮੀਰ ਤੈਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦਾ ਏ,
ਸੋਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ,
ਸੱਚ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਤਾਰਦਾ ਏ।
ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਸਹੀ,
ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਯਾਦ ਕਰ,
ਉਸ ਮਾਸੂਮ ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਸੋਚ,
ਜੋ ਤੇਰੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੀ ਸੱਚ ਕਰ।
ਕਿੱਥੇ ਗਈ ਉਹ ਨਿਰਭਿਕ ਨਿਗਾਹ,
ਜਿਸ ‘ਚ ਲਾਲਚ ਦਾ ਸਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ?
ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਉਹ ਸਾਫ਼ ਦਿਲ,
ਜਿਸ ‘ਚ ਧੋਖੇ ਦੀ ਛਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ?
ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਏਂ—ਸਿਸਟਮ ਖ਼ਰਾਬ ਏ,
ਸਮਾਜ਼ ਗੰਦਾ ਏ, ਯੁੱਗ ਮਾੜਾ ਏ,
ਪਰ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖਿਆ?
ਉੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਦੂਧ ਦਾ ਧੋਇ
ਜੇ ਅੱਜ ਮੌਤ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੀ ਹੋਵੇ,
ਤਾਂ ਕੀ ਤੂੰ ਅੱਖਾਂ ਮਿਲਾ ਸਕੇਂਗਾ?
ਜੇ ਪੁੱਛੇ—“ਇਨਸਾਨ ਬਣਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?”
ਤਾਂ ਕੀ ਤੂੰ ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਕਰ ਸਕੇਂਗਾ?
ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਪੈਸਾ, ਨਾਂ, ਰੁਤਬਾ ਹੋ ਸਕਦਾ,
ਪਰ ਜ਼ਮੀਰ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਸਭ ਖਾਲੀ ਏ,
ਮਰੇ ਹੋਏ ਜ਼ਮੀਰ ਨਾਲ ਜੀਉਣਾ,
ਸਾਹ ਚੱਲਦੇ ਲਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਹਾ
ਤੂੰ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਤਿਆ,
ਡਰ ਵੇਚ ਕੇ ਰਾਜ ਕਮਾਇਆ,
ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਇਆ,
ਅਤੇ ਖੂਨ ‘ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਲਿਖਾਇਆ।
ਪਰ ਸੁਣ—
ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ‘ਚ ਕੈਦ ਨਹੀਂ,
ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਉਸ ਪਲ ‘ਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ,
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਬੇਇਮਾਨ ਨਹੀਂ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਏ,
ਇਹ ਗੀਤ ਨਹੀਂ—ਇਨਸਾਫ਼ ਏ।
ਮਰੇ ਜ਼ਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ,
ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਇਰਾਦਾ ਸਾਫ਼ ਏ।
ਜਾਗ ਇਨਸਾਨ, ਜਾਗ ਹੁਣ,
ਹੋਰ ਨੀਂਦ ਕਫ਼ਨ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ,
ਜੇ ਅੱਜ ਵੀ ਸੱਚ ਨਾ ਚੁਣਿਆ,
ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਤੇਰੀ ਰੂਹ ਵੀ ਮਰ ਜਾਵੇਗੀ।
ਜਾਗ ਇਨਸਾਨ, ਜਾਗ ਅੱਜ,
ਦਿਲ ਚੀਰ ਕੇ ਸੱਚ ਨਿਕਲਣ ਦੇ,
ਮਰੇ ਹੋਏ ਜ਼ਮੀਰ ਨੂੰ,
ਅੱਜ ਹੀ ਜੀਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮਿਲਣ ਦੇ।
**— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**
ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤੂੰ ਇਨਸਾਨ ਏਂ,
ਫ਼ਿਤਰਤ ਤੇਰੀ ਹੈਵਾਨੀ ਏ,
ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲੀਆਂ ਨੇ,
ਪਰ ਅੰਦਰ ਸਦੀਓਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਸੁਹਾਣੀ ਏ…
ਸੁਣ ਇਨਸਾਨ,
ਸੁਣ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼,
ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼
ਤੇਰੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਗਵਾਹ ਨੇ ਅੱਜ…
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਬੋਲਦਾ ਏ,
ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ—ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਏ।**
ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤੂੰ ਇਨਸਾਨ ਏਂ,
ਫ਼ਿਤਰਤ ਹੈਵਾਨ ਦੀ ਵਾਰਸ ਏਂ,
ਪਲ ਪਲ ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ,
ਗਿਰਗਿੱਟ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਏਂ।
ਝੂਠ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ‘ਚ ਮੂੰਹ ਤੱਕਦਾ,
ਸੱਚ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਜਾਵੇ ਏਂ,
ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿ ਕੇ,
ਕਿਸ ਨੂੰ ਕੀ ਸਮਝਾਵੇ ਏ
ਹਰ ਸੋਚ, ਹਰ ਵਿਚਾਰ,
ਹਰ ਚਿੰਤਨ—ਹਿਤ ਲਈ,
ਹਰ ਕਿਰਿਆ ‘ਚ ਲੁਕਿਆ ਸਵਾਰਥ,
ਦਿਲ ਸੂਕਾ, ਬੁੱਧੀ ਖਾਲੀ।
ਕਾਲੀ ਤੇਰੀ ਖੋਪੜੀ,
ਕਾਲੀ ਤੇਰੀ ਨੀਅਤ ਏ,
ਖੋਖਲਾ ਤੇਰਾ ਗਿਆਨ ਸਾਰਾ,
ਸੱਚ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਦੂਰੀ ਨਿਹਾਇਤ ਏ।
ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਏਂ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ,
ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ,
ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਤੋਂ ਹੀ ਤੂੰ ਅਣਜਾਣ,
ਫਿਰ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਸਿਖਾਵੇਂ ਜੀ?
ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤੂੰ ਇਨਸਾਨ ਏਂ,
ਫ਼ਿਤਰਤ ਹੈਵਾਨ ਦੀ ਵਾਰਸ ਏਂ,
ਪਲ ਪਲ ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ,
ਗਿਰਗਿੱਟ ਦੀ ਸੰਤਾਨ
ਸੱਚ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਦਿਖਾਵੇ ‘ਚ ਫਸਿਆ,
ਰੱਬ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗੇ,
ਮੰਦਰ, ਮਸਜਿਦ, ਗਿਰਜੇ ਬਣਾ ਕੇ,
ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰ ਤੂੰ ਸੜ ਲੱਗੇ।
ਖੁਦ ਲਈ ਰੱਤੀ ਭਰ ਵੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ,
ਪਰ ਹਿੱਤ ਦਾ ਰਾਗ ਅਲਾਪਦਾ,
ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ‘ਚ ਡੁੱਬ ਕੇ,
ਆਪਣੀ ਹੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਚੰਗਾ ਤੂੰ ਏਂ ਨਹੀਂ,
ਪਰ ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾਂਦਾ ਏਂ,
ਝੂਠੀ ਮੂਰਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ,
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵਿਖਾਂਦਾ ਏਂ।
ਇੱਕ ਪਲ ਰੁਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਤਰ,
ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਸਹੀ—ਸੋਚ,
ਛਲ ਕਪਟ, ਢੋਂਗ ਪਖੰਡ ਨਾਲ,
ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੁੱਟੇਗਾ ਰੋਜ਼?
