ਉੱਥੇ ਤਰਕ ਕੈਦ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਕੈਦ ਹੈ,
ਉੱਥੇ ਅੰਧਤਾ ਆਸਾਨ ਹੈ।
ਦੀਕਸ਼ਾ ਨਾਲ
ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ,
ਅਨੁਯਾਈ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ,
ਦੌਲਤ, ਦਬਦਬਾ—
ਇਹ ਸਭ ਅੰਧਤਾ ਦੇ ਫਲ ਹਨ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਸਮਝ ਨਾਲ ਖੁਲਦਾ ਨਹੀਂ,
ਉਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੧ — ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ**
ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ,
ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਲੱਭ ਕੇ ਵੀ
ਜੇ ਹੱਥ ਖਾਲੀ ਹਨ,
ਤਾਂ ਸਵਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਹੈ,
ਉਮਰ ਦਾ ਨਹੀਂ।
ਜੋ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ,
ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੈ,
ਹੁਣ ਹੈ,
ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੨ — ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ**
ਇਨਸਾਨ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਗਲਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਸੰਸਾਧਨ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ।
ਪਰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ
ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ।
ਸਿਰਫ਼ ਇਨਸਾਨ ਬਣ ਜਾਣਾ
ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ।
ਹੋਰ ਕੁਝ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੇ
ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜ਼ਹਿਰ ਬਾਹਰੋਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ,
ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਭਰਿਆ ਗਿਆ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੩ — ਮੌਤ: ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੱਚ**
ਜੋ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ,
ਉਹ ਮਰਦਿਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਮੌਤ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ,
ਮੌਤ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਪਲ ਹੈ।
ਉਹ ਪਲ
ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਲਈ ਹੈ
ਜੋ ਪੂਰਾ ਜੀਇਆ।
ਵੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜੀ ਕੇ
ਵੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਣਾ—
ਇਨਸਾਨੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਾਰ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ,
ਇਸ ਲਈ ਜੀਵਨ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੪ — ਅੰਤਿਮ ਝਟਕਾ**
ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ
ਮਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਮਾਈ,
ਮਨਸਿਕਤਾ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ
ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਗਈ।
ਜੋ ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਹੋ ਗਿਆ,
ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ,
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਤਿ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਨਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਨਾ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਸਿਰਫ਼ ਦਰਪਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਵੇ,
ਉਹ ਦਰਪਣ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ।
ਜੋ ਸੁਣ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਏ,
ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਨਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਪਰ ਉਹ ਕਠੋਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਸੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੬ — ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਸੌਟੀ**
ਗੁਰੂ ਉਹ ਨਹੀਂ
ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੀੜ ਹੋਵੇ,
ਗੁਰੂ ਉਹ ਹੈ
ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਜਿੱਥੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ’ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇ,
ਉੱਥੇ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ—
ਉੱਥੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਸਵਾਲ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੭ — ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਦੀ ਹਕੀਕਤ**
ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਉਹ ਨਹੀਂ
ਜੋ ਸਿਰ ਝੁਕਾਏ,
ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਉਹ ਹੈ
ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੇ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ,
ਉਹ ਭਗਤ ਤਾਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ,
ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝ ਨੂੰ ਹੀ
ਅਸਲ ਸ਼ਰਧਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੮ — ਮਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਜੇਲ**
ਮਨ ਜੇਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ,
ਪਰ ਜੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ
ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ,
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਜੇਲ ਤੋੜਦਾ ਨਹੀਂ,
ਸਿਰਫ਼ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੯ — ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ**
ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਧਨ ਹੈ,
ਧਰਮ ਧਾਰਣਾ ਹੈ।
ਪਰ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ
ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਤੱਥ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਉੱਥੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ,
ਉਹ ਮੰਨਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੨੦ — ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ**
ਕੋਈ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਪੱਥ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ।
ਇਕ ਪਲ—
ਜਿੱਥੇ ਝੂਠ ਡਿੱਗ ਪਵੇ,
ਅਤੇ ਜੋ ਬਚੇ,
ਉਹੀ ਤੂੰ ਹੈਂ।
ਸਦੀਆਂ ਇਸ ਪਲ ਦੇ ਅੱਗੇ
ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਇਸੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ
ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੨੧ — ਇਨਸਾਨੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ**
ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ
ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ
ਸਹੂਲਤ ਹੈ।
ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ
ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਂਦਾ ਹੈ,
ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੨੨ — ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਸਮਾਪਤੀ**
ਇਹ ਅੰਤ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਸਮਾਪਤੀ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਉੱਥੇ ਕਹਿਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ।
ਜੋ ਸਮਝ ਗਿਆ,
ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜੋ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ,
ਉਹ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇਗਾ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੈ।ਇਹ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਕੋਈ ਪੰਥ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਕੋਈ ਦੀਕਸ਼ਾ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਇਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ—
ਜੋ ਜਨਮ ਨਾਲ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ।
ਹਰ ਸਰਲ, ਸਹਿਜ, ਨਿਰਮਲ ਇਨਸਾਨ
ਪੂਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਲਈ
ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ।
ਇਕ ਪਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ—
ਜੇ ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਸਮਝ ਉਤਰ ਆਵੇ।
ਸਦੀਆਂ ਘੱਟ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ—
ਜੇ ਮਨਸਿਕਤਾ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਇਸੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ
**ਯਥਾਰਥ ਯੁਗ**।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੦ — ਦੀਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅੰਧਤਾ**
ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਬਦ-ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ,
ਉੱਥੇ ਤਰਕ ਕੈਦ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਕੈਦ ਹੈ,
ਉੱਥੇ ਅੰਧਤਾ ਆਸਾਨ ਹੈ।
ਦੀਕਸ਼ਾ ਨਾਲ
ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ,
ਅਨੁਯਾਈ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ,
ਦੌਲਤ, ਦਬਦਬਾ—
ਇਹ ਸਭ ਅੰਧਤਾ ਦੇ ਫਲ ਹਨ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਸਮਝ ਨਾਲ ਖੁਲਦਾ ਨਹੀਂ,
ਉਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੧ — ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ**
ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ,
ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਲੱਭ ਕੇ ਵੀ
ਜੇ ਹੱਥ ਖਾਲੀ ਹਨ,
ਤਾਂ ਸਵਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਹੈ,
ਉਮਰ ਦਾ ਨਹੀਂ।
ਜੋ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ,
ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੈ,
ਹੁਣ ਹੈ,
ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੨ — ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ**
ਇਨਸਾਨ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਗਲਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਸੰਸਾਧਨ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ।
ਪਰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ
ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ।
ਸਿਰਫ਼ ਇਨਸਾਨ ਬਣ ਜਾਣਾ
ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ।
ਹੋਰ ਕੁਝ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੇ
ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜ਼ਹਿਰ ਬਾਹਰੋਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ,
ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਭਰਿਆ ਗਿਆ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੩ — ਮੌਤ: ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੱਚ**
ਜੋ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ,
ਉਹ ਮਰਦਿਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਮੌਤ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ,
ਮੌਤ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਪਲ ਹੈ।
ਉਹ ਪਲ
ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਲਈ ਹੈ
ਜੋ ਪੂਰਾ ਜੀਇਆ।
ਵੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜੀ ਕੇ
ਵੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਣਾ—
ਇਨਸਾਨੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਾਰ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ,
ਇਸ ਲਈ ਜੀਵਨ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੪ — ਅੰਤਿਮ ਝਟਕਾ**
ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ
ਮਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਮਾਈ,
ਮਨਸਿਕਤਾ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ
ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਗਈ।
ਜੋ ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਹੋ ਗਿਆ,
ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ,
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਤਿ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਨਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਨਾ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਸਿਰਫ਼ ਦਰਪਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਵੇ,
ਉਹ ਦਰਪਣ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ।
ਜੋ ਸੁਣ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਏ,
ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਨਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਪਰ ਉਹ ਕਠੋਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਸੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੬ — ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਸੌਟੀ**
