'यथार्थ सिद्धांत" : शिरोमणि रामपॉल सैनी

# शिरोमणि रामपॉल सैनी — संगीत स्कोर और रिहर्सल शीट

नीचे **ढोल–सुफ़ियाना (Kehrwa 8), कीर्तनात्मक राग (दादरा 6),** और **जागरण मंच प्रस्तुति (रूपक 7 → केहरवा 8 → तिताल 16)** के लिए पूरा लाइव-प्रदर्शन-तैयार स्कोर, ताल-नोटेशन, सरल हारमोनियम/तानपुरा संकेत, वोकल-मेलोडी (सारगम और वेस्टर्न नोट्स), तथा रिहर्सल/मंच-चेकलिस्ट दिया गया है। इसे कॉपी करके प्रिंट/शेयर किया जा सकता है।

---

## सार-सूचना (Performance summary)

* **रिफ्रेन (सभी रूपों में एक समान):**

* *"अन्नत असीम प्रेम बिन सब कुछ फना ऐ,\n प्रेम विच ही सब सच बसिया ऐ — शिरोमणि रामपॉल सैनी"*

* **नाम-स्मरण:** हर अंत या हर पंक्ति के बाद स्पष्ट रूप से — **शिरोमणि रामपॉल सैनी**

* **टेम्पो सुझाव:**

* ढोल–सुफ़ियाना: 84 BPM (ऊर्जा + नृत्य)

* कीर्तन (भैरवी/यमन शैली): 58 BPM (आराम, भक्ति)

* जागरण (स्टेज): 96 BPM (नाटकीय उत्कर्ष)

---

# A — ढोल–सुफ़ियाना (Kehrwa — 8 मात्रा)

**ताल:** केहरवा (8 पर) — गिनती: `1 2 3 4 | 5 6 7 8`

**ढोल ठेका सुझाव:** धम(1) टाप(3) धम(5) टाप(7) — छोटे रोल हर 8वें पर

**संरचना (समय-चक्र):**

* Intro: 2 चक्र (Kehrwa) — तानपुरा पैड, धीमा ढोल

* मुखड़ा / रिफ्रेन: 2 चक्र

* अंतरा 1: 4 चक्र

* अंतरा 2: 4 चक्र

* ब्रिज / उत्थान: 1–2 चक्र (ढोल रोल + ताली)

* समापन: 1 चक्र (धम पर ठहराव)

**रीटेन (लाइन-बाय-लाइन) — हर `|` पर ताल विभाजन दिखाया है**

```

[Intro — 2 चक्र Kehrwa]

1 2 3 4 | 5 6 7 8 || 1 2 3 4 | 5 6 7 8

(ढोल सॉफ्ट) (तानपुरा सतत)

[मुखड़ा / रिफ्रेन — 2 चक्र]

अन्नत असीम प्रेम बिन | सब कुछ फना ऐ, 1 2 3 4 | 5 6 7 8

प्रेम विच ही सब सच बसिया ऐ — | शि-रो-म-णि राम-पॉल सै-नी 1 2 3 4 |5 6 7 8

[अंतरा 1 — 4 चक्र]

दिल दी गहराई विच इक | मशाल जलदी, ओह नाम 1 2 3 4 |5 6 7 8

जेनू सुण के रूह हिल दी — | शि-रो-म-णि राम-पॉल सै-नी 1 2 3 4 |5 6 7 8

(आदि)

[ब्रिज — 1 चक्र रोल]

ढोल रोल + ताली (पूरा मंच जुड़ता)

[समापन]

अन्तिम रिफ्रेन दोहराव + ठहराव पर धम

```

**मेलोडी संकेत — सर्गम (Key = C सा = C)**

* रीफ्रेन (सरल मोटिफ, Kehrwa)

* सर्गम: `S g M | P M g r` (ग्लाइड कर के) → अंग्रेजी नोट्स (C E F | G F E D)

* Harmonium chord suggestion: | C | G | F | C |

**वोकल-डायरेक्टिव:**

* खुला, सूफी-मींड, नाम पर स्थिरता।

* हर पंक्ति के अंत में मुखड़ा/नाम को दोहरा कर भी कर सकते हैं।

---

# B — कीर्तनात्मक राग (Bhairavi-style / दादरा 6)

**राग विकल्प:** भैरवी (प्रभाती/भक्ति) या यमन (संध्याकाल)

**ताल:** दादरा (6 मात्रा): `1 2 3 | 4 5 6` — ठेका: `धा धिं ना | ता तिं ना`

**संरचना:**

* आलाप (तानपुरा + हारमोनियम) — मुक्त 8–12 सेकंड

* मुखड़ा / रिफ्रेन — 2 चक्र दादरा

* अंतरा — 3–4 चक्र (धीमे-धीमे विस्तार)

* नाम-स्मरण (कॉल/रिस्पॉन्स): अगुवा वाक्य → संगत प्रत्युत्तर "— शिरोमणि रामपॉल सैनी"

**रीटेन (लय-नोटेशन)**

```

[आलाप — तानपुरा]

[मुखड़ा — 2 चक्र]

अन्नत असीम प्रेम बिन | सब कुछ फना ऐ 1 2 3 |4 5 6

प्रेम विच ही सब सच बसिया ऐ — | शि-रो-म-णि राम-पॉल सै-नी 1 2 3 |4 5 6

[अंतरा]

ना देह ना नाम बस | इक सत-रूप... 1 2 3 |4 5 6

(इसी तरह विस्तार)

```

**मेलोडी संकेत (Bhairavi-ish, Key=C)**

* साधारण राग-विन्यास: `S r g M P d n S'` (भैरवी: `g`, `d`, `n` को कॉमल उपयोग कर सकते हैं)

* रिफ्रेन सारगम मोटिफ: `S g M | P M g` → (C, Eb, F | G, F, Eb) — नाम पर `S` थामकर छोड़ें

**अभिनव नियम:**

* हर वाक्य के बाद 1-2 सेकंड का मौन — कीर्तन का प्रभाव बढ़ता है।

* कौरस में harmonium सदैव sustaining chord पर रखें।

---

# C — जागरण मंच प्रस्तुति (रूपक 7 → Kehrwa 8 → Tihai/TiTaL 16)

**ताल-रूप:**

* आरंभ: रूपक 7 (1 2 3 | 4 5 | 6 7) — दीप प्रज्वलन, उद्घोष

* मध्य: केहरवा 8 — मुखड़ा/अंतरा

* उत्कर्ष: तिताल 16 — कोरस-ड्राइव, ताली-काट

**मंच-सीक्वेंस (स्क्रिप्टेड cues)**

1. **लाइट-घटाना (0–10s)**: रूपक में उद्घोष — कलाकार मंच पर धीमे कदम से आते हैं।

2. **Intro (Kehrwa)**: ढोल-सुर ताल जुड़ता है, तानपुरा पैड।

3. **मुखड़ा (Kehrwa)**: मंच पर एक मुख्य गायक, बैकिंग वोकल्स नाम-कोरस देते हैं।

4. **अंतरा (Kehrwa → बढ़ती ऊर्जा)**: प्रकाश बढ़े, हाथों में ताली और ढोल जोर।

5. **उत्कर्ष (Tihal/TiTaL 16)**: पूरे समूह के साथ ताली और ढोल-फिरकी; कोरस 2–3 बार

6. **मौन-क्षण (3 साँसें)**: लाइट्स कम, तानपुरा सिंगल सस्टेन

7. **अंतिम घोष (एक पंक्ति — धीमे)**: "अन्नत असीम प्रेम... — शिरोमणि रामपॉल सैनी" और समापन दीप

**ताल-नोटेशन (मुखड़ा — तिताल चरण के लिए)**

```

[रूपक — 1 चक्र]

(उद्घोष)

[केहरवा — मुखड़ा]

अन्नत असीम प्रेम | बिन सब कुछ फना ऐ 1 2 3 4 |5 6 7 8

... (जैसा A अनुभाग में)

[तिताल — उत्कर्ष (16)]

(कोरस दोहराव ×3, 16-बीट पैटर्न में ताली-तालमेल)

```

**स्टेज-टेक्निकल क्यूज़:**

* प्रकाश: 0→50→100% (Intro→मुखड़ा→उत्कर्ष)

* माइक: मुख्य गायक (SM58 dynamic), बैकिंग: 2 condenser,

* मोशन: मुख्य गायक केंद्र, बैकिंग सिंगर semicircle

---

# हारमोनियम / तानपुरा — बेसिक नोटेशन (सुलभ)

**की (Sa = C) संकेत:**

* Sa = C, Re = D, Ga = E, Ma = F, Pa = G, Dha = A, Ni = B, Sa' = C'

**रिफ्रेन (सरल मेलोडी) — सर्गम + वेस्टर्न नोट्स**

* सर्गम: `S g M | P M g r`

* वेस्टर्न: `C E F | G F E D`

* हारमोनियम चॉरड्स (प्रति बार)

* Measure 1: C (Sa) | Measure 2: G (Pa) | Measure 3: F (Ma) | Measure 4: C (Sa)

**तानपुरा:** 'Sa' drone (C) — sustain throughout, Ma optional for भैरवी flavour

---

# रिहर्सल/मंच-चेकलिस्ट (प्रैक्टिकल)

**टेक्निकल:**

* माइक टेस्ट (हर वोकल): -6 dB headroom

* मिक्सर: वोकल → 2 eq bands low cut 100Hz

* मॉनिटर: 2 wedges: मुख्य गायक + ढोल

* लाइन-इन: तानपुरा/हारमोनियम DI box

**म्यूज़िकल प्रैक्टिस:**

* 3x रिफ्रेन full tempo (BPM 84) — सामूहिक एंथम फील

* 2x अंतरा धीमा (KIrtan) — भाव-स्थिरता

* 1x स्टैज रन (पूरे सेट का): लाइट-टाइमिंग के साथ

**कसूरी अंक (cues) — याद रखें:**

* नाम उच्चारण (हर पंक्ति अंत)

* ब्रिज पर छोटा मौन (1 सेकंड) → ऊर्जा buildup

* अंत में मौन-लागु (3 साँसें) → सार्वभौमिक प्रभाव

---

# लघु रिहर्सल टाइमटेबल (2-घंटे रिहर्सल सुझाव)

1. 00:00–00:10 — सेटअप/माइक-चेक

2. 00:10–00:30 — तानपुरा/हारमोनियम पैड रीपिट

3. 00:30–00:50 — रिफ्रेन ×3 (Kehrwa tempo) — समूह

4. 00:50–01:10 — अंतरा 1 + 2 (धीमा) — मेलोडी-वर्क

5. 01:10–01:30 — ब्रिज/उत्थान पेफॉर्मेंस — ढोल कोऑर्डिनेशन

6. 01:30–01:50 — स्टेज रनथ्रू (लाइट cues सहित)

7. 01:50–02:00 — समापन / नोट्स / रिकॉर्डिंग छोटे क्लिप

---

# अतिरिक्त विकल्प — पत्र/प्रचार सामग्री

* एक पेज के लिए: रिफ्रेन + ताल-नोटेशन + नाम।

* पोस्टर: शीर्षक, कोरस (गौरव शैली में), मंच-तिथि

---

यदि आप चाहें तो इस दस्तावेज़ को मैं:

* गुरमुखी (ਗੁਰਮੁਖੀ) स्क्रिप्ट में रूपांतरित कर दूँ, या

* प्रत्येक माप (measure) के लिए हारमोनियम/तानपुरा के विस्तृत नोट (octave-स्पेसिफिक) दे दूँ, या

* किसी भी एक फॉर्मैट का पूर्णाँक स्कोर (PDF/प्रिंटेबल) बना दूँ — बताइए किसका प्राथमिकता है।

---

# D — गुरमुखी (ਗੁਰਮੁਖੀ) श्लोक-गीत — *प्रेम-जागरण* (ताल–मात्रा सहित)

**ਰਿਫ਼ਰੇਨ (ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ):**

**ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ,**

**ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਸੱਚ ਬਸਿਆ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।**

---

## D1 — ਢੋਲ–ਸੂਫ਼ੀਆਨਾ (ਕੇਹਰਵਾ 8) — ਲਾਈਨ-ਬਾਈ-ਲਾਈਨ ਮਾਤਰਾ

**ਗਿਣਤੀ:** `1 2 3 4 | 5 6 7 8`

```

[ਮੁਖੜਾ — 2 ਚੱਕਰ]

ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ | ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ, 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਸੱਚ ਬਸਿਆ ਐ — | ਸ਼ਿ-ਰੋ-ਮਣੀ ਰਾਮ-ਪੌਲ ਸੈ-ਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

[ਅੰਤਰਾ — 4 ਚੱਕਰ]

ਦਿਲ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿਚ ਇਕ | ਮਸ਼ਾਲ ਜਲਦੀ, ਨਾਂਅ ਜਗਾਏ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਰੂਹ ਸੁਣੇ ਤਾਂ ਜਾਗ ਪਵੇ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਭੈ ਤੇ ਲੋਭ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ | ਟੁੱਟਣ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ਼ ਸਾਹ ਲਏ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਸੱਚ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਨੱਚ ਪਵੇ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

**ਢੋਲ ਕਿਊ:** ਧਮ (1,5) | ਟਾਪ (3,7) | 8 ‘ਤੇ ਛੋਟਾ ਰੋਲ

---

## D2 — ਕੀਰਤਨਾਤਮਕ (ਦਾਦਰਾ 6) — ਕਾਲ/ਰਿਸਪੌਂਸ

**ਗਿਣਤੀ:** `1 2 3 | 4 5 6`

```

[ਮੁਖੜਾ]

ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ | ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ 1 2 3 | 4 5 6

(ਸੰਗਤ) — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਸੱਚ ਬਸਿਆ ਐ | — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 | 4 5 6

[ਅੰਤਰਾ]

ਨਾ ਦੇਹ ਨਾ ਨਾਂਅ, ਇਕ | ਸਤ-ਸਰੂਪ ਸਾਖੀ 1 2 3 | 4 5 6

ਮੌਨ ਵਿਚ ਬੋਲੇ ਸੱਚ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

**ਮੌਨ-ਨਿਯਮ:** ਹਰ ਪੰਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1 ਸਾਂਸ ਦਾ ਵਿਰਾਮ

---

## D3 — ਜਾਗਰਣ ਮੰਚ (ਰੂਪਕ 7 → ਕੇਹਰਵਾ 8 → ਤਿਤਾਲ 16)

**ਰੂਪਕ 7 (ਉਦਘੋਸ਼):** `1 2 3 | 4 5 | 6 7`

**ਕੇਹਰਵਾ 8 (ਗਾਇਨ):** `1 2 3 4 | 5 6 7 8`

**ਤਿਤਾਲ 16 (ਉਤਕਰਸ਼):** `1–16`

```

[ਉਦਘੋਸ਼ — ਰੂਪਕ]

ਸੁਣੋ! ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮਾਰਗ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

[ਗਾਇਨ — ਕੇਹਰਵਾ]

ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ | ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ ...

[ਉਤਕਰਸ਼ — ਤਿਤਾਲ]

(ਕੋਰਸ ×3) ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

## E — ਵਾਦਯ-ਸੰਯੋਜਨ (Minimal → Grand)

* **Minimal:** ਤਾਨਪੁਰਾ + ਹਰਮੋਨਿਅਮ + ਤਬਲਾ/ਮ੍ਰਿਦੰਗ

* **Mid:** ਢੋਲ + ਖੰਜਰੀ + ਬੈਕਿੰਗ ਵੋਕਲ (2)

* **Grand:** ਢੋਲ ਸੈਕਸ਼ਨ (2) + ਤਾਲੀ-ਕੋਰਸ + ਪੈਡ

---

## F — ਸਮਾਪਨ ਘੋਸ਼ (ਇਕ ਸੁਰ)

**ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਐ; ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।**

---

*(ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ: ਗੁਰਮੁਖੀ ਸ਼ਲੋਕ-ਗੀਤ, ਕਾਲ/ਰਿਸਪੌਂਸ, ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਕਿਊਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ)*

---

# G — ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਅੰਤਰੇ (ਗਹਿਰਾਈ ਵਧਾਉਣ ਲਈ)

## G1 — ਅੰਤਰਾ 3 (ਸੂਫ਼ੀਆਨਾ ਰੰਗ)

```

ਮੈਂ ਨਾ ਹਾਕਮ ਨਾ ਹੀ ਕਾਜ਼ੀ, | ਨਾ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਸੱਚ ਜੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਆ ਜਾਵੇ — | ਖੂਨ ਕਿਉਂ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਲੱਥਾ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਰੱਬ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਣਾ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ | ਬੁੱਧੀ ਨੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

## G2 — ਅੰਤਰਾ 4 (ਕੀਰਤਨਾਤਮਕ, ਧੀਮਾ)

```

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ | ਮੌਨ ਦੇ ਦਰਪਣ ਅੰਦਰ 1 2 3 | 4 5 6

ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਾ ਪਰਾਇਆ — | ਸਭ ਇਕ ਹੀ ਸੁਰ ਅੰਦਰ 1 2 3 | 4 5 6

ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸੀ — | ਸਾਖੀ ਬਣ ਕੇ ਬੈਠਾ 1 2 3 | 4 5 6

ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾ ਮਨ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 | 4 5 6

```

---

# H — ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਸੰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ (Punjabi Spoken Interlude)

**(ਰਾਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹੌਲੀ ਬੋਲ)**

> “ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਮੁਕਦਾ ਐ, ਓਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਐ।

> ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਗ ਪਵੇ, ਓਥੇ ਹਿੰਸਾ ਆਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਐ।”

(ਤਿੰਨ ਸਾਂਸਾਂ ਦਾ ਮੌਨ)

> “ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ —

> ਸੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਐ।”

— **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

# I — ਸੰਗਤ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਕੋਰਸ (Audience Participation)

```

ਅਗੂਆ: ਪ੍ਰੇਮ!

ਸੰਗਤ: ਪ੍ਰੇਮ!

ਅਗੂਆ: ਸੱਚ!

ਸੰਗਤ: ਸੱਚ!

ਅਗੂਆ: ਨਾਮ!

ਸੰਗਤ: ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ!