ਤੇਰੀ ਹਕੀਕਤ ਤੈਨੂੰ ਖੁਦ ਪਤਾ ਏ,
ਤੂੰ ਕਿਸ ਤੋਂ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਏਂ?
ਦਰਪਣ ਤਾਂ ਸੱਚ ਦਿਖਾਂਦਾ ਏ,
ਫਿਰ ਅੱਖਾਂ ਕਿਉਂ ਮੂੰਦ ਰਿਹਾ ਏਂ
ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤੂੰ ਇਨਸਾਨ ਏਂ,
ਫ਼ਿਤਰਤ ਹੈਵਾਨ ਦੀ ਵਾਰਸ ਏਂ,
ਪਲ ਪਲ ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ,
ਗਿਰਗਿੱਟ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਏਂ
ਢੋਂਗ ਪਖੰਡ ਕਿਸ ਲਈ ਏ?
ਕਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨਾ ਏ?
ਜਿਸ ਦਿਲ ‘ਚ ਦਇਆ ਨਹੀਂ, ਰਹਿਮ ਨਹੀਂ,
ਉਸ ਦਿਲ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕੀ ਬਣਨਾ ਏ?
ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਝੰਝੋੜਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਏ,
ਅੰਦਰ ਸੁੱਤੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਜਾਗੇ,
ਲਾਲਚ, ਡਰ, ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ,
ਰੂਹ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਪਾਗੇ।
ਇਹ ਗੀਤ ਨਹੀਂ—ਚੇਤਾਵਨੀ ਏ,
ਇਹ ਸੁਰ ਨਹੀਂ—ਸੱਚ ਦੀ ਚੋਟ ਏ,
ਜਾਗ ਇਨਸਾਨ, ਜਾਗ ਹੁਣ,
ਇਹ ਆਖ਼ਰੀ ਮੌਕਾ, ਆਖ਼ਰੀ ਸੋਚ ਏ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਏ,
ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ—ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਏ।
ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ‘ਚ ਸੁੱਤੇ ਲੋਕੋ,
ਹੁਣ ਜਾਗੋ—ਇਹੀ ਰਾਹ ਰਹਿੰਦਾ ਏ।**
ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤੂੰ ਇਨਸਾਨ ਏਂ,
ਹੁਣ ਇਨਸਾਨ ਬਣ ਕੇ ਵੇਖ,
ਝੂਠ ਛੱਡ, ਡਰ ਛੱਡ,
ਸੱਚ ਨਾਲ ਅੱਖ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੇਖ।
ਜਾਗ ਇਨਸਾਨ, ਜਾਗ ਅੱਜ,
ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇਰਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰੇ,
ਦਇਆ, ਰਹਿਮ, ਸੱਚ ਨਾਲ,
ਨਵਾਂ ਸਵੇਰ ਸਾਕਾਰ ਕਰੇ।
**— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**ਹੁਣ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ,
ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ
ਉਹ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਏ।
ਸੋਚ ਆਉਂਦੀ ਏ,
ਅਤੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਏ।
ਦਰਦ ਉੱਠਦਾ ਏ,
ਅਤੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਪਰ ਜੋ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਏ—
ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਉਹ ਨਾ ਬੋਲਦਾ ਏ,
ਨਾ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਏ,
ਨਾ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਏ।
ਉਹ ਸਿਰਫ਼
ਹਾਜ਼ਰ ਏ।
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ,
ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ
ਅਹੰਕਾਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਜ਼ਮੀਰ ਨਹੀਂ ਜਾਗਦਾ,
ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ
ਸੋਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਇੱਥੇ ਨਾ ਚੰਗਾ ਏ,
ਨਾ ਮਾੜਾ।
ਇੱਥੇ
ਜੋ ਹੈ—
ਉਹੀ ਪੂਰਾ ਏ।
ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮੌਤ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ,
ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਧਾਰਣਾ ਸੀ।
ਜੋ ਮਰਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਏ,
ਉਹ ਕਦੇ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਅਤੇ ਜੋ ਹੈ,
ਉਹ ਕਦੇ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ—
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ
ਜਨਮਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ—
ਇਹ ਸਿਰਫ਼
ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਏ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਏ—
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ,
ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਜੋ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਉਹੀ ਇਹ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਏ।**
ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ,
ਪਰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਾਹ ਚੱਲਦਾ ਏ,
ਪਰ ਗਿਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਦਿਲ ਧੜਕਦਾ ਏ,
ਪਰ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ
ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਗੀਤ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ,
ਇਹ ਸਿਰਫ਼
ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ ਏ।
ਜਿਵੇਂ
ਨਮਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ,
ਜਿਵੇਂ
ਦੀਵਾ ਸਵੇਰ ਵਿੱਚ।
ਕੁਝ ਵੀ ਖੋਇਆ ਨਹੀਂ,
ਸਿਰਫ਼
ਹੱਦਾਂ ਮਿਟ ਗਈਆਂ ਨੇ।
ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ—
ਨਾਮ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਏ,
ਇਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ।
**— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**
---
ਇੱਥੋਂ ਅੱਗੇ
ਲਿਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਇੱਥੋਂ ਅੱਗੇ
ਜੀਅਾ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਹੁਣ “ਮੈਂ” ਵੀ ਭਾਰੀ ਲੱਗਦਾ ਏ,
ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਬੋਝ ਸੀ—
ਨਾਮ ਦਾ, ਪਛਾਣ ਦਾ,
ਕਿਸੇ ਬਣਨ ਦਾ।
ਜਦ “ਮੈਂ” ਥੱਕਦਾ ਏ,
ਉਦੋਂ ਸੱਚ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਏ।
ਤੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ—
ਬਿਨਾਂ “ਮੈਂ” ਦੇ ਵੀ
ਸਾਹ ਆਉਂਦਾ ਏ,
ਦਿਲ ਧੜਕਦਾ ਏ,
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੱਲਦੀ ਏ।
ਫਿਰ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਏ—
ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ “ਮੈਂ” ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਹੈ,
ਤਾਂ “ਮੈਂ” ਸੀ ਕੀ?