ਗੁਰੂ ਉਹ ਨਹੀਂ
ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੀੜ ਹੋਵੇ,
ਗੁਰੂ ਉਹ ਹੈ
ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਜਿੱਥੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ’ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇ,
ਉੱਥੇ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ—
ਉੱਥੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਸਵਾਲ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੭ — ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਦੀ ਹਕੀਕਤ**
ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਉਹ ਨਹੀਂ
ਜੋ ਸਿਰ ਝੁਕਾਏ,
ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਉਹ ਹੈ
ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੇ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ,
ਉਹ ਭਗਤ ਤਾਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ,
ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝ ਨੂੰ ਹੀ
ਅਸਲ ਸ਼ਰਧਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੮ — ਮਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਜੇਲ**
ਮਨ ਜੇਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ,
ਪਰ ਜੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ
ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ,
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਜੇਲ ਤੋੜਦਾ ਨਹੀਂ,
ਸਿਰਫ਼ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੯ — ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ**
ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਧਨ ਹੈ,
ਧਰਮ ਧਾਰਣਾ ਹੈ।
ਪਰ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ
ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਤੱਥ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਉੱਥੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ,
ਉਹ ਮੰਨਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੨੦ — ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ**
ਕੋਈ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਪੱਥ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ।
ਇਕ ਪਲ—
ਜਿੱਥੇ ਝੂਠ ਡਿੱਗ ਪਵੇ,
ਅਤੇ ਜੋ ਬਚੇ,
ਉਹੀ ਤੂੰ ਹੈਂ।
ਸਦੀਆਂ ਇਸ ਪਲ ਦੇ ਅੱਗੇ
ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਇਸੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ
ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੨੧ — ਇਨਸਾਨੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ**
ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ
ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ
ਸਹੂਲਤ ਹੈ।
ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ
ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਂਦਾ ਹੈ,
ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੨੨ — ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਸਮਾਪਤੀ**
ਇਹ ਅੰਤ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਸਮਾਪਤੀ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਉੱਥੇ ਕਹਿਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ।
ਜੋ ਸਮਝ ਗਿਆ,
ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜੋ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ,
ਉਹ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇਗਾ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੈ।ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ,
ਉਹ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤੱਤ ਨਹੀਂ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਕੋਈ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ,
ਕੋਈ ਧਾਰਣਾ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ।
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਕੇ ਵੀ
ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਸ਼ਬਦਾਤੀਤ,
ਕਲਾਤੀਤ,
ਵਿਚਾਰਾਤੀਤ।
---
### **ਸਰਲੋਕ ੬ — ਇਨਸਾਨ ਬਨਾਮ ਮਨੁੱਖੀ ਭੀੜ**
ਇਨਸਾਨ ਜਨਮ ਨਾਲ ਆਇਆ,
ਪਰ ਭੀੜ ਬਣਦਾ ਗਿਆ।
ਖਾਣਾ, ਸੋਣਾ, ਡਰਨਾ,
ਇਹ ਤਾਂ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਨਸਾਨੀ ਸਰੀਰ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ
ਜੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ,
ਤਾਂ ਫ਼ਰਕ ਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ?
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਇਨਸਾਨ ਹੋਣਾ ਕੋਈ ਉਪਲਬਧੀ ਨਹੀਂ,
ਇਨਸਾਨ ਬਣਨਾ ਹੀ ਅਸਲ ਕਲਾ ਹੈ।
---
### **ਸਰਲੋਕ ੭ — ਅੰਤਿਮ ਝੰਝੋੜ**
ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ,
ਜੇ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਇਕ ਪਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ,
ਜੇ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਉਤਰ ਆਵੇ।
ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ,
ਉਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਜੋ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਖੁਦ ਖਾਲੀ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਇੱਥੇ ਹੈ,
ਹੁਣ ਹੈ,
ਸਹਿਜ ਹੈ,
ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਹੈ।
ਸੱਚ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਡਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
ਸੱਚ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ—
ਚਾਹੇ ਗੁਰੂ ਦੀ, ਚਾਹੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ—
ਤਾਂ ਸੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਹੀਂ ਤਾਂ
ਅੰਧ ਭਗਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਤਮਾਸ਼ਬੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਰੰਗ ਬਦਲਦੇ ਗਿਰਗਿਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਨਾ ਗੁਰੁਮੁਖ, ਨਾ ਮਨਮੁਖ,
ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚਮੁਖ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੯ — ਯਥਾਰਥ ਸਿਧਾਂਤ: ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ**