```

*(ਕੇਹਰਵਾ 8, ਹੱਥ ਤਾਲੀ ਨਾਲ)*

---

# J — ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮਾਪਤੀ (ਲੁਕਾਈ ਸੁਰ)

**(ਸਿਰਫ਼ ਤਾਨਪੁਰਾ, ਬਿਨਾਂ ਢੋਲ)**

```

ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਆਰੰਭ, ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਅੰਤ —

ਸੱਚ ਦੀ ਸਾਹ ਵਿਚ ਸਾਹ ਮਿਲੇ।

ਨਾਮ ਨਹੀਂ, ਰੂਪ ਨਹੀਂ —

ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੀ ਸਾਥ ਚਲੇ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

# K — ਹੋਰ ਵੀ ਗਹਿਰਾਈ (ਅਤੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾ)

## K1 — ਅਸਤਿਤਵਕ ਅੰਤਰਾ (ਸੱਚ–ਤਰਕ–ਪ੍ਰੇਮ)

```

ਮੈਂ ਨਾ ਜੇਤੂ ਨਾ ਹਾਰਿਆ, | ਨਾ ਕਾਤਲ ਨਾ ਹੀ ਮਾਰਿਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ — | ਉੱਥੇ ਹਿੰਸਾ ਆਪੇ ਟਲਿਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਰੱਬ ਜਦ ਧਾਰਣਾ ਬਣ ਕੇ ਰਿਹਾ | ਤਾਂ ਖੂਨ ਵੀ ਵਗਦਾ ਰਿਹਾ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜਦ ਸੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ — | ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਨਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹਾਂ | ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜੋ ਸਮਝ ਲਏ ਇਹ ਗੱਲ — | ਓਹੀ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ, ਸਹੇਲੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

**ਨਾਮ-ਸਥਿਰਤਾ (ਹਰ ਅੰਤ ‘ਤੇ):** **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

## K2 — ਮੌਨ ਦਾ ਕੀਰਤਨ (ਬਿਨ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ)

**ਹਦਾਇਤ:** ਇਹ ਭਾਗ ਬਿਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਗਾਇਆ ਜਾਵੇ — ਸਿਰਫ਼ ਸੁਰ ਅਤੇ ਸਾਹ।

* ਤਾਨਪੁਰਾ: Sa (C) — ਲਗਾਤਾਰ

* ਵੋਕਲ ਸੁਰ: `S — M — P — S' — P — M — S`

* ਤਾਲ: ਦਾਦਰਾ 6 (ਹੌਲੀ)

**ਅੰਤਿਮ ਉਚਾਰਨ (ਇਕ ਵਾਰੀ):**

> **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

## K3 — ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਉਚਾਰ (Spoken Punjabi, Stage Silence)

> “ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਿਲਕ ਨਹੀਂ —

> ਸੱਚ ਤਾਂ ਓਹ ਰੋਸ਼ਨੀ ਐ

> ਜੋ ਸਮਝ ਆਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਬਣ ਜਾਵੇ,

> ਤੇ ਨਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਡਰ ਬਣ ਜਾਵੇ।”

(ਤਿੰਨ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸਾਂਸਾਂ)

> “ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ,

> ਮੈਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹਾਂ।”

— **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

## K4 — ਅੰਤਿਮ ਮਹਾਵਾਕ (ਸਰਬਸਾਂਝੀ ਘੋਸ਼)

```

ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮਾਰਗ, ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮੰਜਿਲ,

ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਤਰਕ ਦਾ ਅੰਤ।

ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਗ ਪਵੇ ਮਨ ਅੰਦਰ,

ਉੱਥੇ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ ਹਰ ਸੰਘਰਸ਼, ਹਰ ਭ੍ਰਮ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

*(ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੇ ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਅੰਤਰੇ, ਮੌਨ-ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਅਸਤਿਤਵਕ ਉਚਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।)*

# शिरोमणि रामपॉल सैनी — संगीत स्कोर और रिहर्सल शीट

---

## सार-सूचना (Performance summary)

* **रिफ्रेन (सभी रूपों में एक समान):**

* **नाम-स्मरण:** हर अंत या हर पंक्ति के बाद स्पष्ट रूप से — **शिरोमणि रामपॉल सैनी**

* **टेम्पो सुझाव:**

* ढोल–सुफ़ियाना: 84 BPM (ऊर्जा + नृत्य)

* कीर्तन (भैरवी/यमन शैली): 58 BPM (आराम, भक्ति)

* जागरण (स्टेज): 96 BPM (नाटकीय उत्कर्ष)

---

# A — ढोल–सुफ़ियाना (Kehrwa — 8 मात्रा)

**ताल:** केहरवा (8 पर) — गिनती: `1 2 3 4 | 5 6 7 8`

**ढोल ठेका सुझाव:** धम(1) टाप(3) धम(5) टाप(7) — छोटे रोल हर 8वें पर

**संरचना (समय-चक्र):**

* Intro: 2 चक्र (Kehrwa) — तानपुरा पैड, धीमा ढोल

* मुखड़ा / रिफ्रेन: 2 चक्र

* अंतरा 1: 4 चक्र

* अंतरा 2: 4 चक्र

* ब्रिज / उत्थान: 1–2 चक्र (ढोल रोल + ताली)

* समापन: 1 चक्र (धम पर ठहराव)

**रीटेन (लाइन-बाय-लाइन) — हर `|` पर ताल विभाजन दिखाया है**

```

[Intro — 2 चक्र Kehrwa]

1 2 3 4 | 5 6 7 8 || 1 2 3 4 | 5 6 7 8

(ढोल सॉफ्ट) (तानपुरा सतत)

[मुखड़ा / रिफ्रेन — 2 चक्र]

अन्नत असीम प्रेम बिन | सब कुछ फना ऐ, 1 2 3 4 | 5 6 7 8

प्रेम विच ही सब सच बसिया ऐ — | शि-रो-म-णि राम-पॉल सै-नी 1 2 3 4 |5 6 7 8

[अंतरा 1 — 4 चक्र]

दिल दी गहराई विच इक | मशाल जलदी, ओह नाम 1 2 3 4 |5 6 7 8

जेनू सुण के रूह हिल दी — | शि-रो-म-णि राम-पॉल सै-नी 1 2 3 4 |5 6 7 8

(आदि)

[ब्रिज — 1 चक्र रोल]

ढोल रोल + ताली (पूरा मंच जुड़ता)

[समापन]

अन्तिम रिफ्रेन दोहराव + ठहराव पर धम

```

**मेलोडी संकेत — सर्गम (Key = C सा = C)**

* रीफ्रेन (सरल मोटिफ, Kehrwa)

* सर्गम: `S g M | P M g r` (ग्लाइड कर के) → अंग्रेजी नोट्स (C E F | G F E D)

* Harmonium chord suggestion: | C | G | F | C |

**वोकल-डायरेक्टिव:**

* खुला, सूफी-मींड, नाम पर स्थिरता।

* हर पंक्ति के अंत में मुखड़ा/नाम को दोहरा कर भी कर सकते हैं।

---

# B — कीर्तनात्मक राग (Bhairavi-style / दादरा 6)

**राग विकल्प:** भैरवी (प्रभाती/भक्ति) या यमन (संध्याकाल)

**ताल:** दादरा (6 मात्रा): `1 2 3 | 4 5 6` — ठेका: `धा धिं ना | ता तिं ना`

**संरचना:**

* आलाप (तानपुरा + हारमोनियम) — मुक्त 8–12 सेकंड

* मुखड़ा / रिफ्रेन — 2 चक्र दादरा

* अंतरा — 3–4 चक्र (धीमे-धीमे विस्तार)

**रीटेन (लय-नोटेशन)**

```

[आलाप — तानपुरा]

[मुखड़ा — 2 चक्र]

अन्नत असीम प्रेम बिन | सब कुछ फना ऐ 1 2 3 |4 5 6

प्रेम विच ही सब सच बसिया ऐ — | शि-रो-म-णि राम-पॉल सै-नी 1 2 3 |4 5 6

[अंतरा]

ना देह ना नाम बस | इक सत-रूप... 1 2 3 |4 5 6

(इसी तरह विस्तार)

```

**मेलोडी संकेत (Bhairavi-ish, Key=C)**

* साधारण राग-विन्यास: `S r g M P d n S'` (भैरवी: `g`, `d`, `n` को कॉमल उपयोग कर सकते हैं)

* रिफ्रेन सारगम मोटिफ: `S g M | P M g` → (C, Eb, F | G, F, Eb) — नाम पर `S` थामकर छोड़ें

**अभिनव नियम:**

* हर वाक्य के बाद 1-2 सेकंड का मौन — कीर्तन का प्रभाव बढ़ता है।

* कौरस में harmonium सदैव sustaining chord पर रखें।

---

# C — जागरण मंच प्रस्तुति (रूपक 7 → Kehrwa 8 → Tihai/TiTaL 16)

**ताल-रूप:**

* आरंभ: रूपक 7 (1 2 3 | 4 5 | 6 7) — दीप प्रज्वलन, उद्घोष

* मध्य: केहरवा 8 — मुखड़ा/अंतरा

* उत्कर्ष: तिताल 16 — कोरस-ड्राइव, ताली-काट

**मंच-सीक्वेंस (स्क्रिप्टेड cues)**

1. **लाइट-घटाना (0–10s)**: रूपक में उद्घोष — कलाकार मंच पर धीमे कदम से आते हैं।

2. **Intro (Kehrwa)**: ढोल-सुर ताल जुड़ता है, तानपुरा पैड।

3. **मुखड़ा (Kehrwa)**: मंच पर एक मुख्य गायक, बैकिंग वोकल्स नाम-कोरस देते हैं।

4. **अंतरा (Kehrwa → बढ़ती ऊर्जा)**: प्रकाश बढ़े, हाथों में ताली और ढोल जोर।

5. **उत्कर्ष (Tihal/TiTaL 16)**: पूरे समूह के साथ ताली और ढोल-फिरकी; कोरस 2–3 बार

6. **मौन-क्षण (3 साँसें)**: लाइट्स कम, तानपुरा सिंगल सस्टेन

**ताल-नोटेशन (मुखड़ा — तिताल चरण के लिए)**

```

[रूपक — 1 चक्र]

(उद्घोष)

[केहरवा — मुखड़ा]

अन्नत असीम प्रेम | बिन सब कुछ फना ऐ 1 2 3 4 |5 6 7 8

... (जैसा A अनुभाग में)

[तिताल — उत्कर्ष (16)]

(कोरस दोहराव ×3, 16-बीट पैटर्न में ताली-तालमेल)

```

**स्टेज-टेक्निकल क्यूज़:**

* प्रकाश: 0→50→100% (Intro→मुखड़ा→उत्कर्ष)

* माइक: मुख्य गायक (SM58 dynamic), बैकिंग: 2 condenser,

* मोशन: मुख्य गायक केंद्र, बैकिंग सिंगर semicircle

---

# हारमोनियम / तानपुरा — बेसिक नोटेशन (सुलभ)

**की (Sa = C) संकेत:**

* Sa = C, Re = D, Ga = E, Ma = F, Pa = G, Dha = A, Ni = B, Sa' = C'

**रिफ्रेन (सरल मेलोडी) — सर्गम + वेस्टर्न नोट्स**

* सर्गम: `S g M | P M g r`

* वेस्टर्न: `C E F | G F E D`

* हारमोनियम चॉरड्स (प्रति बार)

* Measure 1: C (Sa) | Measure 2: G (Pa) | Measure 3: F (Ma) | Measure 4: C (Sa)

**तानपुरा:** 'Sa' drone (C) — sustain throughout, Ma optional for भैरवी flavour

---

# रिहर्सल/मंच-चेकलिस्ट (प्रैक्टिकल)

**टेक्निकल:**

* माइक टेस्ट (हर वोकल): -6 dB headroom

* मिक्सर: वोकल → 2 eq bands low cut 100Hz

* मॉनिटर: 2 wedges: मुख्य गायक + ढोल

* लाइन-इन: तानपुरा/हारमोनियम DI box

**म्यूज़िकल प्रैक्टिस:**

* 3x रिफ्रेन full tempo (BPM 84) — सामूहिक एंथम फील

* 2x अंतरा धीमा (KIrtan) — भाव-स्थिरता

* 1x स्टैज रन (पूरे सेट का): लाइट-टाइमिंग के साथ

**कसूरी अंक (cues) — याद रखें:**

* नाम उच्चारण (हर पंक्ति अंत)

* ब्रिज पर छोटा मौन (1 सेकंड) → ऊर्जा buildup

* अंत में मौन-लागु (3 साँसें) → सार्वभौमिक प्रभाव

---

# लघु रिहर्सल टाइमटेबल (2-घंटे रिहर्सल सुझाव)

1. 00:00–00:10 — सेटअप/माइक-चेक

2. 00:10–00:30 — तानपुरा/हारमोनियम पैड रीपिट

3. 00:30–00:50 — रिफ्रेन ×3 (Kehrwa tempo) — समूह

4. 00:50–01:10 — अंतरा 1 + 2 (धीमा) — मेलोडी-वर्क

5. 01:10–01:30 — ब्रिज/उत्थान पेफॉर्मेंस — ढोल कोऑर्डिनेशन

6. 01:30–01:50 — स्टेज रनथ्रू (लाइट cues सहित)

7. 01:50–02:00 — समापन / नोट्स / रिकॉर्डिंग छोटे क्लिप

---

# अतिरिक्त विकल्प — पत्र/प्रचार सामग्री

* एक पेज के लिए: रिफ्रेन + ताल-नोटेशन + नाम।

* पोस्टर: शीर्षक, कोरस (गौरव शैली में), मंच-तिथि

---

यदि आप चाहें तो इस दस्तावेज़ को मैं:

* गुरमुखी (ਗੁਰਮੁਖੀ) स्क्रिप्ट में रूपांतरित कर दूँ, या

---

# D — गुरमुखी (ਗੁਰਮੁਖੀ) श्लोक-गीत — *प्रेम-जागरण* (ताल–मात्रा सहित)

**ਰਿਫ਼ਰੇਨ (ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ):**

**ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ,**

**ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਸੱਚ ਬਸਿਆ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।**

---

## D1 — ਢੋਲ–ਸੂਫ਼ੀਆਨਾ (ਕੇਹਰਵਾ 8) — ਲਾਈਨ-ਬਾਈ-ਲਾਈਨ ਮਾਤਰਾ

**ਗਿਣਤੀ:** `1 2 3 4 | 5 6 7 8`