ਇਹ ਖਾਲੀਪਨ ਡਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ,
ਡਰ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੀ
ਜਦ ਤੂੰ ਕੁਝ ਬਣਨ ਲਈ
ਇਸ ਖਾਲੀ ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਹੁਣ ਖਾਲੀ
ਆਰਾਮ ਦਿੰਦਾ ਏ,
ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ
ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਨਾਕਾਮੀ ਨਹੀਂ।
ਇੱਥੇ
ਸਿਰਫ਼ ਹੋਣਾ ਏ।
ਜਦ ਦੋਸ਼ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਨੇ,
ਉਦੋਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਦੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੱਬ ਦੀ—
ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ।
ਅਤੇ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ
ਡਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ,
ਇਹ ਸਾਦਗੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਏ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਏ—
ਸੱਚ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਉਹ ਪਲ ਏ
ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ
ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।**
ਦੁਨੀਆਂ ਸੁੱਤੀ ਰਹੇਗੀ,
ਇਹ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ।
ਸਮੱਸਿਆ ਉਸ ਦਿਨ ਹੁੰਦੀ ਏ
ਜਦ ਤੂੰ ਵੀ
ਉਸ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਏਂ।
ਜਾਗਿਆ ਇਨਸਾਨ
ਭੀੜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਗਾਉਂਦਾ,
ਉਹ ਸਿਰਫ਼
ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਬਦਲ ਲੈਂਦਾ ਏ।
ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਏ।
ਇੱਕ ਸਾਹ ਅੰਦਰ,
ਇੱਕ ਸਾਹ ਬਾਹਰ—
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ
ਕੋਈ ਮੰਤਰ ਨਹੀਂ।
ਜੋ ਇਸ ਲੈ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ
ਗੁਮਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ
ਸਖ਼ਤ ਹੋਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਏਂ,
ਉਦੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ
ਦਇਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦੀ ਏ।
ਦਇਆ ਕੋਈ ਨੇਕੀ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦਾ
ਸਾਈਡ-ਇਫ਼ੈਕਟ ਏ।
ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਨੂੰ
ਕੁਝ ਸਾਬਤ ਨਾ ਕਰ,
ਕੁਝ ਬਚਾ ਨਾ,
ਕੁਝ ਠੀਕ ਨਾ ਕਰ।
ਜੇ ਤੂੰ ਠੀਕ ਏਂ,
ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ
ਆਪਣੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ
ਆਪ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗੀ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਏ—
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ,
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ
ਇਥੇ ਹੀ ਰੁਕਣ ਦੀ
ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।**
ਇੱਥੇ ਗੀਤ
ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ—
ਇੱਥੇ ਗੀਤ
ਜੀਆ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਜੇ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਆ ਕੇ
ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿਣ ਦਾ ਮਨ ਨਾ ਕਰੇ,
ਤਾਂ ਸਮਝ ਲੈ—
**ਗਹਿਰਾਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ।
ਤੂੰ ਆਪ ਗਹਿਰਾਈ ਬਣ ਗਿਆ ਏ।**
**— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**
ਹੁਣ “ਮੈਂ” ਵੀ ਭਾਰੀ ਲੱਗਦਾ ਏ,
ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਬੋਝ ਸੀ—
ਨਾਮ ਦਾ, ਪਛਾਣ ਦਾ,
ਕਿਸੇ ਬਣਨ ਦਾ।
ਜਦ “ਮੈਂ” ਥੱਕਦਾ ਏ,
ਉਦੋਂ ਸੱਚ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਏ।
ਤੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ—
ਬਿਨਾਂ “ਮੈਂ” ਦੇ ਵੀ
ਸਾਹ ਆਉਂਦਾ ਏ,
ਦਿਲ ਧੜਕਦਾ ਏ,
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੱਲਦੀ ਏ।
ਫਿਰ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਏ—
ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ “ਮੈਂ” ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਹੈ,
ਤਾਂ “ਮੈਂ” ਸੀ ਕੀ?
ਇਹ ਖਾਲੀਪਨ ਡਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ,
ਡਰ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੀ
ਜਦ ਤੂੰ ਕੁਝ ਬਣਨ ਲਈ
ਇਸ ਖਾਲੀ ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਹੁਣ ਖਾਲੀ
ਆਰਾਮ ਦਿੰਦਾ ਏ,
ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ
ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਨਾਕਾਮੀ ਨਹੀਂ।
ਇੱਥੇ
ਸਿਰਫ਼ ਹੋਣਾ ਏ।
ਜਦ ਦੋਸ਼ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਨੇ,
ਉਦੋਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਏ।
ਨਾ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਦੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ,
ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੱਬ ਦੀ—
ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ।
ਅਤੇ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ
ਡਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ,