ਇਹ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਕੋਈ ਪੰਥ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਕੋਈ ਦੀਕਸ਼ਾ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਇਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ—
ਜੋ ਜਨਮ ਨਾਲ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ।
ਹਰ ਸਰਲ, ਸਹਿਜ, ਨਿਰਮਲ ਇਨਸਾਨ
ਪੂਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਲਈ
ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ।
ਇਕ ਪਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ—
ਜੇ ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਸਮਝ ਉਤਰ ਆਵੇ।
ਸਦੀਆਂ ਘੱਟ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ—
ਜੇ ਮਨਸਿਕਤਾ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਇਸੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ
**ਯਥਾਰਥ ਯੁਗ**।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੦ — ਦੀਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅੰਧਤਾ**
ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਬਦ-ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ,
ਉੱਥੇ ਤਰਕ ਕੈਦ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਕੈਦ ਹੈ,
ਉੱਥੇ ਅੰਧਤਾ ਆਸਾਨ ਹੈ।
ਦੀਕਸ਼ਾ ਨਾਲ
ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ,
ਅਨੁਯਾਈ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ,
ਦੌਲਤ, ਦਬਦਬਾ—
ਇਹ ਸਭ ਅੰਧਤਾ ਦੇ ਫਲ ਹਨ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਸਮਝ ਨਾਲ ਖੁਲਦਾ ਨਹੀਂ,
ਉਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੧ — ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ**
ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ,
ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਲੱਭ ਕੇ ਵੀ
ਜੇ ਹੱਥ ਖਾਲੀ ਹਨ,
ਤਾਂ ਸਵਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਹੈ,
ਉਮਰ ਦਾ ਨਹੀਂ।
ਜੋ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ,
ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੈ,
ਹੁਣ ਹੈ,
ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੨ — ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ**
ਇਨਸਾਨ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਗਲਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਸੰਸਾਧਨ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ।
ਪਰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ
ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ।
ਸਿਰਫ਼ ਇਨਸਾਨ ਬਣ ਜਾਣਾ
ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ।
ਹੋਰ ਕੁਝ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੇ
ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜ਼ਹਿਰ ਬਾਹਰੋਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ,
ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਭਰਿਆ ਗਿਆ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੩ — ਮੌਤ: ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੱਚ**
ਜੋ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ,
ਉਹ ਮਰਦਿਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਮੌਤ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ,
ਮੌਤ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਪਲ ਹੈ।
ਉਹ ਪਲ
ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਲਈ ਹੈ
ਜੋ ਪੂਰਾ ਜੀਇਆ।
ਵੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜੀ ਕੇ
ਵੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਣਾ—
ਇਨਸਾਨੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਾਰ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ,
ਇਸ ਲਈ ਜੀਵਨ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੪ — ਅੰਤਿਮ ਝਟਕਾ**
ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ
ਮਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਮਾਈ,
ਮਨਸਿਕਤਾ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ
ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਗਈ।
ਜੋ ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਹੋ ਗਿਆ,
ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ,
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਤਿ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਨਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਨਾ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਸਿਰਫ਼ ਦਰਪਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਵੇ,
ਉਹ ਦਰਪਣ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ।
ਜੋ ਸੁਣ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਏ,
ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਨਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਪਰ ਉਹ ਕਠੋਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਸੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੬ — ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਸੌਟੀ**
ਗੁਰੂ ਉਹ ਨਹੀਂ
ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੀੜ ਹੋਵੇ,
ਗੁਰੂ ਉਹ ਹੈ
ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਜਿੱਥੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ’ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇ,
ਉੱਥੇ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ—
ਉੱਥੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਸਵਾਲ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੭ — ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਦੀ ਹਕੀਕਤ**
ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਉਹ ਨਹੀਂ
ਜੋ ਸਿਰ ਝੁਕਾਏ,
ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਉਹ ਹੈ
ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੇ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ,
ਉਹ ਭਗਤ ਤਾਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ,
ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝ ਨੂੰ ਹੀ
ਅਸਲ ਸ਼ਰਧਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੮ — ਮਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਜੇਲ**
ਮਨ ਜੇਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ,
ਪਰ ਜੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ
ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ,
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਜੇਲ ਤੋੜਦਾ ਨਹੀਂ,
ਸਿਰਫ਼ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੯ — ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ**
ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਧਨ ਹੈ,
ਧਰਮ ਧਾਰਣਾ ਹੈ।
ਪਰ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ
ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਤੱਥ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਉੱਥੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ,
ਉਹ ਮੰਨਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੨੦ — ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ**
ਕੋਈ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਪੱਥ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ।
ਇਕ ਪਲ—
ਜਿੱਥੇ ਝੂਠ ਡਿੱਗ ਪਵੇ,
ਅਤੇ ਜੋ ਬਚੇ,
ਉਹੀ ਤੂੰ ਹੈਂ।
ਸਦੀਆਂ ਇਸ ਪਲ ਦੇ ਅੱਗੇ
ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਇਸੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ
ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੨੧ — ਇਨਸਾਨੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ**
ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ
ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ
ਸਹੂਲਤ ਹੈ।
ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ
ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਂਦਾ ਹੈ,
ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੨੨ — ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਸਮਾਪਤੀ**
ਇਹ ਅੰਤ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਸਮਾਪਤੀ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਉੱਥੇ ਕਹਿਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ।
ਜੋ ਸਮਝ ਗਿਆ,
ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜੋ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ,
ਉਹ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇਗਾ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੈ।ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਨਸਾਨ ਪੂਰਾ ਆਇਆ,
ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਜੋ ਘਾਟ ਲੱਗੀ, ਉਹ ਸਿਖਾਈ ਗਈ,
ਜੋ ਡਰ ਲੱਗਾ, ਉਹ ਭਰਿਆ ਗਿਆ।
ਸਰਲਤਾ, ਨਿਰਮਲਤਾ, ਸਹਿਜਤਾ —
ਇਹ ਗੁਣ ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਸਿੱਖਣੇ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਉਸ ਤੋਂ ਛੀਨੇ ਗਏ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੀਂ ਬਣੇ,
ਉਹ ਕੂੜਾ ਸੀ ਜੋ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ,
ਜੋ ਕੁਝ ਅਸੀਂ ਹਾਂ,
ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
---
### **ਸਰਲੋਕ ੨ — ਗੁਰੂ, ਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ**
ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਡਰ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਸੱਚ ਨਹੀਂ।
ਗੁਰੂ ਜੋ ਤਰਕ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਆਪ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ,
ਉਹ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਓਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਗਤ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵੇ,
ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ —
ਇਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਸੱਚ ਨਾਲ ਨਹੀਂ,
ਅੰਧਤਾ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।
---
### **ਸਰਲੋਕ ੩ — ਅਲੌਕਿਕਤਾ ਦਾ ਭ੍ਰਮ**
ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ, ਧੁਨਾਂ, ਲੋਕ,
ਇੰਗਲਾ–ਪਿੰਗਲਾ–ਸੁਖਮਣਾ —
ਇਹ ਸਭ ਮਨ ਦੇ ਨਾਟਕ ਹਨ।
ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਭ੍ਰਮ ਹੈ।
ਜੋ ਮਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ,
ਉਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ।
ਮੌਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੱਚ ਹੈ,
ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵਸ ਨਹੀਂ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ,
ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਵੀ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
---
### **ਸਰਲੋਕ ੪ — ਭਗਤੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਪਹਿਚਾਣ**
ਸੇਵਾ, ਦਾਨ, ਭਗਤੀ, ਤਪ —
ਜੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਧੇ,
ਤਾਂ ਇਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ।
ਕੋਈ ਕਹੇ— ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ,
ਕੋਈ ਕਹੇ— ਮੇਰੇ ਕਰੋੜਾਂ ਚੇਲੇ,
ਇਹ ਸਭ ਮਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੈ।
ਅਸਲੀ ਪੂਰਨਤਾ ਉੱਥੇ ਹੈ
ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਬਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਨਾ ਗੁਰੂ ਬਣਿਆ,
ਨਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ,
ਸਿਰਫ਼ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ,
ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੱਚ ਖੁਲ੍ਹਿਆ।
---
### **ਸਰਲੋਕ ੫ — ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਖਾਮੋਸ਼ੀ**
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ,
ਉਹ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤੱਤ ਨਹੀਂ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਕੋਈ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ,
ਕੋਈ ਧਾਰਣਾ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ।
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਕੇ ਵੀ
ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਸ਼ਬਦਾਤੀਤ,
ਕਲਾਤੀਤ,
ਵਿਚਾਰਾਤੀਤ।
---
### **ਸਰਲੋਕ ੬ — ਇਨਸਾਨ ਬਨਾਮ ਮਨੁੱਖੀ ਭੀੜ**
ਇਨਸਾਨ ਜਨਮ ਨਾਲ ਆਇਆ,
ਪਰ ਭੀੜ ਬਣਦਾ ਗਿਆ।
ਖਾਣਾ, ਸੋਣਾ, ਡਰਨਾ,
ਇਹ ਤਾਂ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਨਸਾਨੀ ਸਰੀਰ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ
ਜੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ,
ਤਾਂ ਫ਼ਰਕ ਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ?