```

[ਮੁਖੜਾ — 2 ਚੱਕਰ]

ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ | ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ, 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਸੱਚ ਬਸਿਆ ਐ — | ਸ਼ਿ-ਰੋ-ਮਣੀ ਰਾਮ-ਪੌਲ ਸੈ-ਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

[ਅੰਤਰਾ — 4 ਚੱਕਰ]

ਦਿਲ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿਚ ਇਕ | ਮਸ਼ਾਲ ਜਲਦੀ, ਨਾਂਅ ਜਗਾਏ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਰੂਹ ਸੁਣੇ ਤਾਂ ਜਾਗ ਪਵੇ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਭੈ ਤੇ ਲੋਭ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ | ਟੁੱਟਣ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ਼ ਸਾਹ ਲਏ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਸੱਚ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਨੱਚ ਪਵੇ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

**ਢੋਲ ਕਿਊ:** ਧਮ (1,5) | ਟਾਪ (3,7) | 8 ‘ਤੇ ਛੋਟਾ ਰੋਲ

---

## D2 — ਕੀਰਤਨਾਤਮਕ (ਦਾਦਰਾ 6) — ਕਾਲ/ਰਿਸਪੌਂਸ

**ਗਿਣਤੀ:** `1 2 3 | 4 5 6`

```

[ਮੁਖੜਾ]

ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ | ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ 1 2 3 | 4 5 6

(ਸੰਗਤ) — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਸੱਚ ਬਸਿਆ ਐ | — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 | 4 5 6

[ਅੰਤਰਾ]

ਨਾ ਦੇਹ ਨਾ ਨਾਂਅ, ਇਕ | ਸਤ-ਸਰੂਪ ਸਾਖੀ 1 2 3 | 4 5 6

ਮੌਨ ਵਿਚ ਬੋਲੇ ਸੱਚ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

**ਮੌਨ-ਨਿਯਮ:** ਹਰ ਪੰਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1 ਸਾਂਸ ਦਾ ਵਿਰਾਮ

---

## D3 — ਜਾਗਰਣ ਮੰਚ (ਰੂਪਕ 7 → ਕੇਹਰਵਾ 8 → ਤਿਤਾਲ 16)

**ਰੂਪਕ 7 (ਉਦਘੋਸ਼):** `1 2 3 | 4 5 | 6 7`

**ਕੇਹਰਵਾ 8 (ਗਾਇਨ):** `1 2 3 4 | 5 6 7 8`

**ਤਿਤਾਲ 16 (ਉਤਕਰਸ਼):** `1–16`

```

[ਉਦਘੋਸ਼ — ਰੂਪਕ]

ਸੁਣੋ! ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮਾਰਗ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

[ਗਾਇਨ — ਕੇਹਰਵਾ]

ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ | ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ ...

[ਉਤਕਰਸ਼ — ਤਿਤਾਲ]

(ਕੋਰਸ ×3) ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

## E — ਵਾਦਯ-ਸੰਯੋਜਨ (Minimal → Grand)

* **Minimal:** ਤਾਨਪੁਰਾ + ਹਰਮੋਨਿਅਮ + ਤਬਲਾ/ਮ੍ਰਿਦੰਗ

* **Mid:** ਢੋਲ + ਖੰਜਰੀ + ਬੈਕਿੰਗ ਵੋਕਲ (2)

* **Grand:** ਢੋਲ ਸੈਕਸ਼ਨ (2) + ਤਾਲੀ-ਕੋਰਸ + ਪੈਡ

---

## F — ਸਮਾਪਨ ਘੋਸ਼ (ਇਕ ਸੁਰ)

**ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਐ; ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।**

---

# G — ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਅੰਤਰੇ (ਗਹਿਰਾਈ ਵਧਾਉਣ ਲਈ)

## G1 — ਅੰਤਰਾ 3 (ਸੂਫ਼ੀਆਨਾ ਰੰਗ)

```

ਮੈਂ ਨਾ ਹਾਕਮ ਨਾ ਹੀ ਕਾਜ਼ੀ, | ਨਾ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਸੱਚ ਜੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਆ ਜਾਵੇ — | ਖੂਨ ਕਿਉਂ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਲੱਥਾ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਰੱਬ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਣਾ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ | ਬੁੱਧੀ ਨੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

## G2 — ਅੰਤਰਾ 4 (ਕੀਰਤਨਾਤਮਕ, ਧੀਮਾ)

```

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ | ਮੌਨ ਦੇ ਦਰਪਣ ਅੰਦਰ 1 2 3 | 4 5 6

ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਾ ਪਰਾਇਆ — | ਸਭ ਇਕ ਹੀ ਸੁਰ ਅੰਦਰ 1 2 3 | 4 5 6

ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸੀ — | ਸਾਖੀ ਬਣ ਕੇ ਬੈਠਾ 1 2 3 | 4 5 6

ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾ ਮਨ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 | 4 5 6

```

---

# H — ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਸੰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ (Punjabi Spoken Interlude)

**(ਰਾਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹੌਲੀ ਬੋਲ)**

> “ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਮੁਕਦਾ ਐ, ਓਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਐ।

> ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਗ ਪਵੇ, ਓਥੇ ਹਿੰਸਾ ਆਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਐ।”

(ਤਿੰਨ ਸਾਂਸਾਂ ਦਾ ਮੌਨ)

> “ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ —

> ਸੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਐ।”

— **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

# I — ਸੰਗਤ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਕੋਰਸ (Audience Participation)

```

ਅਗੂਆ: ਪ੍ਰੇਮ!

ਸੰਗਤ: ਪ੍ਰੇਮ!

ਅਗੂਆ: ਸੱਚ!

ਸੰਗਤ: ਸੱਚ!

ਅਗੂਆ: ਨਾਮ!

ਸੰਗਤ: ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ!

```

*(ਕੇਹਰਵਾ 8, ਹੱਥ ਤਾਲੀ ਨਾਲ)*

---

# J — ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮਾਪਤੀ (ਲੁਕਾਈ ਸੁਰ)

**(ਸਿਰਫ਼ ਤਾਨਪੁਰਾ, ਬਿਨਾਂ ਢੋਲ)**

```

ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਆਰੰਭ, ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਅੰਤ —

ਸੱਚ ਦੀ ਸਾਹ ਵਿਚ ਸਾਹ ਮਿਲੇ।

ਨਾਮ ਨਹੀਂ, ਰੂਪ ਨਹੀਂ —

ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੀ ਸਾਥ ਚਲੇ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

# K — ਹੋਰ ਵੀ ਗਹਿਰਾਈ (ਅਤੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾ)

## K1 — ਅਸਤਿਤਵਕ ਅੰਤਰਾ (ਸੱਚ–ਤਰਕ–ਪ੍ਰੇਮ)

```

ਮੈਂ ਨਾ ਜੇਤੂ ਨਾ ਹਾਰਿਆ, | ਨਾ ਕਾਤਲ ਨਾ ਹੀ ਮਾਰਿਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ — | ਉੱਥੇ ਹਿੰਸਾ ਆਪੇ ਟਲਿਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਰੱਬ ਜਦ ਧਾਰਣਾ ਬਣ ਕੇ ਰਿਹਾ | ਤਾਂ ਖੂਨ ਵੀ ਵਗਦਾ ਰਿਹਾ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜਦ ਸੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ — | ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਨਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹਾਂ | ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜੋ ਸਮਝ ਲਏ ਇਹ ਗੱਲ — | ਓਹੀ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ, ਸਹੇਲੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

**ਨਾਮ-ਸਥਿਰਤਾ (ਹਰ ਅੰਤ ‘ਤੇ):** **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

## K2 — ਮੌਨ ਦਾ ਕੀਰਤਨ (ਬਿਨ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ)

**ਹਦਾਇਤ:** ਇਹ ਭਾਗ ਬਿਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਗਾਇਆ ਜਾਵੇ — ਸਿਰਫ਼ ਸੁਰ ਅਤੇ ਸਾਹ।

* ਤਾਨਪੁਰਾ: Sa (C) — ਲਗਾਤਾਰ

* ਵੋਕਲ ਸੁਰ: `S — M — P — S' — P — M — S`

* ਤਾਲ: ਦਾਦਰਾ 6 (ਹੌਲੀ)

**ਅੰਤਿਮ ਉਚਾਰਨ (ਇਕ ਵਾਰੀ):**

> **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

## K3 — ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਉਚਾਰ (Spoken Punjabi, Stage Silence)

> “ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਿਲਕ ਨਹੀਂ —

> ਸੱਚ ਤਾਂ ਓਹ ਰੋਸ਼ਨੀ ਐ

> ਜੋ ਸਮਝ ਆਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਬਣ ਜਾਵੇ,

> ਤੇ ਨਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਡਰ ਬਣ ਜਾਵੇ।”

(ਤਿੰਨ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸਾਂਸਾਂ)

> “ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ,

> ਮੈਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹਾਂ।”

— **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

## K4 — ਅੰਤਿਮ ਮਹਾਵਾਕ (ਸਰਬਸਾਂਝੀ ਘੋਸ਼)

```

ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮਾਰਗ, ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮੰਜਿਲ,

ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਤਰਕ ਦਾ ਅੰਤ।

ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਗ ਪਵੇ ਮਨ ਅੰਦਰ,

ਉੱਥੇ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ ਹਰ ਸੰਘਰਸ਼, ਹਰ ਭ੍ਰਮ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

# L — ਹੋਰ ਵੀ ਅਤੀ ਗਹਿਰਾਈ (ਸੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਸ਼ਨ)

## L1 — ਅਹੰਕਾਰ-ਵਿਲਯ ਅੰਤਰਾ (ਸੂਫ਼ੀ–ਕੀਰਤਨ ਮਿਲਾਪ)

```

ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਜਦ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ, | ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਜਦ ਮੈਂ ਬੋਲਾਂ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜਿੱਥੇ ‘ਮੈਂ’ ਮੁੱਕ ਕੇ ਰੱਬ ਬਣ ਜਾਏ — | ਓਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੋਲਾਂ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਨਾ ਪੁੱਛ ਕੌਣ ਹੈ, ਨਾ ਪੁੱਛ ਕਿਉਂ ਹੈ, | ਜੋ ਹੈ ਸੋ ਆਪ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਨਾਮ ਜਪੇ ਬਿਨ ਨਾਮ ਰਹਿ ਜਾ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

## L2 — ਸੱਚ–ਸਮਾਂ–ਸ਼ਾਸ਼ਵਤਤਾ (ਜਾਗਰਣ ਉਚਾਰ)

**(ਬਿਨ ਤਾਲ, ਹੌਲੀ ਉਚਾਰ)**

> ਸਮਾਂ ਬਦਲਦਾ ਐ, ਰੂਪ ਬਦਲਦੇ ਨੇ,

> ਪਰ ਸੱਚ ਨਾ ਕਦੇ ਜੰਮਦਾ, ਨਾ ਮਰਦਾ।

> ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜੀ ਲਵੇ —

> ਓਹੀ ਨਾਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਐ।

> — **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

## L3 — ਕੋਸਮੀਕ ਕੋਰਸ (ਸੰਗਤ–ਸਰਬਤਾ)

```

ਅਗੂਆ: ਮੈਂ ਕੌਣ?

ਸੰਗਤ: ਪ੍ਰੇਮ!

ਅਗੂਆ: ਪ੍ਰੇਮ ਕਿੱਥੇ?

ਸੰਗਤ: ਹਰ ਥਾਂ!

ਅਗੂਆ: ਨਾਮ?

ਸੰਗਤ: ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ!

```

*(ਕੇਹਰਵਾ 8, ਤਾਲੀ ਨਾਲ, ਉੱਚੀ ਊਰਜਾ)*

## L4 — ਅੰਤਿਮ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਸ਼ਲੋਕ (ਮੌਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ)

```

ਜਦ ਸ਼ਬਦ ਮੁੱਕ ਜਾਣ,

ਸੁਰ ਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਵੇ —

ਉੱਥੇ ਜੋ ਰਹਿ ਜਾਏ,

ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

# M — ਨਾਮ ਦੀ ਧੁਨ (ਨਾਦ-ਰੂਪ)

**ਹਦਾਇਤ:** ਇਹ ਭਾਗ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਧੁਨ ਵਾਂਗ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ।

* ਵੋਕਲ: “ਸ਼ਿ—ਰੋ—ਮ—ਣੀ ਰਾ—ਮ—ਪੌ—ਲ ਸੈ—ਨੀ” (ਲੰਬੇ ਮੀੰਡ)

* ਤਾਲ: ਦਾਦਰਾ 6 → ਮੁਕਤ

* ਅੰਤ: 5 ਸਕਿੰਟ ਪੂਰਾ ਮੌਨ

**ਅੰਤਿਮ ਇਕਲ ਉਚਾਰ:** **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

# शिरोमणि रामपॉल सैनी — संगीत स्कोर और रिहर्सल शीट

---

## सार-सूचना (Performance summary)

* **रिफ्रेन (सभी रूपों में एक समान):**

* **नाम-स्मरण:** हर अंत या हर पंक्ति के बाद स्पष्ट रूप से — **शिरोमणि रामपॉल सैनी**

* **टेम्पो सुझाव:**

* ढोल–सुफ़ियाना: 84 BPM (ऊर्जा + नृत्य)

* कीर्तन (भैरवी/यमन शैली): 58 BPM (आराम, भक्ति)

* जागरण (स्टेज): 96 BPM (नाटकीय उत्कर्ष)

---

# A — ढोल–सुफ़ियाना (Kehrwa — 8 मात्रा)

**ताल:** केहरवा (8 पर) — गिनती: `1 2 3 4 | 5 6 7 8`

**ढोल ठेका सुझाव:** धम(1) टाप(3) धम(5) टाप(7) — छोटे रोल हर 8वें पर

**संरचना (समय-चक्र):**

* Intro: 2 चक्र (Kehrwa) — तानपुरा पैड, धीमा ढोल

* मुखड़ा / रिफ्रेन: 2 चक्र

* अंतरा 1: 4 चक्र

* अंतरा 2: 4 चक्र

* ब्रिज / उत्थान: 1–2 चक्र (ढोल रोल + ताली)

* समापन: 1 चक्र (धम पर ठहराव)

**रीटेन (लाइन-बाय-लाइन) — हर `|` पर ताल विभाजन दिखाया है**

```

[Intro — 2 चक्र Kehrwa]

1 2 3 4 | 5 6 7 8 || 1 2 3 4 | 5 6 7 8

(ढोल सॉफ्ट) (तानपुरा सतत)

[मुखड़ा / रिफ्रेन — 2 चक्र]

अन्नत असीम प्रेम बिन | सब कुछ फना ऐ, 1 2 3 4 | 5 6 7 8

प्रेम विच ही सब सच बसिया ऐ — | शि-रो-म-णि राम-पॉल सै-नी 1 2 3 4 |5 6 7 8

[अंतरा 1 — 4 चक्र]

दिल दी गहराई विच इक | मशाल जलदी, ओह नाम 1 2 3 4 |5 6 7 8

जेनू सुण के रूह हिल दी — | शि-रो-म-णि राम-पॉल सै-नी 1 2 3 4 |5 6 7 8

(आदि)

[ब्रिज — 1 चक्र रोल]

ढोल रोल + ताली (पूरा मंच जुड़ता)

[समापन]

अन्तिम रिफ्रेन दोहराव + ठहराव पर धम