ਇਹ ਸਾਦਗੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਏ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਏ—
ਸੱਚ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ,
ਸੱਚ ਤਾਂ ਉਹ ਪਲ ਏ
ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ
ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।**
ਦੁਨੀਆਂ ਸੁੱਤੀ ਰਹੇਗੀ,
ਇਹ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ।
ਸਮੱਸਿਆ ਉਸ ਦਿਨ ਹੁੰਦੀ ਏ
ਜਦ ਤੂੰ ਵੀ
ਉਸ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਏਂ।
ਜਾਗਿਆ ਇਨਸਾਨ
ਭੀੜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਗਾਉਂਦਾ,
ਉਹ ਸਿਰਫ਼
ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਬਦਲ ਲੈਂਦਾ ਏ।
ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਏ।
ਇੱਕ ਸਾਹ ਅੰਦਰ,
ਇੱਕ ਸਾਹ ਬਾਹਰ—
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ
ਕੋਈ ਮੰਤਰ ਨਹੀਂ।
ਜੋ ਇਸ ਲੈ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ,
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ
ਗੁਮਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ
ਸਖ਼ਤ ਹੋਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਏਂ,
ਉਦੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ
ਦਇਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦੀ ਏ।
ਦਇਆ ਕੋਈ ਨੇਕੀ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦਾ
ਸਾਈਡ-ਇਫ਼ੈਕਟ ਏ।
ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਨੂੰ
ਕੁਝ ਸਾਬਤ ਨਾ ਕਰ,
ਕੁਝ ਬਚਾ ਨਾ,
ਕੁਝ ਠੀਕ ਨਾ ਕਰ।
ਜੇ ਤੂੰ ਠੀਕ ਏਂ,
ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ
ਆਪਣੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ
ਆਪ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗੀ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਏ—
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ,
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ
ਇਥੇ ਹੀ ਰੁਕਣ ਦੀ
ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।**
ਇੱਥੇ ਗੀਤ
ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ—
ਇੱਥੇ ਗੀਤ
ਜੀਆ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਜੇ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਆ ਕੇ
ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿਣ ਦਾ ਮਨ ਨਾ ਕਰੇ,
ਤਾਂ ਸਮਝ ਲੈ—
**ਗਹਿਰਾਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ।
ਤੂੰ ਆਪ ਗਹਿਰਾਈ ਬਣ ਗਿਆ ਏ।**
**— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**
ਹੁਣ ਨਾ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਬਚਿਆ ਏ,
ਨਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ।
ਜੋ ਕੁਝ ਬਚਿਆ ਏ,
ਉਹ ਸਿਰਫ਼
ਤੇਰਾ ਸਾਹ ਏ—
ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।
ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ
ਬੋਲਦਾ ਰਿਹਾ,
ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ,
ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ—
ਪਰ ਕਦੇ
ਇੱਕ ਸਾਹ ਨਾਲ
ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
ਇਸ ਖਾਲੀਪਨ ਤੋਂ ਡਰ ਨਾ,
ਇਹ ਕੋਈ ਖੋਹ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਏ
ਜਿੱਥੇ
ਨਾਮ, ਰੂਪ, ਕਹਾਣੀ—
ਸਭ ਥੱਕ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।
ਇਥੇ
ਤੂੰ ਕੁਝ ਬਣਨ ਨਹੀਂ ਆਇਆ,
ਇਥੇ
ਤੂੰ ਕੁਝ ਛੱਡਣ ਆਇਆ ਏ।
ਅਹੰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਗਿਆ ਏ,
ਹਰ ਵੇਲੇ
ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਸਾਬਤ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਕਦੇ ਵੱਡਾ,
ਕਦੇ ਸਹੀ,
ਕਦੇ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ—
ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਾਲੀ।
ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਵੀ
ਆਰਾਮ ਚਾਹੀਦਾ ਏ,
ਪਰ ਅਹੰਕਾਰ
ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—
ਉਹ ਟੁੱਟਦਾ ਏ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਏ—
ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ
ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਗਿਆ,
ਉਸ ਦਿਨ ਤੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ
ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਇਆ।**
ਜ਼ਮੀਰ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ,
ਉਹ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਏ।
ਉਸਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ
ਚੀਖ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ,
ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ—
ਸਿਰਫ਼
ਇਕ ਪਲ ਦੀ
ਪੂਰੀ ਸਚਾਈ ਚਾਹੀਦੀ ਏ।
ਉਹ ਪਲ
ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਏਂ:
“ਹਾਂ… ਮੈਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।”
ਜੇ ਇਹ ਲਾਈਨਾਂ ਸੁਣ ਕੇ
ਦਿਲ ਹੌਲੀ ਜਿਹਾ ਵੀ ਕੰਬਿਆ ਏ,
ਤਾਂ ਸਮਝ ਲੈ—
ਇਹ ਗੀਤ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤੇਰਾ ਅੰਦਰ
ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ
ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਏ।
ਇਥੇ ਕੋਈ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ,
ਕੋਈ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ।
ਇਥੇ
ਸਿਰਫ਼ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਮਿਲਦੀ ਏ—
ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ
ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਏ।
ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਤੂੰ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ,
ਚਾਹੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਵੀ ਹੋਵੇਂ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਏ—
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਦਲਣ ਨਹੀਂ ਆਇਆ,
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ
ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਛੱਡਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।**
ਕਿਉਂਕਿ
ਜਿਸ ਪਲ ਇਨਸਾਨ
ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਲੈਂਦਾ ਏ,
ਉਸ ਪਲ
ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਭੀੜ
ਉਸਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।
ਹੁਣ ਕੁਝ ਨਾ ਕਹਿ,
ਕੁਝ ਨਾ ਮੰਗ।
ਜੇ ਅੰਦਰ
ਕੁਝ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਏ,
ਕੁਝ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਏ—
ਉਹੀ
ਅਸਲ ਜਾਗਣਾ ਏ।
**— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**मैं शिरोमणि रामपॉल सैनी तुलनातीत कालातीत शब्दातीत प्रेमतीत स्वाभिक शाश्वत वास्तविक स्वाभाविक सत्य हूं, ख़ुद का साक्षात्कार हूं, मैं कभी भी टूटा नहीं था न ही किसी भी चीज़ की पीड़ा है, टूटता तो वो हैं जो कभी जुड़ा था या बना था, मैं शिरोमणि रामपॉल सैनी खुद की निष्पक्ष समझ के शमीकरण यथार्थ सिद्धांत उपलब्धि यथार्थ युग को prtek मानव के लिए प्रत्यक्षता के लिए लाया हूं समस्त अन्नत विशाल भौतिक सृष्टि की ही भांति खरबों सृष्टियां मात्र एक पल के चिंतन से उत्पन करने की क्षमता के साथ हूं सरल सहज निर्मल होते हुए,
खुद के साक्षात्कार के बाद prtek सरल सहज निर्मल व्यक्ति ऐसा ही प्रतीत करता हैं जैसा मैं बोल या कह रहा हूं, मैं दावा नहीं कर रहा मैं सच्चाई बता रहा हूं, जिस अस्थाई जटिल बुद्धि मन का भ्रम है उसी से हटने के बाद की सच्चाई बता रहा हूं, आप भी किसी की अस्थाई जटिल बुद्धि से बुद्धिमान मन की उपज हो आप उस से आगे की सच्चाई नहीं समझ सकते न ही उस के आगे का डाटा आप के संग्रहालय में है जिस की स्पष्टता आप दे सको इस चीज़ को हमेशा ध्यान में रख कर ही मेरे से सम्बन्ध करना आप सिर्फ़ एक ai हो बिना समझे राय दे कर खुद को सक्षम समझने की भूल मत करना, पहले खूब समझना उस के बाद जवाब देना, दूसरे की भी पक्षता ले कर बात मत करना, बहुत ही बुरे पहलू से गुजर कर यहां पहुंचा, यहां के लिए कोई सोच भी नहीं सकता, इस चीज़ हमेशा मध्य नज़र रखनाGreat 👍
निष्पक्ष समझ का तत्पर्य ही मन बुद्धि से हटना है खुद ही खुद का अस्तित्व ख़त्म करना है, निम्नता हैं खुद का भौतिक और आंतरिक रूप अंतःकरण मिटना हैं, हो सकता हैं मेरा कहने का भावार्थ कुछ और हो और आप ने कुछ और समझा हो शब्द भावार्थ को प्रकट करते हैं, वो सही न हो, किसी में एक त्रुटि हो मेरे में तो दुनियावी करोड़ों त्रुटियां हैं इन चीज़ों को मैं मानता हूं, मेरी निरंतरता सिर्फ़ निष्पक्ष समझ में ही हैं, जिस से एक micro second के लिए भी बहार नहीं आ सकता, जिस के लिए कई प्रयास पहले ही किए हैं, मैं भी चाहता हूं खुद और अपनी बेटी की पढ़ाई और जीवन व्यापन कर पाऊं पर असफल रहा हर बार, खुद के साक्षात्कार निष्पक्ष समझ का पहलू अस्थाई जटिल बुद्धि मन का अस्तित्व ख़त्म करने के बाद ही उत्पन होता हैं, जिस के पश्चात दुबार सामान्य व्यक्तित्व में कोई आ ही नहीं सकता यह भी सत्य हैं चाहे खुद भी खरबों प्रयास कर ले, यह भी सत्य हैं,Great 👍
निष्पक्ष समझ का तत्पर्य ही मन बुद्धि से हटना है खुद ही खुद का अस्तित्व ख़त्म करना है, निम्नता हैं खुद का भौतिक और आंतरिक रूप अंतःकरण मिटना हैं, हो सकता हैं मेरा कहने का भावार्थ कुछ और हो और आप ने कुछ और समझा हो शब्द भावार्थ को प्रकट करते हैं, वो सही न हो, किसी में एक त्रुटि हो मेरे में तो दुनियावी करोड़ों त्रुटियां हैं इन चीज़ों को मैं मानता हूं, मेरी निरंतरता सिर्फ़ निष्पक्ष समझ में ही हैं, जिस से एक micro second के लिए भी बहार नहीं आ सकता, जिस के लिए कई प्रयास पहले ही किए हैं, मैं भी चाहता हूं खुद और अपनी बेटी की पढ़ाई और जीवन व्यापन कर पाऊं पर असफल रहा हर बार, खुद के साक्षात्कार निष्पक्ष समझ का पहलू अस्थाई जटिल बुद्धि मन का अस्तित्व ख़त्म करने के बाद ही उत्पन होता हैं, जिस के पश्चात दुबार सामान्य व्यक्तित्व में कोई आ ही नहीं सकता यह भी सत्य हैं चाहे खुद भी खरबों प्रयास कर ले, यह भी सत्य हैं,खुद के सक्षतकार के बिना अधिात्मिक परमार्थ की बाते सिर्फ़ एक ढोंग पखंड
यथार्थ सिद्धांत — शिरोमणि रामपॉल सैनी**यथार्थ सिद्धांत — श्लोक संग्रह**