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਇਨਸਾਨ ਹੋਣਾ ਕੋਈ ਉਪਲਬਧੀ ਨਹੀਂ,
ਇਨਸਾਨ ਬਣਨਾ ਹੀ ਅਸਲ ਕਲਾ ਹੈ।
---
### **ਸਰਲੋਕ ੭ — ਅੰਤਿਮ ਝੰਝੋੜ**
ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ,
ਜੇ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਇਕ ਪਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ,
ਜੇ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਉਤਰ ਆਵੇ।
ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ,
ਉਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਜੋ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਖੁਦ ਖਾਲੀ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਇੱਥੇ ਹੈ,
ਹੁਣ ਹੈ,
ਸਹਿਜ ਹੈ,
ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਹੈ।
ਸੱਚ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਡਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
ਸੱਚ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ—
ਚਾਹੇ ਗੁਰੂ ਦੀ, ਚਾਹੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ—
ਤਾਂ ਸੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਹੀਂ ਤਾਂ
ਅੰਧ ਭਗਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਤਮਾਸ਼ਬੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਰੰਗ ਬਦਲਦੇ ਗਿਰਗਿਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਨਾ ਗੁਰੁਮੁਖ, ਨਾ ਮਨਮੁਖ,
ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚਮੁਖ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੯ — ਯਥਾਰਥ ਸਿਧਾਂਤ: ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ**
ਇਹ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਕੋਈ ਪੰਥ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਕੋਈ ਦੀਕਸ਼ਾ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਇਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ—
ਜੋ ਜਨਮ ਨਾਲ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ।
ਹਰ ਸਰਲ, ਸਹਿਜ, ਨਿਰਮਲ ਇਨਸਾਨ
ਪੂਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਲਈ
ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ।
ਇਕ ਪਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ—
ਜੇ ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਸਮਝ ਉਤਰ ਆਵੇ।
ਸਦੀਆਂ ਘੱਟ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ—
ਜੇ ਮਨਸਿਕਤਾ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਇਸੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ
**ਯਥਾਰਥ ਯੁਗ**।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੦ — ਦੀਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅੰਧਤਾ**
ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਬਦ-ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ,
ਉੱਥੇ ਤਰਕ ਕੈਦ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਕੈਦ ਹੈ,
ਉੱਥੇ ਅੰਧਤਾ ਆਸਾਨ ਹੈ।
ਦੀਕਸ਼ਾ ਨਾਲ
ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ,
ਅਨੁਯਾਈ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ,
ਦੌਲਤ, ਦਬਦਬਾ—
ਇਹ ਸਭ ਅੰਧਤਾ ਦੇ ਫਲ ਹਨ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਸਮਝ ਨਾਲ ਖੁਲਦਾ ਨਹੀਂ,
ਉਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੧ — ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ**
ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ,
ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਲੱਭ ਕੇ ਵੀ
ਜੇ ਹੱਥ ਖਾਲੀ ਹਨ,
ਤਾਂ ਸਵਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਹੈ,
ਉਮਰ ਦਾ ਨਹੀਂ।
ਜੋ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ,
ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੈ,
ਹੁਣ ਹੈ,
ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੨ — ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ**
ਇਨਸਾਨ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਗਲਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਸੰਸਾਧਨ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ।
ਪਰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ
ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ।
ਸਿਰਫ਼ ਇਨਸਾਨ ਬਣ ਜਾਣਾ
ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ।
ਹੋਰ ਕੁਝ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੇ
ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜ਼ਹਿਰ ਬਾਹਰੋਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ,
ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਭਰਿਆ ਗਿਆ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੩ — ਮੌਤ: ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੱਚ**
ਜੋ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ,
ਉਹ ਮਰਦਿਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਮੌਤ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ,
ਮੌਤ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਪਲ ਹੈ।
ਉਹ ਪਲ
ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਲਈ ਹੈ
ਜੋ ਪੂਰਾ ਜੀਇਆ।
ਵੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜੀ ਕੇ
ਵੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਣਾ—
ਇਨਸਾਨੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਾਰ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ,