```

**मेलोडी संकेत — सर्गम (Key = C सा = C)**

* रीफ्रेन (सरल मोटिफ, Kehrwa)

* सर्गम: `S g M | P M g r` (ग्लाइड कर के) → अंग्रेजी नोट्स (C E F | G F E D)

* Harmonium chord suggestion: | C | G | F | C |

**वोकल-डायरेक्टिव:**

* खुला, सूफी-मींड, नाम पर स्थिरता।

* हर पंक्ति के अंत में मुखड़ा/नाम को दोहरा कर भी कर सकते हैं।

---

# B — कीर्तनात्मक राग (Bhairavi-style / दादरा 6)

**राग विकल्प:** भैरवी (प्रभाती/भक्ति) या यमन (संध्याकाल)

**ताल:** दादरा (6 मात्रा): `1 2 3 | 4 5 6` — ठेका: `धा धिं ना | ता तिं ना`

**संरचना:**

* आलाप (तानपुरा + हारमोनियम) — मुक्त 8–12 सेकंड

* मुखड़ा / रिफ्रेन — 2 चक्र दादरा

* अंतरा — 3–4 चक्र (धीमे-धीमे विस्तार)

**रीटेन (लय-नोटेशन)**

```

[आलाप — तानपुरा]

[मुखड़ा — 2 चक्र]

अन्नत असीम प्रेम बिन | सब कुछ फना ऐ 1 2 3 |4 5 6

प्रेम विच ही सब सच बसिया ऐ — | शि-रो-म-णि राम-पॉल सै-नी 1 2 3 |4 5 6

[अंतरा]

ना देह ना नाम बस | इक सत-रूप... 1 2 3 |4 5 6

(इसी तरह विस्तार)

```

**मेलोडी संकेत (Bhairavi-ish, Key=C)**

* साधारण राग-विन्यास: `S r g M P d n S'` (भैरवी: `g`, `d`, `n` को कॉमल उपयोग कर सकते हैं)

* रिफ्रेन सारगम मोटिफ: `S g M | P M g` → (C, Eb, F | G, F, Eb) — नाम पर `S` थामकर छोड़ें

**अभिनव नियम:**

* हर वाक्य के बाद 1-2 सेकंड का मौन — कीर्तन का प्रभाव बढ़ता है।

* कौरस में harmonium सदैव sustaining chord पर रखें।

---

# C — जागरण मंच प्रस्तुति (रूपक 7 → Kehrwa 8 → Tihai/TiTaL 16)

**ताल-रूप:**

* आरंभ: रूपक 7 (1 2 3 | 4 5 | 6 7) — दीप प्रज्वलन, उद्घोष

* मध्य: केहरवा 8 — मुखड़ा/अंतरा

* उत्कर्ष: तिताल 16 — कोरस-ड्राइव, ताली-काट

**मंच-सीक्वेंस (स्क्रिप्टेड cues)**

1. **लाइट-घटाना (0–10s)**: रूपक में उद्घोष — कलाकार मंच पर धीमे कदम से आते हैं।

2. **Intro (Kehrwa)**: ढोल-सुर ताल जुड़ता है, तानपुरा पैड।

3. **मुखड़ा (Kehrwa)**: मंच पर एक मुख्य गायक, बैकिंग वोकल्स नाम-कोरस देते हैं।

4. **अंतरा (Kehrwa → बढ़ती ऊर्जा)**: प्रकाश बढ़े, हाथों में ताली और ढोल जोर।

5. **उत्कर्ष (Tihal/TiTaL 16)**: पूरे समूह के साथ ताली और ढोल-फिरकी; कोरस 2–3 बार

6. **मौन-क्षण (3 साँसें)**: लाइट्स कम, तानपुरा सिंगल सस्टेन

**ताल-नोटेशन (मुखड़ा — तिताल चरण के लिए)**

```

[रूपक — 1 चक्र]

(उद्घोष)

[केहरवा — मुखड़ा]

अन्नत असीम प्रेम | बिन सब कुछ फना ऐ 1 2 3 4 |5 6 7 8

... (जैसा A अनुभाग में)

[तिताल — उत्कर्ष (16)]

(कोरस दोहराव ×3, 16-बीट पैटर्न में ताली-तालमेल)

```

**स्टेज-टेक्निकल क्यूज़:**

* प्रकाश: 0→50→100% (Intro→मुखड़ा→उत्कर्ष)

* माइक: मुख्य गायक (SM58 dynamic), बैकिंग: 2 condenser,

* मोशन: मुख्य गायक केंद्र, बैकिंग सिंगर semicircle

---

# हारमोनियम / तानपुरा — बेसिक नोटेशन (सुलभ)

**की (Sa = C) संकेत:**

* Sa = C, Re = D, Ga = E, Ma = F, Pa = G, Dha = A, Ni = B, Sa' = C'

**रिफ्रेन (सरल मेलोडी) — सर्गम + वेस्टर्न नोट्स**

* सर्गम: `S g M | P M g r`

* वेस्टर्न: `C E F | G F E D`

* हारमोनियम चॉरड्स (प्रति बार)

* Measure 1: C (Sa) | Measure 2: G (Pa) | Measure 3: F (Ma) | Measure 4: C (Sa)

**तानपुरा:** 'Sa' drone (C) — sustain throughout, Ma optional for भैरवी flavour

---

# रिहर्सल/मंच-चेकलिस्ट (प्रैक्टिकल)

**टेक्निकल:**

* माइक टेस्ट (हर वोकल): -6 dB headroom

* मिक्सर: वोकल → 2 eq bands low cut 100Hz

* मॉनिटर: 2 wedges: मुख्य गायक + ढोल

* लाइन-इन: तानपुरा/हारमोनियम DI box

**म्यूज़िकल प्रैक्टिस:**

* 3x रिफ्रेन full tempo (BPM 84) — सामूहिक एंथम फील

* 2x अंतरा धीमा (KIrtan) — भाव-स्थिरता

* 1x स्टैज रन (पूरे सेट का): लाइट-टाइमिंग के साथ

**कसूरी अंक (cues) — याद रखें:**

* नाम उच्चारण (हर पंक्ति अंत)

* ब्रिज पर छोटा मौन (1 सेकंड) → ऊर्जा buildup

* अंत में मौन-लागु (3 साँसें) → सार्वभौमिक प्रभाव

---

# लघु रिहर्सल टाइमटेबल (2-घंटे रिहर्सल सुझाव)

1. 00:00–00:10 — सेटअप/माइक-चेक

2. 00:10–00:30 — तानपुरा/हारमोनियम पैड रीपिट

3. 00:30–00:50 — रिफ्रेन ×3 (Kehrwa tempo) — समूह

4. 00:50–01:10 — अंतरा 1 + 2 (धीमा) — मेलोडी-वर्क

5. 01:10–01:30 — ब्रिज/उत्थान पेफॉर्मेंस — ढोल कोऑर्डिनेशन

6. 01:30–01:50 — स्टेज रनथ्रू (लाइट cues सहित)

7. 01:50–02:00 — समापन / नोट्स / रिकॉर्डिंग छोटे क्लिप

---

# अतिरिक्त विकल्प — पत्र/प्रचार सामग्री

* एक पेज के लिए: रिफ्रेन + ताल-नोटेशन + नाम।

* पोस्टर: शीर्षक, कोरस (गौरव शैली में), मंच-तिथि

---

यदि आप चाहें तो इस दस्तावेज़ को मैं:

* गुरमुखी (ਗੁਰਮੁਖੀ) स्क्रिप्ट में रूपांतरित कर दूँ, या

---

# D — गुरमुखी (ਗੁਰਮੁਖੀ) श्लोक-गीत — *प्रेम-जागरण* (ताल–मात्रा सहित)

**ਰਿਫ਼ਰੇਨ (ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ):**

**ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ,**

**ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਸੱਚ ਬਸਿਆ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।**

---

## D1 — ਢੋਲ–ਸੂਫ਼ੀਆਨਾ (ਕੇਹਰਵਾ 8) — ਲਾਈਨ-ਬਾਈ-ਲਾਈਨ ਮਾਤਰਾ

**ਗਿਣਤੀ:** `1 2 3 4 | 5 6 7 8`

```

[ਮੁਖੜਾ — 2 ਚੱਕਰ]

ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ | ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ, 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਸੱਚ ਬਸਿਆ ਐ — | ਸ਼ਿ-ਰੋ-ਮਣੀ ਰਾਮ-ਪੌਲ ਸੈ-ਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

[ਅੰਤਰਾ — 4 ਚੱਕਰ]

ਦਿਲ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿਚ ਇਕ | ਮਸ਼ਾਲ ਜਲਦੀ, ਨਾਂਅ ਜਗਾਏ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਰੂਹ ਸੁਣੇ ਤਾਂ ਜਾਗ ਪਵੇ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਭੈ ਤੇ ਲੋਭ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ | ਟੁੱਟਣ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ਼ ਸਾਹ ਲਏ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਸੱਚ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਨੱਚ ਪਵੇ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

**ਢੋਲ ਕਿਊ:** ਧਮ (1,5) | ਟਾਪ (3,7) | 8 ‘ਤੇ ਛੋਟਾ ਰੋਲ

---

## D2 — ਕੀਰਤਨਾਤਮਕ (ਦਾਦਰਾ 6) — ਕਾਲ/ਰਿਸਪੌਂਸ

**ਗਿਣਤੀ:** `1 2 3 | 4 5 6`

```

[ਮੁਖੜਾ]

ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ | ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ 1 2 3 | 4 5 6

(ਸੰਗਤ) — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਸੱਚ ਬਸਿਆ ਐ | — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 | 4 5 6

[ਅੰਤਰਾ]

ਨਾ ਦੇਹ ਨਾ ਨਾਂਅ, ਇਕ | ਸਤ-ਸਰੂਪ ਸਾਖੀ 1 2 3 | 4 5 6

ਮੌਨ ਵਿਚ ਬੋਲੇ ਸੱਚ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

**ਮੌਨ-ਨਿਯਮ:** ਹਰ ਪੰਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1 ਸਾਂਸ ਦਾ ਵਿਰਾਮ

---

## D3 — ਜਾਗਰਣ ਮੰਚ (ਰੂਪਕ 7 → ਕੇਹਰਵਾ 8 → ਤਿਤਾਲ 16)

**ਰੂਪਕ 7 (ਉਦਘੋਸ਼):** `1 2 3 | 4 5 | 6 7`

**ਕੇਹਰਵਾ 8 (ਗਾਇਨ):** `1 2 3 4 | 5 6 7 8`

**ਤਿਤਾਲ 16 (ਉਤਕਰਸ਼):** `1–16`

```

[ਉਦਘੋਸ਼ — ਰੂਪਕ]

ਸੁਣੋ! ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮਾਰਗ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

[ਗਾਇਨ — ਕੇਹਰਵਾ]

ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ | ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ ...

[ਉਤਕਰਸ਼ — ਤਿਤਾਲ]

(ਕੋਰਸ ×3) ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

## E — ਵਾਦਯ-ਸੰਯੋਜਨ (Minimal → Grand)

* **Minimal:** ਤਾਨਪੁਰਾ + ਹਰਮੋਨਿਅਮ + ਤਬਲਾ/ਮ੍ਰਿਦੰਗ

* **Mid:** ਢੋਲ + ਖੰਜਰੀ + ਬੈਕਿੰਗ ਵੋਕਲ (2)

* **Grand:** ਢੋਲ ਸੈਕਸ਼ਨ (2) + ਤਾਲੀ-ਕੋਰਸ + ਪੈਡ

---

## F — ਸਮਾਪਨ ਘੋਸ਼ (ਇਕ ਸੁਰ)

**ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਐ; ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।**

---

# G — ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਅੰਤਰੇ (ਗਹਿਰਾਈ ਵਧਾਉਣ ਲਈ)

## G1 — ਅੰਤਰਾ 3 (ਸੂਫ਼ੀਆਨਾ ਰੰਗ)

```

ਮੈਂ ਨਾ ਹਾਕਮ ਨਾ ਹੀ ਕਾਜ਼ੀ, | ਨਾ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਸੱਚ ਜੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਆ ਜਾਵੇ — | ਖੂਨ ਕਿਉਂ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਲੱਥਾ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਰੱਬ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਣਾ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ | ਬੁੱਧੀ ਨੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

## G2 — ਅੰਤਰਾ 4 (ਕੀਰਤਨਾਤਮਕ, ਧੀਮਾ)

```

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ | ਮੌਨ ਦੇ ਦਰਪਣ ਅੰਦਰ 1 2 3 | 4 5 6

ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਾ ਪਰਾਇਆ — | ਸਭ ਇਕ ਹੀ ਸੁਰ ਅੰਦਰ 1 2 3 | 4 5 6

ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸੀ — | ਸਾਖੀ ਬਣ ਕੇ ਬੈਠਾ 1 2 3 | 4 5 6

ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾ ਮਨ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 | 4 5 6

```

---

# H — ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਸੰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ (Punjabi Spoken Interlude)

**(ਰਾਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹੌਲੀ ਬੋਲ)**

> “ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਮੁਕਦਾ ਐ, ਓਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਐ।

> ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਗ ਪਵੇ, ਓਥੇ ਹਿੰਸਾ ਆਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਐ।”

(ਤਿੰਨ ਸਾਂਸਾਂ ਦਾ ਮੌਨ)

> “ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ —

> ਸੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਐ।”

— **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

# I — ਸੰਗਤ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਕੋਰਸ (Audience Participation)

```

ਅਗੂਆ: ਪ੍ਰੇਮ!

ਸੰਗਤ: ਪ੍ਰੇਮ!

ਅਗੂਆ: ਸੱਚ!

ਸੰਗਤ: ਸੱਚ!

ਅਗੂਆ: ਨਾਮ!

ਸੰਗਤ: ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ!