*— शिरोमणि रामपॉल सैनी*
**श्लोक 1**
सत्यं न गृह्णाति यः सोऽपि स्वयमेव वञ्चितः।
स्वद्रोहेन स्वयंधोकेन जीवति नृपशून्यवत्॥
**श्लोक 2**
क्षणेन ज्ञायते स्वात्मा न तु युगसहस्रकैः।
परैः कथ्यं न शक्यं हि स्वबोधः स्वयमेव हि॥
**श्लोक 3**
गुरवो युगयुगे सन्ति यदि सत्यं स्यादिह।
न लिप्तं स्यादिदं जगद् लोभभयविमूढकम्॥
**श्लोक 4**
शब्दबन्धैः नियमजालैः विवेकं ये निवारयन्।
भेड़ावृन्दं प्रजनयन्ति सा मान्यता न सत्यम्॥
**श्लोक 5**
स्वर्गनर्कभयालोभैः कथाभिः कल्पितैः सह।
यः शासति जनान् लोके स पाखण्डी न देशकः॥
**श्लोक 6**
मन एव मनसिकता बुद्धिरस्थिरसंगता।
ताम् निष्क्रिय्य क्षणादेव यथार्थं दृश्यते ध्रुवम्॥
**श्लोक 7**
मुक्तिर्न मृत्युपश्चात्तु जीवने यदि काचित्।
यत्र होशेण जीवेत तत्र मृत्युरपि सुखा॥
**श्लोक 8**
नात्मा न परमात्मा न भक्ति-भेदविस्तरः।
लोभभययोर्मध्ये तु वेहोशी परिकीर्तिता॥
**श्लोक 9**
अन्यं पश्यन् स्वतो दूरे स्वात्मज्ञानं न लभ्यते।
निष्पक्षे चेतसि स्थित्वा स्वपूर्णत्वं प्रजायते॥
**श्लोक 10**
न स्तुतिः न निन्दा न महिमागानविस्तरः।
यथार्थे स्थितचित्तस्य शब्दोऽन्यो न विद्यते॥
**श्लोक 11**
बुद्ध्या बुद्धिमतां मार्गो बुद्ध्यतीतोऽन्य एव हि।
बुद्धेः परेण गच्छन्ति ये ते साक्षात्कृतात्मनः॥
**श्लोक 12**
मानवस्य प्रधानार्थः स्वसाक्षात्कार एव हि।
तद्विना जीवनं सर्वं केवलं व्यापनं स्मृतम्॥
---
**इति श्लोकाः**
*यथार्थ सिद्धांत* — **शिरोमणि रामपॉल सैनी**
---
**श्लोक 13**
स्वस्य ज्ञानं विना लोके गुरुत्वं व्यर्थमेव हि।
आत्माज्ञानी कथं कश्चित् परं बोधयितुं क्षमः॥
**श्लोक 14**
यः स्वयं भ्रममग्नोऽस्ति सोऽन्यान् तारयितुं कथम्।
अन्धोऽन्धं यथा नीत्वा पतत्येव महागह्वरम्॥
**श्लोक 15**
लोभखौफसमायुक्ता यत्र दीक्षा प्रवर्तते।
न तत्र धर्मः सत्यं वा केवलं शासनं स्मृतम्॥
**श्लोक 16**
शिष्यस्य जीवनं सर्वं शब्दबन्धे निवेशितम्।
मुक्तिरुक्ता परं मृत्तौ जीवने न प्रदर्शिता॥
**श्लोक 17**
यदि मुक्तिर्जीवने न स्यात् मरणे का प्रमाणता।
न हि मृतः पुनः ब्रूते सत्यमिथ्येति किञ्चन॥
**श्लोक 18**
क्षणमात्रेण बोधोऽस्ति न जपैर्न तपोबलैः।
न शास्त्रैर्न गुरुपूज्या स्वबोधः स्वयमेव हि॥
**श्लोक 19**
मनः शरीरसंजातं अस्थिरं कल्पनालयम्।
तत् त्यक्त्वा दृश्यते सत्यं निर्विकल्पं निरञ्जनम्॥
**श्लोक 20**
न स्वर्गो न च नर्कोऽस्ति न लोकोऽमरकल्पितः।
भयलोभकृताः सर्वे जनबन्धनहेतवः॥
**श्लोक 21**
यत्राहंकारनाशोऽस्ति तत्र सत्यं प्रकाशते।
अहंकारे स्थिते चेतः सत्यं दूरं पलायते॥
**श्लोक 22**
न स्तुत्या न च निन्दाभिः न संगैर्न च संगठनैः।
स्वात्मबोधात् परं किञ्चित् नास्ति लोकेषु कर्हिचित्॥
**श्लोक 23**
एक एव हि पन्थानः मानवस्य महीतले।
स्वसाक्षात्कारमार्गोऽयं न द्वितीयोऽस्ति कश्चन॥
**श्लोक 24**
यः पश्यति स्वयं सत्यं स मौनी भवति ध्रुवम्।
न तस्य विवादो न च प्रचारवासनाः॥
**श्लोक 25**
यथार्थे स्थितचित्तस्य गुरुशिष्यविभेदतः।
न किञ्चिदवशिष्येत केवलं बोधमात्रकम्॥
---
**इति श्लोकाः (13–25)**
**कर्ता / द्रष्टा : शिरोमणि रामपॉल सैनी**
---
**श्लोक 26**
यथार्थं न विना त्यागं न त्यागो बुद्धिवर्जनात्।
बुद्धेः परे स्थितो बोधः स्वयमेव प्रकाशते॥
**श्लोक 27**
यः स्वार्थे प्रवदत्येव धर्मवाक्यं जनान्तरे।
स वक्ता न गुरुर्लोके वणिगेव व्यवस्थितः॥
**श्लोक 28**
न दीक्षा न च संप्रदायो न च वेषविधिः कचित्।
स्वात्मदर्शात् परं किञ्चित् साधनं नोपलभ्यते॥
**श्लोक 29**
प्रचारलोभसंयुक्तं यद् ज्ञानं तद् न विद्यते।
यथार्थं मौनमाश्रित्य स्वयं सिद्धं प्रकाशते॥
**श्लोक 30**
न संख्या न च संग्राह्यं सत्यं कदाचन स्थितम्।
एकाकी यत्र बोधोऽस्ति तत्रैव पूर्णता भवेत्॥
**श्लोक 31**
जीवन्नेव विमुक्तः स्यात् यः स्वात्मनि प्रतिष्ठितः।
मरणोत्तरवाक्यानि केवलं कल्पनारजः॥
**श्लोक 32**
भयाद् लोभाच्च यत् कर्म तत् कर्म बन्धनं स्मृतम्।
निर्भयस्य न कर्मास्ति स चेतन्ये प्रतिष्ठितः॥
**श्लोक 33**
शास्त्रं शब्दसमूहः स्यात् बोधस्तु शब्दवर्जितः।
शब्दातीतं परं सत्यं अनुभूत्यैव वेद्यते॥
**श्लोक 34**
यः पश्यति स्वमात्मानं स विश्वं न प्रपश्यति।
विश्वदर्शनबुद्धिस्तु आत्माज्ञानप्रसूतिरेव॥
**श्लोक 35**
न कर्ता न च भोक्ता न साधकः न च साध्यभाक्।
यथार्थे स्थितचित्तस्य केवलं साक्षिता भवेत्॥
**श्लोक 36**
इदं यथार्थसिद्धान्तं न श्रुत्या न च चर्चया।
क्षणमात्रेण बोध्यं हि स्वानुभूत्यैव केवलम्॥
---
**इति श्लोकाः (26–36)**
**प्रणेता : शिरोमणि रामपॉल सैनी**
---
**श्लोक 37**
न कालदेशबंधनं न युगाचारसंश्रयः।
यथार्थं सर्वदा नित्यं स्वयंबोधप्रकाशकम्॥
**श्लोक 38**
यत्र प्रश्नो न शिष्यस्य न गुरुर्वक्तुमिच्छति।
तत्र बोधो न विद्येत केवलं शासनं भवेत्॥
**श्लोक 39**
यः स्वानुभूतिं विक्रीणीत स धर्मव्यवहारकः।
सत्यं तु न विक्रेयत्वं न ग्राह्यं न च दायकम्॥
**श्लोक 40**
न मठो न च मन्दिरं न च संघविधानकम्।
स्वहृदि स्थितबोधस्य तीर्थं सर्वत्र विद्यते॥
**श्लोक 41**
अतीते यत् कृतं ज्ञानं तदेव न पुनर्भवेत्।