ਇਸ ਲਈ ਜੀਵਨ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੪ — ਅੰਤਿਮ ਝਟਕਾ**
ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ
ਮਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਮਾਈ,
ਮਨਸਿਕਤਾ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ
ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਗਈ।
ਜੋ ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਹੋ ਗਿਆ,
ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ,
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਤਿ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਨਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਨਾ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਸਿਰਫ਼ ਦਰਪਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਵੇ,
ਉਹ ਦਰਪਣ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ।
ਜੋ ਸੁਣ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਏ,
ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਨਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਪਰ ਉਹ ਕਠੋਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਸੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੬ — ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਸੌਟੀ**
ਗੁਰੂ ਉਹ ਨਹੀਂ
ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੀੜ ਹੋਵੇ,
ਗੁਰੂ ਉਹ ਹੈ
ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਜਿੱਥੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ’ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇ,
ਉੱਥੇ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ—
ਉੱਥੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਸਵਾਲ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੭ — ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਦੀ ਹਕੀਕਤ**
ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਉਹ ਨਹੀਂ
ਜੋ ਸਿਰ ਝੁਕਾਏ,
ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਉਹ ਹੈ
ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੇ।
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ,
ਉਹ ਭਗਤ ਤਾਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ,
ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝ ਨੂੰ ਹੀ
ਅਸਲ ਸ਼ਰਧਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੮ — ਮਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਜੇਲ**
ਮਨ ਜੇਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ,
ਪਰ ਜੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ
ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ,
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਜੇਲ ਤੋੜਦਾ ਨਹੀਂ,
ਸਿਰਫ਼ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੧੯ — ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ**
ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਧਨ ਹੈ,
ਧਰਮ ਧਾਰਣਾ ਹੈ।
ਪਰ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ
ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਤੱਥ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਉੱਥੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ,
ਉਹ ਮੰਨਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੨੦ — ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ**
ਕੋਈ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਪੱਥ ਨਹੀਂ,
ਕੋਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ।
ਇਕ ਪਲ—
ਜਿੱਥੇ ਝੂਠ ਡਿੱਗ ਪਵੇ,
ਅਤੇ ਜੋ ਬਚੇ,
ਉਹੀ ਤੂੰ ਹੈਂ।
ਸਦੀਆਂ ਇਸ ਪਲ ਦੇ ਅੱਗੇ
ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਇਸੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ
ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੨੧ — ਇਨਸਾਨੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ**
ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ
ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ
ਸਹੂਲਤ ਹੈ।
ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ
ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਂਦਾ ਹੈ,
ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।
---
## **ਸਰਲੋਕ ੨੨ — ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਸਮਾਪਤੀ**
ਇਹ ਅੰਤ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਸਮਾਪਤੀ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਉੱਥੇ ਕਹਿਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ।
ਜੋ ਸਮਝ ਗਿਆ,
ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜੋ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ,
ਉਹ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇਗਾ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੈ।ਠੀਕ ਹੈ — ਹੇਠਾਂ ਮੈਂ **ਪੰਜਾਬੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ) ਸਰਲੋਕ / ਸ਼ਲੋਕ-ਰੂਪ** ਵਿੱਚ **ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਗਹਿਰਾਈ** ਨਾਲ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਹਰ ਸਰਲੋਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰ **ਇਨਸਾਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਜਨਮਜਾਤ ਪੂਰਨਤਾ**, **ਨਿਸ਼ਪੱਖ ਸਮਝ**, ਅਤੇ **ਗੁਰੂ–ਅੰਧਭਗਤੀ ਦੇ ਭ੍ਰਮ** ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਖੰਡਨਾ ਹੈ।