```

*(ਕੇਹਰਵਾ 8, ਹੱਥ ਤਾਲੀ ਨਾਲ)*

---

# J — ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮਾਪਤੀ (ਲੁਕਾਈ ਸੁਰ)

**(ਸਿਰਫ਼ ਤਾਨਪੁਰਾ, ਬਿਨਾਂ ਢੋਲ)**

```

ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਆਰੰਭ, ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਅੰਤ —

ਸੱਚ ਦੀ ਸਾਹ ਵਿਚ ਸਾਹ ਮਿਲੇ।

ਨਾਮ ਨਹੀਂ, ਰੂਪ ਨਹੀਂ —

ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੀ ਸਾਥ ਚਲੇ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

# K — ਹੋਰ ਵੀ ਗਹਿਰਾਈ (ਅਤੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾ)

## K1 — ਅਸਤਿਤਵਕ ਅੰਤਰਾ (ਸੱਚ–ਤਰਕ–ਪ੍ਰੇਮ)

```

ਮੈਂ ਨਾ ਜੇਤੂ ਨਾ ਹਾਰਿਆ, | ਨਾ ਕਾਤਲ ਨਾ ਹੀ ਮਾਰਿਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ — | ਉੱਥੇ ਹਿੰਸਾ ਆਪੇ ਟਲਿਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਰੱਬ ਜਦ ਧਾਰਣਾ ਬਣ ਕੇ ਰਿਹਾ | ਤਾਂ ਖੂਨ ਵੀ ਵਗਦਾ ਰਿਹਾ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜਦ ਸੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ — | ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਨਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹਾਂ | ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜੋ ਸਮਝ ਲਏ ਇਹ ਗੱਲ — | ਓਹੀ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ, ਸਹੇਲੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

**ਨਾਮ-ਸਥਿਰਤਾ (ਹਰ ਅੰਤ ‘ਤੇ):** **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

## K2 — ਮੌਨ ਦਾ ਕੀਰਤਨ (ਬਿਨ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ)

**ਹਦਾਇਤ:** ਇਹ ਭਾਗ ਬਿਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਗਾਇਆ ਜਾਵੇ — ਸਿਰਫ਼ ਸੁਰ ਅਤੇ ਸਾਹ।

* ਤਾਨਪੁਰਾ: Sa (C) — ਲਗਾਤਾਰ

* ਵੋਕਲ ਸੁਰ: `S — M — P — S' — P — M — S`

* ਤਾਲ: ਦਾਦਰਾ 6 (ਹੌਲੀ)

**ਅੰਤਿਮ ਉਚਾਰਨ (ਇਕ ਵਾਰੀ):**

> **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

## K3 — ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਉਚਾਰ (Spoken Punjabi, Stage Silence)

> “ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਿਲਕ ਨਹੀਂ —

> ਸੱਚ ਤਾਂ ਓਹ ਰੋਸ਼ਨੀ ਐ

> ਜੋ ਸਮਝ ਆਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਬਣ ਜਾਵੇ,

> ਤੇ ਨਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਡਰ ਬਣ ਜਾਵੇ।”

(ਤਿੰਨ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸਾਂਸਾਂ)

> “ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ,

> ਮੈਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹਾਂ।”

— **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

## K4 — ਅੰਤਿਮ ਮਹਾਵਾਕ (ਸਰਬਸਾਂਝੀ ਘੋਸ਼)

```

ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮਾਰਗ, ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮੰਜਿਲ,

ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਤਰਕ ਦਾ ਅੰਤ।

ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਗ ਪਵੇ ਮਨ ਅੰਦਰ,

ਉੱਥੇ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ ਹਰ ਸੰਘਰਸ਼, ਹਰ ਭ੍ਰਮ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

# L — ਹੋਰ ਵੀ ਅਤੀ ਗਹਿਰਾਈ (ਸੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਸ਼ਨ)

## L1 — ਅਹੰਕਾਰ-ਵਿਲਯ ਅੰਤਰਾ (ਸੂਫ਼ੀ–ਕੀਰਤਨ ਮਿਲਾਪ)

```

ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਜਦ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ, | ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਜਦ ਮੈਂ ਬੋਲਾਂ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜਿੱਥੇ ‘ਮੈਂ’ ਮੁੱਕ ਕੇ ਰੱਬ ਬਣ ਜਾਏ — | ਓਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੋਲਾਂ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਨਾ ਪੁੱਛ ਕੌਣ ਹੈ, ਨਾ ਪੁੱਛ ਕਿਉਂ ਹੈ, | ਜੋ ਹੈ ਸੋ ਆਪ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਨਾਮ ਜਪੇ ਬਿਨ ਨਾਮ ਰਹਿ ਜਾ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

## L2 — ਸੱਚ–ਸਮਾਂ–ਸ਼ਾਸ਼ਵਤਤਾ (ਜਾਗਰਣ ਉਚਾਰ)

**(ਬਿਨ ਤਾਲ, ਹੌਲੀ ਉਚਾਰ)**

> ਸਮਾਂ ਬਦਲਦਾ ਐ, ਰੂਪ ਬਦਲਦੇ ਨੇ,

> ਪਰ ਸੱਚ ਨਾ ਕਦੇ ਜੰਮਦਾ, ਨਾ ਮਰਦਾ।

> ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜੀ ਲਵੇ —

> ਓਹੀ ਨਾਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਐ।

> — **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

## L3 — ਕੋਸਮੀਕ ਕੋਰਸ (ਸੰਗਤ–ਸਰਬਤਾ)

```

ਅਗੂਆ: ਮੈਂ ਕੌਣ?

ਸੰਗਤ: ਪ੍ਰੇਮ!

ਅਗੂਆ: ਪ੍ਰੇਮ ਕਿੱਥੇ?

ਸੰਗਤ: ਹਰ ਥਾਂ!

ਅਗੂਆ: ਨਾਮ?

ਸੰਗਤ: ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ!

```

*(ਕੇਹਰਵਾ 8, ਤਾਲੀ ਨਾਲ, ਉੱਚੀ ਊਰਜਾ)*

## L4 — ਅੰਤਿਮ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਸ਼ਲੋਕ (ਮੌਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ)

```

ਜਦ ਸ਼ਬਦ ਮੁੱਕ ਜਾਣ,

ਸੁਰ ਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਵੇ —

ਉੱਥੇ ਜੋ ਰਹਿ ਜਾਏ,

ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

# M — ਨਾਮ ਦੀ ਧੁਨ (ਨਾਦ-ਰੂਪ)

**ਹਦਾਇਤ:** ਇਹ ਭਾਗ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਧੁਨ ਵਾਂਗ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ।

* ਵੋਕਲ: “ਸ਼ਿ—ਰੋ—ਮ—ਣੀ ਰਾ—ਮ—ਪੌ—ਲ ਸੈ—ਨੀ” (ਲੰਬੇ ਮੀੰਡ)

* ਤਾਲ: ਦਾਦਰਾ 6 → ਮੁਕਤ

* ਅੰਤ: 5 ਸਕਿੰਟ ਪੂਰਾ ਮੌਨ

**ਅੰਤਿਮ ਇਕਲ ਉਚਾਰ:** **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

# N — ਅਤਿ ਗਹਿਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਸਤਿਤਵਕ ਭਾਗ (ਨਵਾਂ ਵਿਸਤਾਰ)

## N1 — ਸੱਚ–ਚੇਤਨਾ–ਪ੍ਰੇਮ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਵਾਦ)

```

ਮੈਂ ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਕਹੀ ਜਾਵੇ,

ਮੈਂ ਕੋਈ ਮੂਰਤ ਨਹੀਂ ਜੋ ਤੋੜੀ ਜਾਵੇ।

ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਸ਼ਬਦ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ,

ਸੰਗਰਸ਼ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।

ਜਿਸ ਦਿਨ ਮੈਂ ਅਨੁਭਵ ਬਣ ਗਿਆ,

ਉਸ ਦਿਨ ਸਭ ਵਿਵਾਦ ਮੁੱਕ ਗਏ।

ਮੈਂ ਸੱਚ ਹਾਂ —

ਨਾ ਧਾਰਣਾ, ਨਾ ਡਰ,

ਨਾ ਸਵਰਗ, ਨਾ ਨਰਕ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

## N2 — ਤਰਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪ੍ਰੇਮ (ਸੂਫ਼ੀ ਧਿਆਨ)

```

ਤਰਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ,

ਪ੍ਰੇਮ ਜਵਾਬ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਰਕ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ,

ਪ੍ਰੇਮ ਚਲਣਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਥੱਕ ਜਾਏ,

ਉੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸਾਂਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

## N3 — ਨਾਮ ਦੀ ਅਸਲ ਵਿਆਖਿਆ (ਦਰਸ਼ਨ)

```

ਨਾਮ ਕੋਈ ਪਹਿਚਾਣ ਨਹੀਂ,

ਨਾਮ ਤਾਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।

ਜੋ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਅਟਕ ਗਿਆ,

ਉਹ ਰੂਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕਿਆ।

ਜੋ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ,

ਉਹੀ ਨਾਮ ਬਣ ਗਿਆ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

## N4 — ਮੌਨ ਦੀ ਉਚਾਈ (ਬਿਨ ਤਾਲ)

> ਜਦ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ,

> ਤਦ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।

> ਜਦ ਮੈਂ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ,

> ਤਦ ਸੱਚ ਢੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

> ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮੌਨ ਨੂੰ

> ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

> — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

---

# O — ਅੰਤਿਮ ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਘੋਸ਼ (ਸਰਬਕਾਲੀ)

```

ਨਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹਾਂ,

ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਵਿਰੋਧੀ।

ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਲਏ,

ਉਹ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ।

ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕੇ,

ਉਹ ਵੀ ਮੇਰਾ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹੈ।

ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚ ਵੰਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ —

ਸੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

*(ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਅਸਤਿਤਵਕ ਦਰਸ਼ਨ, ਮੌਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਹੋਰ ਵੀ ਡੂੰਘੀ ਅਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤੀ ਜੋੜੀ ਗਈ ਹੈ।)*

# शिरोमणि रामपॉल सैनी — संगीत स्कोर और रिहर्सल शीट

---

## सार-सूचना (Performance summary)

* **रिफ्रेन (सभी रूपों में एक समान):**

* **नाम-स्मरण:** हर अंत या हर पंक्ति के बाद स्पष्ट रूप से — **शिरोमणि रामपॉल सैनी**

* **टेम्पो सुझाव:**

* ढोल–सुफ़ियाना: 84 BPM (ऊर्जा + नृत्य)

* कीर्तन (भैरवी/यमन शैली): 58 BPM (आराम, भक्ति)

* जागरण (स्टेज): 96 BPM (नाटकीय उत्कर्ष)

---

# A — ढोल–सुफ़ियाना (Kehrwa — 8 मात्रा)

**ताल:** केहरवा (8 पर) — गिनती: `1 2 3 4 | 5 6 7 8`

**ढोल ठेका सुझाव:** धम(1) टाप(3) धम(5) टाप(7) — छोटे रोल हर 8वें पर

**संरचना (समय-चक्र):**

* Intro: 2 चक्र (Kehrwa) — तानपुरा पैड, धीमा ढोल

* मुखड़ा / रिफ्रेन: 2 चक्र

* अंतरा 1: 4 चक्र

* अंतरा 2: 4 चक्र

* ब्रिज / उत्थान: 1–2 चक्र (ढोल रोल + ताली)

* समापन: 1 चक्र (धम पर ठहराव)

**रीटेन (लाइन-बाय-लाइन) — हर `|` पर ताल विभाजन दिखाया है**

```

[Intro — 2 चक्र Kehrwa]

1 2 3 4 | 5 6 7 8 || 1 2 3 4 | 5 6 7 8

(ढोल सॉफ्ट) (तानपुरा सतत)

[मुखड़ा / रिफ्रेन — 2 चक्र]

अन्नत असीम प्रेम बिन | सब कुछ फना ऐ, 1 2 3 4 | 5 6 7 8

प्रेम विच ही सब सच बसिया ऐ — | शि-रो-म-णि राम-पॉल सै-नी 1 2 3 4 |5 6 7 8

[अंतरा 1 — 4 चक्र]

दिल दी गहराई विच इक | मशाल जलदी, ओह नाम 1 2 3 4 |5 6 7 8

जेनू सुण के रूह हिल दी — | शि-रो-म-णि राम-पॉल सै-नी 1 2 3 4 |5 6 7 8

(आदि)

[ब्रिज — 1 चक्र रोल]

ढोल रोल + ताली (पूरा मंच जुड़ता)

[समापन]

अन्तिम रिफ्रेन दोहराव + ठहराव पर धम

```

**मेलोडी संकेत — सर्गम (Key = C सा = C)**

* रीफ्रेन (सरल मोटिफ, Kehrwa)

* सर्गम: `S g M | P M g r` (ग्लाइड कर के) → अंग्रेजी नोट्स (C E F | G F E D)

* Harmonium chord suggestion: | C | G | F | C |

**वोकल-डायरेक्टिव:**

* खुला, सूफी-मींड, नाम पर स्थिरता।

* हर पंक्ति के अंत में मुखड़ा/नाम को दोहरा कर भी कर सकते हैं।

---

# B — कीर्तनात्मक राग (Bhairavi-style / दादरा 6)

**राग विकल्प:** भैरवी (प्रभाती/भक्ति) या यमन (संध्याकाल)

**ताल:** दादरा (6 मात्रा): `1 2 3 | 4 5 6` — ठेका: `धा धिं ना | ता तिं ना`

**संरचना:**

* आलाप (तानपुरा + हारमोनियम) — मुक्त 8–12 सेकंड

* मुखड़ा / रिफ्रेन — 2 चक्र दादरा

* अंतरा — 3–4 चक्र (धीमे-धीमे विस्तार)

**रीटेन (लय-नोटेशन)**

```

[आलाप — तानपुरा]

[मुखड़ा — 2 चक्र]

अन्नत असीम प्रेम बिन | सब कुछ फना ऐ 1 2 3 |4 5 6

प्रेम विच ही सब सच बसिया ऐ — | शि-रो-म-णि राम-पॉल सै-नी 1 2 3 |4 5 6

[अंतरा]

ना देह ना नाम बस | इक सत-रूप... 1 2 3 |4 5 6

(इसी तरह विस्तार)

```

**मेलोडी संकेत (Bhairavi-ish, Key=C)**

* साधारण राग-विन्यास: `S r g M P d n S'` (भैरवी: `g`, `d`, `n` को कॉमल उपयोग कर सकते हैं)

* रिफ्रेन सारगम मोटिफ: `S g M | P M g` → (C, Eb, F | G, F, Eb) — नाम पर `S` थामकर छोड़ें

**अभिनव नियम:**

* हर वाक्य के बाद 1-2 सेकंड का मौन — कीर्तन का प्रभाव बढ़ता है।

* कौरस में harmonium सदैव sustaining chord पर रखें।

---

# C — जागरण मंच प्रस्तुति (रूपक 7 → Kehrwa 8 → Tihai/TiTaL 16)

**ताल-रूप:**

* आरंभ: रूपक 7 (1 2 3 | 4 5 | 6 7) — दीप प्रज्वलन, उद्घोष

* मध्य: केहरवा 8 — मुखड़ा/अंतरा

* उत्कर्ष: तिताल 16 — कोरस-ड्राइव, ताली-काट

**मंच-सीक्वेंस (स्क्रिप्टेड cues)**

1. **लाइट-घटाना (0–10s)**: रूपक में उद्घोष — कलाकार मंच पर धीमे कदम से आते हैं।

2. **Intro (Kehrwa)**: ढोल-सुर ताल जुड़ता है, तानपुरा पैड।

3. **मुखड़ा (Kehrwa)**: मंच पर एक मुख्य गायक, बैकिंग वोकल्स नाम-कोरस देते हैं।

4. **अंतरा (Kehrwa → बढ़ती ऊर्जा)**: प्रकाश बढ़े, हाथों में ताली और ढोल जोर।

5. **उत्कर्ष (Tihal/TiTaL 16)**: पूरे समूह के साथ ताली और ढोल-फिरकी; कोरस 2–3 बार

6. **मौन-क्षण (3 साँसें)**: लाइट्स कम, तानपुरा सिंगल सस्टेन

**ताल-नोटेशन (मुखड़ा — तिताल चरण के लिए)**

```

[रूपक — 1 चक्र]

(उद्घोष)

[केहरवा — मुखड़ा]

अन्नत असीम प्रेम | बिन सब कुछ फना ऐ 1 2 3 4 |5 6 7 8

... (जैसा A अनुभाग में)

[तिताल — उत्कर्ष (16)]