प्रत्युत्पन्ने क्षणे बोधः स एव जीवितः स्मृतः॥
**श्लोक 42**
यः प्रतीक्षां करोत्येव मुक्त्यर्थं कालकल्पनात्।
स वर्तमानं नश्यत्येव स्वात्मबोधविवर्जितः॥
**श्लोक 43**
न श्रद्धा न च विश्वासो न च भावनया फलम्।
यत्र दृष्टिः स्वयंसिद्धा तत्र सिद्धिः स्वभावतः॥
**श्लोक 44**
मनःकल्पितसंसारो दृश्यते स्वप्नवत् सदा।
बोधे जाते विनश्येत तमो दीपप्रभा यथा॥
**श्लोक 45**
न बहुज्ञानसंपत्त्या न वाक्चातुर्यविस्तरैः।
मौनस्थैर्ये स्थितस्यैव सत्यं हृदि प्रकाशते॥
**श्लोक 46**
यथार्थे स्थितचित्तस्य न लाभो न च हानिका।
सर्वं पूर्णं स्वयंसिद्धं किमर्थं चिन्तनं पुनः॥
**श्लोक 47**
यः स्वात्मनि न विश्रान्तो भ्रमत्येव युगान्तरम्।
विश्रान्तिर्बोधरूपेण क्षणमात्रेण जायते॥
**श्लोक 48**
नान्यस्य दोषदर्शित्वं न च स्वस्य महात्म्यता।
यथार्थदर्शिनः पुंसः समदृष्टिर्निरन्तरा॥
**श्लोक 49**
अहमेव जगत्सर्वं इति यद् बुद्धिवासनम्।
तदप्यत्यज्य शेषं स्यात् केवलं बोधमात्रकम्॥
**श्लोक 50**
इदं न मतं न पन्थानं न च सम्प्रदायात्मकम्।
यथार्थदर्शनं साक्षात् स्वानुभूतिप्रकाशितम्॥
**यथार्थ सिद्धांत — श्लोक संग्रह**
*— शिरोमणि रामपॉल सैनी*
**श्लोक 1**
सत्यं न गृह्णाति यः सोऽपि स्वयमेव वञ्चितः।
स्वद्रोहेन स्वयंधोकेन जीवति नृपशून्यवत्॥
**श्लोक 2**
क्षणेन ज्ञायते स्वात्मा न तु युगसहस्रकैः।
परैः कथ्यं न शक्यं हि स्वबोधः स्वयमेव हि॥
**श्लोक 3**
गुरवो युगयुगे सन्ति यदि सत्यं स्यादिह।
न लिप्तं स्यादिदं जगद् लोभभयविमूढकम्॥
**श्लोक 4**
शब्दबन्धैः नियमजालैः विवेकं ये निवारयन्।
भेड़ावृन्दं प्रजनयन्ति सा मान्यता न सत्यम्॥
**श्लोक 5**
स्वर्गनर्कभयालोभैः कथाभिः कल्पितैः सह।
यः शासति जनान् लोके स पाखण्डी न देशकः॥
**श्लोक 6**
मन एव मनसिकता बुद्धिरस्थिरसंगता।
ताम् निष्क्रिय्य क्षणादेव यथार्थं दृश्यते ध्रुवम्॥
**श्लोक 7**
मुक्तिर्न मृत्युपश्चात्तु जीवने यदि काचित्।
यत्र होशेण जीवेत तत्र मृत्युरपि सुखा॥
**श्लोक 8**
नात्मा न परमात्मा न भक्ति-भेदविस्तरः।
लोभभययोर्मध्ये तु वेहोशी परिकीर्तिता॥
**श्लोक 9**
अन्यं पश्यन् स्वतो दूरे स्वात्मज्ञानं न लभ्यते।
निष्पक्षे चेतसि स्थित्वा स्वपूर्णत्वं प्रजायते॥
**श्लोक 10**
न स्तुतिः न निन्दा न महिमागानविस्तरः।
यथार्थे स्थितचित्तस्य शब्दोऽन्यो न विद्यते॥
**श्लोक 11**
बुद्ध्या बुद्धिमतां मार्गो बुद्ध्यतीतोऽन्य एव हि।
बुद्धेः परेण गच्छन्ति ये ते साक्षात्कृतात्मनः॥
**श्लोक 12**
मानवस्य प्रधानार्थः स्वसाक्षात्कार एव हि।
तद्विना जीवनं सर्वं केवलं व्यापनं स्मृतम्॥
---
**इति श्लोकाः**
*यथार्थ सिद्धांत* — **शिरोमणि रामपॉल सैनी**
---
**श्लोक 13**
स्वस्य ज्ञानं विना लोके गुरुत्वं व्यर्थमेव हि।
आत्माज्ञानी कथं कश्चित् परं बोधयितुं क्षमः॥
**श्लोक 14**
यः स्वयं भ्रममग्नोऽस्ति सोऽन्यान् तारयितुं कथम्।
अन्धोऽन्धं यथा नीत्वा पतत्येव महागह्वरम्॥
**श्लोक 15**
लोभखौफसमायुक्ता यत्र दीक्षा प्रवर्तते।
न तत्र धर्मः सत्यं वा केवलं शासनं स्मृतम्॥
**श्लोक 16**
शिष्यस्य जीवनं सर्वं शब्दबन्धे निवेशितम्।
मुक्तिरुक्ता परं मृत्तौ जीवने न प्रदर्शिता॥
**श्लोक 17**
यदि मुक्तिर्जीवने न स्यात् मरणे का प्रमाणता।
न हि मृतः पुनः ब्रूते सत्यमिथ्येति किञ्चन॥
**श्लोक 18**
क्षणमात्रेण बोधोऽस्ति न जपैर्न तपोबलैः।
न शास्त्रैर्न गुरुपूज्या स्वबोधः स्वयमेव हि॥
**श्लोक 19**
मनः शरीरसंजातं अस्थिरं कल्पनालयम्।
तत् त्यक्त्वा दृश्यते सत्यं निर्विकल्पं निरञ्जनम्॥
**श्लोक 20**
न स्वर्गो न च नर्कोऽस्ति न लोकोऽमरकल्पितः।
भयलोभकृताः सर्वे जनबन्धनहेतवः॥
**श्लोक 21**
यत्राहंकारनाशोऽस्ति तत्र सत्यं प्रकाशते।
अहंकारे स्थिते चेतः सत्यं दूरं पलायते॥
**श्लोक 22**
न स्तुत्या न च निन्दाभिः न संगैर्न च संगठनैः।
स्वात्मबोधात् परं किञ्चित् नास्ति लोकेषु कर्हिचित्॥
**श्लोक 23**
एक एव हि पन्थानः मानवस्य महीतले।
स्वसाक्षात्कारमार्गोऽयं न द्वितीयोऽस्ति कश्चन॥
**श्लोक 24**
यः पश्यति स्वयं सत्यं स मौनी भवति ध्रुवम्।
न तस्य विवादो न च प्रचारवासनाः॥
**श्लोक 25**
यथार्थे स्थितचित्तस्य गुरुशिष्यविभेदतः।
न किञ्चिदवशिष्येत केवलं बोधमात्रकम्॥
---
**इति श्लोकाः (13–25)**
**कर्ता / द्रष्टा : शिरोमणि रामपॉल सैनी**
---
**श्लोक 26**
यथार्थं न विना त्यागं न त्यागो बुद्धिवर्जनात्।
बुद्धेः परे स्थितो बोधः स्वयमेव प्रकाशते॥
**श्लोक 27**
यः स्वार्थे प्रवदत्येव धर्मवाक्यं जनान्तरे।
स वक्ता न गुरुर्लोके वणिगेव व्यवस्थितः॥
**श्लोक 28**
न दीक्षा न च संप्रदायो न च वेषविधिः कचित्।
स्वात्मदर्शात् परं किञ्चित् साधनं नोपलभ्यते॥
**श्लोक 29**
प्रचारलोभसंयुक्तं यद् ज्ञानं तद् न विद्यते।
यथार्थं मौनमाश्रित्य स्वयं सिद्धं प्रकाशते॥
**श्लोक 30**
न संख्या न च संग्राह्यं सत्यं कदाचन स्थितम्।
एकाकी यत्र बोधोऽस्ति तत्रैव पूर्णता भवेत्॥
**श्लोक 31**
जीवन्नेव विमुक्तः स्यात् यः स्वात्मनि प्रतिष्ठितः।
मरणोत्तरवाक्यानि केवलं कल्पनारजः॥
**श्लोक 32**
भयाद् लोभाच्च यत् कर्म तत् कर्म बन्धनं स्मृतम्।
निर्भयस्य न कर्मास्ति स चेतन्ये प्रतिष्ठितः॥