ਨਾਮ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**
---
### **ਸਰਲੋਕ ੧ — ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਜਨਮਜਾਤ ਪੂਰਨਤਾ**
ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਨਸਾਨ ਪੂਰਾ ਆਇਆ,
ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਜੋ ਘਾਟ ਲੱਗੀ, ਉਹ ਸਿਖਾਈ ਗਈ,
ਜੋ ਡਰ ਲੱਗਾ, ਉਹ ਭਰਿਆ ਗਿਆ।
ਸਰਲਤਾ, ਨਿਰਮਲਤਾ, ਸਹਿਜਤਾ —
ਇਹ ਗੁਣ ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਸਿੱਖਣੇ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਉਸ ਤੋਂ ਛੀਨੇ ਗਏ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੀਂ ਬਣੇ,
ਉਹ ਕੂੜਾ ਸੀ ਜੋ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ,
ਜੋ ਕੁਝ ਅਸੀਂ ਹਾਂ,
ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
---
### **ਸਰਲੋਕ ੨ — ਗੁਰੂ, ਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ**
ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਜਿੱਥੇ ਡਰ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਸੱਚ ਨਹੀਂ।
ਗੁਰੂ ਜੋ ਤਰਕ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਆਪ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ,
ਉਹ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਓਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਗਤ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵੇ,
ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ —
ਇਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਸੱਚ ਨਾਲ ਨਹੀਂ,
ਅੰਧਤਾ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।
---
### **ਸਰਲੋਕ ੩ — ਅਲੌਕਿਕਤਾ ਦਾ ਭ੍ਰਮ**
ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ, ਧੁਨਾਂ, ਲੋਕ,
ਇੰਗਲਾ–ਪਿੰਗਲਾ–ਸੁਖਮਣਾ —
ਇਹ ਸਭ ਮਨ ਦੇ ਨਾਟਕ ਹਨ।
ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਭ੍ਰਮ ਹੈ।
ਜੋ ਮਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ,
ਉਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ।
ਮੌਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੱਚ ਹੈ,
ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵਸ ਨਹੀਂ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਜੋ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ,
ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਵੀ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
---
### **ਸਰਲੋਕ ੪ — ਭਗਤੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਪਹਿਚਾਣ**
ਸੇਵਾ, ਦਾਨ, ਭਗਤੀ, ਤਪ —
ਜੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਧੇ,
ਤਾਂ ਇਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ।
ਕੋਈ ਕਹੇ— ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ,
ਕੋਈ ਕਹੇ— ਮੇਰੇ ਕਰੋੜਾਂ ਚੇਲੇ,
ਇਹ ਸਭ ਮਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੈ।
ਅਸਲੀ ਪੂਰਨਤਾ ਉੱਥੇ ਹੈ
ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਬਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਨਾ ਗੁਰੂ ਬਣਿਆ,
ਨਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ,
ਸਿਰਫ਼ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ,
ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੱਚ ਖੁਲ੍ਹਿਆ।
---
### **ਸਰਲੋਕ ੫ — ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਖਾਮੋਸ਼ੀ**
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ,
ਉਹ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤੱਤ ਨਹੀਂ,
ਉਹੀ ਸੱਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਕੋਈ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ,
ਕੋਈ ਧਾਰਣਾ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ।
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਕੇ ਵੀ
ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਸ਼ਬਦਾਤੀਤ,
ਕਲਾਤੀਤ,
ਵਿਚਾਰਾਤੀਤ।
---
### **ਸਰਲੋਕ ੬ — ਇਨਸਾਨ ਬਨਾਮ ਮਨੁੱਖੀ ਭੀੜ**
ਇਨਸਾਨ ਜਨਮ ਨਾਲ ਆਇਆ,
ਪਰ ਭੀੜ ਬਣਦਾ ਗਿਆ।
ਖਾਣਾ, ਸੋਣਾ, ਡਰਨਾ,
ਇਹ ਤਾਂ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਨਸਾਨੀ ਸਰੀਰ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ
ਜੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ,
ਤਾਂ ਫ਼ਰਕ ਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ?
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ** ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਇਨਸਾਨ ਹੋਣਾ ਕੋਈ ਉਪਲਬਧੀ ਨਹੀਂ,
ਇਨਸਾਨ ਬਣਨਾ ਹੀ ਅਸਲ ਕਲਾ ਹੈ।
---
### **ਸਰਲੋਕ ੭ — ਅੰਤਿਮ ਝੰਝੋੜ**
ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ,
ਜੇ ਨਿਸ਼ਪੱਖਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਇਕ ਪਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ,
ਜੇ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਉਤਰ ਆਵੇ।
ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ,
ਉਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਜੋ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਖੁਦ ਖਾਲੀ ਹੈ।
**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੁਲਸੈਨੀ**—
ਇੱਥੇ ਹੈ,
ਹੁਣ ਹੈ,
ਸਹਿਜ ਹੈ,
ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਹੈ।
-
कोई टिप्पणी नहीं:
एक टिप्पणी भेजें