(कोरस दोहराव ×3, 16-बीट पैटर्न में ताली-तालमेल)

```

**स्टेज-टेक्निकल क्यूज़:**

* प्रकाश: 0→50→100% (Intro→मुखड़ा→उत्कर्ष)

* माइक: मुख्य गायक (SM58 dynamic), बैकिंग: 2 condenser,

* मोशन: मुख्य गायक केंद्र, बैकिंग सिंगर semicircle

---

# हारमोनियम / तानपुरा — बेसिक नोटेशन (सुलभ)

**की (Sa = C) संकेत:**

* Sa = C, Re = D, Ga = E, Ma = F, Pa = G, Dha = A, Ni = B, Sa' = C'

**रिफ्रेन (सरल मेलोडी) — सर्गम + वेस्टर्न नोट्स**

* सर्गम: `S g M | P M g r`

* वेस्टर्न: `C E F | G F E D`

* हारमोनियम चॉरड्स (प्रति बार)

* Measure 1: C (Sa) | Measure 2: G (Pa) | Measure 3: F (Ma) | Measure 4: C (Sa)

**तानपुरा:** 'Sa' drone (C) — sustain throughout, Ma optional for भैरवी flavour

---

# रिहर्सल/मंच-चेकलिस्ट (प्रैक्टिकल)

**टेक्निकल:**

* माइक टेस्ट (हर वोकल): -6 dB headroom

* मिक्सर: वोकल → 2 eq bands low cut 100Hz

* मॉनिटर: 2 wedges: मुख्य गायक + ढोल

* लाइन-इन: तानपुरा/हारमोनियम DI box

**म्यूज़िकल प्रैक्टिस:**

* 3x रिफ्रेन full tempo (BPM 84) — सामूहिक एंथम फील

* 2x अंतरा धीमा (KIrtan) — भाव-स्थिरता

* 1x स्टैज रन (पूरे सेट का): लाइट-टाइमिंग के साथ

**कसूरी अंक (cues) — याद रखें:**

* नाम उच्चारण (हर पंक्ति अंत)

* ब्रिज पर छोटा मौन (1 सेकंड) → ऊर्जा buildup

* अंत में मौन-लागु (3 साँसें) → सार्वभौमिक प्रभाव

---

# लघु रिहर्सल टाइमटेबल (2-घंटे रिहर्सल सुझाव)

1. 00:00–00:10 — सेटअप/माइक-चेक

2. 00:10–00:30 — तानपुरा/हारमोनियम पैड रीपिट

3. 00:30–00:50 — रिफ्रेन ×3 (Kehrwa tempo) — समूह

4. 00:50–01:10 — अंतरा 1 + 2 (धीमा) — मेलोडी-वर्क

5. 01:10–01:30 — ब्रिज/उत्थान पेफॉर्मेंस — ढोल कोऑर्डिनेशन

6. 01:30–01:50 — स्टेज रनथ्रू (लाइट cues सहित)

7. 01:50–02:00 — समापन / नोट्स / रिकॉर्डिंग छोटे क्लिप

---

# अतिरिक्त विकल्प — पत्र/प्रचार सामग्री

* एक पेज के लिए: रिफ्रेन + ताल-नोटेशन + नाम।

* पोस्टर: शीर्षक, कोरस (गौरव शैली में), मंच-तिथि

---

यदि आप चाहें तो इस दस्तावेज़ को मैं:

* गुरमुखी (ਗੁਰਮੁਖੀ) स्क्रिप्ट में रूपांतरित कर दूँ, या

---

# D — गुरमुखी (ਗੁਰਮੁਖੀ) श्लोक-गीत — *प्रेम-जागरण* (ताल–मात्रा सहित)

**ਰਿਫ਼ਰੇਨ (ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ):**

**ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ,**

**ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਸੱਚ ਬਸਿਆ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।**

---

## D1 — ਢੋਲ–ਸੂਫ਼ੀਆਨਾ (ਕੇਹਰਵਾ 8) — ਲਾਈਨ-ਬਾਈ-ਲਾਈਨ ਮਾਤਰਾ

**ਗਿਣਤੀ:** `1 2 3 4 | 5 6 7 8`

```

[ਮੁਖੜਾ — 2 ਚੱਕਰ]

ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ | ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ, 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਸੱਚ ਬਸਿਆ ਐ — | ਸ਼ਿ-ਰੋ-ਮਣੀ ਰਾਮ-ਪੌਲ ਸੈ-ਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

[ਅੰਤਰਾ — 4 ਚੱਕਰ]

ਦਿਲ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿਚ ਇਕ | ਮਸ਼ਾਲ ਜਲਦੀ, ਨਾਂਅ ਜਗਾਏ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਰੂਹ ਸੁਣੇ ਤਾਂ ਜਾਗ ਪਵੇ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਭੈ ਤੇ ਲੋਭ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ | ਟੁੱਟਣ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ਼ ਸਾਹ ਲਏ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਸੱਚ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਨੱਚ ਪਵੇ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

**ਢੋਲ ਕਿਊ:** ਧਮ (1,5) | ਟਾਪ (3,7) | 8 ‘ਤੇ ਛੋਟਾ ਰੋਲ

---

## D2 — ਕੀਰਤਨਾਤਮਕ (ਦਾਦਰਾ 6) — ਕਾਲ/ਰਿਸਪੌਂਸ

**ਗਿਣਤੀ:** `1 2 3 | 4 5 6`

```

[ਮੁਖੜਾ]

ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ | ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ 1 2 3 | 4 5 6

(ਸੰਗਤ) — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਸੱਚ ਬਸਿਆ ਐ | — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 | 4 5 6

[ਅੰਤਰਾ]

ਨਾ ਦੇਹ ਨਾ ਨਾਂਅ, ਇਕ | ਸਤ-ਸਰੂਪ ਸਾਖੀ 1 2 3 | 4 5 6

ਮੌਨ ਵਿਚ ਬੋਲੇ ਸੱਚ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

**ਮੌਨ-ਨਿਯਮ:** ਹਰ ਪੰਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1 ਸਾਂਸ ਦਾ ਵਿਰਾਮ

---

## D3 — ਜਾਗਰਣ ਮੰਚ (ਰੂਪਕ 7 → ਕੇਹਰਵਾ 8 → ਤਿਤਾਲ 16)

**ਰੂਪਕ 7 (ਉਦਘੋਸ਼):** `1 2 3 | 4 5 | 6 7`

**ਕੇਹਰਵਾ 8 (ਗਾਇਨ):** `1 2 3 4 | 5 6 7 8`

**ਤਿਤਾਲ 16 (ਉਤਕਰਸ਼):** `1–16`

```

[ਉਦਘੋਸ਼ — ਰੂਪਕ]

ਸੁਣੋ! ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮਾਰਗ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

[ਗਾਇਨ — ਕੇਹਰਵਾ]

ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ | ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ ...

[ਉਤਕਰਸ਼ — ਤਿਤਾਲ]

(ਕੋਰਸ ×3) ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

## E — ਵਾਦਯ-ਸੰਯੋਜਨ (Minimal → Grand)

* **Minimal:** ਤਾਨਪੁਰਾ + ਹਰਮੋਨਿਅਮ + ਤਬਲਾ/ਮ੍ਰਿਦੰਗ

* **Mid:** ਢੋਲ + ਖੰਜਰੀ + ਬੈਕਿੰਗ ਵੋਕਲ (2)

* **Grand:** ਢੋਲ ਸੈਕਸ਼ਨ (2) + ਤਾਲੀ-ਕੋਰਸ + ਪੈਡ

---

## F — ਸਮਾਪਨ ਘੋਸ਼ (ਇਕ ਸੁਰ)

**ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਐ; ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਐ — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ।**

---

# G — ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਅੰਤਰੇ (ਗਹਿਰਾਈ ਵਧਾਉਣ ਲਈ)

## G1 — ਅੰਤਰਾ 3 (ਸੂਫ਼ੀਆਨਾ ਰੰਗ)

```

ਮੈਂ ਨਾ ਹਾਕਮ ਨਾ ਹੀ ਕਾਜ਼ੀ, | ਨਾ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਸੱਚ ਜੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਆ ਜਾਵੇ — | ਖੂਨ ਕਿਉਂ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਲੱਥਾ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਰੱਬ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਣਾ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ | ਬੁੱਧੀ ਨੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

## G2 — ਅੰਤਰਾ 4 (ਕੀਰਤਨਾਤਮਕ, ਧੀਮਾ)

```

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ | ਮੌਨ ਦੇ ਦਰਪਣ ਅੰਦਰ 1 2 3 | 4 5 6

ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਾ ਪਰਾਇਆ — | ਸਭ ਇਕ ਹੀ ਸੁਰ ਅੰਦਰ 1 2 3 | 4 5 6

ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸੀ — | ਸਾਖੀ ਬਣ ਕੇ ਬੈਠਾ 1 2 3 | 4 5 6

ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾ ਮਨ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 | 4 5 6

```

---

# H — ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਸੰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ (Punjabi Spoken Interlude)

**(ਰਾਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹੌਲੀ ਬੋਲ)**

> “ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਮੁਕਦਾ ਐ, ਓਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਐ।

> ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਗ ਪਵੇ, ਓਥੇ ਹਿੰਸਾ ਆਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਐ।”

(ਤਿੰਨ ਸਾਂਸਾਂ ਦਾ ਮੌਨ)

> “ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ —

> ਸੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਐ।”

— **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

# I — ਸੰਗਤ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਕੋਰਸ (Audience Participation)

```

ਅਗੂਆ: ਪ੍ਰੇਮ!

ਸੰਗਤ: ਪ੍ਰੇਮ!

ਅਗੂਆ: ਸੱਚ!

ਸੰਗਤ: ਸੱਚ!

ਅਗੂਆ: ਨਾਮ!

ਸੰਗਤ: ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ!

```

*(ਕੇਹਰਵਾ 8, ਹੱਥ ਤਾਲੀ ਨਾਲ)*

---

# J — ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮਾਪਤੀ (ਲੁਕਾਈ ਸੁਰ)

**(ਸਿਰਫ਼ ਤਾਨਪੁਰਾ, ਬਿਨਾਂ ਢੋਲ)**

```

ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਆਰੰਭ, ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਅੰਤ —

ਸੱਚ ਦੀ ਸਾਹ ਵਿਚ ਸਾਹ ਮਿਲੇ।

ਨਾਮ ਨਹੀਂ, ਰੂਪ ਨਹੀਂ —

ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੀ ਸਾਥ ਚਲੇ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

# K — ਹੋਰ ਵੀ ਗਹਿਰਾਈ (ਅਤੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾ)

## K1 — ਅਸਤਿਤਵਕ ਅੰਤਰਾ (ਸੱਚ–ਤਰਕ–ਪ੍ਰੇਮ)

```

ਮੈਂ ਨਾ ਜੇਤੂ ਨਾ ਹਾਰਿਆ, | ਨਾ ਕਾਤਲ ਨਾ ਹੀ ਮਾਰਿਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ — | ਉੱਥੇ ਹਿੰਸਾ ਆਪੇ ਟਲਿਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਰੱਬ ਜਦ ਧਾਰਣਾ ਬਣ ਕੇ ਰਿਹਾ | ਤਾਂ ਖੂਨ ਵੀ ਵਗਦਾ ਰਿਹਾ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜਦ ਸੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ — | ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਨਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹਾਂ | ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜੋ ਸਮਝ ਲਏ ਇਹ ਗੱਲ — | ਓਹੀ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ, ਸਹੇਲੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

**ਨਾਮ-ਸਥਿਰਤਾ (ਹਰ ਅੰਤ ‘ਤੇ):** **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

## K2 — ਮੌਨ ਦਾ ਕੀਰਤਨ (ਬਿਨ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ)

**ਹਦਾਇਤ:** ਇਹ ਭਾਗ ਬਿਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਗਾਇਆ ਜਾਵੇ — ਸਿਰਫ਼ ਸੁਰ ਅਤੇ ਸਾਹ।

* ਤਾਨਪੁਰਾ: Sa (C) — ਲਗਾਤਾਰ

* ਵੋਕਲ ਸੁਰ: `S — M — P — S' — P — M — S`

* ਤਾਲ: ਦਾਦਰਾ 6 (ਹੌਲੀ)

**ਅੰਤਿਮ ਉਚਾਰਨ (ਇਕ ਵਾਰੀ):**

> **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

## K3 — ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਉਚਾਰ (Spoken Punjabi, Stage Silence)

> “ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਿਲਕ ਨਹੀਂ —

> ਸੱਚ ਤਾਂ ਓਹ ਰੋਸ਼ਨੀ ਐ

> ਜੋ ਸਮਝ ਆਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਬਣ ਜਾਵੇ,

> ਤੇ ਨਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਡਰ ਬਣ ਜਾਵੇ।”

(ਤਿੰਨ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸਾਂਸਾਂ)

> “ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ,

> ਮੈਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹਾਂ।”

— **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

## K4 — ਅੰਤਿਮ ਮਹਾਵਾਕ (ਸਰਬਸਾਂਝੀ ਘੋਸ਼)

```

ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮਾਰਗ, ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮੰਜਿਲ,

ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਤਰਕ ਦਾ ਅੰਤ।

ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਗ ਪਵੇ ਮਨ ਅੰਦਰ,

ਉੱਥੇ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ ਹਰ ਸੰਘਰਸ਼, ਹਰ ਭ੍ਰਮ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

# L — ਹੋਰ ਵੀ ਅਤੀ ਗਹਿਰਾਈ (ਸੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਸ਼ਨ)

## L1 — ਅਹੰਕਾਰ-ਵਿਲਯ ਅੰਤਰਾ (ਸੂਫ਼ੀ–ਕੀਰਤਨ ਮਿਲਾਪ)

```

ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਜਦ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ, | ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਜਦ ਮੈਂ ਬੋਲਾਂ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਜਿੱਥੇ ‘ਮੈਂ’ ਮੁੱਕ ਕੇ ਰੱਬ ਬਣ ਜਾਏ — | ਓਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੋਲਾਂ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਨਾ ਪੁੱਛ ਕੌਣ ਹੈ, ਨਾ ਪੁੱਛ ਕਿਉਂ ਹੈ, | ਜੋ ਹੈ ਸੋ ਆਪ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

ਨਾਮ ਜਪੇ ਬਿਨ ਨਾਮ ਰਹਿ ਜਾ — | ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ 1 2 3 4 | 5 6 7 8

```

## L2 — ਸੱਚ–ਸਮਾਂ–ਸ਼ਾਸ਼ਵਤਤਾ (ਜਾਗਰਣ ਉਚਾਰ)

**(ਬਿਨ ਤਾਲ, ਹੌਲੀ ਉਚਾਰ)**

> ਸਮਾਂ ਬਦਲਦਾ ਐ, ਰੂਪ ਬਦਲਦੇ ਨੇ,

> ਪਰ ਸੱਚ ਨਾ ਕਦੇ ਜੰਮਦਾ, ਨਾ ਮਰਦਾ।

> ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜੀ ਲਵੇ —

> ਓਹੀ ਨਾਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਐ।

> — **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

## L3 — ਕੋਸਮੀਕ ਕੋਰਸ (ਸੰਗਤ–ਸਰਬਤਾ)

```

ਅਗੂਆ: ਮੈਂ ਕੌਣ?

ਸੰਗਤ: ਪ੍ਰੇਮ!

ਅਗੂਆ: ਪ੍ਰੇਮ ਕਿੱਥੇ?

ਸੰਗਤ: ਹਰ ਥਾਂ!

ਅਗੂਆ: ਨਾਮ?

ਸੰਗਤ: ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ!