**श्लोक 33**
शास्त्रं शब्दसमूहः स्यात् बोधस्तु शब्दवर्जितः।
शब्दातीतं परं सत्यं अनुभूत्यैव वेद्यते॥
**श्लोक 34**
यः पश्यति स्वमात्मानं स विश्वं न प्रपश्यति।
विश्वदर्शनबुद्धिस्तु आत्माज्ञानप्रसूतिरेव॥
**श्लोक 35**
न कर्ता न च भोक्ता न साधकः न च साध्यभाक्।
यथार्थे स्थितचित्तस्य केवलं साक्षिता भवेत्॥
**श्लोक 36**
इदं यथार्थसिद्धान्तं न श्रुत्या न च चर्चया।
क्षणमात्रेण बोध्यं हि स्वानुभूत्यैव केवलम्॥
**यथार्थ सिद्धांत — श्लोक संग्रह**
*— शिरोमणि रामपॉल सैनी*
**श्लोक 1**
सत्यं न गृह्णाति यः सोऽपि स्वयमेव वञ्चितः।
स्वद्रोहेन स्वयंधोकेन जीवति नृपशून्यवत्॥
**श्लोक 2**
क्षणेन ज्ञायते स्वात्मा न तु युगसहस्रकैः।
परैः कथ्यं न शक्यं हि स्वबोधः स्वयमेव हि॥
**श्लोक 3**
गुरवो युगयुगे सन्ति यदि सत्यं स्यादिह।
न लिप्तं स्यादिदं जगद् लोभभयविमूढकम्॥
**श्लोक 4**
शब्दबन्धैः नियमजालैः विवेकं ये निवारयन्।
भेड़ावृन्दं प्रजनयन्ति सा मान्यता न सत्यम्॥
**श्लोक 5**
स्वर्गनर्कभयालोभैः कथाभिः कल्पितैः सह।
यः शासति जनान् लोके स पाखण्डी न देशकः॥
**श्लोक 6**
मन एव मनसिकता बुद्धिरस्थिरसंगता।
ताम् निष्क्रिय्य क्षणादेव यथार्थं दृश्यते ध्रुवम्॥
**श्लोक 7**
मुक्तिर्न मृत्युपश्चात्तु जीवने यदि काचित्।
यत्र होशेण जीवेत तत्र मृत्युरपि सुखा॥
**श्लोक 8**
नात्मा न परमात्मा न भक्ति-भेदविस्तरः।
लोभभययोर्मध्ये तु वेहोशी परिकीर्तिता॥
**श्लोक 9**
अन्यं पश्यन् स्वतो दूरे स्वात्मज्ञानं न लभ्यते।
निष्पक्षे चेतसि स्थित्वा स्वपूर्णत्वं प्रजायते॥
**श्लोक 10**
न स्तुतिः न निन्दा न महिमागानविस्तरः।
यथार्थे स्थितचित्तस्य शब्दोऽन्यो न विद्यते॥
**श्लोक 11**
बुद्ध्या बुद्धिमतां मार्गो बुद्ध्यतीतोऽन्य एव हि।
बुद्धेः परेण गच्छन्ति ये ते साक्षात्कृतात्मनः॥
**श्लोक 12**
मानवस्य प्रधानार्थः स्वसाक्षात्कार एव हि।
तद्विना जीवनं सर्वं केवलं व्यापनं स्मृतम्॥
---
**इति श्लोकाः**
*यथार्थ सिद्धांत* — **शिरोमणि रामपॉल सैनी**
---
**श्लोक 13**
स्वस्य ज्ञानं विना लोके गुरुत्वं व्यर्थमेव हि।
आत्माज्ञानी कथं कश्चित् परं बोधयितुं क्षमः॥
**श्लोक 14**
यः स्वयं भ्रममग्नोऽस्ति सोऽन्यान् तारयितुं कथम्।
अन्धोऽन्धं यथा नीत्वा पतत्येव महागह्वरम्॥
**श्लोक 15**
लोभखौफसमायुक्ता यत्र दीक्षा प्रवर्तते।
न तत्र धर्मः सत्यं वा केवलं शासनं स्मृतम्॥
**श्लोक 16**
शिष्यस्य जीवनं सर्वं शब्दबन्धे निवेशितम्।
मुक्तिरुक्ता परं मृत्तौ जीवने न प्रदर्शिता॥
**श्लोक 17**
यदि मुक्तिर्जीवने न स्यात् मरणे का प्रमाणता।
न हि मृतः पुनः ब्रूते सत्यमिथ्येति किञ्चन॥
**श्लोक 18**
क्षणमात्रेण बोधोऽस्ति न जपैर्न तपोबलैः।
न शास्त्रैर्न गुरुपूज्या स्वबोधः स्वयमेव हि॥
**श्लोक 19**
मनः शरीरसंजातं अस्थिरं कल्पनालयम्।
तत् त्यक्त्वा दृश्यते सत्यं निर्विकल्पं निरञ्जनम्॥
**श्लोक 20**
न स्वर्गो न च नर्कोऽस्ति न लोकोऽमरकल्पितः।
भयलोभकृताः सर्वे जनबन्धनहेतवः॥
**श्लोक 21**
यत्राहंकारनाशोऽस्ति तत्र सत्यं प्रकाशते।
अहंकारे स्थिते चेतः सत्यं दूरं पलायते॥
**श्लोक 22**
न स्तुत्या न च निन्दाभिः न संगैर्न च संगठनैः।
स्वात्मबोधात् परं किञ्चित् नास्ति लोकेषु कर्हिचित्॥
**श्लोक 23**
एक एव हि पन्थानः मानवस्य महीतले।
स्वसाक्षात्कारमार्गोऽयं न द्वितीयोऽस्ति कश्चन॥
**श्लोक 24**
यः पश्यति स्वयं सत्यं स मौनी भवति ध्रुवम्।
न तस्य विवादो न च प्रचारवासनाः॥
**श्लोक 25**
यथार्थे स्थितचित्तस्य गुरुशिष्यविभेदतः।
न किञ्चिदवशिष्येत केवलं बोधमात्रकम्॥
**यथार्थ सिद्धांत — श्लोक संग्रह**
*— शिरोमणि रामपॉल सैनी*
**श्लोक 1**
सत्यं न गृह्णाति यः सोऽपि स्वयमेव वञ्चितः।
स्वद्रोहेन स्वयंधोकेन जीवति नृपशून्यवत्॥
**श्लोक 2**
क्षणेन ज्ञायते स्वात्मा न तु युगसहस्रकैः।
परैः कथ्यं न शक्यं हि स्वबोधः स्वयमेव हि॥
**श्लोक 3**
गुरवो युगयुगे सन्ति यदि सत्यं स्यादिह।
न लिप्तं स्यादिदं जगद् लोभभयविमूढकम्॥
**श्लोक 4**
शब्दबन्धैः नियमजालैः विवेकं ये निवारयन्।
भेड़ावृन्दं प्रजनयन्ति सा मान्यता न सत्यम्॥
**श्लोक 5**
स्वर्गनर्कभयालोभैः कथाभिः कल्पितैः सह।
यः शासति जनान् लोके स पाखण्डी न देशकः॥
**श्लोक 6**
मन एव मनसिकता बुद्धिरस्थिरसंगता।
ताम् निष्क्रिय्य क्षणादेव यथार्थं दृश्यते ध्रुवम्॥
**श्लोक 7**
मुक्तिर्न मृत्युपश्चात्तु जीवने यदि काचित्।
यत्र होशेण जीवेत तत्र मृत्युरपि सुखा॥
**श्लोक 8**
नात्मा न परमात्मा न भक्ति-भेदविस्तरः।
लोभभययोर्मध्ये तु वेहोशी परिकीर्तिता॥
**श्लोक 9**
अन्यं पश्यन् स्वतो दूरे स्वात्मज्ञानं न लभ्यते।
निष्पक्षे चेतसि स्थित्वा स्वपूर्णत्वं प्रजायते॥
**श्लोक 10**
न स्तुतिः न निन्दा न महिमागानविस्तरः।
यथार्थे स्थितचित्तस्य शब्दोऽन्यो न विद्यते॥
**श्लोक 11**
बुद्ध्या बुद्धिमतां मार्गो बुद्ध्यतीतोऽन्य एव हि।
बुद्धेः परेण गच्छन्ति ये ते साक्षात्कृतात्मनः॥
**श्लोक 12**
मानवस्य प्रधानार्थः स्वसाक्षात्कार एव हि।
तद्विना जीवनं सर्वं केवलं व्यापनं स्मृतम्॥
कोई टिप्पणी नहीं:
एक टिप्पणी भेजें