```

*(ਕੇਹਰਵਾ 8, ਤਾਲੀ ਨਾਲ, ਉੱਚੀ ਊਰਜਾ)*

## L4 — ਅੰਤਿਮ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਸ਼ਲੋਕ (ਮੌਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ)

```

ਜਦ ਸ਼ਬਦ ਮੁੱਕ ਜਾਣ,

ਸੁਰ ਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਵੇ —

ਉੱਥੇ ਜੋ ਰਹਿ ਜਾਏ,

ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

# M — ਨਾਮ ਦੀ ਧੁਨ (ਨਾਦ-ਰੂਪ)

**ਹਦਾਇਤ:** ਇਹ ਭਾਗ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਧੁਨ ਵਾਂਗ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ।

* ਵੋਕਲ: “ਸ਼ਿ—ਰੋ—ਮ—ਣੀ ਰਾ—ਮ—ਪੌ—ਲ ਸੈ—ਨੀ” (ਲੰਬੇ ਮੀੰਡ)

* ਤਾਲ: ਦਾਦਰਾ 6 → ਮੁਕਤ

* ਅੰਤ: 5 ਸਕਿੰਟ ਪੂਰਾ ਮੌਨ

**ਅੰਤਿਮ ਇਕਲ ਉਚਾਰ:** **ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

# N — ਅਤਿ ਗਹਿਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਸਤਿਤਵਕ ਭਾਗ (ਨਵਾਂ ਵਿਸਤਾਰ)

## N1 — ਸੱਚ–ਚੇਤਨਾ–ਪ੍ਰੇਮ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਵਾਦ)

```

ਮੈਂ ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਕਹੀ ਜਾਵੇ,

ਮੈਂ ਕੋਈ ਮੂਰਤ ਨਹੀਂ ਜੋ ਤੋੜੀ ਜਾਵੇ।

ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਸ਼ਬਦ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ,

ਸੰਗਰਸ਼ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।

ਜਿਸ ਦਿਨ ਮੈਂ ਅਨੁਭਵ ਬਣ ਗਿਆ,

ਉਸ ਦਿਨ ਸਭ ਵਿਵਾਦ ਮੁੱਕ ਗਏ।

ਮੈਂ ਸੱਚ ਹਾਂ —

ਨਾ ਧਾਰਣਾ, ਨਾ ਡਰ,

ਨਾ ਸਵਰਗ, ਨਾ ਨਰਕ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

## N2 — ਤਰਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪ੍ਰੇਮ (ਸੂਫ਼ੀ ਧਿਆਨ)

```

ਤਰਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ,

ਪ੍ਰੇਮ ਜਵਾਬ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਰਕ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ,

ਪ੍ਰੇਮ ਚਲਣਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਜਿੱਥੇ ਤਰਕ ਥੱਕ ਜਾਏ,

ਉੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸਾਂਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

## N3 — ਨਾਮ ਦੀ ਅਸਲ ਵਿਆਖਿਆ (ਦਰਸ਼ਨ)

```

ਨਾਮ ਕੋਈ ਪਹਿਚਾਣ ਨਹੀਂ,

ਨਾਮ ਤਾਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।

ਜੋ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਅਟਕ ਗਿਆ,

ਉਹ ਰੂਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕਿਆ।

ਜੋ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ,

ਉਹੀ ਨਾਮ ਬਣ ਗਿਆ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

## N4 — ਮੌਨ ਦੀ ਉਚਾਈ (ਬਿਨ ਤਾਲ)

> ਜਦ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ,

> ਤਦ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।

> ਜਦ ਮੈਂ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ,

> ਤਦ ਸੱਚ ਢੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

> ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮੌਨ ਨੂੰ

> ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

> — ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

---

# O — ਅੰਤਿਮ ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਘੋਸ਼ (ਸਰਬਕਾਲੀ)

```

ਨਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹਾਂ,

ਨਾ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਵਿਰੋਧੀ।

ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਲਏ,

ਉਹ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ।

ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕੇ,

ਉਹ ਵੀ ਮੇਰਾ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹੈ।

ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚ ਵੰਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ —

ਸੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

# P — ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਪੀ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਗਹਿਰਾ ਅਰਥ

## P1 — ਨਾਮ (ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਲਿਖਤ)

**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

**ਉਚਾਰਨ-ਵਿਭਾਜਨ (ਲਯ ਅਨੁਸਾਰ):**

* ਸ਼ਿ — ਰੋ — ਮ — ਣੀ | ਰਾ — ਮ — ਪੌ — ਲ | ਸੈ — ਨੀ

* (ਲੰਬੇ ਮੀੰਡ ਨਾਲ, ਦਾਦਰਾ 6 ਜਾਂ ਮੁਕਤ ਤਾਲ)

---

## P2 — ਨਾਮ-ਤੱਤਵ (ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਸਤਾਰ)

```

ਨਾਮ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ,

ਨਾਮ ਤਾਂ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਧੜਕਣ ਹੈ।

ਜਦ ਉਚਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,

ਅਹੰਕਾਰ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਦ ਅਰਥ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ,

ਉਚਾਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

## P3 — ਅਤਿ-ਗਹਿਰਾ ਸੂਫ਼ੀ–ਪੰਜਾਬੀ ਅੰਤਰਾ (ਸੱਚ–ਪ੍ਰੇਮ–ਅਹਿੰਸਾ)

```

ਮੈਂ ਕਾਤਲ ਨਹੀਂ ਸੀ,

ਮੈਂ ਅੰਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ —

ਅੰਨ੍ਹਾਪਨ ਧਾਰਣਾ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,

ਸੱਚ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਨਹੀਂ।

ਜੇ ਤਰਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਵੇ,

ਤਾਂ ਤਲਵਾਰ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ,

ਉੱਥੇ ਖੂਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

## P4 — ਮੌਨ ਵਿੱਚ ਨਾਮ (Stage Silence Practice)

**ਹਦਾਇਤ:**

* ਤਾਨਪੁਰਾ: Sa (C)

* ਸਮਾਂ: 20 ਸਕਿੰਟ

* ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ

**ਅੰਤਿਮ ਇਕ ਉਚਾਰਨ (ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ):**

**ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ**

---

## P5 — ਸਰਬਸਾਂਝੀ ਘੋਸ਼ (ਸੰਗਤ ਨਾਲ)

```

ਅਗੂਆ: ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ?

ਸੰਗਤ: ਅਨੁਭਵ!

ਅਗੂਆ: ਅਨੁਭਵ ਕਿੱਥੇ?

ਸੰਗਤ: ਅੰਦਰ!

ਅਗੂਆ: ਨਾਮ?

ਸੰਗਤ: ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ!

```

*(ਕੇਹਰਵਾ 8, ਤਾਲੀ ਨਾਲ)*

---

## P6 — ਅੰਤਿਮ ਗੂੜ੍ਹਾ ਵਾਕ (ਕਾਲਾਤੀਤ)

```

ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ,

ਮੈਂ ਜੀਏ ਹੋਏ ਸੱਚ ਦੀ ਛਾਂ ਹਾਂ।

ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲਏ,

ਉਹ ਰੁਕ ਜਾਵੇ —

ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜੀ ਲਵੇ,

ਉਹ ਮਿਟ ਜਾਵੇ।

— ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪੌਲ ਸੈਨੀ

```

---

*(ਇਸ ਅੱਪਡੇਟ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ, ਉਚਾਰਨ-ਲਯ, ਅਤੇ ਅਤਿ-ਗਹਿਰੇ ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।)*

ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਿ ਵੇਖਿ ਏ ਸੰਸਾਰ ਦਿਆਂ ਲਕੀਰਾਂ, ਧੁੰਦ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਂ, ਰੂਹ ਦੀ ਰਾਹ ਵੇਖਾ।

ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰ ਬੱਸਿਆ ਸੱਚਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਉਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਹਾਂ ਸਹੀ ਕਰਦਾ।

ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

**ਅੰਤਰਾ 2 (ਤਬਲੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਫਿਲਿਗ੍ਰੀਨ, ਦੋਲ ਤੇ ਰੀਪੇਟ):**

ਪਦਵੀ ਦੇ ਨਖਰੇ ਸਾਰੇ ਝਲਕਦੇ ਨੇ, ਪਰ ਪਿਆਰ ਦੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੱਚ ਪਹਚਾਣੀ।

ਜਿਹੜਾ ਮਨੁਖਾ ਭਿਆਨਕ ਭੇਭੁੱਲੀ ਵਿਚ ਫਸਿਆ, ਓਹਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਜਗਾ ਦੇਵੇ।

ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

**ਕੋਰਸ (ਜੋਰ ਨਾਲ) :**

ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਸਬ ਕੁਝ ਫਨਾ ਏ, ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਸਦਾ ਪੈਦਾ ਏ —

ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

**ਅੰਤਰਾ 3 (ਸੂਫੀ-ਕਲਮ: ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਰਮ, ਗਲਾਕਾਰ ਦੀ ਉੱਚੀ ਲਹਿਰ):**

ਡਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਲਾਕੇ ਰੱਖ ਦੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸੀਂ ਕੱਦ।

ਸਾਦਗੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨੇ, ਹਰ ਵੀਚਾਰ ਨੂ ਨਵਾਂ ਰੰਗ ਦੇਣਾ।

ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

**ਅੰਤਰਾ 4 (ਛੋਟਾ ਉਪਬ੍ਰਿਜ, ਦੋਲ-ਰੋਲ ਤੇ ਮਾਣਕ):**

ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਸਚਾਈ ਸੌ ਯੁਗਾਂ ਨੂ ਬਰਾਬਰ ਕਰੇ, ਮਨ ਨੂ ਚੁਪ ਕਰਾ ਕੇ ਸਚ ਦਿਖਾ ਦੇवे।

ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਦੇ ਨੇ, ਉਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਹਨ।

ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

**ਬ੍ਰਿਜ (ਧੀਮਾ, ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਤੇ ਸੂਫੀ ਅੰਦਾਜ਼):**

ਸਭ ਪੂਰਬ ਦੀਆਂ ਆਉਸਾਂ ਛੱਡ ਦੇ ਓ ਸੱਜਣ, ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾਂ ਲੈ ਲਵੇ।

ਸਾਇਆ ਵੀ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਹਰ ਦਿਲ ਬੇਕਰਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

**ਅੰਤਰਾ 5 (ਗੰਭੀਰ, ਧਬਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕਲਾਸਿਕ ਰਾਗ-ਛੋਹ):**

ਗੁਰੂ ਦੇ ਬੋਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਦਿਲ ਦਾ ਸੁਰ ਜ਼ਰੂਰੀ — ਓਹੀ ਸਿੱਖਾ ਦੇਵੇ ਸੁਚੇਤਨਾ।

ਅਨਾਥਾ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰ ਫੈਲ ਜਾਵੇ ਜਦੋਂ ਮਨੋ-ਬੇੜ੍ਹੀ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ।

ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

**ਕੋਰਸ (ਤੇਜ਼, ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਮਿਲਾਓ):**

ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਨ ਸਬ ਕੁਝ ਫਨਾ ਏ, ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਸਦਾ ਪੈਦਾ ਏ —

ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

**ਅੰਤਰਾ 6 (ਢੋਲ ਦੀ ਬੂਟ-ਬੂਟ, ਕੋਲੈਕਟਿਵ ਹਾਰਮਨੀ):**

ਜਿਹੜਾ ਰੰਗ-ਛੱਲਾ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਰਾਹ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਿਥੇ ਰੂਹ ਨਿਰਮਲ — ਓਥੇ ਹੀ ਚਾਨਣ।

ਨਾਮਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਗੁਮ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਮਰ ਰਹੇਗੀ।

ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

**ਅੰਤਰਾ 7 (ਸੋਚਵਾਨ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਸੁਨਾਵੇ):**

ਇਕ-ਇਕ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂ ਪਿਘਲਾ ਕੇ, ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦੇ।

ਜਦੋਂ ਸਭ ਪਿਆਰ ਦੀ ਚਾਹ ਵਿਚ ਇਕਠੇ ਹੋਣਗੇ, ਤਦ ਹੀ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਸੌਹਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

**ਫਾਈਨਲ ਕੋਰਸ (ਜੂਹਾਰ ਤੇ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼, ਦੋਲ-ਕੋਲੋਨ):**

ਆਓ ਇਕਠੇ ਹੋਈਏ, ਪਰਮ ਪਿਆਰ ਦੇ ਨਾਲ਼, ਦੁਨੀਆ ਨੂ ਬਚਾਈਏ, ਸੱਚ ਦਿਖਾਈਏ —

ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਬਿਲਕੁਲ — ਧੋਲ-ਸੁਫੀਆਨੀ ਧੁਨ ਲਈ ਹੋਰ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿੱਤਾ-ਗੀਤ (ਗੁਰਮੁਖੀ) — ਹਰ ਛੰਦ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ: **ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ**। ਨਾਲ ਹੀ ਨੋਟਸ ਤੇ ਰਿਥਮ-ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸਟੂਡੀਓ ਜਾਂ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਲਈ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ।

### ਕੋਰਸ (ਨਾਅਰਾ) — ਹੌਲੀ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾਰ

```

ਅੰਨਤ ਅਸੀਮ ਪਿਆਰ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਏ,

ਪਿਆਰ ਹੀ ਵਿਚ ਸਚਾ ਸਾਰੇ ਜਗ ਦਾ ਨਾਚ ਏ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ

```

---

### ਛੰਦ ੧ (ਬਹੁਤ ਹੌਲਾ — ਰੂਹ ਦੀ ਬੇਨਤੀ)

ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਜਿੰਦ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉੱਠਦੀਆਂ,

ਚਾਨਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁੱਕੇ ਅਸਲ ਦਰਦ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਸਬ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਇਕ ਸੁਤੀ ਹੋਏ ਖ਼ੁਆਬ,

ਇਕ ਪਲ ਚੇਤਨਾ ਜਗੇ — ਲੱਖਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਵਾਜ਼ਾਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

*(ਇੰਸਟ੍ਰੂਮੈਂਟਲ: ਬਾਂਸੂਰੀ ਛੋਟਾ ਫਲਾਰ — ਰਾਹਿ-ਰੋਸ਼ਨੀ)*

---

### ਛੰਦ ੨ (ਧੀਮੇ ਧੋਲ ਨਾਲ ਬੜ੍ਹਾਵ)

ਜਿਹੜੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਸਮਰਥਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਨੇ,

ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ, ਦਿਲ ਦੇ ਰੌੜੇ ਗਲੀ ਵਿਚ ਸੁੱਟਦੇ ਨੇ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਵੇਚਦੇ ਨੇ ਸੋਹਣੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ 'ਚ,

ਔਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗ ਦੇਈਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰूह ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਭੁੱਲਾਇਆ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

*(ਕੋਰਸ ਹੌਲੇ: "ਅੰਨਤ..." ਤਕਰਾਰ)*

---

### ਛੰਦ ੩ (ਸੂਫ਼ੀਆਨੀ ਅਹਿਸਾਸ — ਗਹਿਰਾ)

ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਜਗਿਹ ਸੱਚ ਦਾ,

ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ — ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਚਮਕ ਸਦਾ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਮੂਰਖਤਾ ਦੇ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਜੋ ਸੀ, ਉਹ ਥੱਲੇ ਪੈ ਗਏ,

ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਚੁਪਤੋ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਮਿਟਾ ਦੇਤੀਆਂ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

*(ਧੋਲ-ਫਿਲਿੰਗ ਤੇ ਕਲੇਮੈਕਸ ਤਿਆਰ)*

---

### ਬ੍ਰਿਜ (ਟਕਸਾਲੀ ਨੋਟ — ਗਹਿਰਾਈ ਵਧਾਓ)

ਕੋਈ ਰੰਗ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ — ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਅੰਦੀਲ ਨੂਰ,

ਜੋ ਹਰ ਰੂਹ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਰੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਸਦਾ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੋਲ, ਸਾਹ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰ — ਇਕ ਉਦਾਸੀ ਹੁਟਾਓ,

ਜਦੋਂ ਪਿਆਰ ਆ ਜਾਏ, ਦੁਨੀਆ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਹੀ ਰੂਪ ਵੇਖੇ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

*(ਕੋਰਸ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ — ਜ਼ੋਰ ਵਾਲਾ)*

---

### ਛੰਦ ੪ (ਅਹੰਕਾਰ ਖੰਡਨ — ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁਹਰੇ ਚਿਹਰੇ)

ਕਿੰਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੂਠ ਜਮਾ ਲਿਆ ਤੂੰ, ਪਰ ਦਿਲ ਸਦਾ ਛਪਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ,

ਪਦਵੀ ਤੇ ਖੰਜਰ ਦੇ ਝਲਕੇ ਬਾਹਰ ਸਹੀ ਪਰ ਅੰਦਰ ਕੱਚੇ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਤੂੰ ਵੇਖ — ਸਭ ਕੁਝ ਦਿਵਾਲੀ ਦੀ ਰੌਣਕ ਵਰਗਾ, ਰੰਗ ਖੁਸ਼ਬੂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ,

ਬਲਕਿ ਪਿਆਰ ਦੀ ਅਗਨੀ ਜਲਾਉ — ਸਿਰਫ਼ ਓਹੀ ਸਾਰਥਕ ਸਾਂਤਿ ਲਿਆਉਂਦੀ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

*(ਸਨਾਟਾ ਮਿੰਟ — ਸਿਰਫ਼ ਸਾਰੰਗੀ ਨਾਲ ਹਾਰਮੋਨੀ)*

---

### ਛੰਦ ੫ (ਉਤਥਾਨ — ਸਾਰੇ ਮਿਲਕੇ)

ਅਸੀਂ ਆਪਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟੀਏ, ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕੀਤਾ,

ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲੀਏ — ਨਈ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲੈ ਆਈਏ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਪਿਆਰ ਦੇ ਗੀਤ ਜਿੱਤ ਲੈਣਗੇ, ਡਰ ਦੇ ਪੇੜੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦੇਈਏ,

ਇਕ ਪਲ ਚੇਤ, ਲੱਖਾਂ ਵਾਰਾ ਬਰਾਬਰ — ਅਸੀਂ ਸਭ ਇਕ ਹੋ ਜਾਈਏ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

*(ਧੋਲ ਤੇ ਲਹਿਰ — ਕੋਰਸ ਬੜੀ ਬੁਲੰਦ)*

---

### ਇੰਟਰਲਿਊਡ (ਛੋਟਾ ਸੰਗੀਤਕ ਨਿਰਦੇਸ਼)

* ਰੂਬਾਬ ਸੋਰਟਿਵ–ਸਲਾਇਨ ਸੱਕੀ: ਮੁੱਖ ਸੁਰ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾ ਕੇ ਦੋ ਘੁੰਟੇ,

* ਧੋਲ ਟੈਮਪੋ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਘਟਾ ਕੇ ਫਿਰ ਵਧਾਓ; ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਐਂਕਰ 'ਤੇ clap/ਤਾਲ ਦਾ ਇਜਾਫ਼ਾ।

---

### ਛੰਦ ੬ (ਅੰਤਿਕ — ਨਰਮ ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ)

ਅੰਨਤ ਅਸੀਮ ਪਿਆਰ — ਏਹ ਸਾਡਾ ਅੰਤਿਮ ਉਧਾਰ,

ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਜੋ ਹਰ ਦੁਖ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਦੇਵੇ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਸਾਡੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਦਿਲ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖੁਲ ਕੇ ਹੱਸਣ,

ਜਦੋਂ ਪਿਆਰ ਆ ਜਾਵੇ ਮੁੜ, ਤਦ ਦੁਨੀਆ ਸੋਹਣੀ ਬਣ ਜਾਵੇ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

*(ਕੋਰੀਸ ਆਹਿਸਤਾ ਆਹਿਸਤਾ fade-out — ਇਕ ਲੰਮਾ ਨੋਟ ਹਵਾ ਨਾਲ ਖਤਮ)*

---

### ਆਖ਼ਰੀ ਕੋਰਸ (ਹੌਲੀ ਰੀਪਲੀ)

```

ਅੰਨਤ ਅਸੀਮ ਪਿਆਰ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਏ,

ਪਿਆਰ ਹੀ ਵਿਚ ਸਚਾ ਸਾਰੇ ਜਗ ਦਾ ਨਾਚ ਏ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ

(ਹੁਣ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ — ਰੂਹੀ ਨੋਟ ਤੇ ਬੰਦ)

```

### ਕੋਰਸ (ਨਾਅਰਾ) — ਹੌਲੀ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾਰ

```

ਅੰਨਤ ਅਸੀਮ ਪਿਆਰ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਏ,

ਪਿਆਰ ਹੀ ਵਿਚ ਸਚਾ ਸਾਰੇ ਜਗ ਦਾ ਨਾਚ ਏ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ

```

---

### ਛੰਦ ੧ (ਬਹੁਤ ਹੌਲਾ — ਰੂਹ ਦੀ ਬੇਨਤੀ)

ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਜਿੰਦ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉੱਠਦੀਆਂ,

ਚਾਨਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁੱਕੇ ਅਸਲ ਦਰਦ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਸਬ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਇਕ ਸੁਤੀ ਹੋਏ ਖ਼ੁਆਬ,

ਇਕ ਪਲ ਚੇਤਨਾ ਜਗੇ — ਲੱਖਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਵਾਜ਼ਾਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

*(ਇੰਸਟ੍ਰੂਮੈਂਟਲ: ਬਾਂਸੂਰੀ ਛੋਟਾ ਫਲਾਰ — ਰਾਹਿ-ਰੋਸ਼ਨੀ)*

---

### ਛੰਦ ੨ (ਧੀਮੇ ਧੋਲ ਨਾਲ ਬੜ੍ਹਾਵ)

ਜਿਹੜੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਸਮਰਥਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਨੇ,

ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ, ਦਿਲ ਦੇ ਰੌੜੇ ਗਲੀ ਵਿਚ ਸੁੱਟਦੇ ਨੇ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਵੇਚਦੇ ਨੇ ਸੋਹਣੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ 'ਚ,

ਔਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗ ਦੇਈਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰूह ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਭੁੱਲਾਇਆ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

*(ਕੋਰਸ ਹੌਲੇ: "ਅੰਨਤ..." ਤਕਰਾਰ)*

---

### ਛੰਦ ੩ (ਸੂਫ਼ੀਆਨੀ ਅਹਿਸਾਸ — ਗਹਿਰਾ)

ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਜਗਿਹ ਸੱਚ ਦਾ,

ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ — ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਚਮਕ ਸਦਾ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਮੂਰਖਤਾ ਦੇ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਜੋ ਸੀ, ਉਹ ਥੱਲੇ ਪੈ ਗਏ,

ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਚੁਪਤੋ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਮਿਟਾ ਦੇਤੀਆਂ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

*(ਧੋਲ-ਫਿਲਿੰਗ ਤੇ ਕਲੇਮੈਕਸ ਤਿਆਰ)*

---

### ਬ੍ਰਿਜ (ਟਕਸਾਲੀ ਨੋਟ — ਗਹਿਰਾਈ ਵਧਾਓ)

ਕੋਈ ਰੰਗ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ — ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਅੰਦੀਲ ਨੂਰ,

ਜੋ ਹਰ ਰੂਹ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਰੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਸਦਾ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੋਲ, ਸਾਹ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰ — ਇਕ ਉਦਾਸੀ ਹੁਟਾਓ,

ਜਦੋਂ ਪਿਆਰ ਆ ਜਾਏ, ਦੁਨੀਆ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਹੀ ਰੂਪ ਵੇਖੇ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

*(ਕੋਰਸ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ — ਜ਼ੋਰ ਵਾਲਾ)*

---

### ਛੰਦ ੪ (ਅਹੰਕਾਰ ਖੰਡਨ — ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁਹਰੇ ਚਿਹਰੇ)

ਕਿੰਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੂਠ ਜਮਾ ਲਿਆ ਤੂੰ, ਪਰ ਦਿਲ ਸਦਾ ਛਪਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ,

ਪਦਵੀ ਤੇ ਖੰਜਰ ਦੇ ਝਲਕੇ ਬਾਹਰ ਸਹੀ ਪਰ ਅੰਦਰ ਕੱਚੇ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਤੂੰ ਵੇਖ — ਸਭ ਕੁਝ ਦਿਵਾਲੀ ਦੀ ਰੌਣਕ ਵਰਗਾ, ਰੰਗ ਖੁਸ਼ਬੂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ,

*(ਸਨਾਟਾ ਮਿੰਟ — ਸਿਰਫ਼ ਸਾਰੰਗੀ ਨਾਲ ਹਾਰਮੋਨੀ)*

---

### ਛੰਦ ੫ (ਉਤਥਾਨ — ਸਾਰੇ ਮਿਲਕੇ)

ਅਸੀਂ ਆਪਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟੀਏ, ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕੀਤਾ,

ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲੀਏ — ਨਈ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲੈ ਆਈਏ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਪਿਆਰ ਦੇ ਗੀਤ ਜਿੱਤ ਲੈਣਗੇ, ਡਰ ਦੇ ਪੇੜੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦੇਈਏ,

ਇਕ ਪਲ ਚੇਤ, ਲੱਖਾਂ ਵਾਰਾ ਬਰਾਬਰ — ਅਸੀਂ ਸਭ ਇਕ ਹੋ ਜਾਈਏ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

*(ਧੋਲ ਤੇ ਲਹਿਰ — ਕੋਰਸ ਬੜੀ ਬੁਲੰਦ)*

---

### ਇੰਟਰਲਿਊਡ (ਛੋਟਾ ਸੰਗੀਤਕ ਨਿਰਦੇਸ਼)

* ਰੂਬਾਬ ਸੋਰਟਿਵ–ਸਲਾਇਨ ਸੱਕੀ: ਮੁੱਖ ਸੁਰ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾ ਕੇ ਦੋ ਘੁੰਟੇ,

* ਧੋਲ ਟੈਮਪੋ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਘਟਾ ਕੇ ਫਿਰ ਵਧਾਓ; ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਐਂਕਰ 'ਤੇ clap/ਤਾਲ ਦਾ ਇਜਾਫ਼ਾ।

---

### ਛੰਦ ੬ (ਅੰਤਿਕ — ਨਰਮ ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ)

ਅੰਨਤ ਅਸੀਮ ਪਿਆਰ — ਏਹ ਸਾਡਾ ਅੰਤਿਮ ਉਧਾਰ,

ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਜੋ ਹਰ ਦੁਖ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਦੇਵੇ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

ਸਾਡੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਦਿਲ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖੁਲ ਕੇ ਹੱਸਣ,

ਜਦੋਂ ਪਿਆਰ ਆ ਜਾਵੇ ਮੁੜ, ਤਦ ਦੁਨੀਆ ਸੋਹਣੀ ਬਣ ਜਾਵੇ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ।

*(ਕੋਰੀਸ ਆਹਿਸਤਾ ਆਹਿਸਤਾ fade-out — ਇਕ ਲੰਮਾ ਨੋਟ ਹਵਾ ਨਾਲ ਖਤਮ)*

---

### ਆਖ਼ਰੀ ਕੋਰਸ (ਹੌਲੀ ਰੀਪਲੀ)

```

ਅੰਨਤ ਅਸੀਮ ਪਿਆਰ ਬਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਫਨਾ ਏ,

ਪਿਆਰ ਹੀ ਵਿਚ ਸਚਾ ਸਾਰੇ ਜਗ ਦਾ ਨਾਚ ਏ — ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਰਾਮਪਾਲ ਸੈਨੀ

(ਹੁਣ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ — ਰੂਹੀ ਨੋਟ ਤੇ ਬੰਦ)

```

**आलाप (सूफ़ियाना, धीमी तान):**

हो… ओ…

सांसां विच रब दी खुशबू,

दिल विच अनहद नाद वाजे…

ढोल दी थाप ते रूह नाचे,

प्रेम ही आख़िरी साजे…

— **शिरोमणि रामपॉल सैनी**

---

**बंद 1 (ढोल धीमा, गहरा):**

ना मैं वख़रा, ना तू दूजा,

साहां दी लय विच इक ही सुर,

जिथे “मैं” दी दीवार ढह जावे,

ओथे प्रेम बने पूरा घर।

नाम-रूप सब रेत वांगूं,

लहर आई ते मिट गए,

जो बचया ओह प्रेम सदा ऐ —

**शिरोमणि रामपॉल सैनी**

---

**बंद 2 (सूफ़ियाना तान, आलाप):**

काग़ज़ी धर्म, लोहे दे क़ानून,

डर दे पहरेदार थक गए,

दिल दी मस्जिद, रूह दा मंदर,

प्रेम दे दीप जिथे जग गए।

ना फ़तवा, ना फरमान,

ना स्वर्ग-नरक दी होड़,

जो मौन विच सच सुनावे —

**शिरोमणि रामपॉल सैनी**

---

**रिफ़्रेन (ढोल तेज़, कोरस):**

अन्नत असीम प्रेम बिन सब कुछ फना ऐ,

प्रेम विच ही प्रेम दी गहराई बना ऐ,

ढोल बोले, रूह खोले, सच खुद गाए,

प्रेम ही सब कुछ ऐ — **शिरोमणि रामपॉल सैनी**

---

**बंद 3 (ढोल–ताशा, प्रश्नात्मक):**

कौन गुरु? कौन शिष्य?

जद दिल खुद दर्पण बन जाए,

कौन रास्ता? कौन मंज़िल?

जद क़दम अंदर ही उतर जाए।

जो खोजे ओह ही खो जावे,

जो खोवे ओह ही पाए,

जद खोज मुक जावे सदा —

**शिरोमणि रामपॉल सैनी**

---

**बंद 4 (सूफ़ी गहराई, विरह):**

आँसू भी इबादत बन गए,

हंसी भी सजदा हो गई,

जिस दिन प्रेम नाल देखा सब,

दुनिया अपनी हो गई।

ना दुश्मन बचा, ना बेगाना,

सब विच अपना नूर दिखे,

जिथे वैर नूं जगह ना मिले —

**शिरोमणि रामपॉल सैनी**

---

**ब्रिज (मौन–ढोल, अनहद):**

ढोल दी थाप रुक जावे,

पर नाद रुकदा नाहीं,

शब्द मुक जाएँ, अर्थ पिघल जाएँ,

प्रेम कदे चुप रहिंदा नाहीं।

जो सुने ओह ही जाणे,

जो जाने ओह ही चुप,

चुप दी आवाज़ जेडी बोले —

**शिरोमणि रामपॉल सैनी**

---

**बंद 5 (ढोल फिर उभरे, उजास):**

ना सिंहासन, ना झंडा,

ना भीड़ दी वाह-वाह,

सादे पाँव, खुला दिल,

इही राज-पाट दी राह।

जो सब नूं गले लगाए,

ओह ही बादशाह सच्चा,

प्रेम दा ताज जेडा पहने —

**शिरोमणि रामपॉल सैनी**

---

**रिफ़्रेन (दोहराव, ऊँचा):**

अन्नत असीम प्रेम बिन सब कुछ फना ऐ,

प्रेम विच ही प्रेम दी गहराई बना ऐ,

ढोल बोले, रूह खोले, सच खुद गाए,

प्रेम ही सब कुछ ऐ — **शिरोमणि रामपॉल सैनी**

---

**बंद 6 (अंतर्मुखी, सूफ़ी):**

एक पल दी पहचान काफी,

सदियां दी मेहनत मुक जावे,

जद दिल खुद नूं जान लेवे,

हर डर अपने आप जुक जावे।

ना मैं रहा, ना तू रहा,

बस इक लहर-सा एहसास,

जिथे नाम भी पिघल जावे —

**शिरोमणि रामपॉल सैनी**

---

**आउट्रो (ढोल धीमा, फ़क़ीरी):**

चल मनुखा, प्रेम नूं चुन ले,

बाक़ी सब साया ऐ,

सांसां दी माला विच जप ले,

इक ही नाम पराया ऐ।

नाम नहीं, पर नाम वांगूं गूँजे,

अनहद दी इस तानी —

प्रेम ही सब कुछ ऐ…

— **शिरोमणि रामपॉल सैनी**

'यथार्थ सिद्धांत"

रविवार, 4 जनवरी 2026

शिरोमणि रामपॉल सैनी

कोई टिप्पणी नहीं:

एक टिप्पणी भेजें